Harlingen, 11 september 2026
tdvc w Ír,lE !J t5
HHHtÏNEEN
verzonden
2 1 0Kï 2025 bijlagen
3
Fractie VVD T.a.v. Mevrouw K. Arends-Drijver Westmeep 318862 DP HARLINGEN
uw brief
ons nummer
442328 in behandeling bij
datum 13 oktober 2026 telefoonnummer
onderwerp in behandeling bij Waddengebied, H. Trul o5L7-49 natuurherstel en de gevolgen voor Harlingen
H. Trul
Beste mevrouw Aren ds-Drijver,
Op 11 september jl. hebben wij uw schriftelijke vragen ontvangen over de ontwikkelingen in het Waddengebied en de gevolgen hiervan voor Harlingen. We hebben uw vragen zorgvuldig in behandeling genomen.
ln de bijlage treft u de beantwoording van de vragen aan, evenals een raadsinformatiebrief over dit onderwerp en een overzicht van de verantwoordelijke bestuurders van de kustgemeenten binnen de Vereniging van Waddenzeegemeenten (VWG). De bijgevoegde raadsinformatiebrief is opgesteld door de VWG.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben [geïnformeerd]
M vriendelijke
Secreta ris
houders van de gemeente
c.M
Bezoekadres Voorstraat 35 8861 BD Harlingen Documentnummer:
Postadres Postbus 10.000 8860 HA Harlingen 447424
www.harlingen.nl Telefoon 0577 492222
info@ ha rlingen. n I
Pagina 1 van 1
De beantwoording van de schriftelijke vragen van de WD
Ondennerp: Waddengebied, natuurherstel en de gevolgen voor Harlingen
Toelichting:
Op 3 september2026 berichtte het Friesch Dagblad dat ministerVan Essen heeft aangegeven dat
voor het Waddengebied vóór 2030 aanvullende maatregelen nodig zijn in het kader van de Europese
Natuurherstelverordening. Welke maatregelen dit precies zullen zijn, moet nog verder worden
uitgewerkt. De minister heeft aangegeven hierover in gesprek te zijn met onder andere de
Waddengemeenten, de Waddenprovincies en het Omgevingsberaad Waddenzee.
De fractie van WD Harlingen onderschrijft het belang van een sterke en gezonde Waddenzee en van
zorgvuldig natuurbeheer. Tegelijkertijd is het van groot belanB dat nieuwe maatregelen zorgvuldig,
proportioneel en op basis van aantoonbare feiten worden vastgesteld.
Voor Harlingen is dit onderwerp van bijzonder belang. Onze stad is historisch en economisch sterk
verbonden met de Waddenzee. De haven, visserij, scheepvaart, recreatie, toerisme en talvan andere
ondernemingen zijn direct of indirect afhankelijk van de mogelijkheden die het Waddengebied [biedt.]
De WD Harlingen maakt zlch daarom zorgen over het risico dat het spreken over een 'stapeling [van]
drukfactoren' in de praktijk leidt tot een stapelinB van maatregelen, regels en [beperkingen, zonder]
dat steeds duidelijk is welk concreet probleem daarmee wordt opgelost en welke [bijdrage]
afzonderlijke activiteiten daaraan leveren.
Wijvinden dat natuurbeleid gebaseerd moet zijn opfeiten, meetbare doelen en aantoonbare
effecten. Wanneer beperkingen worden opgelegd aan inwoners en ondernemers, moet duidelijk [zijn]
waarom deze noodzakelijk zijn, welk doel ermee wordt bereikt en of er geen minder [ingrijpende]
alternatieven beschikbaar zljn.
Daarbij moet nadrukkelijk worden voorkomen dat verschillende Europese, nationale en [provinciale]
beleidstrajecten afzonderlijk worden uitgevoerd zonder voldoende oog voor het gezamenlijke [effect]
daarvan op Harlingen.
De WD Harlingen staat voor een gezonde Waddenzee én een sterke, [bereikbare en economisch vitale]
havenstad. Die belangen moeten waar mogelijk met elkaar worden verbonden en niet onnodig
tegenover elkaar worden [geplaatst.]
Namens de fractie van WD Harlingen
Raadslid Kathy Arends-Drijver & Marcel Touwslager
De beantwoording van de schriftelijke vragen van de WD
ln de tabel hieronder zijn de binnengekomen schriftelijke vragen weergegeven in de linker kolom en
de beantwoording daarvan is te vinden ín de rechterkolom. Tevens treft u in de bijlage een
raadsinformatiebrief over dit onderwerp. Deze brief is opgesteld door de Vereniging van
Waddengemeenten (VWG). Ook is er een VWG overzicht bijgevoegd. Hierop vindt u de
vertegenwoordigde bestuurders van de kustgemeenten voor de VWG.
Nr Vraag
Antwoord , Het college was vóór de berichtgeving van 3 ' september 2026 bekend met de bredere
kustgemeenten.
Harlingen is via de Vereniging van Waddenzeegemeenten (VWG) betrokken bij de bestuurlijke en ambteli.lke overlegstructuren rondom het Waddengebied. De VWG neemt deel aan het
Bestuurlijk Overleg Waddengebied (BOW), waarin alle overheden die betrokken zijn bij
het Waddengebied met elkaar spreken (Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen). Harlingen levert inbreng via het bestuurlijk overleg van de VWG. Hierover leest u meer in de bijgevoegde raadsinformatiebrief van de VWG.
