Gulpen-Wittem, 15 oktober 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Ons kenmerk:
G.26.02984
*G.26.02984*
IB.26.0253
Memo
Aan: De gemeenteraad Van: Burgemeester Nicole Ramaekers Datum: 12 oktober 2026 Onderwerp Beantwoording additionele technische vragen mbt de meerjarenbegroting 20282031 van de GR HCL
Inhoud: Vragen van DOE´22 gesteld tijdens de BSM-vergadering van 8 oktober 2026
Vraag 1: Digitalisering reeds overgebracht analoog archief Onze gemeente betaalt HCL per meter papieren archief: in 2027 € 182,15 per meter per jaar, voor 517 meter. Is er al doorgerekend wat het oplevert om het papieren archief dat nu bij HCL ligt te vervangen door digitale kopieën? Zo nee, is het college bereid die doorrekening te laten maken?
Antwoord: Om te voldoen aan haar archief-wettelijke en maatschappelijke verplichtingen met betrekking tot duurzaam informatiebeheer moet een overheidsinstantie een analoge en digitale archiefbewaarplaats hebben, in stand houden en beheren. Tevens dient archief-wettelijk toezicht door een archivaris of door aan hem/har onderhorige medewerkers te worden uitgevoerd. Als we dit zelf zouden doen zouden de kosten geboeid met deze verplichtingen aanzienlijk zijn. Denk hierbij aan huisvestings- en energiekosten (klimaatbeheersing depot, materiele verzorging, studiezaal e.d), personele lasten voor beheerwerkzaamheden, (door)ontwikkeling van digitale archiefbewaring (e-depot) zijn zeer specifieke vakinhoudelijke, technische en juridische kennis, functie Archivaris invullen, etc. Door toe te treden tot de GR HCL heeft de gemeente Gulpen-Wittem haar collectief historisch geheugen goed geborgd voor toekomstige generaties conform wettelijke verplichtingen.
_Toelichting deelnemersbijdrage van de gemeente Gulpen-Wittem_ De gemeente Gulpen-Wittem bestaat uit 4 samengevoegde gemeenten die tijdens hun bestaan allemaal raadsstukken, beleidsstukken, etc. hebben gegenereerd. Dit zijn stukken die, conform Archiefwet, eeuwig bewaard dienen te worden. Een gemeente heeft de archief-wettelijke taak haar eeuwig te bewaren archiefstukken over te brengen naar een archiefdepot. (Dit is nu nog 20 jaar. Met inwerkingtreden van de nieuwe Archiefwet is de termijn voor overbrenging verkort naar 10 jaar.) Daardoor is het totale analoge archief van de gemeente Gulpen-Wittem dat beheerd wordt door het HCL groter dan dat van een in grootte vergelijkbare gemeente, die nooit is gefuseerd. Alle GR-deelnemers betalen hetzelfde bedrag per meter analoog
archief, maar in verhouding heeft de gemeente Gulpen-Wittem meer overgebrachte meters analoog archief.
_Verantwoordelijkheid verschuift_ Zodra archiefbescheiden zijn overgebracht naar een archiefbewaarplaats ligt de beheerverantwoordelijkheid niet meer bij het oorspronkelijke overheidsorgaan, maar bij de beheerder van de archiefbewaarplaats (het HCL). Het zorgdragersschap (bestuurlijke verantwoordelijkheid) verschuift echter niet, deze is en blijft onvervreemdbaar bij het college belegd. Om tot vervanging over te gaan zal het college van de gemeente Gulpen-Wittem een besluit tot vervanging moeten nemen (in afstemming en op advies van de gemeentearchivaris). Bekostiging van het uitvoeringsbesluit tot vervanging ligt dan ook bij de zorgdrager (college), uitvoering vindt plaats in afstemming met de beheerder en de (ambtelijk) opdrachtgever.
_Uitzonderingen_ Sommige archiefbescheiden mogen vanwege hun intrinsieke waarde (bijvoorbeeld charterbrieven, unieke historische boekbanden of documenten met specifieke materiële kenmerken) of wegens juridische restricties niet worden vervangen en moeten in hun originele fysieke vorm bewaard en beheerd blijven. Daarom zal het complete archief van de gemeente Gulpen-Wittem nooit volledig gedigitaliseerd kunnen worden.
_Hoogst ongebruikelijk_ Wettelijk is het toegestaan om vervanging toe te passen op reeds overgebracht archief. Het is echter hoogst ongebruikelijk. Normaliter wordt het alleen overwogen als daar ook een maatschappelijk belang bij is gediend. Daarbij is de stelregel in Nederland dat archieven van voor 1945 sowieso niet voor vervanging in aanmerking komen, gelet op de intrinsieke waarde van de documenten en de relatief lage maatschappelijke baten van digitalisering van deze archieven. Hierdoor wordt vaak besloten om na het produceren van een digitale reproductie het originele analoge document ook te bewaren. Er is dan geen sprake van vervanging, maar een digitaal duplicaat ter behoeve van bv de digitale dienstverlening. Er is dan geen sprake kan van een besparing, maar een verhoging van de beheerkosten omdat deze analoog en digitaal moet plaatsvinden.
