Technische vragen en antwoorden P&C najaar - commissie BVM

De cijfers van 2026 zijn nog niet inzichtelijk. Pag. 11/88 63 Programma: AD Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: CDA   |   Tobias Sandoval Garcia Blz. 1 Hoe hoog is de bezetting (in fte) in de gemeente Leiden momenteel? Hoeveel als de tijdelijke contracten niet worden meegerekend? Hoe hoog is de verwachtte bezetting in 2030 zonder tijdelijke contracten? De bezetting van de gemeente Leiden bedraagt op 12 oktober 2026 1.902,6 fte. Hiervan bestaat 237,33 fte uit tijdelijke dienstverbanden. Zonder deze tijdelijke dienstverbanden bedraagt de bezetting 1.665,27 fte. We kunnen op dit moment niet betrouwbaar voorspellen hoe hoog de bezetting in 2030 zal zijn. Dit hangt onder andere af van de ambities en keuzes van de gemeente, de beschikbare financiële middelen en de taken die gemeenten in de toekomst moeten uitvoeren. 66 Programma: AD Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: CDA   |   Tobias Sandoval Garcia Blz. 1 Vraag: heeft de gemeente Leiden eigen keuzes gemaakt in de CAO ten opzichte van standaard CAO voor gemeenten? Zo ja, welke afspraken/regelingen heeft de gemeente Leiden die hiervan afwijken? De Gemeente Leiden heeft geen afwijkende keuzes gemaakt ten opzichte van de standaard CAO. Wel geeft de CAO de ruimte om aanvullende afspraken te maken in overeenstemming met de vakbonden en met instemming van de OR; de zogenaamde de lokale regelingen. Deze zijn vastgelegd in het Personeelshandboek Gemeente Leiden. Recente voorbeelden hiervan zijn: Reiskosten, Alcohol-, drugs- en medicijnbeleid, gedragscode en met ingang van 1 januari as de regeling Vuil en zwaar werk. 67 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: CDA   |   Tobias Sandoval Garcia Blz. 1 Hoe hoog was het aantal inwoners in Leiden in 2017, 2020, 2023 en 2025? Zie paragraaf 3.2.10 demografische ontwikkelingen van de begroting 2027. Pag. 12/88 68 Programma: OVG Overig (financiën algemeen, paragrafen etc.) Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: CDA   |   Tobias Sandoval Garcia Blz. 12 Er is opgenomen dat de er t.o.v. de ruimte weerstandsvermogen in 2030 ca. 6,1 miljoen euro zit. is dit structureel? Nee, dit is incidentele ruimte. 70 Programma: 02 Veiligheid Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: ChristenUnie   |   Chris Noordzij Blz. 34 · Effectindicator 2A2.h Ik heb een aantal vragen over effectindicator 2A2.h, aangaande het aantal meldingen van mensen met onbegrepen gedrag. Het aantal meldingen (1819) is een stuk hoger dan de streefwaarde van 1000 en ook hoger dan 2024 (1604): 1) is dit een trend die al langer bezig is dan de cijfers van 2023, 2024 en 2025? 2) is dit een trend die ook in andere grote steden zichtbaar is? 3) Welke systemen worden er in gang gezet na een melding van overlast van onbegrepen gedrag? Wordt er bijvoorbeeld direct zorg ingeschakeld of blijven meldingen ook liggen etc.? 4) Is er samenhang zichtbaar tussen de concentratie van meldingen en locaties? Of is het breed zichtbaar door de gehele stad? 1) De stijging van meldingen over personen met onbegrepen gedrag is een ontwikkeling die al speelde voor 2023. Er is sprake van complexe factoren. Naast psychische en sociale problematiek spelen ook ontwikkelingen in de organisatie en toegankelijkheid van de geestelijke gezondheidszorg, de beschikbaarheid van passende ondersteuning en de toenemende druk op de woningmarkt een rol. 2) De toename van meldingen over personen met onbegrepen gedrag is niet beperkt tot onze gemeente. Het is een landelijke ontwikkeling; de omvang en aard van de problematiek kunnen wel per gemeente verschillen. 3)De precieze route is afhankelijk van waar de melding wordt gedaan, de aard en urgentie van de situatie. Een dergelijke melding wordt in ieder geval altijd integraal opgepakt door de betrokken zorg- en veiligheidspartners. Op basis daarvan wordt bepaald welke inzet nodig is en wordt een plan van aanpak opgesteld. Over het algemeen blijven meldingen niet liggen. Het kan helaas voorkomen dat de opvolging van meldingen vertraging oploopt als gevolg van het grote aantal meldingen en de beperkte capaciteit bij zorgorganisaties. Er wordt dan gekeken naar welke situatie het meest urgent is. 4) De overlast concentreert zich met name in het centrum: in de parken, rond het station en rond de Maatschappelijke Opvang. Maar ook op andere plekken in de stad komen personen met onbegrepen gedrag en de daarmee samenhangende problematiek voor. Pag. 13/88 71 Programma: 02 Veiligheid Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: ChristenUnie   |   Chris Noordzij Blz. 34 · Effectindicatoren 2A2.c & 2A2.d Bij effectindicatoren 2A2.c & 2A2.d gaat het over ervaren overlast van drugsgebruik en -handel. Mijn vraag luidt: 1) 4% ervaart veel overlast, hoeveel meldingen zijn dat in absolute aantallen? 2) Er wordt nu gesproken over veel overlast. Zijn er meerdere graadmeters uitgezet? Zijn er ook mensen die geen overlast ervaren of bijvoorbeeld 'een beetje overlast' ervaren? 1. De veiligheidsmonitor is een steekproef die is uitgezet onder 5.671 inwoners van de gemeente Leiden. In totaal hebben 2.104  Leidenaren aan het onderzoek deelgenomen. De beantwoording in de veiligheidsmonitor volgt uit de eigen perceptie van inwoners en zijn niet in absolute aantallen te duiden. Het gaat dus niet om daadwerkelijke overlastmeldingen. Hiervoor verwijzen we naar de politiecijfers. 2. Alle inwoners die in de veiligheidsmonitor hebben aangegeven een of meer vormen van sociale overlast te ervaren, konden per overlast vorm aangeven of zij veel overlast, een beetje overlast of geen overlast ervaren. Daarnaast was er ook de mogelijkheid om hier geen antwoord op te geven. 30,8% gaf aan dat drugsgebruik in de buurt wel eens voorkomt, 4,2% gaf vervolgens aan veel overlast van drugsgebruik te ervaren. 24,2% gaf aan dat drugshandel in de buurt wel eens voorkomt, 4,1% gaf vervolgens aan veel overlast van drugshandel te ervaren. Een uitsplitsing van de andere antwoordopties is niet mogelijk. 72 Programma: 02 Veiligheid Tweede Voortgangsrapportage 2026 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: PRO   |   Jochem Tazelaar Blz. 14 · paragraaf Stedelijke Jeugdaanpak M.b.t. de trend van het zogenoemde 'jumpen/belagen': is het beeld nu, na de verschillende maatregelen die zijn ingezet, dat er de afgelopen maanden een daling van het aantal dergelijke incidenten is t.o.v. de eerste helft van het jaar? Ja dit is het beeld van zowel de SJA als ook van de politie. Wat als een 'fenomeen’ werd gezien is mede door de aandacht hiervoor op scholen nu geen actueel onderwerp meer. 73 Programma: 02 Veiligheid Tweede Voortgangsrapportage 2026 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: PRO   |   Jochem Tazelaar Blz. 15 · paragraaf Landelijk programma Veilige Steden Wanneer worden de uitkomsten van Schouwen met Vrouwen aan de raad aangeboden (in 2e vgr staat nog q3)? Pag. 14/88 Voor het einde van het jaar ontvangt de raad een terugkoppeling van Schouwen met Vrouwen. Deze terugkoppeling zal ingaan op 1) de manier waarop de schouwen zijn vormgegeven 2) de inzichten die de schouwen hebben opgeleverd en 3) welke ideeën en maatregelen naar voren zijn gekomen tijdens de schouwen. In de terugkoppeling wordt op basis van de inzichten een advies gegeven voor vervolg en eventuele nieuwe schouwen. De terugkoppeling is later dan eerder gecommuniceerd. De schouwen hebben in mei/juni plaatsgevonden. Er is veel informatie opgehaald. Oorzaken en oplossingen/ideeën die door deelnemers zijn genoemd raken diverse domeinen (o.a. beheer openbare ruimte, verkeer, handhaving sociale overlast, inrichting openbare ruimte, sociaal domein). Het verwerken van de opbrengsten nam hierdoor meer tijd in beslag. Daarnaast kunnen de opbrengsten implicaties hebben voor nieuw beleid. Daarom is ervoor gekozen om in ieder geval het nieuwe college af te wachten. 74 Programma: 02 Veiligheid Tweede Voortgangsrapportage 2026 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: PRO   |   Jochem Tazelaar Blz. 15 · paragraaf Horeca en coffeeshops controles Wanneer ontvangt de raad de startnotitie coffeeshopbeleid (in 2e vgr staat alleen "na het zomerreces")? Met welke stakeholders is/wordt overleg gevoerd om tot deze startnotitie te komen? De startnotitie zal in november aan uw raad worden gezonden. Bij het opstellen van de startnotitie is overleg gevoerd met interne stakeholders uit de teams: Ondermijning, Bibob, Vergunningen, Juristen, Handhaving en het Omgevingsprogramma Binnenstad. Bij de verdere uitwerking van het coffeeshopbeleid worden ook externe stakeholders in enigerlei vorm betrokken zoals bijvoorbeeld de politie,de coffeeshophouders en omwonenden. 