Er zijn nog geen concrete aanvullende maatregelen vastgesteld. Wel worden in verschillende trajecten denkrichtingen besproken gericht op natuurherstel, het beheer, waterkwaliteit, vermindering van drukfactoren (met name door menselijk gebruik). Het belang van de kustgemeenten i wordt door de VWG ingebracht. De
leefbaarheid van het gebied wordt hierln ook meegenomen. De boodschap hierbij is altijd dat economie en ecologie in balans moe! liln Er wordt momenteel gesproken over maatregelen die samenhangen met natuurbeheer en natuurherstel, wat invloed heeft op economische activiteiten in de Waddenzee. Dit is onderdeel van de beleidscyclus rondom de Waddenzee. Momenteel zijn de maatregelen nog niet
1_
2
3
4
Was het college vóór de berichtgeving van 3 september 2026 bekend met de conclusie van de minister dat voor het Waddengebied vóór 2030 aanvullende maatregelen
noodzakelijk zijn? Zo ja, sinds wanneer en op welke wijze is het college hierover geïnformeerd?
ls de gemeente Harlingen betrokken bij de gesprekken die de minister voert met de Waddengemeenten, de Waddenprovincies en het Omgevingsberaad Wadd enzee? Zo [ja,] welke positie en inbreng heeft Harlingen
hierin?
Welke aanvullende maatregelen of denkríchtingen voor het Waddengebied zijn op dit moment bij het college bekend? Kan het college daarbij aangeven welke maatregelen mogelijk gevolgen kunnen hebben voor Harlingen, onze inwoners en onze ondernemers?
Kan het college aangeven of er op dit moment wordt gesproken over aanvullende beperkingen voor activiteiten in en rond het Waddengebied, zoals beperkingen va n toegankelijkheid, zonering, afsluitingen,
beperkingen voor scheepvaart, visserij,
opgave rond natuurherstel, het beheer, , waterkwaliteit en de vermindering van : drukfactoren (met name door menselijk
gebruik) in het Waddengebied. Hierover , wordt gesproken in de Waddengovernance, r waar wij ook betrokken bij zijn als een van de
concreet uitgewerkt en daarmee is ook de impact daarvan op de regio nog niet bekend. , Bovendien zítten we in een lopend traject
waarbij er nog mogelijkheid is om nuances , aan te brengen.
l, ln de bijgevoegde raadsinformatiebrief leest
u meer over het Beleidskader Natuur ' Waddenzee (BNW)en het Natuurplan. De
bijbehorende planning vindt u in bijlage D van de raadsinformatiebrief.
5
6
1
recreatie of andere economische activiteiten?
Zo [ja:]
. Welke maatregelen worden besproken; . Door welke overheden of organisaties; . ln welke fase bevinden deze plannen zich; . En welke mogelijke gevolgen kunnen deze hebben voor Harlingen?
Harlingen heeft een belangrijke economische en maatschappelijke relatie met de Waddenzee. De haven, maritieme sector, visserij, recreatie, toerisme en andere ondernemers zijn voor een deel afhankelijk van een goede toegankelijkheid en het gebruik van het Waddengebied. Kan het college aangeven welke economische activiteiten in Harlingen mogelijk geraakt kunnen worden door aanvullende natuurmaatregelen en of hiervan inmiddels een impactanalyse beschikbaar is? De minister spreekt over een 'stapeling van drukfactoren'. Kan het college inzicht geven in welke afzonderlijke drukfactoren volgens de huidige inzichten verantwoordelijk zijn voor de geconstateerde problemen in het Waddengebied?
Kan daarbij per drukfactorworden aangegeven:
. Wat het geconstateerde probleem precies
is; . Op welke feiten en metingen dit is gebaseerd;
. En welke aantoonbare bijdrage de betreffende drukfactor levert aan het probleem?
Kan het college aangeven in hoeverre bij het bepalen van nieuwe maatregelen gebruik wordt gemaakt van daadwerkelijk gemeten en waargenomen gegevens over de staat van de natuur? Vindt het college het wenselijk dat maatregelen eerst worden gebaseerd op een aantoonbaar probleem en op een aantoonbare bijdrage van een bepaalde activiteit aan dat probleem, voordat nieuwe beperkingen worden opgelegd?
We kunnen nog niet exact aangeven welke , economische activiteiten geraakt worden, , omdat we nu nog over onvoldoende r informatie beschikken als het gaat om de , exacte maatregelen en de impact hiervan.
Harlingen en de andere kustgemeenten van de VWG brengen in dat een integrale socioeconomische impactanalyse belangrijk is. Dit benadrukken we dan ook constant in het beleidsproces binnen de Waddengovernance
Het college beschikt niet over eigen onderzoeken naar de afzonderlijke drukfactoren. De inhoudelijke beoordeling wordt opgepakt binnen de bredere Waddengovernance en bij de daarvoor
vera ntwoordel ij ke overheden en kennispartijen. ln de raadsinformatiebrief wordt een toelichting geven op onze rol binnen de Waddengovernance.
Het college vindt het belangrijk dat i maatregelen zorgvuldig worden onderbouwd ' en zijn gebaseerd op beschikbare kennis [en]
monitoring. Hierbij brengen we als gezamenlijke kustgemeenten in dat de impact van de maatregelen inzichtelijk moet zijn en dat de effecten voor de inwoners en ondernemers in het gebied worden betrokken bij de besluitvorming.
