Oegstgeest, 21 oktober 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Schriftelijke Vragen (art. 38 RvO)
Vragensteller: Van der Hoeven Fractie: CDA Datum verzending aan de griffie: Datum doorzending vragen door griffie: Streefdatum beantwoording: Beantwoording door college: Zaaknummer: Onderwerp: Preventiebeleid en risico’s digitale leefwereld jeugd en jongeren
Vragen noteren in de grijze vlakken. Antwoorden in de witte vlakken.
Jeugd en jongeren in Oegstgeest groeien grotendeels op in een digitale omgeving die veel kansen biedt, maar ook risico’s als mentale druk, online pesten, sextortion, snelle verspreiding van schadelijke content, toegang tot online gokken, gaming met verslavende elementen, et cetera. De cijfers via eengezonderhollandsmidden.nl binnen categorieën van “mentale gezondheid” voor jeugd en jongeren in Oegstgeest zijn indrukwekkend – en stemmen niet vrolijk. Het Preventieakkoord (Actieprogramma 2024-2027) liet al zien dat stress, pesten (ook online), eenzaamheid en suïcidegedachten sterk waren toegenomen. Met de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) worden risico’s rondom bijvoorbeeld deepfakes, desinformatie en algoritmische beïnvloeding almaar groter. Effectieve wet- en regelgeving blijft uit. Opvallend is dat zowel het Beleidsplan Sociaal Domein als het Preventieakkoord deze digitale risico’s hooguit beperkt adresseren. Juist omdat Oegstgeest inzet op preventie, veerkracht, gezonde ontwikkeling en een sterke sociale basis, vindt het CDA het belangrijk om de digitale dimensie die het leven – zeker van jeugd en jongeren – ook heeft, op waarde te schatten en stevig te verankeren in alles wat we als gemeente doen op dit vlak. Daarom de volgende vragen – we zien de beantwoording graag schriftelijk binnen de daarvoor geldende termijnen tegemoet, waarvoor bij voorbaat hartelijk dank.
0 Wat weet uw College over deze problematiek in de praktijk van de Oegstgeester samenleving. Wat is uw beeld bij de impact en omvang van deze problematiek en waar baseert uw College dit op? De groei van digitale risico’s is een brede maatschappelijke ontwikkeling. De informatie die het college heeft over deze problematiek in Oegstgeest komt vanuit de monitor van GGD Hecht (eengezonderhollandsmidden.nl) en de signalen die hierover vanuit samenwerkingspartners zoals scholen, huisartsen maar ook het jeugdteam binnen komen. Andere overleggen waar deze onderwerpen ter sprake komen zijn het directeurenoverleg met de scholen en het veiligheidsoverleg met VO-scholen dat twee keer per jaar plaatsvindt en het reguliere netwerk
jeugdoverlast. Ons beeld is dat de omvang en impact van deze ontwikkelingen ook in Oegstgeest groot is. 1 Erkent het college dat digitale veiligheid, waaronder social media-risico’s, onvoldoende geadresseerd zijn in bestaand beleid en acties gericht op de (mentale) gezondheid van jeugd en jongeren en de monitoring daarvan? Zo nee, wat is op dit moment het concrete beleid op dit vlak en welke concrete acties zijn in 2026 door wie uitgevoerd met welk resultaat? Zo ja, hoe wil uw College gevolg geven aan deze constatering? Digitale veiligheid is onderdeel van de acties gericht op de mentale gezondheid van kinderen en jongeren. Er worden verschillende handvatten geboden aan jongeren en hun omgeving om hiermee om te gaan. Zo nemen scholen deze onderwerpen mee in hun lesprogramma en worden gastlessen gegeven die hier aandacht voor vragen (Hackshield). Ook besteden de wijkagenten in de gesprekken die zij met klassen en leerlingen hebben aandacht aan deze onderwerpen. Daarnaast biedt het CJG voor ouders en jongeren lezingen, webinars aan voor alle leeftijden. Het begint al bij het jonge kind & social media, maar ook Pubers & AI, Tieners & sociale druk, groepsdruk en prestatiedruk. Daarnaast is in de Prioriteitstelling Integrale Veiligheid 2023-2026 ‘Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit’ één van de prioriteiten, met jeugd als één van de drie ‘focusgroepen’. 