77 Programma: 02 Veiligheid Tweede Voortgangsrapportage 2026 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: PRO   |   Jochem Tazelaar Blz. 13 · Veilige publieke taak De stijging geregistreerde agressie-incidenten zet door (92 op peildatum 2e vgr, na 65 na eerste half jaar 2026). In 2e vgr wordt gesteld dat extra aandacht voor belang van een hogere meldings- en registratiebereidheid dit jaar zijn vruchten lijkt af te werpen. In het jaarverslag 2025 werd nog gemeld dat de stijging deels het gevolg is van een hogere meldingsbereidheid, maar het ook gaat om een toename van agressie-incidenten. Is deze analyse nu anders of ongewijzigd? Wanneer wordt raad geïnformeerd over maatregelen die worden genomen m.b.t. agressie-incidenten ambtenaren cf. toezegging college in cie BVM 2 juli 2026? Het hogere aantal geregistreerde agressie incidenten in 2026 lijkt een combinatie van hogere meldingsbereidheid en een toename van het aantal incidenten. Uit de landelijke monitor Integriteit en Veiligheid blijkt dat landelijk het aantal incidenten tegen ambtenaren stijgt en dat dit steeds meer op de persoon gericht is en ernstiger wordt ervaren. Dit zien we ook binnen de Gemeente Leiden. Pag. 15/88 In juli 2026 is de gemeente een campagne gestart om de meldingsbereidheid nog meer te verhogen. Daarnaast zijn er nieuwe trainingen; leidinggeven na agressie (van opvang tot dadergesprek) & omgaan met klanten met onbegrepen en verward gedrag. Er komt nog een agressie training specifiek voor collega's van participatie. De in de commissie toegezegde informatie over de maatregelen is opgenomen in de 2e voortgangsrapportage. 78 Programma: 02 Veiligheid Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: PRO   |   Jochem Tazelaar Blz. 31 · 2A.2.4 Regievoering samenwerking jaarwisseling/vuurwerk Wanneer in 2027 is het onderzoek gereed dat wordt uitgevoerd of en onder welke aanvullende voorwaarden de burgemeester ontheffingen wil verlenen. Hoe wordt dit onderzoek vormgegeven en welke stakeholders en aspecten worden hierbij betrokken? Door de beperkte uitvoerbaarheid van de ontheffingsregeling, het ontbreken van een uitgewerkt landelijk kader, en de beschikbare handhavingscapaciteit en de koers die Leiden al langer volgt, is voor 2026-2027 besloten om geen ontheffingen te verlenen. Op basis van de ervaringen met het landelijk vuurwerkverbod en het centrale evenement op de Lammermarkt kan een inschatting worden gemaakt van of, en zo ja op welke manier het mogelijk zou kunnen zijn om ontheffingen te verlenen. Landelijke ontwikkelingen spelen hierbij ook een rol. Daarom worden deze thema's meegenomen in de jaarlijkse evaluatie van de jaarwisseling. Daarbij zijn o.a. politie, handhaving en brandweer betrokken. De raad wordt vóór het zomerreces geïnformeerd over hoe we om willen gaan met ontheffingen. 79 Programma: 02 Veiligheid Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: PRO   |   Jochem Tazelaar Blz. 31 · 2A.2.4 Regievoering samenwerking jaarwisseling/vuurwerk "De gemeente stimuleert en ondersteunt waar mogelijk vuurwerkvrije buurt- en bewonersinitiatieven tijdens de jaarwisseling." Op welke wijze doet de gemeente dit en waar en wanneer kunnen bewoners(organisaties) zich melden met hun initiatief? Er is geen speciale regeling voor buurt- en bewonersinitiatieven tijdens de jaarwisseling. Bewoners(organisaties) kunnen terecht bij onze Sterke Sociale Basis-partners. Met name SOL en Inlcuzio kunnen bewoners ondersteunen bij (nieuwe) bewonersinitiatieven. Zij kunnen met bewoners meedenken, of helpen bij een subsidieaanvraag. Bewoners kunnen ook zelf een subsidie aanvragen via 'Subsidieregeling maatschappelijke initatieven' Pag. 16/88 82 Programma: AD Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Tweede Voortgangsrapportage 2026 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij voor de Dieren   |   Harbert van der Kaap Blz. 75 Waarom wordt de vierde verdieping van Level voor eigen huisvesting gebruikt, kan dat niet elders gehuisvest worden. Bij de ingebruikname van het Stadhuis is ook gekeken naar het benutten van de beschikbare ruimte in het Stadskantoor. Onderverhuur van de 4e etage is destijds verkend en structureel als voordeel in de begroting opgenomen (135.000 euro). Deze onderhuur is door de ontwikkeling van de omvang van de organisatie en de veranderende huisvestingsbehoefte echter niet gerealiseerd. In de 2e voortgangsrapportage 2026 is deze aangemeld om te schrappen. In de programmabegroting 2027 is dit voordeel niet langer opgenomen. 83 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: PRO   |   Lydia Bremmer Blz. 17-18 · Uitvoeringsprogramma dienstverlening (onder 3.1.1) Het uitvoeringsprogramma dienstverlening stopt, inclusief de financiële impuls. Is er een evaluatie beschikbaar? Tegelijkertijd staat er dat de aanpak doorgezet wordt. Hoe realistisch is dat als geld en programma wegvallen? Hoe wordt de bestuurlijke aandacht hiervoor in de komende jaren geborgd? Waar kunnen we meekijken op de effectiviteit van de aandacht, onder welke onderdelen zal dit gemonitord en verantwoord worden? Het Uitvoeringsprogramma Dienstverlening stopt eind 2027. Het laatste half jaar vindt de evaluatie plaats en wordt deze aangeboden aan de raad. De aanpak gaat door, want dienstverlening is van ons allemaal. Elk cluster levert dienstverlening aan de Leidenaar en is daar verantwoordelijk voor. De uitkomsten van de evaluatie worden meegenomen bij de vormgeving van dit vervolg. Het team Dienstverlening is een vast onderdeel van de lijnorganisatie, binnen de afdeling Ontwikkeling Publieke Dienstverlening. Het werk hangt daarmee niet af van het programma. De medewerkers van dit team blijven aan het onderwerp werken. Zij ontwikkelen kaders en servicenormen, halen klantsignalen op en ondersteunen de clusters. Het coalitieakkoord wordt moment (financieel) vertaald in een uitvoeringsplan. Dienstverlening en digitalisering zijn geen afzonderlijke opgaven naast het primaire werk van de gemeente, maar vormen een integraal onderdeel van alle gemeentelijke taken. De portefeuillehouders Dienstverlening en Digitalisering zorgen voor de concernbrede sturing en doorontwikkeling. Daarnaast blijft iedere portefeuillehouder verantwoordelijk voor de kwaliteit van dienstverlening en de toepassing van digitalisering binnen het eigen beleidsterrein. Op deze wijze zijn beide thema's bestuurlijk geborgd. Er wordt gewerkt aan een voorstel om dienstverlening te vertalen naar servicenormen en concrete prestatie-indicatoren. De raad ontvangt hierover een voorstel bij de kaderbrief. Pag. 17/88 84 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: PRO   |   Lydia Bremmer Blz. 20 · Onder onderzoek Er staat dat de gemeente Leiden steeds meer datagedreven werkt. Hoe stuurt de gemeente erop dat er geen onnodige data van inwoners wordt verzameld, de data die ze beheert integer en veilig is, en data die niet meer gebruikt wordt niet onnodig lang wordt bewaard maar ook weer wordt weggegooid? Dataminimalisatie is een belangrijk uitgangspunt bij datagedreven werken. We kijken per vraagstuk welke gegevens nodig zijn voor het doel dat we willen bereiken en houden ons daarbij aan de geldende wet- en regelgeving. Bij nieuwe toepassingen worden privacyrisico's beoordeeld en wordt indien nodig een DPIA uitgevoerd (Data Protection Impact Assessment) en verwerkersovereenkomsten met leveranciers opgesteld. Hierdoor wordt er niet onnodig data van inwoners verzameld. Daarnaast maken we afspraken over de kwaliteit, het gebruik, de beveiliging, archivering en bewaartermijnen van gegevens. Als laatste wordt gewerkt aan goed informatiebeheer. Hierbij gaat het niet alleen om het bewaren van documenten, maar ook het op tijd vernietigen. Vanuit de archiefinspectie wordt hierover gerapporteerd naar de provincie en ook naar de gemeenteraad. 85 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: PRO   |   Lydia Bremmer Blz. 23 · Onder 1b dienstverlening, leren van klantsignalen Er staat dat jullie werken aan een klantsignaaldashboard, en dat er op basis van dit dashboard een verbeteragenda zal worden opgesteld. Over welke termijnen hebben we het dan ?Wanneer is het Dashboard klaar, wanneer de verbeteragenda en wanneer is er effect te merken voor de inwoners? Wanneer kunnen wij op de verbeteragenda meekijken, en inzicht krijgen in de rode draden? Het klantsignaalmanagement wordt stap voor stap opgebouwd. In 2027 worden eerst de belangrijkste bronnen samengebracht, zoals klachten, klanttevredenheidsonderzoeken en terugbelverzoeken. Het klanttevredenheidsonderzoek wordt in 2027 steeds verder uitgebreid met meer processen. In het kader van Collectivisering Digitalisering sluit de gemeente Leiden aan bij de landelijke standaarden die gemeenten samen met de VNG hebben afgesproken. Die landelijke ontwikkeling bepaalt het tempo waarin het dashboard beschikbaar komt. Er is geen specifieke datum voor het openstellen van het dashboard. Inwoners merken nu al iets van deze aanpak. Maakt een inwoner in het klanttevredenheidsonderzoek een opmerking over een specifiek onderwerp en wil hij gebeld worden? Dan belt de betrokken vakafdeling hem terug met een passend antwoord. Waar mogelijk worden verbeteringen direct doorgevoerd. Grotere aanpassingen worden meegenomen in de verbeteragenda en pakken stap voor stap opgepakt. Over de inhoud en voortgang van de verbeteragenda wordt gerapporteerd via de reguliere planning- en controldocumenten, zodat de raad periodiek inzicht krijgt in de uitvoering en de behaalde resultaten.