Het college vindt het belangrijk dat eventuele nieuwe maatregelen zorgvu ldig, proportioneel en niet verdergaand dan noodzakelijk zijn. Binnen onze rol in de Waddengovernance brengen wij dit uitgangspunt in, met aandacht voor de samenhang tussen Europese, nationale en provinciale regelgeving.
, Het college onderschrijft dat natuurherstel en , economische ontwikkeling niet tegenover I elkaar hoeven te staan. Binnen de
Waddengovernance brengen wij vanuit onze
rol als kustgemeente onze maatschappelijke en economische belangen in, met namedat hierin een goede balans tussen economie en ecologie noodzakelijk is.
Het college vindt het belangrijk dat uw raad tijdig wordt geïnformeerd over dit proces. ln
Zoals u kunt opmaken uit de planning [(Bijlage]
D) van de bijgevoegde raadsinformatiebrief vinden de beleidsprocessen van de
ó
9
10
77
72
Er lopen momenteel meerdere beleidstrajecten naast elkaar, waaronder de
Natu ra 2000-beheerplannen, de Waddenagenda 2050, het Beleidskader Natuur Waddenzee, de versterking van de zeedijk en de uitvoering van de Europese Natuurherstelverordening. Kan het college aangeven hoe wordt voorkomen dat deze verschillende trajecten afzonderlijk tot
maatregelen leiden die elkaar overlappen of gezamenlijk leiden tot een onbedoelde stapeling van regels en beperkingen?
Kan het college specifiek aangeven of bij de uitvoering van de Natuurherstelverordening rekening wordt gehouden met de economische positie van Harlingen als havenstad?
Wordt daarbij ook gekeken naar de [gevolgen] voor:
. De haven en havengebonden bedrijvigheid; . De visserij; . De scheepvaarU . Recreatie en toerisme; . Evenementen; . En overige ondernemers die direct of indirect afhankelijk zijn van het Waddengebied?
ls het college bereid om zich er actief voor ín te zetten dat eventuele nieuwe maatregelen
niet verder gaan dan noodzakelijk om aantoonbare natuurdoelen te bereiken? Kan het college daarbij tevens inzetten op het uitgangspunt dat nationale of provinciale regelgeving niet onnodig bovenop Europese verplichtingen wordt gestapeld?
ls het college het met de WD Harlingen eens dat natuurherstel en economische ontwikkeling niet per deflnitie tegenover elkaar hoeven te staan? ls het college bereid om bij toekomstige maatregelen nadrukkelijk te zoeken naar oplossingen waarbij natuurdoelen worden gerealiseerd, terwijl de economische en maatschappelijke functies van Harllngen zoveel mogelijk behouden blijven?
Kan het college toezeggen dat de gemeenteraad tildig en volledig wordt
beleidstrajecten afzonderlij k van elkaar , plaatst. Belangrijke besluiten [hebben invloed] , op andere beleidsvelden. Hier wordt [rekening]
mee gehouden. Dit is ook te zien in de planning.
' Binnen onze rol in de Waddengovernance , brengen wij het belang van Harllngen [als]
havenstad nadrukkelijk onder de aandacht. Daarbij vragen wij aandacht voor de mogelijke gevolgen voor onder meer havengebonden bedrijvigheid, visserij,
scheepvaa rt, recreatie, toerisme, evenementen en andere ondernemers die afhankelijk zijn van het Waddengebied, zoals bijvoorbeeld de Bruine Zeilvaart. Omdat eventuele maatregelen nog niet concreet zijn uitgewerkt, is de precieze impact op dit moment nog niet bekend.
de komende raadsinformatiebrief lichten wij toe hoe wij uw raad op de hoogte houden van de verdere ontwikkelingen ten aanzien van dit beleidsproces.
Het college onderschrijft het belang van inzicht in de genoemde punten blj de voorbereiding van eventuele nieuwe
beleidsmaatregelen. Binnen onze rol in de Waddengovernance brengen wij in dat
13
t4
geïnformeerd wanneer maatregelen worden voorbereid die gevolgen kunnen hebben voor inwoners, ondernemers, agrariërs, vissers, de haven, recreatie, toerisme of andere economische activiteiten in Harlin gen?
ls het college bereid om, voordat het instemt met of medewerking verleent aan aanvullende maatregelen met mogelijke gevolgen voor Harlingen, eerst inzicht te verlangen in:
1. De feitelijke staat van het betreffende natuu rgebied; 2. Het concrete probleem dat moet worden opgelost; 3. De afzonderlijke drukfactoren die aan dat probleem bijdragen; 4. De aantoonbare bijdrage van de betreffende activiteiU 5. De noodzaak en proportionaliteit van de voorgestelde maatregel; 6. En de economische en maatschappelijke gevolgen voor Harlingen?
ls het college bereid om samen met andere Waddengemeenten en de provincie Fryslàn te pleiten voor een aanpak waarbij eerst de feíten en oorzaken zorgvuldig worden vastgesteld en vervolgens wordt bepaald welke maatregelen daadwerkelijk noodzakelijk en effectief zijn?