2 Hoe taxeert uw college de invloed van de AI-ontwikkeling op de digitale risicofactoren rondom de mentale gezondheid van jeugd en jongeren? Ziet uw college aanleiding meer te gaan doen om problemen te voorkomen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, langs welke lijnen? Ook ontwikkelingen in AI zien wij als een brede maatschappelijke ontwikkeling waarbij we met regionale en landelijke partners optrekken (o.a. Hecht en Halt) om de consequenties van deze ontwikkelingen passend te duiden en risico’s te vertalen naar passend preventieve regionale of lokale inzet vanuit Hecht, ons jeugdteam en scholen. 3 Hoe worden digitale risico’s zoals niet-limitatief in de inleidende tekst benoemd momenteel specifiek ondervangen binnen de drie pijlers van het Preventieakkoord: informeren, signaleren en laagdrempelige ondersteuning? Naast de beschikbare informatie workshops en trainingen vanuit het CJG ontvangt ook stichting Halt vanuit de gemeente een financiële bijdrage voor preventieve activiteiten met name voorlichtingen (35 keer). Halt biedt op zowel het primair onderwijs als het voorgezet onderwijs voorlichting aan over onderwerpen zoals gedrag online, online fraude en cybercriminaliteit, invloed van de groep en sextion education. Scholen maken veel gebruik van dit aanbod, de voorlichtingen zijn ieder jaar al snel volgeboekt.
Problematiek bij kinderen en gezinnen wordt door onze uitvoerende partners gesignaleerd in één op één gesprekken met de CJG-pedagoog, de POHJ en consulenten vanuit het jeugdteam of in de klas. Wanneer hier specifieke trends in zichtbaar zijn wordt dit gesignaleerd bij ons als gemeente.
De ondersteuning die wij bieden valt ook binnen de reguliere ondersteuning die beschikbaar is voor kinderen en gezinnen die een hulpvraag hebben. Binnen het aanbod zijn er specifieke trainingen die zich richten op opgroeien en digitale weerbaarheid. Naast de voorbeelden vanuit het CJG zijn andere voorbeelden hiervan: - Promotie van Hackshield HackShield is een gratis online game voor kinderen tussen de 7 en 12 jaar oud waarin zij spelenderwijs leren over digitale veiligheid. Kinderen kunnen zich door het spel ontwikkelen tot ‘Cyber Agent’. Naast de game biedt HackShield ook lesmateriaal voor docenten (HackShield in de Klas). Dit lesmateriaal sluit aan bij de SLO-leerdoelen van scholen rondom digitale geletterdheid. HackShield behandelt thema’s als phishing, privacy, desinformatie, nepnieuws, cyberpesten, online grenzen, grooming en AI. Het programma speelt in op de actualiteit en nieuwe ontwikkelingen. o Eén keer per jaar bieden we alle scholen gastlessen, gegeven door de wijk- agent, aan om HackShield te promoten onder de leerlingen. o Twee keer per jaar worden de op dat moment drie beste Cyber Agents door de burgemeester en de wijkagent gehuldigd op school. o Incidenteel organiseren we een aanvullende activiteit. Vorig jaar is er bijvoor- beeld een ‘klassenbattle’ georganiseerd. - Cybercrime Challenge In Leidse regio verband zijn we als gemeenten aangesloten bij de ‘Cybercrime chal- lenge’. Dit is een gratis online training die we vanuit de gemeenten aanbieden, waar- mee inwoners op een laagdrempelige en interactieve manier leren hoe ze online geva- ren kunnen herkennen en voorkomen. De trainingen zijn geschikt voor alle leeftijden en worden via verschillende kanalen gepromoot. Thema’s die daar aan bod komen zijn: phishing, ransomware, extortion, malware, fake sites en ID-fraude. 