Pag. 18/88 87 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: PRO   |   Lydia Bremmer Blz. 280 · Openbaarheidsparagraaf (3.2.13) Het programma OTO stopt, tegelijkertijd is de implementatie van de wet niet af. Hoe verzekert de gemeente zich van bestuurlijke aandacht en budget voor het verder op orde brengen van de informatiehuishoudig en het verder vormgeven van actieve openbaarmaking. OTO loopt door in de vorm van een project. De volgende fase is het inbedden in de organisatie van de actieve openbaarmaking. Hiertoe is per cluster geïnventariseerd wie per categorie hierin een rol hebben. Hier wordt centraal regie op gevoerd door het faciliteren van een publicatieplatform en trainingen voor medewerkers om te anonimiseren, toegankelijk te maken en te publiceren. Vervolgens wordt hierop gemonitord en gerapporteerd in de PDCA-cyclus. Vanuit het Rijk is voor deze wettelijke verplichting budget beschikbaar gesteld, waarmee de implementatie grotendeels wordt bekostigd. 91 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: PRO   |   Lydia Bremmer Blz. 280 · Openbaarheidsparagraaf De invulling van de actieve openbaarmaking ziet in deze paragraaf met name op de verplichte categorieën. Er is binnen de woo ook een inspanningsverplichting om informatie actief openbaar te maken. Denk dan aan informatie waar veel belangstelling is onder bewoners. Bijvoorbeeld informatie over verbeteringen aan de verkeersveiligheid van bepaalde wegen. Hoe gaat hier vorm aan gegeven worden en hoe zorgen we ervoor dat iedereen die informatie ook daadwerkelijk weet te vinden en kan begrijpen? Binnen de gemeente is al veel aandacht voor het delen van informatie over projecten of andere ontwikkelingen, o.a. op de website van de gemeente. Digitale toegankelijkheid is een vereiste voor het plaatsen van de informatie en medewerkers zijn getraind in en krijgen ondersteuning bij het op begrijpelijke wijze verwoorden van de informatie. Vanuit de inspanningsverplichting zoals opgenomen in de Woo is dit onderdeel een vervolg op de verplichtingen om actief openbaar te maken, daar ligt komende tijd de eerste prioriteit. 96 Programma: 02 Veiligheid Tweede Voortgangsrapportage 2026 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: ChristenUnie   |   Chris Noordzij Blz. 15 · Coffeeshops controles In de alinea wordt gesproken over meerdere controles bij coffeeshops waarbij overtredingen zijn geconstateerd. Daarover een aantal vragen: 1) hoeveel controles hebben er plaats gevonden en bij hoeveel daarvan zijn er overtredingen geconstateerd? 2) Welke acties hebben daartoe geleid? 2 coffeeshops zijn nu gesloten, dus er zijn schat ik in ook nog gradaties van mogelijke acties? Pag. 19/88 3) Wat gebeurd er komende jaren met coffeeshops waarbij overtredingen zijn geconstateerd? Staan die een bepaalde periode onder verscherpt toezicht? Wordt er regelmatiger gecontroleerd of? 4) Worden die controles willekeurig uitgevoerd of moet er eerst aanleiding toe zijn? 1) Er zijn 4 controles geweest en bij 3 controles zijn overtredingen geconstateerd. 2) Er zijn inderdaad momenteel twee coffeeshops gesloten en in dat kader is aangesloten bij het sanctiebeleid coffeeshops. De burgemeester kan, afhankelijk van de ernst van de geconstateerde overtredingen, afwijken van het sanctiebeleid door bijvoorbeeld een minder zware maatregel op te leggen, zoals een minder lange sluiting of door af te zien van een sluiting en een last onder dwangsom op te leggen. 3) Momenteel worden alle coffeeshops in Leiden gecontroleerd in het kader van reguliere horeca- en bedrijfscontroles. Coffeeshops waar overtredingen zijn geconstateerd blijven onder de aandacht. Afhankelijk van de ernst van de overtredingen, kan er een hercontrole plaatsvinden. 4) Er hoeft geen sprake te zijn van een concrete aanleiding om een controle uit te voeren. Het doel van de controles heeft betrekking op het juist uitvoeren van de gedoogbeschikking. Signalen en meldingen kunnen wel meewegen bij de prioritering en planning van controles. 97 Programma: OVG Overig (financiën algemeen, paragrafen etc.) Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: D66   |   Wietske Veltman Blz. 11 · AD.04 behoedzaamheidsruimte Wat zijn de gevolgen van de behoedzaamheidsruimte vrij te maken terwijl de de buffer in 2029 slechts € 0,9 mio boven de norm ligt? Een gevolg is dat een kleinere buffer wordt aangehouden voor mogelijke tegenvallers dan wanneer de vorige behoedzaamheidsruimte zou zijn gehandhaafd. 99 Programma: OVG Overig (financiën algemeen, paragrafen etc.) Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: CDA   |   Tobias Sandoval Garcia Blz. 1 Ik vind het best wel lastig om een aantal oude jaarstukken terug te vinden. Kunnen jullie mij helpen? Concreet ben ik op zoek naar de jaarstukken van de volgende jaren: 2015 2017 2018 2020 2022 Pag. 20/88 2024 Oude jaarstukken zijn het eenvoudigst te vinden via het vergadersysteem van de raad (Kalender | Gemeente Leiden). De raad bespreekt de jaarstukken altijd in de laatste raadsvergadering voor 15 juli in het jaar ná het jaar waarop de jaarrekening betrekking heeft. 15 juli is immers de datum waarop de vastgestelde jaarstukken bij de provinciaal toezichthouder moeten liggen. De jaarrekening 2015 is bijvoorbeeld te vinden bij de vergaderstukken van de raadsvergadering van 7 juli 2016. De jaarrekening 2017 staat bij de vergaderstukken van de raadsvergadering van 12 juli 2018 enz. 103 Programma: OVG Overig (financiën algemeen, paragrafen etc.) Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: CDA   |   Tobias Sandoval Garcia Blz. 1 Wat zijn Leiden de top 5 van meest kapitaalkrachtige wijken? In mijn beeld is dat; 1. Houtkwartier 2. Professoren -en Burgemeesterswijk 3. Delen van de Binnenstad (zoals Vreewijk). Klopt dat? Op Leiden in Cijfers is via de Databank (Leiden in Cijfers | Gemeente Leiden - Gemiddeld besteedbaar huishoudinkomen - 2023 - Wijken) het besteedbaar inkomen per huishouden te vergelijken. Dit levert op wijkniveau de onderstaande gegevens op. Pag. 21/88 114 Programma: 02 Veiligheid Tweede Voortgangsrapportage 2026 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Studenten voor Leiden   |   Claire van Megen Blz. 14 1A) Op welke manier wordt de effectiviteit (oftewel wordt het beoogde doel behaald) gemeten van de reeks informatieve communicatiefilmpjes over de verschillende thema’s van Online criminaliteit die met regelmaat gedeeld worden via de sociale mediakanalen van de gemeente? 1B) En breder: op welke manier wordt de effectiviteit gemeten van andere video's die via de mediakanalen van de gemeente worden gedeeld zoals over malfide verhuurders. Het is belangrijk om te realiseren dat er een verschil is tussen het bereik van de communicatiefilmpjes, het effect op kennis en bewustzijn, en daadwerkelijk veiliger digitaal gedrag. Newsroom meet het bereik van berichten op de socialmedia accounts van de gemeente. Berichten met video's worden significant beter bekeken en bereiken daarmee ook een grote groep niet volgers van gemeentelijke berichten. Analyse leert: 1. Hoger bereik & meer weergaven; 2. 46-64% bereikt niet-volgers; 3. Pag. 22/88 Gemiddeld meer interacties en 4. Zichtbaarheid, groei, bereik en nieuwe doelgroepen Alhoewel de gemeente weinig directe invloed heeft op het digitale gedrag van inwoners, zetten we fors in op het verhogen van kennis, bewustzijn en veiliger digitaal gedrag. Hiervoor gebruiken we informatieve filmpjes die uitleg en praktische tips meegegeven. Door met regelmaat content te delen via de gemeentelijke communicatiekanalen zorgen we voor meer zichtbaarheid en herhaling. We maken gebruik van verschillende communicatiemiddelen: publicaties in de Stadskrant en het Stadsnieuws, inzet sociale media door het plaatsen van interactieve polls (bevordering interactie door vraag en antwoord methode), reels en story’s. Ook worden er aanvullend betaalde campagnes ingezet voor een groter bereik. Elk middel heeft zijn eigen meerwaarde. De verschillende manieren van communiceren zijn daarmee ook echt aanvullend op elkaar. Na een specifieke campagne of reeks communicatie berichten over digitale veiligheid, wordt geanalyseerd wat het bereik is geweest (zichtbaarheid, bereik, weergaven, linkklikken, etc.). Zo bepalen we of er aanpassing en/of bijsturing nodig is. Zo kunnen filmpjes/berichten aangepast of gefinetuned worden zodat bijvoorbeeld de inhoud beter tot zijn recht komt en het aantrekkelijker wordt voor mensen om langer bij het bericht te blijven hangen. De filmpjes bieden een laagdrempelige manier om inwoners te informeren over digitale risico’s en praktische handvatten te bieden waarmee zij de risico’s mogelijk beter kunnen herkennen en voorkomen. Daarbij bieden de reeks filmpjes de ruimte om verschillende onderwerpen op een begrijpelijke manier onder de aandacht te brengen waarmee we inzetten om toegankelijkheid en herhaling. Kennis en informatievoorziening (en zichtbaarheid) kan indirect invloed hebben op gedrag, waarin communicatie één van de instrumenten is. 115 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: VVD   |   Nino van Moorsel Blz. 20 · 1A2.4 Strategische beleidsadvisering en onderzoek 1. Wat is op dit moment de dekking van de datagedreven werken aanpak die toeziet op "of het beleid van de gemeente de gewenste effecten heeft in de samenleving." ? 