maatregelen zorgvuld ig moeten worden onderbouwd en dat hierin de maatschappelijk en economische gevolgen , Voor Harlingen worden meegewogen. ln de
ln de Waddengovernance werkt het college samen met andere overheden. Daarbij pleit het college voor een zorgvuldige werkwijze, waarbij maatregelen worden gebaseerd op feiten, duidelijke oorzaken en zorgvuldig onderzoek.
bijgevoegde raadsinformatiebrief leest u meer over onze rol, positie en invloed binnen , deze governance.
vERElil0H0l,Alr rlA0 0 rltzt r0t M t tltT Elr
Waddenpromenade 7-1 | 8861 NT I Harlingen
RAADST N FO R MAT| E B R I E F (30- e -2026)
Aan de raadsteden van de kustgemeenten grenzend aan het Waddengebied
Onderwerp: RaadsinformatiebrieÍ over de Waddengovernance, Waddenzeegemeenten en onderwerpen in het Waddengebied.
Geachte leden van de [gemeenteraad,]
lnteiding
Vereniging van
De Waddenzee is een uniek natuurgebied van weretdwaarde en een gebied waar mensen [wonen,] werken en recreëren. Daarom werken partijen samen aan een gezonde batans tussen natuur [en] economie, zodat beide etkaar kunnen versterken. Juist door uitdagingen zoats [ktimaatverandering,] energietransitie en toenemende recreatie is gezamentijke inzet nodig om het Waddengebied ook [in de] toekomst veitig, vitaaI en veerkrachtig te houden. Ook zutten er de komende jaren vete [ontwikketingen] op het Waddengebied af komen die vragen om passende beoordeling, [invutting en uitvoering door uw] gemeente. Graag informeert de Vereniging van waddenzeegemeenten (\ /vG) u over deze thema's en wat de VWG daarin voor uw gemeente kan betekenen.
Waddengovernance en Huis van Thorbecke (zie bijtage A)
Sinds 2019 is de manier waarop het Waddengebied wordt bestuurd opnieuw ingericht. [Deze] herstructurering was nodig om de governance eenvoudiger, duidetijker en efÍectiever te maken. [Binnen] de Waddengovernance wordt net ats in de nationate governance gewerkt conform het Huis [van] Thorbecke (grondwet) (zie bijtage B). Binnen de Waddengovernance zijn er drie [pijters:]
Bestu u rtij k Overteg Waddengebied ln het Bestuurtijk overteg Waddengebied (BOW) zijn het Rijk, de drie Waddenprovincies, kust- [en] eitandgemeenten en waterschappen op bestuurtijk niveau vertegenwoordigd, ptus de voorzitter van [het]
Omgevingsberaad. Vanuit de VWG vertegenwoordigd wethouder Paut Schoute [(gemeente Hartingen) de] kustgemeenten in het BOW. Het BOW richt zich op strategische besluitvorminE over het beteid voor [het] Waddengebied. De voorzitter is de minister van lenW (coördinerend bewindspersoon voor [het] Waddengebied). Het BOW is binnen de Waddengovernance het hoogste orgaan en [daarmee]
bestuitvormend.
1 van 10 Versie 1.0
I [wadden:eegemeenten.nl]
t|rntlilGIltSt|Alr ÏíAII lI t ltzt t8t M E ElrT Elr
Waddenpromenade 7-1 8861 NT I Harlingen
Omgevi ngsberaad Waddengebied
Met het Omgevingsberaad Waddengebied (OBW) ontstaat een structureel ptatform voor discussies over het Waddengebied en het uitwisseten van informatie. Gebruikers, maatschappetijke organisaties en de Waddenacademie zijn tid van dit beraad. Rijk en regionate overheden nemen deel en gebruiken het Omgevingsberaad actieÍvoor het bespreken en toetsen van beteidsvoorstetten dievan invtoed zijn op het bereiken van de gezamentijke doeten voor het Waddengebied. Vanuit de VWG vertegenwoordigd wethouder Harry wagemakers (gemeente Den Hetder) de kustgemeenten in het oBW. Het oBW geeft het BOW gevraagd en ongevraagd advies over retevante Waddendossiers. Hoewel de adviezen niet bindend zijn, worden ze in de meeste geva[[en wel overgenomen.
Beheera utoriteit Waddenzee
Om het Waddengebied gezond te houden, zijn er in het gebied verschittende organisaties actief in het beheer van water en natuur. De Beheerautoriteit Waddenzee (BAW) heeft de opdracht om hun krachten te bundeten, zodat ze effectief kunnen samenwerken. De BAW beziet de voorgenomen bestuiten en ontwikketingen in de Waddengovernance vanuit zijn rot ats beheerder. De BAW koppett de staat van de Wadden actief terug en geeft suggesties en adviezen gebaseerd op de beheerderspraktijk. Vanuit de VWG heeÍt wethouder Adrie Weitand (gemeente Waadhoeke) de BAW in haar portefeuítle. ln de BAW zitten de volgende beheerders: Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Vereniging van Oevereigenaren en gebruikers Groningen, Waddenunit, it Fryske Gea, Noord-Hottands Landschap, Groninger Landschap en de Provincies (vanuit vergunningvertening).