4 Hoe worden partners binnen het Preventieakkoord betrokken bij het versterken van digitale weerbaarheid van jeugd en jongeren in de breedste zin? Welke rol ziet uw college hier voor een brede welzijnsorganisatie als Radius? In het doorlopende contact met partners binnen het preventieakkoord; bijv. binnen de coalitie kansrijke start en alcohol en drugs en/ of binnen accountoverleggen, wordt ruimte gemaakt om inhoudelijke ontwikkelingen zoals ontwikkelingen rondom digitale risico’s voor jongeren te agenderen en te bespreken agenderen. Dan wordt op basis van dit gesprek afgewogen hoe hier binnen de uitvoeringspraktijk vorm aan te geven. Dit past binnen de huidige beleidskaders. Wanneer we aan de slag gaan met het actualiseren van- of ontwikkelen van nieuw beleid worden partners zoals Radius, onderwijs en de doelgroep hier bij betrokken. 5 Worden bijvoorbeeld CJG-medewerkers, jeugdverpleegkundigen, jongerenwerkers en scholen en verenigingen ondersteund of getraind om digitale risico’s voor jeugd en jongeren in het algemeen en AI-gerelateerde risico’s in het bijzonder te herkennen en bespreekbaar te maken? Zo nee: is uw College bereid dit onderdeel van gemeentelijk beleid te maken? Hoe ziet uw College de verantwoordelijkheid op dit vlak als het gaat om specifiek scholen en verenigingen? Actuele scholing en training van medewerkers wordt gegeven vanuit de organisaties waar deze medewerkers in dienst zijn (Hecht, JT LR, Gro-Up). Wat betreft het onderwijs; Alle scholen zijn wettelijk verplicht een (beleids)plan vast te stellen voor sociale veiligheid in school en moeten onderzoeken of hun leerlingen zich sociaal veilig voelen. De gemeente is in gesprek met scholen en Hecht over de behoeften en mogelijkheiden/kosten voor ondersteuning van scholen voor het opstellen van dit plan voor sociale veiligheid. Digitale veiligheid is hier onderdeel van. De onderwijsinspectie monitort de uitvoering van deze taak. 6 Hoe waardeert uw college de beweging van “smartphonevrij opgroeien”1. Ziet uw college voor zichzelf een rol om hier via gemeentelijk beleid aan bij te dragen? Waarom wel of niet?
1 Vgl. Brief aan gemeentes.docx In lijn met het hoofdlijnenakkoord onderzoekt het college op welke wijze de beweging van “smartphone vrij opgroeien” het best ondersteund kan worden in Oegstgeest. Hierbij kijken we ook naar ontwikkelingen en initiatieven in de regio en/ of bij regio gemeenten. Een eerste stap op korte termijn is de ‘toolbox’ die door Hecht wordt uitgebracht voor 'smartphonebeleid voor scholen. Deze zal onder de aandacht van de scholen in Oegstgeest worden gebracht. Dit biedt tevens aanleiding om met scholen het gesprek hierover te voeren. 7 Is uw College bereid periodiek over specifiek deze thematiek en ontwikkelingen daarin te rapporteren – al dan niet als onderdeel van de bredere monitoring, bijvoorbeeld via een Lokale Digitale Veiligheidsrapportage Jeugd en Jongeren? Bij de actualisatie van het preventieakkoord en actieprogramma voor 2028 zal digitale veiligheid (in lijn met het hoofdlijnenakkoord) hier deel van uitmaken.
8 Tot slot geven we uw College graag de ruimte om in dit verband nog zaken mee te geven, waarnaar we niet expliciet hebben gevraagd, maar waarvan uw College wel kan vermoeden dat die voor de gemeenteraad relevant kunnen zijn. Zijn die er? Zo ja, welke?