2. Is er sprake van een samenhangende datagedreven analysesystematiek? 3. Indien de aanpak nog verder vormgegeven moet worden: welk tijdspad ligt er om bij élk beleidsterrein datagedreven te werken? Dekking: in de huidige systematiek werken we met verantwoording via KPI's in de begroting die gekoppeld zijn aan het beleid wat we willen bereiken. Dit willen we deze collegeperiode weer verbeteren met behulp van de methodiek beleidstheorie (theory of change). De beleidstheorie beschrijft de logische samenhang tussen een maatschappelijk probleem, de gekozen doelen en de maatregelen die worden ingezet, en maakt inzichtelijk hoe deze maatregelen naar verwachting leiden tot het gewenste effect. We werken volgens de vastgestelde datastrategie voor de hele organisatie. De huidige datastrategie is gericht op het realiseren van de randvoorwaarden voor datagedreven werken en het actief oppakken van datavraagstukken. In de nieuwe datastrategie gaan we actiever sturen op brede dekking op datagedreven werken in de organisatie en de aansluiting op de maatschappelijke opgaven. Op dit moment groeit de behoefte rondom integrale monitoring. Dit wordt voor ons de kapstok voor het datagedreven werken. Daarnaast pakken we kansen op waar datagedreven werken duidelijk meerwaarde biedt, zoals bij nieuw beleid of herijking. De dekking zal hierdoor toenemen. Pag. 23/88 Analysesystematiek: we gebruiken de beleidstheorie als analysemethodiek. Daarnaast is er een gestandaardiseerde aanpak om van vraagstuk naar data-oplossing te komen. Tijdspad: In 2027 komt er een herijkte datastrategie. Hierin zullen we ook waar mogelijk tijdslijnen aangeven voor de dekking in de organisatie. We zijn aangesloten bij interne en externe projecten en programma’s om de dekking actief te vergroten. 126 Programma: 03 Economie Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: VVD   |   Nino van Moorsel Blz. 50 · 3B1.1: Ruimte voor bedrijvigheid Tekst: "Gezamenlijk stellen we een lijst op van locaties, projecten en gebouwen (zowel publiek als privaat) die geschikt zijn voor herontwikkeling naar betaalbare werkruimte." Vragen: 1. Is het mogelijk binnen bestaande middelen en instrumenten om deze lijst niet een enkele keer op te stellen, maar doorlopend met het karakter van een monitor? 2. Zo ja, is het mogelijk daarbij te verduidelijken wat door stakeholders ervaren obstakels zijn bij dergelijke herontwikkelingen? 1. Ja, het is mogelijk om een monitor op te stellen. In het nieuwe beleidsakkoord is ruimte voor werk als prioriteit benoemd en zijn middelen beschikbaar gesteld voor een fonds voor betaalbare werkruimte. Daarnaast is opgenomen dat wordt ingezet op meer betaalbare werklocaties en de inrichting van dit fonds. We stellen hiervoor een plan van aanpak voor betaalbare werkruimte op. Daarbij betrekken wij ook hoe een monitor kan bijdragen aan het in beeld brengen van kansrijke locaties en de verdere uitwerking van het fonds. 2. Ja, dat is mogelijk. Het is van belang inzicht te hebben in de belemmeringen die partijen ervaren bij de herontwikkeling naar betaalbare werkruimte. Ook dit nemen wij mee in de uitwerking van het plan van aanpak. Daarnaast verwachten wij dit najaar eerste inzichten uit het landelijke onderzoek Maak ruimte voor werk, waaraan Leiden deelneemt. Deze inzichten benutten wij bij het opstellen van het plan van aanpak. Daarbij kijken wij ook hoe de monitor inzicht kan geven in zowel kansrijke locaties als ervaren belemmeringen, zodat gerichter kan worden gewerkt aan mogelijke oplossingen. 130 Programma: OVG Overig (financiën algemeen, paragrafen etc.) Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: PRO   |   Esmee van Meer Blz. 245 · Wendbare bedrijfsvoering - MVOI / opdrachtgeven en inkoop (Deze vragen stel ik samen met lid Joziasse, PvdD) - Omvang inkoop Hoe groot was het totale inkoopvolume in 2025? Hoeveel lopende contracten hebben een waarde boven de Europese aanbestedingsdrempel? Welk deel van het inkoopvolume loopt via inkoop samen met andere overheden, zoals de centrumregeling bedrijfsvoering Leidse regio, Holland Rijnland of Pag. 24/88 landelijke raamcontracten? Kan Leiden bij die contracten eigen voorwaarden stellen? - Huidige contractvoorwaarden Bevatten de modelcontracten of inkoopvoorwaarden van de gemeente nu een bepaling over mensenrechten, een verplichting tot zorgvuldigheidsonderzoek of een mogelijkheid om het contract te ontbinden bij ernstige schending? Door wie worden die modelcontracten en voorwaarden vastgesteld? - Beschikt de gemeente over een centraal contractregister met leveranciers, contractwaarde en looptijd? En is dat informatie die ook openbaar kan worden gemaakt/inzichtelijk is? - Juridische ruimte per leverancier Welke instrumenten staan de gemeente onder de Aanbestedingswet ter beschikking om per leverancier rekening te houden met betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen, naast uitsluiting bij een onherroepelijke veroordeling of een vermelding op een sanctielijst? Bijv. contractvoorwaarden, eisen aan zorgvuldigheidsonderzoek of facultatieve uitsluitingsgronden. - Toets aan databases Zijn lopende contracten ooit getoetst aan de VN-database of aan sanctielijsten? Wat is een globale inschatting van de ambtelijke inzet voor een eenmalige toets van de twintig grootste contracten aan de VN-database van bijv. bedrijven die actief zijn in de bezette Palestijnse gebieden? Omvang inkoop Hoe groot was het totale inkoopvolume in 2025? Hoeveel lopende contracten hebben een waarde boven de Europese aanbestedingsdrempel? Welk deel van het inkoopvolume loopt via inkoop samen met andere overheden, zoals de centrumregeling bedrijfsvoering Leidse regio, Holland Rijnland of landelijke raamcontracten? Kan Leiden bij die contracten eigen voorwaarden stellen? Het beïnvloedbare inkoopvolume in 2025  voor de gemeente Leiden is € 270 miljoen. Het aantal lopende contracten die Europees zijn aanbesteed zijn 422 contracten. We besteden waar mogelijk gezamenlijk aan met andere overheden zoals de gemeente binnen de centrumregeling. Het inkoopvolume is per jaar verschillend gezien we niet ieder jaar dezelfde opdrachten in de markt zetten. Gezamenlijk aanbesteden is binnen de verschillende inkoopdomeinen zeer wisselend. In de gevallen waar Leiden de trekker is stellen wij altijd onze voorwaarden. Indien we vanuit landelijke wetgeving standaarden moeten gebruiken volgen wij de landelijke standaard. Huidige contractvoorwaarden Bevatten de modelcontracten of inkoopvoorwaarden van de gemeente nu een bepaling over mensenrechten, een verplichting tot zorgvuldigheidsonderzoek of een mogelijkheid om het contract te ontbinden bij ernstige schending? Door wie worden die modelcontracten en voorwaarden vastgesteld? Nee mensenrechten staan niet zo specifiek benoemd in de modelcontracten en inkoopvoorwaarden. De leveranciers moeten zich houden aan de geldende wetgeving. De mensenrechten worden benoemd in het Uniforme Europees Aanbestedingsdocument(UEA) en deze zijn altijd van toepassing bij aanbestedingen die wij vanuit inkoop begeleiden. Het UEA is onderdeel van de overeenkomst. Bij schendig van een onderdeel van de overeenkomst kunnen wij overgaan tot ontbinding, onderzoeken of andere maatregelen. De gemeente Leiden maakt gebruik van landelijke standaarden die zijn vastgesteld door de Rijksoverheid of in samenwerking met de branche organisaties. Beschikt de gemeente over een centraal contractregister met leveranciers, contractwaarde en looptijd? En is dat informatie die ook openbaar kan