Ro[ van de Vereniging van Waddenzeegemeenten
De VWG is het samenwerkingsverband van negen Nedertandse Waddenkustgemeenten (zie bijl.age C) en zet zich in voor de economische, maatschappetijke en ruimtetijke betangen van haar teden in het Waddengebied. Denk hierbij aan het versterken van de economische structuur, zonder dat dit ten koste gaat van de natuur. De vereniging brengt gemeentetijke betangen onder de aandacht bij regionate, nationate en internationate overtegtafets en bestuurders. Ook vertegenwoordigt de VWG de gemeenten in verschittende gremia zoals in het BOW en het OBW. Daarnaast werK de VWG mee aan programma's op het gebied van havens, recreatie, toerisme, bereikbaarheid, visserij en duurzame gebiedsontwikketing. Ook ondersteunt zij gemeenten bij actuete vraagstukken en beteidsontwikketingen die van invtoed zijn op het Waddengebied. Door kennis te deten, samenwerking te stimuteren en gezamentijke standpunten te ontwikketen, versterkt de VWG de positie van de Waddenkustgemeenten -Zo draagl de vereniging bij aan een veitig, vitaaI en toekomstbestendig Waddengebied voor bewoners, ondernemers en bezoekers. De vereniging doet dit niet atteen op
nationaat niveau, maar ook op tritateraal niveau. De VWG werK nametijk ook samen met Denemarken en Duitstand binnen de Wadden Sea Board (WSB). Binnen de WSB vertegenwoordigd wethouder Gerda Bos-Jonkman (gemeente NoardEast-Frystàn) de kustgemeenten namens de \MG.
Agenda 2050 en U itvoeri ngs progra m ma Waddenge bied
De Agenda voor het Waddengebied 2050 is de gezamentijke tangetermijnvisie van Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen, natuurorganisaties, havens, visserij en andere maatschappetijke partijen voor een veitig, vitaat en veerkrachtig Waddengebied. Zij beschrijft de gezamentijke koers en ambities voor verschittende thema's waarbij natuur en economie zoveel mogetijk met etkaar in batans worden gebracht.
2van 10 Versie 1.0
| [.vaddenzeegemeenten.n] |
|---|
VTRE}IIGI}lSVA}I ríA0 D rlr zE r8t M E tltï t it
Waddenpromenade 7-1 I 8861 NT I Harlingen
Het Uitvoeringsprogramma Waddengebied 2021-2026 vertaatt deze visie naar concrete projecten, programma's en acties voor de eerste uitvoeringsperiode. De onderwerpen zijn verdeetd over deetprogramma's zoats natuur, tandschap, bereikbaarheid, ktimaat, energie, recreatie en toerisme, havens, [andbouw en visserij, waarbij per thema een trekkende organisatie en samenwerkende [partijen]
zijn aangewezen.
Ro t VWG U itvoe ri ngsp rogra m ma Wad de nge b ied 21 -26
De MNG trekt verschittende programma's in het huidige Uitvoeringsprogramma. Voorbeetden hiervan zijn: Programma 'Maritieme Ontwikkeling Havenplaatsen' (UPl5). Kustgemeenten werken samen aan initiatieven die de maritieme identiteit, de beteefbaarheid van de Waddenzee en de aantrekketijkheid van havensteden, visserijhavens en veerterminats verder vergroten, als onderdeel van een bredere ontwikketing van recreatie en toerisme.
Programma 'Versterking Recreatie en Toerisme langs de kust' (UPl4). Met dit programma [werken] overheden, ondernemers en maatschappetijke organisaties samen aan de versterking van duurzame recreatie en toerisme tangs de Waddenkust en de noordetijke lJssetmeerkust. Daarbij wordt ingezet op het vergroten van de bekendheid van de Waddenkust ats duurzame bestemming, het [versterken van de]
beteef baarheid van natuur, tandschap en cuttuurhistorie en het benutten van toerisme [ats] economische drager voor de regio.
U itvoeri ngsp rogra m ma Waddengebied 27 -32
Het huidige UP toopt ten einde. Het coördinerend ministerie van lenW is bezig met het opstetten van het votgende UP. Deze loopt vanaÍ 2027 tlm2032.De evatuatie van de Agenda voor het Waddengebied [2050] door Decisio, het onderzoek van dhr. De Graeff over de versterking van de Waddengovernance [en het] vervotg hierop van dhr. Venema laten zien dat meer focus nodig is om de gezamentijke ambities daadwerketijk te reatiseren. Op basis van deze onderzoeken heeft het BOW drie tangjarige [prioriteiten] vastgestetd voor het nieuwe Uitvoeringsprogramma 2027-2032. Deze prioriteiten [zijn:]
Deze opgaven worden eind 2026lbegin 2027 vertaald naar concrete doeten, projecten [en] uitvoeringsafspraken, waarbij nadrukketijk wordt gekeken hoe activiteiten bijdragen aan [de] hoofddoetstel.tingen van de agenda. Daarmee krijgt het nieuwe uitvoeringsprogramma meer focus, samenhang en uitvoeringskracht dan in de huidige programmaperiode. Via de MffG hebben [gemeenten] getrapte invtoed op de inhoud van het nieuwe UP.