_Kosten_ In de beschikbare tijd (voor het beantwoorden van deze technische vraag) is het niet mogelijk om een complete doorberekening te maken van alle kosten gemoeid met deze vraag.
Zoals boven reeds benoemd is digitalisering van het analoog archief een omvangrijk project waar extra resources voor aangetrokken en toegewezen moeten worden. Het budget hiervoor zal door de gemeente Gulpen-Wittem beschikbaar gesteld moeten worden. Het ligt namelijk niet binnen de bevoegdheid van het HCL om te besluiten tot digitalisering en vervanging. Alleen het college van de individuele
2 / 4
deelnemende gemeenten en het bestuur van het Waterschap Limburg kunnen besluiten om hun archieven te digitaliseren.
Tevens is er geen simpele vertaling te maken tussen meters papieren archief en de terabytes benodigd om deze dossiers digitaal op te slaan. De bestandsgrootte van een a4 met alleen tekst is bv aanzienlijk kleiner dan een foto op a4 formaat maar neemt in haar papieren vorm dezelfde 0,1 mm aan ruimte in. Het aantal benodigde terabytes bepaald voor een deel de e-depot beheerkosten.
Ondanks dat er nog geen sluitende doorberekening geboden kan worden is hopelijk wel duidelijk dat het digitaliseren van de reeds overgebrachte archiefbescheiden een impactvolle exercitie zal zijn voor de gemeente Gulpen-Wittem. Daarnaast zal de digitalisering een aanzienlijke extra investering met zich meebrengen. Is de raad bereid het budget voor informatie- en archiefbeheer te verhogen om deze investering te realiseren?
Vraag 2: Digitalisering archiefblok 1999-2008 voor overbrenging Het archiefblok 1999-2008 wordt geschat op ongeveer 170 meter en moet uiterlijk 2029 naar HCL. Zoals ik uit de stukken begrijp, bestaat het deels uit papieren en deels uit digitale stukken.
Onderzoekt het college of het papieren deel eerst gedigitaliseerd en vervangen kan worden, voordat het naar HCL gaat? Wij beseffen dat digitaliseren ook geld kost, maar het kan de jaarlijkse kosten bij HCL blijvend verlagen.
Antwoord: Het overgrootste gedeelte van Archiefblok 1999-2008 bestaat uit analoge archiefbescheiden. Bij het in begin 2024 opgestarte project _overbrenging_ _Archiefblok 1999-2008_ is daarom gekozen voor analoge overbrenging. Onderdeel van dit project is een secure opschoning en inventarisering. Hiermee wordt de vindbaarheid verhoogd en het aantal over te brengen meters (aanzienlijk) gereduceerd. De eerste drie informatiecategorieën (milieu-, bodem, bouwdossiers) van dit blok zijn inmiddels klaar voor overbrenging in Q1 2027. De kwaliteit van opschoning en inventarisatie bij deze drie informatiecategorieën is een bron van trots bij de betrokken archiefmedewerkers.
Digitaal duurzaam informatiebeheer is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een actief streven van dit college. Doordat er beperkte middelen en capaciteit beschikbaar zijn wordt er kritisch gekeken en geprobeerd zoveel mogelijk verbeteringen op te pakken. (zie raadsinformatiebrief ID [827). Daarbij wordt](https://gulpenwittem.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/abaa8614-d4a5-49e1-a943-8ae532c85e6a) uiteraard de nadruk gelegd op de digitale transitie en een effectieve digitale manier van werken door implementatie van o.a. zaakgericht werken en een pre-depot.
3 / 4
_Vervanging is een onomkeerbaar proces_ Om analoge archiefbescheiden te vervangen voor digitale reproducties worden de analoge archieven na digitalisering vernietigd. De kwaliteit en duurzame houdbaarheid van de digitale reproductie is daarom cruciaal. Deze moet een exacte en betrouwbare weergave zijn van het origineel, inclusief alle kenmerken (zoals kleur, watermerken of handtekeningen) die voor de historische of juridische waarde van belang zijn. Het proces van digitalisering bestaat derhalve uit meer dan alleen de stukken onder een scanner leggen en zal zorgvuldig moeten gebeuren.
Daarom zal de digitalisering van analoog over te brengen archief ten behoeve van vervanging inderdaad extra kosten met zich meebrengen. De eenmalige kosten voor digitalisering én de structurele voor het beheren van het gedigitaliseerd archief afgezet kunnen worden afgezet tegen de huidige structurele kosten van het beheren van analoog archief. Daarbij zullen de voornaamste extra incidentele kosten voortkomen in de uitvoering en de daarvoor benodigde mensen. Is de raad bereid het budget voor team Informatiebeheer (tijdelijk) te verhogen om deze investering te realiseren?
4 / 4