worden gemaakt/inzichtelijk is? Pag. 25/88 We beschikken over een centrale registratie van contracten. Hierbij registreren we verschillende meta data zoals looptijd, leverancier, contractwaarden, welke procedure en andere andere informatie. Deze informatie kan niet openbaar worden gemaakt. In de registratie staat bedrijfsgevoelige informatie die niet wij niet openbaar mogen maken. Bij Europese en Nationale aanbestedingen publiceren wij wel altijd de leverancier aan wie wij de opdracht gunnen, de opdrachtwaarde en de initiële looptijd en opties van eventuele verlenging. Juridische ruimte per leverancier Welke instrumenten staan de gemeente onder de Aanbestedingswet ter beschikking om per leverancier rekening te houden met betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen, naast uitsluiting bij een onherroepelijke veroordeling of een vermelding op een sanctielijst? Bijv. contractvoorwaarden, eisen aan zorgvuldigheidsonderzoek of facultatieve uitsluitingsgronden. Per aanbesteding kunnen extra rekening houden met de eventuele schending van mensenrechten. Dit is per aanbesteding afhankelijk en worden bij specifieke aanbestedingen meegenomen. Dit wordt meegenomen in additionele geschiktheidseisen en in programma van eisen voor de uitvoering van de opdracht. Toets aan databases Zijn lopende contracten ooit getoetst aan de VN-database of aan sanctielijsten? Wat is een globale inschatting van de ambtelijke inzet voor een eenmalige toets van de twintig grootste contracten aan de VN-database van bijv. bedrijven die actief zijn in de bezette Palestijnse gebieden? Nee deze zijn niet actief getoetst. We hebben nog geen directe reden gezien om deze toetsing actief te doen. Inschrijvingen gaan op basis van het UEA. Schatting van de inzet voor de toetsing is lastig te benoemen omdat eerst zal moeten onderzocht hoe makkelijk de toetsing kan worden gedaan. 134 Programma: 03 Economie Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: VVD   |   Nino van Moorsel Blz. 54 · 3D1.1 Circulaire bouw | Samenwerken met andere overheden Tekst: "Onze ambities in Leiden op het gebied van circulariteit en klimaat zijn hoog. Tegelijkertijd heeft de gemeente momenteel onvoldoende sturende instrumenten om die ambities waar te maken." Vragen: 1. Is inzichtelijk welke instrumenten ontbreken om deze ambities waar te maken? 2. Zo nee, welk tijdspad wordt aangehouden om elke lacune in kaart te hebben gebracht? De belangrijkste sturende instrumenten voor normering, beprijzing en marktsturing in de transitie naar een circulaire economie liggen bij het Rijk en de Europese Unie. Daarom zet de gemeente Leiden sterk in op samenwerking met andere overheden, waaronder de koplopergroep CE, G40, G4, VNG, provincie en het Rijk. De rol van gemeenten binnen de circulaire transitie is in het kader van het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE) nog in ontwikkeling; een herziening van het programma wordt in 2027 verwacht. Binnen de eigen invloedssfeer probeert Leiden de transitie wel actief te versnellen. Ter illustratie: er wordt samengewerkt met andere gemeenten aan een gezamenlijke lobby voor aanvullende regelgeving. Dit heeft onder meer geleid tot een breed gedragen en aangenomen motie van de VNG voor verdere verankering van circulariteit in het BBL (Besluit bouwwerken leefomgeving). Daarnaast onderzoekt Leiden welke aanvullende mogelijkheden binnen de bestaande gemeentelijke bevoegdheden beschikbaar zijn. Pag. 26/88 143 Programma: 03 Economie Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: VVD   |   Nino van Moorsel Blz. 47 · 3B1.1 Faciliteren van bedrijvigheid, starters en ondernemerschap in Leiden | Bevorderen kennisclusters 1. Wat is de beoogde bijdrage van de gemeente ter ondersteuning van het volwaardig rondkrijgen van een Quantum-hub in Leiden of het versterken van een quantum ecosysteem in Leiden / de Leidse regio? 2. Indien deze ondersteuning voorzien is: zijn er KPI's opgesteld binnen een programmatische aanpak ter versterking van de positie van quantum? Quantum is aangewezen als een prioritaire sleuteltechnologie voor Nederland en Leiden staat uitstekend gepositioneerd om te helpen om de (economische en maatschappelijke) potentie te verwezenlijken. Op regionaal (PZH) én sub-regionaal niveau (KRL) niveau wordt momenteel (Q4) gewerkt aan een Quantum agenda en onderzocht welke financiële bijdrage benodigd is vanuit de gemeente en samenwerkingspartners (zoals de Universiteit, LUMC, etc) Een voorbeeld van een KPI kan voldoende opleidingsplekken(MBO/HBO/Uni) zijn om de verwachte groei waar te maken. 145 Programma: OVG Overig (financiën algemeen, paragrafen etc.) Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij voor de Dieren   |   Kirsten Schuil Blz. 15 AD.01 Efficiencystelling ambtelijke organisatie Op welke concrete maatregelen, processen en organisatieonderdelen is de oplopende efficiencytaakstelling van € 2,4 miljoen gebaseerd, en welke effecten voorziet het college op de uitvoeringscapaciteit van ecologisch beheer, klimaataanpak en dierenwelzijn? Richting de Kaderbrief 2027-2031 wordt de taakstelling op de ambtelijke organisatie verder uitgewerkt. Dan wordt duidelijk welke activiteiten en functies bij de taakstelling worden betrokken. Zie voor meer toelichting op de onderbouwing van de taakstelling het antwoord op vraag 61. 146 Programma: OVG Overig (financiën algemeen, paragrafen etc.) Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij voor de Dieren   |   Kirsten Schuil Blz. 15 AD.01 Taakstelling investeringsagenda In het beleidsakkoord is opgenomen dat Leiden een generatietoets gaat toepassen bij gemeentelijke besluitvorming. Is het college voornemens deze toets ook toe te passen binnen de planning-en-controlcyclus, in het bijzonder bij de kaderbrief, de programmabegroting en de heroverweging van de investeringsagenda? Zo ja, op welke wijze wordt hierbij inzichtelijk gemaakt wat de langetermijngevolgen zijn van financiële keuzes, waaronder het Pag. 27/88 schrappen of uitstellen van investeringen, voor toekomstige generaties? Zo nee, wat is de overweging om de generatietoets uitsluitend bij afzonderlijke besluitvormingsvoorstellen toe te passen? De manier waarop de generatietoets precies gaat worden toegepast vraagt nog verdere uitwerking. In algemene zin geldt het volgende over de verhouding tussen het instrument 'generatietoets' en de planning-en-controlcyclus: De generatietoets is een werkwijze die de rijksoverheid inzet om voor specifieke beleidsvraagstukken op gestructureerde wijze de gevolgen van beleidskeuzes voor verschillende generaties in kaart te brengen ("als er significante intergenerationele vraagstukken te verwachten zijn"). Het gaat dan in ieder geval om: "een aanzienlijke herverdeling van lusten en lasten tussen generaties", "onomkeerbare effecten die keuzes van toekomstige generaties sterk beperken, omdat ze moeilijk of zeer kostbaar zijn om later terug te draaien" of "grote onzekerheid over langetermijneffecten van beleid met een grote impact." Deze werkwijze is dus gericht op keuzes met ingrijpende gevolgen voor de zeer lange termijn. Een instrument als de generatietoets kan daarmee passend zijn voor fundamentele beleidsdiscussies over de gemeentelijke publieke taak op de (hele) lange termijn (in bijvoorbeeld visies en beleidsstukken). De gemeentebegroting kent slechts een planningshorizon van vier jaar waarbinnen op basis van het bestaand beleid wordt besloten om bijvoorbeeld investeringen binnen de planningshorizon van vier jaar op te pakken, of (mogelijk) pas hierna. Het instrument van een generatietoets lijkt hiervoor minder geschikt. 152 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij Sleutelstad   |   Thijs Vos Blz. 2 Hoe wordt uitvoering gegeven aan de motie 'Invulling extra fractieondersteuning overlaten aan de gemeenteraad'? Het voorstel om hier budget voor beschikbaar te stellen ligt nu voor met de eerste begrotingswijziging 2027. In lijn met de motie M.7.Beleidsakkoord is het voornemen om op korte termijn een extra fractievoorzittersoverleg in te plannen. Dan kan het gesprek gestart worden over het gewenste proces voor extra fractieondersteuning en de benodigde ambtelijke inzet daarbij vanuit de griffie en ambtelijke ondersteuning van het college. Er kan gebruik worden gemaakt van het resultaat van de gesprekken in de vorige raadsperiode over extra fractieondersteuning. Uiteindelijk leidt de uitwerking onder andere tot een wijziging van de Verordening geldelijke voorzieningen raads- en commissieleden 2019, die aan de raad wordt voorgelegd. 