Strategische onderwerpen en de rol van [gemeenten]
ln de komende jaren komen er veel ontwikketingen aÍ op het Waddengebied die ook [van gemeenten] keuzes vragen (zie bijtage D). Denk hierbij aan grote ontvvikketingen ats [ktimaatverandering,] natuurontwikketingen, energie- en detÍstofÍen, bereikbaarheid, veitigheid etc. Hieronder worden [de] betangrijkste trajecten waarin deze onderwerpen naar voren komen toegeticht:
3van 10 Versie 1.0
I [waddenzeegemeenten.nl]
t,rRtlilSrlrG [l,Alr]
uíAll 0 tltzt t8r M E tltï tlt
Waddenpromenade 7-1 | 8861 NT I Harlingen
Beteidskader Natuu r Waddenzee (BNW)
Het Beteidskader Natuur Waddenzee wordt ontwikketd omdat de natuurkwatiteit van de Waddenzee achteruitgaat en herstel onvotdoende ptaatsvindt. Het kader moet zorgen voor een betere afweging van de totate impact van mensetijke actíviteiten op de natuur en richting geven aan vergunningen, beheer en beteid. Hierdoor kan het nodig zijn dat activiteiten in het Waddengebied worden aangepast of verduurzaamd om de ecologische druk te verminderen. Het doet is te komen tot een betere batans tussen natuur, economie en teefbaarheid.
Wat betekent dit voor gemeenten? Voor gemeenten betekent dit dat natuurdoeten nadrukketijker gaan doorwerken in ruimtetijke ptannen, vergunningvertening en gebiedsontwikketingen in en rond de Waddenzee. Gemeenten kunnen bij nieuwe recreatieve ontwikketingen, evenementen, inÍrastructuur of andere ruimtetijke initiatieven te maken krijgen met strengere afwegingen rondom verstoring, getuid en cumutatieve effecten op de natuur. Daarnaast wordt verwacht dat gemeenten bijdragen aan gebiedsgerichte optossingen die natuurhersteI combineren met teefbaarheid en economische ontwikketing. HoeweI het beteidskader in eerste instantie bindend wordt voor het Rijk, wordt samen met provincies, gemeenten en andere overheden gewerK aan de doorwerking ervan in beteid, vergunningvertening en de actuatisatie van de Agenda voor het Waddengebied 2050.
Natuurptan
Het Natuurptan is de Nedertandse uitwerking van de Europese Natuurherstetverordening en beschrijft hoe Nedertand natuur wil herstetten en versterken richting 2030,2040 en 2050. Aanteiding is dat de kwatiteit van natuur en biodiversiteit onder druk staat door onder meer stikstof, verdroging, versnippering en ktimaatverandering, tenruijI Europa tidstaten verpticht hiervoor een herstetptan op te stetten. Het ptan kan teiden tot aanvuttende maatregelen voor Natura 2000-gebieden, tandbouw, waterbeheer, stedetijk groen en ruimtetijke ontwikketing, die uiteindetijk via wetgeving, provinciaal
beteid en gemeentetijke ptannen doorwerken naar de praktijk.
Wat betekent dit voor gemeenten? Voor gemeenten betekent dit dat zij natuurhersteI en biodiversiteit nadrukketijker moeten meewegen in
ruimtetijke ptannen, gebiedsontwikketingen en het beheer van de openbare ruimte. Gemeenten krijgen daarnaast een betangrijke rot bij de uitvoering van doeten voor stedetijk groen, boomkroonbedekking, ktimaatadaptatie en het verbeteren van teefgebieden voor soorten en bestuivers. Ook worden gemeenten samen met provincies en waterschappen betrokken bij de gebiedsgerichte uitwerking van maatregeten en de vertating van de Natuurherstetverordening naar tokaat beteid en uitvoering.
Routekaart Kust en Klimaat Waddengebied
De Routekaart Waddenkust en Ktimaat is een gezamentijke aanpak van overheden, waterschappen en maatschappetijke organisaties om de Waddenkust toekomstbestendig in te richten, waarbij waterveitigheid, ktimaatadaptatie, natuur, [andbouw en zoetwaterbeschikbaarheid in samenhang worden bekeken. De routekaart richt zich onder meer op thema's ats dijkversterking, natuurtijke dynamiek, zoet-zoutovergangen, zoetwaterbeheer, stibgebruik en het behoud van hoogwaardige
[andbouwgronden. ln de toekomst kan dit leiden tot nieuwe ruimtetijke keuzes voor de kustzone, meer ruimte voor natuur en ktimaatadaptieve optossingen en een andere inrichting van deten van het
4van 10 Versie 1.0
I [waddenzeegsmeenten.nl]
ï|rRElll0rlt8vÀit r{A0 D rltzr r0r M t rltïtlt
Waddenpromenade 7-1 I 8861 NT I Harlingen
binnendijkse gebied. De komende jaren worden deze keuzes verder uitgewerkt in een gezamentijk Omgevingsprogramma Waddenkust en gekoppetd aan het nieuwe Uitvoeringsprogramma Wa dd e n ge b ied 2027 -2032.
Wat betekent dit voor gemeenten? voor gemeenten betekent de routekaart dat er in de komende jaren meer richtinggevende keuzes worden gemaakt over de inrichting van de Waddenkust, waarbij waterveitigheid, natuur, [andbouw en zoetwaterbeschikbaarheid nadrukketijk in samenhang worden afgewogen. Hierdoor kunnen ruimtetijke ontwikketingen, gebiedsprojecten en omgevingsvisies sterkerworden gestuurd vanuit een gezamentijke Waddenbrede aanpak, bijvoorbeetd rondom dijkversterking, natuurontwikketing en zoetwaterbeheer.
