Enschede, 11 april 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Notitie: Leegstandsverordening – werking, ervaringen en afwegingen
2-4-2026
N.a.v. artikel 35 vragen (7-4-2026 besproken in college) over een besluit aangaande de invoering van leegstandsverordening vragen we het nieuwe college uitspraak te doen over de wenselijkheid van een (onderzoek naar de mogelijkheden voor een) leegstandsverordening.
1. Wat doet een leegstandsverordening en hoe werkt deze? Een leegstandsverordening is een instrument uit de Leegstandswet waarmee gemeenten actief grip krijgen op de leegstand van woningen, winkels en kantoren. De verordening verplicht eigenaren om leegstand te melden zodra een pand langer dan zes maanden leegstaat. De gemeente voert vervolgens een leegstandsgesprek, kan een leegstandsbeschikking afgeven en – indien nodig – handhaven met dwangsommen of verplichtingen tot ingebruikname.
2. Ervaringen van andere gemeenten Gemeente Aanpak Resultaten / bevindingen
Gouda Verordening sinds 2017; meldplicht na 6 maanden; leegstandsbeschikkingen.
Amsterdam Experiment met extra bevoegdheden; verplichte ingebruikname; dwangsommen.
Utrecht Meldplicht 6 maanden; automatische signalering via BRP.
Tilburg Verordening per 1 juli 2025; meldplicht; gesprekken; boetes in voorbereiding.
40 panden geïnventariseerd; 10 beschikkingen; 1 huurder voorgedragen.
430 woningen opnieuw in gebruik.
1500+ woningen >1 jaar leeg; actieve interventie.
800 panden leeg; 275 aangeschreven; 100 van lijst.
Lessen
Signaalwerking sterk; handhaving werkt.
Extra bevoegdheden maken groot verschil; snelle handhaving effectief.
Monitoring cruciaal; leefbaarheidsprobleem zichtbaar.
Proces kost tijd; gesprekken leveren inzicht.
3. Voor- en nadelen van een leegstandsverordening
Voordelen
- Gemeenten krijgen inzicht in leegstand door meldplicht en monitoring.
- Verordening stimuleert eigenaren tot actie (signaalwerking).
- Aantoonbare resultaten bij actieve handhaving (zoals in Amsterdam).
- Verbetert leefbaarheid en veiligheid in buurten.
- Geeft gemeenten juridische instrumenten om leegstand aan te pakken.
Nadelen
- Handhaving is arbeidsintensief en kostbaar (schatting 1,15 milj. euro op 500 casussen)
- Werkt alleen goed bij actieve inzet;
- Wijkt af van het huidige uitvoeringsprogramma (PUH 2026);
- Wanneer de gemeente niet handhavend optreedt schaadt het de geloofwaardigheid, doordat aan de ene kant regels worden ingevoerd, terwijl aan de andere kant de uitvoering achterwege blijft.
- Resultaten komen langzaam tot stand (zoals in Tilburg).
- Enschede werkt al met een leegstandsvergunning. Hiermee wordt woningeigenaren al de kans geboden om leegstaande woningen tijdelijk te verhuren.
- Afhankelijk van landelijke regelgeving en experimenteerruimte.
4. Een leegstandsheffing Waar een leegstandsverordening is geregeld in het bestuursrecht, is een leegstandsheffing juist te regelen in de gemeentelijke belastingverordening. Een leegstandsheffing wordt ingezet bij langdurige, hardnekkige leegstand en dient als extra drukmiddel om de leegstand tegen te gaan.
5. Enschede werkt al met een leegstandsvergunning [De gemeente Enschede werkt al met een leegstandvergunning. Deze vergunning is](https://www.enschede.nl/leegstaande-woning-verhuren) gebaseerd op [artikel 15](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0003403&hoofdstuk=V&artikel=15&z=2024-07-01&g=2024-07-01) van de Leegstandwet. Op grond hiervan mogen woningeigenaren hun (te koop staande) leegstaande woning (of bedrijfspand) tijdelijk verhuren.
Verschillen tussen een leegstandverordening en leegstandvergunning:
| Kenmerk | Leegstandverordening | Leegstandvergunning |
|---|---|---|
| Wat? | Lokale regelgeving met een verplichtend karakter (meldplicht) | Toestemming / vergunning voor tijdelijke verhuur |
| Wie? | Vastgesteld door de gemeente voor eigenaren | Aangevraagd door de eigenaar bij de gemeente |
| Doel? | Inzicht krijgen in en bestrijden van leegstand | Tijdelijk verhuren van leegstaand vastgoed |
| Resultaat? | Meldplicht leegstand | Tijdelijk huurcontract (geen huurbescherming) |