157 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij Sleutelstad   |   Thijs Vos Blz. 2 Er wordt in eerste instantie 886k en op lange termijn 713k extra uitgegeven aan bestuurskosten college. Graag een uitsplitsing van deze kosten. Pag. 28/88 In 2027: bezoldiging wethouder € 360.000, ambtelijke ondersteuning € 443.000 en materiele kosten € 80.000. In 2028: bezoldiging wethouder € 360.000, ambtelijke ondersteuning € 443.000 en materiele kosten € 80.000. In 2029: bezoldiging wethouder € 360.000, ambtelijke ondersteuning € 360.000 en materiele kosten € 80.000. In 2030: bezoldiging wethouder € 360.000, ambtelijke ondersteuning € 273.000 en materiele kosten € 80.000. 161 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij Sleutelstad   |   Thijs Vos Blz. 2 Hoeveel wordt er op dit moment uitgegeven aan bestuurskosten college? Graag een uitsplitsing van waar deze kosten uit bestaan. In de begroting 2026 bedragen de bestuurskosten totaal € 2,6 miljoen. Bezoldiging Burgermeester en Wethouders (inclusief pensioenuitkering en wachtgeld) € 1.758.000, materiële kosten (reis- en verblijfkosten, vergaderkosten, onkostenvergoeding en ICT-kosten) € 96.000 en contributies (VNG) € 766.000. Voor de uitbreiding van de wethouders plus ondersteuning zijn extra middelen in de Slotwijziging 2026 gereserveerd en deze zijn nog niet opgenomen in de totale bestuurskosten van € 2,6 miljoen. 162 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij Sleutelstad   |   Thijs Vos Blz. 2 Er wordt in eerste instantie 886k en op lange termijn 713k extra uitgegeven aan bestuurskosten college. Waar bestaat deze kostenbesparing uit? De afloop van € 886.000 naar € 713.000 structureel realiseren we door in deze bestuursperiode de bestuursondersteuning efficiënter te organiseren. In 2027 onderzoeken we hoe we deze ondersteuning efficiënter kunnen organiseren. Pag. 29/88 164 Programma: AD Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: SP   |   Stefan Haas Blz. 11 Op welke wijze is de bezuiniging op de ambtelijke organisatie al ingevuld? Welke doelen en of taken gaan er vervallen omdat met minder mensen niet hetzelfde werk kan worden verricht? Welke programmaonderdelen zal de bezuiniging vooral neerslaan? Richting de Kaderbrief 2027-2030 werkt het college de aanpak voor deze taakstelling verder uit. Hieruit volgen de concrete maatregelen waarmee deze taakstelling wordt ingevuld. Zie voor meer toelichting op de onderbouwing van de taakstelling het antwoord op vraag 61. 166 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij Sleutelstad   |   Thijs Vos Blz. 2 Klopt het dat de extra kosten voor 'bestuurskosten college' als een structurele post gezien moeten worden? Ja, dat klopt 169 Programma: 02 Veiligheid Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij Sleutelstad   |   Thijs Vos Blz. 3 Hoeveel extra handhavers kunnen er met de extra 300k kunnen worden aangesteld? Waar gaan deze extra handhavers voor ingezet worden? Met het beschikbaar gestelde bedrag van €300.000 kan in totaal 2,7 fte aan Boa capaciteit aan Handhaving worden toegevoegd. In deze berekening is rekening gehouden met bijkomende kosten voor opleidingen, kleding, ICT-accounts en technische middelen. Het college werkt dit voornemen nu verder uit. Dan wordt ook duidelijk waar deze extra boa’s op ingezet gaan worden. Pag. 30/88 171 Programma: AD Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: SP   |   Stefan Haas Blz. 11 Welke onderbouwing is er dat de bezuiniging om de ambtelijke organisatie een realistische dekking gaat zijn voor de begroting? Welke alternatieven zijn er wanneer de bezuiniging onvoldoende realistisch is? Is de impact van dit voorstel al besproken met de ondernemingsraad? Wat is het natuurlijke verloop in de organisatie? Is er sprake van een reorganisatie? En hoe blijft de gemeente een voorbeeld van een goede werkgever in hoe zij omgaat met ambtenaren die door hierdoor hun inkomen verliezen? Richting de Kaderbrief 2027-2030 werkt het college de aanpak voor deze taakstelling verder uit. Hieruit volgen de concrete maatregelen waarmee deze taakstelling wordt ingevuld. De aard van de te nemen maatregelen, verhouding tot natuurlijk verloop en afstemming met de ondernemingsraad volgen hierna. Zie voor verdere onderbouwing van het bedrag de beantwoording van vraag 61. 172 Programma: AD Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: SP   |   Stefan Haas Blz. 11 Welke projecten worden op het LBSP gerealiseerd de komende jaren waarvan de extra ozb-inkomsten als dekking gaan dienen? (Ad.05.) Wat gebeurt er als deze projecten worden vertraagd? Hoe staan de financiële parameters er dan voor in het laatste jaar van de begoringsperiode? Welke projecten worden op het LBSP gerealiseerd de komende jaren waarvan de extra ozb-inkomsten als dekking gaan dienen? (Ad.05.) Hieronder een overzicht van gebouwen (niet-woningen) die recent op LBSP gebouwd en in gebruik zijn genomen of die de komende periode gerealiseerd worden (NB geen uitputtende lijst): Bedrijfspand, ca 12.000 m2 Life Science & Health (recent afgerond); Parkeergarage Naturalis (recent afgerond); Sport- en tentamencentrum Universiteit Leiden (recent afgerond); Bedrijfspand, (bouw gestart); Bedrijfspand (sloop-nieuwbouw, vergunning net afgerond) Uitbreiding parkeergarage Ehrenfestweg, Universiteit (bouw start binnenkort); Pag. 31/88 Diverse gebouwen Entreegebied, supermarkt + horeca (gebouw 8 gestart, diverse andere starten binnenkort); Herontwikkeling Pesthuiscomplex, nieuwbouw + herontwikkeling bestaande gebouwen (vergunning fase). Wat gebeurt er als deze projecten worden vertraagd? Hoe staan de financiële parameters er dan voor in het laatste jaar van de begrotingsperiode? Als deze ontwikkelingen niet worden gerealiseerd ontstaat per 2030 een nadeel van € 750.000 dat zal worden betrokken bij een volgende kaderbrief of begroting. 173 Programma: 03 Economie Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Studenten voor Leiden   |   Rafke Hagenaars Blz. 57 In de programmabegroting staat dat het glasvezelbekabeling budget vrijvalt (€ 684.000 voordeel). Is deze vrijgevallen? Is er al een nieuwe bestemming voor het geld? In de begroting 2027 staat niet dat het glasvezelbekabeling budget vrijvalt, maar dat deze ná 2026 vervalt. Het restantbudget is nodig voor de dekking van de project- en beheerkosten. Wanneer het project definitief wordt afgesloten en opgeleverd, zal een eventueel ‘resultaat’ vrijvallen. 176 Programma: AD Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: SP   |   Stefan Haas Blz. 10 · 10.01 Hoe realistisch is het dat de motie ook daadwerkelijk tot uitvoer leidt? Nemen andere gemeenten deze wijziging ook al mee in de begroting? Hoe adviseren de interne en externe accountants erop om dit als voordeel in de begroting mee te nemen? De motie is unaniem aangenomen door de Tweede Kamer. Op 1 oktober heeft minister van Aartsen opdracht gegeven om onderzoek te doen naar de overdracht van de studietoeslag naar DUO. Op basis van dat onderzoek kan er een weloverwogen besluit volgen over o.a. de invoeringsdatum. Een verwacht knelpunt betreft de tijdige aanpassing van de systemen bij DUO. Het is ons niet bekend of er andere gemeenten zijn die dit in de begroting hebben opgenomen. Wanneer blijkt dat de invoeringsdatum na 2029 zal zijn, dan zal dit betrokken worden bij de voortgangsrapportages of de kaderbrief. In de reserve sociaal domein is o.a. hiervoor een risicobuffer van € 5 miljoen opgenomen. De externe accountant geeft geen oordeel over de begroting. De toezichthouder zal deze post betrekken bij zijn oordeel over de Programmabegroting 2027 en de Eerste begrotingswijziging 2027. Het college is van mening dat deze post voldoende kan worden onderbouwd om nu op deze wijze te ramen. Pag. 32/88 177 Programma: 02 Veiligheid Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij Sleutelstad   |   Thijs Vos Blz. 3 Goed dat er in 2027 200k wordt vrijgemaakt voor het opstellen van Leidse aanpakken tegen straatintimidatie en femicide. Ik neem aan dat ook bij het uitvoeren van die aanpak budget benodigd is en dus structureel geld zal vergen. Zijn er middelen om dat te financieren? Hoe gaat dit gedekt worden? Naast deze incidentele gelden heeft het college in het coalitieakkoord structureel 30.000 euro vrijgemaakt om de Wensen en Grenzen aanpak voor te zetten. Zodra meer duidelijk is over hoe deze aanpakken vorm gaan krijgen, zal ook duidelijk worden uit welke budgetten de aanpak kan worden gefinancierd, en of er extra budget nodig is. 179 Programma: 03 Economie Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij Sleutelstad   |   Thijs Vos Blz. 3 Hoeveel budget wordt er op dit moment uitgegeven aan het Bio Science Park? Graag zowel het bedrag exclusief en Inclusief de bedragen die worden afgeroomd van de OZB t.b.v. ondernemersverenigingen benoemen. Momenteel wordt gewerkt aan een update van de "Actualisatie van de indicatoren Leiden Bio Science Park" (2024) waarin duidelijk wordt wat de investeringen in totaal zijn. Begin 2027 is de verwachting dat deze update aan uw raad gepresenteerd kan worden. Daarin worden niet alleen de investeringen/kosten, maar ook de significante financiële baten voor de gemeente meegenomen. 