Daarnaast worden gemeenten actief betrokken bij de verdere uitwerking van het beoogde Omgevingsprogramma Waddenkust, waarin deze keuzes uiteindetijk kunnen worden vastgetegd. Hierbij zijn de gemeenten aan zet om het Omgevingsprogramma te imptementeren binnen hun gemeente.
N ationaaI Waterprogra m ma Het Nationaal Waterprogramma 2028-2033 (NWP) is het Rijksprogramma waarin het nationate waterbeleid en de betangrijkste keuzes voor waterveitigheid, waterkwaliteit, zoetwaterbeschikbaarheid en ktimaatadaptatie worden vastgetegd. Het programma geeft richting aan hoe Nedertand zich voorbereidt op opgaven zoats zeespiegetstijging, droogte, waterovertast en de bescherming van drinkwaterbronnen. Voor het Waddengebied betekent dit onder meer aandacht voor kustveitigheid, de Waddenzee ats natuurgebied, de beschikbaarheid van zoet water, de bereikbaarheid van havens en ei[anden en de wijze waarop ktimaatverandering wordt opgevangen in beteid en beheer.
Wat betekent dit voor gemeenten? Voor gemeenten betekent het NWP dat zij bij ruimtetijke ontwikketingen water en bodem nadrukketijker ats uitgangspunt moeten nemen, bijvoorbeetd bij woningbouw, bedrijventerreinen en gebiedsontwikketingen. Daarnaast dienen de gemeenten maatregelen te nemen tegen waterovertast, droogte en hitte, onder meer door klimaatrobuuste inrichting van de openbare ruimte, het reserveren van ruimte voor waterberging en het toepassen van waterbewust bouwen. Voor gemeenten in het Waddengebied betekent dit concreet dat zij rekening moeten houden met opgaven rond kustveitigheid, zoetwaterbeschikbaarheid, ktimaatadaptatie en de bescherming van natuur- en waterkwatiteit bij toekomstige ptannen en investeringen.
Routekaart Berei kbaa rheid
De Routekaart Bereikbaarheid Waddeneitanden beschrijft hoe de bereikbaarheid van en naar de eitanden toekomstbestendig kan worden gemaakt, met ats uitgangspunten emissietoos, impactarm en adaptief vervoer. Een betangrijk onderdeel hiervan is ketenmobititeit, waarbij niet tanger atteen naar de overtocht wordt gekeken, maar naar de gehete reis van "huis naar huisje", inctusief parkeren, openbaar vervoer, bagagevervoer, togistiek en mobititeit op de eitanden. De Verenigingvan Waddenzeegemeenten werkt daarom samen met de eitanden, vervoerders en andere partners aan bestuurtijke samenwerkingsovereenkomsten per veerverbinding, zodat concrete verbeteringen in bereikbaarheid, teeÍbaarheid, verduurzaming en goederenvervoer gezamentijk kunnen worden gereatiseerd.
Wat betekent dit voor gemeenten?
Svan 10
Versie 1.0
I [wadden:eagemeantan.nl]
IIERElll0lllB t|Àil nÀu Il tltlt tGI M E tllï tll
Waddenpromenade 7-1 I 8861 NT i Harlingen
De Routekaart Bereikbaarheid vraagt van gemeenten een actieve rol in het verbeteren van [de] bereikbaarheid van het Waddengebied, waarbij mobititeit, teefbaarheid, duurzaamheid en [economie] nadrukketijk met etkaar worden verbonden. Gemeenten werken daarbij samen met eitandgemeenten, vervoerders, havens en provincies aan betere ketenmobititeit, mobititeitshubs, parkeer- [en] verkeersoptossingen en een duurzame overtocht naar de eilanden. Daarnaast krijgen [gemeenten te]
maken met ruimtetijke keuzes rond havenontwikketing, energie-infrastructuur voor etektrische veerverbindingen en maatregeten om de bereikbaarheid toekomstbestendig en minder betastend [voor]
natuur en leefomgeving te maken.
De \A/vG gaat er hiermee vanuit de kustgemeenten in atgemene zin voldoende te hebben [geïnformeerd] over de diverse onderwerpen die speten in het Waddengebied. VanzetÍsprekend zutten wij u via uw wethouder en onze communicatiekanaten bl.ijven informeren over de actuete stand van zaken.
Informatie en communicatie Witt u graag op de hoogte btijven van actuete Waddenzaken? Daarvoor hebt u de votgende
mogetijkheden:
Waddenagenda 2050, het Uitvoeringsprogramma en wetenschappetijke achtergronden.
Bij specifieke vragen die niet beantwoord kunnen worden via bovenstaande bronnen kunt u contact
- p n e m e n m et o n s i nf o e-ma i [a d res: i nÍgtöwa d dc]rzoÉ&em se_nlen-nl
Met vriendetijke [groet,]
KajVatk Secretaris-Directeur Vereniging van Waddenzeegemeenten
6van 10 Versie 1.O
I [v;addexaegemeanten.nl]
%7
Bijtage A: drie pijters Waddengovernance
7+al §trat*glrtha bt:luitvormà:g en buurliJk* Ísternrnirg van belid.
I|tntlil0tfl8l,À]t tïAlI Il E lt Zt E8 t M t t ]tT t lt
Waddenpromenade 7-1 I 3861 NT I Harlingen
Psrlier: ilinirÍerie§
*n XGG,
Versie 1.0
Ir{)11
\{adtlcn
$4§ïf [frï&§f{:]
Tvan 10
Hat beycrd:rea;n vrrsterken vaa daaamenhaog van het raluur-, vi:- an watgrbeheer om dc ..tÉuÍkwalitëit tr lerbetere:r.
la sarr*mrarltir4 |Ít§t àe,E€rdér3 t senlgd ln *€t 3èhe.íd"Íre{&tld W*ddetl:ëe lËalil,: elr*:*tq.er Land:clap, I'lalusrm§tïrrfi entar:,
7éar,
I B,IlY
lnforrnatie {itwirs?:en
elBOl&adrl*r*n,
LÉdsn! Vis§€Íij, Waddënz*èhavÉns,
Laldbor.lvr, ïgerisn:€ an rea.*ttie,
| iatusr *r1 |
|---|
Deekraneral LYVT.i
I [waddenzeege$renlar.nl]
Groningen,
ttàr:sb.rbehëer,
Gea, §oerd-Hcíand,
I|tRElilSrlrGïÍAll tïA0[t]tzEEBtMItilTtil
Waddenpromenade 7-1 I 8861 Nï ! Harlingen
Bijtage B: Huis van Thorbecke
*r* *
EUn0pA
Europ*se wet- en regelgeving
RIJI{
Netianale kaders *n beieid
. Natur;íh*rstelverordeníng r Vogelrichtlrjn . ilabitatrichilljn r Ul.ltSC0 Y{erelderfgoed Waddenzee
- i<i*zla4'*: ?i -:i z;;:r t?é [-zi*<';z*] t
r ilat,;urp:an YlàiJeruee r $rrg:vinc:i
- ?4*lzs*l.i€*,tt*rqré*{t3*
tt,4ïER§CHÀPPIlI r !{aterbeheerpÍogra$ma r Peilbeheer . Waterkwaliteit Én e{afogie
0mgevingsvisie
Omgevingsplan
E§W§§§H§,
Lokale plannen r Vergunningverbning
en uitvoering
rlr
Lokale plannen
Het Huis van Thorbecke verwijst naar de bestuurtijke structuur van Nedertand zoats die is vastgetegd in de grondwetsherziening van 1848 bedacht door Johan Rudotph Thorbecke. Het regionate schaatniveau heeft namel,ijk geen grondsl,ag al.s vottedige bestuurstaag. Europa, Rijk, provincie, gemeenten en waterschappen zijn de grondwettetijk verankerde bestuurstagen waarop democratisch getegitimeerde bestuurders bevoegdheden uitoefenen die horen bij het openbaar bestuur. De rol van de raad hierin is onmisbaar ats hoogste bestuursorgaan van de gemeente.
Svan 10
Versie 1.0
t [vradderuaeagemga*1en"ri]
Bijtage C: kaart Waddengebied
lttï ïHlnï$f,Lr &&@
r1
-44.-..'
VERE}IIBI}IG VA}I trA0 0 tlrzt t8t M E IltT tlt
Waddenpromenade 7-1 I 8861 NT I Harlingen
9van 10 Versie 1.0
2Ír*mrarmenaarm 3axW
:,:a::::.:.4.:::.::a.::.'4.-' '
I [waddenzeeganaerlan.rl]
,
..
l'tntlilSt]tcYÀll
I I i II t [I]
! I II:
I I
I I \ [I] It
Tt
Waddenpromenade 7-1, 8861 NT I Harlingen
Bijtage D: trajecten Waddengebied
NB: geen uitputtende weergove, er ontbreken een oantol procedures, zools bijvoorbeeld de Notuurherstelverordening
*asisltir:er: Vt'ad*en Sept*r*b*r zazS @
Ontwikkeling Waddengebied 2023-2030
7 A Nt T rït tt{ 1406A*É4 rdÀ-§
2029 20t0
2027 ?028 ql,OzrQ3,q4 QtiQrrQi,Qa
'Aré,tN*Alé*
Bereikbaar h€id
202t 2424 z0z5 qr'q2,Ql,Q4 Qr I Qz Q3,Qa
zoe6 Qr!Qr,Qt,0{
f,eleil*k*óer
trlàar!$
l(ust
l{tirfiaat verald*ring
Visserii
Defensie
Unescil
t(Rw
I [waddeneeegeÍl]eenlen.nl]
i-n:art{
Mt*
10van 10
I r,:1.;r,:
*llli',"-_'*",
Versie 1.0
2026-2030 $t
illih *
$t
illih *
btr
T
Flarry \,Vagernakers
Seharlijk Bestuur I
/ Gerda Bos-Jonkman
Noardeast-Fryslàn
T
Flarry \,Vagernakers Den HeHer
Seharlijk Bestuur I Arjen Nolles Het Hogeland Progressref Alededsnd
re
T
/
Noardeast-Fryslàn
Gerda Bos-Jonkman
AdrieWeiland
WD
Gert Drenth
Eemsdeha
CU
Ë
Waadhoeke Gemeente Belangen
Martin Scholten
Hollands Krom
CDA
L
a L
Paul Schoute Harlingen WD
I I
lr.{ I
-gCt* I
Henk de Boer Sódwest-Fryslàn
Verenig ing van Waddenzeegemeenten
Tim van Bostelen
oldambt
CDA
FíVP