180 Programma: 10 Werk en inkomen Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Studenten voor Leiden   |   Rafke Hagenaars Blz. 196 · 10A1.e Aantal gestarte trajecten basisvaardigheden Kijkend naar de effectindicatoren bij 10A Arbeidsparticipatie is sinds 2023 een dalende trend te zien in het aantal gestarte trajecten basisvaardigheden (2023: 270, 2024: 274, 2025; 184). Is er een verklaring voor deze daling? Zo ja, wat zijn de maatregelen om deze daling om te keren? Zijn de streefwaarden (2026: 280 en 2027: 300) realistisch? Welke extra maatregelen zouden nog kunnen worden getroffen? Het relatief hoge aantal gestarte trajecten in 2023 hangt samen met de inzet van kortdurende basisvaardigheidstrajecten voor Oekraïense ontheemden. Vanaf 2024 worden deze deelnemers niet meer in deze indicator meegeteld. In 2025 konden daarnaast minder nieuwe trajecten worden gestart doordat een deel van de kosten van in 2024 gestarte trajecten pas in 2025 is gefactureerd. Tegelijkertijd is het percentage deelnemers dat een traject succesvol afrondt gestegen. In 2026 zijn inmiddels al 185 trajecten gestart. Pag. 33/88 De ontwikkeling van het aantal gestarte trajecten wordt gemonitord en hier worden gesprekken over gevoerd met de taalaanbieder. Indien daar aanleiding toe is, zullen de streefwaarden worden herijkt. Om meer inwoners naar het taalaanbod toe te leiden, wordt ingezet op een sterke doorverwijzing door partners, het vergroten bekendheid van het aanbod en een goede aansluiting van de trajecten op de behoeften van inwoners. 181 Programma: 03 Economie Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij Sleutelstad   |   Thijs Vos Blz. 3 Waar wordt de 345k structureel voor LBSP precies aan uitgegeven? Zie de beantwoording van vraag 52. 183 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij Sleutelstad   |   Thijs Vos Blz. 2 Stel dat je niet van zeven wethouders gaat, maar naar zes. Hoeveel budget zou dit schelen? En wat als je van vijf naar vier zou gaan? Per wethouder is er een besparing van € 443.000, bestaande uit: Bezoldiging € 153.000 (inclusief werkgeverslasten), vaste onkostenvergoeding € 4.800 en pensioenpremie € 22.600. Bestuursondersteuning: voor een bestuursadviseur €136.500 en secretariële ondersteuning € 86.200. Materiële lasten: reis- en verblijfkosten, vergaderkosten, vergoeding overige onkosten en ICT-kosten € 40.000.

Pag. 34/88 184 Programma: 01 Bestuur en dienstverlening Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij Sleutelstad   |   Thijs Vos Blz. 2 Zitten er tussen die 713k voor bestuurskosten college ook kosten die je sowieso maakt? Ook als je op vijf wethouders blijft. Nee, het volledige bedrag is beïnvloedbaar. 185 Programma: 03 Economie Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: D66   |   Ijsbrand Olthof Blz. 40 · Inleiding De tekst stelt: 'We zetten in op onze sterke kenniseconomie met de doorontwikkeling van het Leiden Bio Science Park, dat zijn concrete invulling hiervan vindt in de investeringsagenda die is opgesteld. Hierbij wordt integraal gekeken met de stakeholders naar wat benodigd is om ervoor te zorgen dat het LBSP tot de wereldtop blijft behoren. Dit zit hem bijvoorbeeld in randvoorwaarden als Human Capital, ruimtelijk/fysieke ontwikkeling, valorisatieketens en wereldwijde samenwerkingen.' Hierover de volgende vragen: 1. In hoeverre neemt de gemeente op dit moment een actieve (dus bemiddelende of 'makelende') rol in als het gaat om sponsoring door het LBSP en/of Key Region Leiden van de Leidse topsport? 2. Zijn er op dit moment voorbeelden waarin bedrijven op het LBSP -individueel of gezamenlijk- of als Key Region Leiden een of meerdere sportclubs van Leiden sponsort? 3. Is de gemeente op de hoogte van het sponsormodel van Brainport Eindhoven, waarin Brainport Eindhoven oa sponsor is van voetbalclub PSV, en op welke wijze laat het zich hierdoor inspireren als het gaat om de doorontwikkeling van het Leiden Bio Science Park? 4. Staat het College in contact met LBSP en sportverenigingen om een maatschappelijke sponsoring vanuit het LBSP mogelijk te maken richting de sport? Zo nee, wat zou daar eventueel voor nodig zijn? 1) In de afgelopen bestuursperiode zijn enkele verkennende gesprekken gevoerd met topsportverenigingen. Deze zullen we in de komende periode continueren. 2) Een voorbeeld van een sportevenement dat gesponsord wordt is de Leiden Marathon door J&J 3) De gemeente is bekend met het model Brainport. In deze bestuursperiode wordt verkend of (een variant hiervan) haalbaar is voor het LBSP. 4) In de afgelopen bestuursperiode zijn enkele verkennende gesprekken gevoerd met topsportverenigingen. Deze zullen we in de komende periode continueren. Pag. 35/88 194 Programma: 03 Economie Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: D66   |   Ijsbrand Olthof Blz. 50 · 3C1.2 De tekst stelt: 'In 2027 werken gemeente Leiden en CML samen aan een economisch vitale binnenstad. We werken onder andere samen aan het vergroenen van de stegen in de binnenstad, het verbeteren van het belevingsgebied rondom de Nieuwe Rijn en het tegengaan van leegstand door het aantrekken van nieuwe winkelformules.' Wij hebben in een eerder stadium begrepen dat de subsidie hiervoor per 1 januari 2027 zou ophouden. Betekent deze zin in de Begroting 2027 dat deze subsidie en daarmee de daarbij behorende werkzaamheden toch worden voortgezet? Voor wat betreft het vergroenen van de stegen en het verbeteren van het belevingsgebied Nieuwe Rijn kunnen de werkzaamheden doorgaan (dit komt uit het budget van de Rijkssubsidie Impulsaanpak winkelgebieden (6102259)). Voor het aantrekken van nieuwe winkelformules zijn er in het beleidsakkoord geen middelen beschikbaar gesteld. We zullen de komende periode moeten onderzoeken of en zo ja op welke wijze deze werkzaamheden kunnen worden voortgezet. 196 Programma: 03 Economie Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: D66   |   Ijsbrand Olthof Blz. 8 · Programma 3 Economie De tekst stelt: 'Een tegenvaller door € 310.000 lagere baten toeristenbelasting.' Wat is hiervan de oorzaak? De lagere opbrengst van de toeristenbelasting wordt veroorzaakt door twee factoren. Ten eerste is het tarief niet geïndexeerd, voor de periode 2023-2026 werd daarbij uitgegaan van een cumulatieve tariefstijging van circa 15,5%. Ondanks de indexatie die inmiddels is doorgevoerd, ligt het tarief nog circa 9,8% onder het niveau dat in de begroting was verondersteld (na indexatie van het tarief in 2026). Het achterwege laten van (volledige) indexatie is destijds overeengekomen met het Hoteloverleg. Hiermee werd flexibiliteit behouden om bij de evaluatie van de wijze en omvang van de gemeentelijke financiering van de citymarketing in te kunnen spelen op de bevindingen van het onderzoek van de Rekenkamer. Ten tweede ligt de verwachting op basis van het gerealiseerde aantal overnachtingen lager dan het aantal overnachtingen waarvan bij de begroting is uitgegaan. Pag. 36/88 198 Programma: AD Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Eerste begrotingswijziging 2027 (beleidsakkoord) Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: SP   |   Stefan Haas Blz. 11-12 · ad.06 Vanwege welke "diverse oorzaken" is het te verwachten dividend van Alliander hoger? Welke onderbouwing is hiervoor gegeven, die blijkt uit een aandeelhoudersvergadering van Alliander? Rekenen andere gemeenten ook met een verwachte verhoging? Over 2025 heeft Leiden in 2026 € 2.279.000 aan dividend ontvangen van Alliander. Begroot was € 2,0 miljoen. De raming voor 2027 bedraagt ook € 2,0 miljoen. Op basis van het resultaat over het eerste halfjaar 2026 van Alliander verwachten we wederom een dividenduitkering op het niveau van 2025. Daarom is de raming met € 200.000 verhoogd tot € 2,2 miljoen. 207 Programma: AD Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: D66   |   Ijsbrand Olthof Blz. 9 · De nieuwe stadswerf De tekst stelt: 'Het eerder vastgestelde budget van € 21 miljoen was gebaseerd op vervanging van de huidige werven (‘nieuw voor oud’). Voor de grotere Stadswerf is aanvullend een investeringskrediet van € 34 miljoen opgenomen in het meerjaren investeringsplan. Dit betekent € 1,8 miljoen hogere kapitaalslasten.' Hierover de volgende vragen: 1. Wanneer is de Raad voor het eerst geinformeerd over deze kostenoverschrijding van 34 miljoen? 2. Wanneer was bij het College bekend dat bij dit project sprake zou zijn van deze forse kostenoverschrijding? 3. Op welke wijze is de Raad geinformeerd over eerdere indicaties van een forse kostenoverschrijding bij dit project? 4. Indien de Raad hierover niet eerder is geinformeerd, wat is daarvoor de reden geweest? 5. Verwacht het College dat het bij deze kostenoverschrijding van 34 miljoen zal gaan blijven? 6. Wat zijn de gevolgen van deze kostenoverschrijding voor de kwaliteit van de plannen? Worden er hierdoor bijvoorbeeld andere keuzes gemaakt dan oorspronkelijk gewenst? 7. Ziet het College kans dat het uiteindelijke bedrag ook lager dan 34 miljoen kan worden, bijvoorbeeld door een lager ambitieniveau na te streven? 8. Op welke wijze wordt de Raad over dit project en deze kostenoverschrijding in de toekomst op de hoogte gehouden? 9. Wanneer kan de Raad de inhoudelijke onderbouwing verwachten in een raadsvoorstel? Pag. 37/88 Toelichting (tevens antwoord op vraag 1 t/m 4): Het betreft hier niet zozeer een kostenoverschrijding, maar een bijgestelde raming van het benodigd investeringsvolume voor de te bouwen Stadswerf. In 2020 is een zogeheten massastudie gedaan voor een nieuwe Stadswerf. Nieuw voor oud. Een werf met hetzelfde programma als alle huidige werven samen. Een extern bureau heeft toen bepaald dat met het prijspeil van 2020 een nieuwe Stadswerf gerealiseerd zou kunnen worden met het beschikbare budget van € 21 mln. Een massastudie is een grove benadering, de kostenraming van een massastudie ook.  In 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met het zogenaamde Schuifplan: realiseren van een nieuwe Stadswerf in Vlietzone Midden, herontwikkelen van vrijgekomen Admiraal  Banckertweg 15 met bestemming bedrijven, realiseren van een Duurzaamheidsplein op vrijgekomen Kenauweg 3 en het geven en een groen-recreatieve bestemming aan vrijgekomen Steenwissellocatie (inmiddels onderdeel van Panoramapark). Adviesbureau Haskoning heeft in opdracht van de gemeente in januari 2026 een Programma van Eisen (PvE) opgesteld voor de nieuwe Stadswerf. In dat programma van eisen is rekening gehouden met de groei van de stad. Haskoning is vervolgens gevraagd om een kostenraming te maken gebaseerd op het programma van eisen. Op deze kostenraming is vervolgens een second opinion bij een tweede adviesbureau gevraagd en is met interne expertise van onze afdelingen Grond- en Vastgoedbedrijf en Financieel Advies de kostenraming definitief gemaakt. Voor het completeren van het financieel beeld van de Stadswerf zijn ook de autonome kosten geraamd, d.w.z. niet verhuizen en de huidige werven deels renoveren en deels vernieuwen. De autonome kosten bleken vergelijkbaar met nieuwbouw. Op 14 april 2026 is de stand van zaken Stadswerf aan het college gepresenteerd. Hierbij is gemeld dat de nieuwe Stadswerf niet binnen het beschikbare budget kan worden gerealiseerd, maar op 14 april jl. kon nog geen betrouwbare kostenindicatie worden gegeven, omdat de verschillende kostencomponenten verder geanalyseerd moesten worden. Insteek daarbij was bijsturingsmaatregelen direct te verwerken in de kostenraming. Financiële afwijkingen met een structureel karakter worden normaal gesproken meegenomen in de Kaderbrief. In een verkiezingsjaar wordt geen Kaderbrief gemaakt. Wel waren er de Financiële verkenningen. De laatst bijgestelde versie hiervan is op 29 april als vertrouwelijk stuk door de gemeentesecretaris naar de gemeenteraad verstuurd. Onderdeel hiervan waren de toen bekende cijfers over de Stadswerf (citaat uit Financiële Verkenningen): Pag. 38/88 In mei is verder gewerkt aan de kostenraming en kond deze naar beneden worden bijgesteld en is berekend welk deel van de investeringskosten toegerekend kan worden aan lokale heffingen. De kosten en dekking zijn vervolgens opgenomen in de Continuïteitsbegroting 2027. Tussen nu en begin 2027 worden ruimtelijke scenario's voor extra ruimte voor de Stadswerf uitgewerkt, omdat de Stadswerf op grond van het PvE meer ruimte vraagt. Het college wordt begin 2027 gevraagd om een keuze te maken over de extra ruimte die nodig is voor de Stadswerf en daarnaast het Programma van eisen en de kostenraming Stadswerf vast te stellen. De gemeenteraad zal hierover geïnformeerd worden met een Raadsinformatiebrief. Vraag 5 De verwachting is dat de Stadswerf voor het in de Begroting opgenomen budget moet kunnen worden gerealiseerd. Vraag 6 Pag. 39/88 De nieuwe Stadswerf zal een compacte, functionele en doelmatige inrichting en logistiek kennen. Dat was en is de bedoeling. Vraag 7 De ambitie verwoord in antwoord 6 willen we behouden. Een kleinere Stadswerf realiseren in een groeiende stad is niet mogelijk. Vraag 8 De gemeenteraad wordt in de reguliere P&C-producten over dit project op de hoogte gehouden. En de gemeenteraad wordt met een raadsinformatiebrief begin 2027 geïnformeerd over de resultaten van de scenariostudie naar extra ruimte en het PvE en de kostenraming Stadswerf. Vraag 9 In 2027 wordt een Kaderbesluit Stadswerf voorgelegd aan de gemeenteraad. De verwachting is dat in 2029 een Uitvoeringsbesluit aan de raad voorgelegd kan worden.

210 Programma: 03 Economie Programmabegroting 2027 Bestuur, Veiligheid en Middelen Van: Partij voor de Dieren   |   Kirsten Schuil Blz. 52 3D1.2 Circulair herwaarderen 1. In de Programmabegroting wordt onder 'Circulair Herwaarderen' een grote communicatiecampagne aangekondigd om inwoners te motiveren circulaire keuzes te maken. Welke concrete gedragsveranderingen beoogt de gemeente met deze campagne te bereiken, en hoe wordt het effect ervan gemeten? 2. Zijn er de afgelopen vijf jaar gemeentelijke gedragscampagnes uitgevoerd op het gebied van circulariteit, duurzaamheid, afvalpreventie of vergelijkbare beleidsterreinen waarvan de effecten zijn geëvalueerd? Zo ja, welke campagnes betreft dit, wat waren de belangrijkste uitkomsten en in hoeverre is daarbij daadwerkelijk veranderd gedrag gemeten, in plaats van uitsluitend bereik of bewustwording? 1. Doel: Het uiteindelijke doel van de campagne is om inwoners handelingsperspectief te bieden. Tijdens de campagne wordt gecomuniceerd over hoe bewoners spullen en materialen kunnen hergebruiken en verspilling/afval kunnen voorkomen. Er wordt niet alleen gecommuniceerd, maar communicatiemomenten worden gekoppeld aan concrete acties waarbij inwoners meteen het gewenste gedrag kunnen uitvoeren: workshops repareren, koken met restjes, ruilevenementen, ontspuldagen, rondleidingen bij kringloopbedrijf en voedselbank. Er wordt gecommuniceerd dat deze handelingen het hele jaar door kunnen en dus niet alleen tijdens de activiteiten. Zo worden mensen op een positieve manier gemotiveerd en gefaciliteerd in hun gedrag. Effectmeting: Na elk communicatiemoment en evenement wordt geevalueerd en ingeschat hoeveel mensen er zijn bereikt. Er is een duidelijke groei in aantal bezoekers van Gagoed na elke actie. In december wordt een Leiden Panel gehouden. Daarin wordt gevraagd of mensen de communicatiemiddelen die zijn ingezet herkennen, of ze hebben deelgenomen aan activiteiten en of dit hen heeft gemotiveerd hun gedrag te veranderen. In 2025 hebben we via de stadsenquete aan inwoners gevraagd in hoeverre zij circulaire gedrag vertonen (repareren, doorgeven, tweedehands etc). In 2027 is er weer een stadsenquete en kunnen we het effect zien van de campagne. Maar het blijft zeggedrag (naar eigen inschatting), het is namelijk erg lastig om het effect objectief te meten. Hierover worden gesprekken gevoerd met Rijkswaterstaat, want dit is een landelijke uitdaging. Pag. 40/88