Leiden, 26 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
1
Bijlage 2: was-wordt tabel In onderstaande tabel zijn bovengenoemde wijzigingen in de voorgestelde nieuwe participatie- en inspraakverordening zichtbaar gemaakt. Leeswijzer: In de eerste kolom staan de teksten uit de huidige verordening die in de voorgestelde nieuwe verordening gewijzigd worden. In de tweede kolom staat in het vet de wijziging weergegeven. Artikel 1 uit de huidige verordening gaat over het onderwerp van de verordening. Dat artikel is in de nieuwe verordening weggelaten omdat het onderwerp duidelijk in de titel staat. Daarom lopen de artikelnummers in het schema hieronder niet helemaal gelijk op. In artikel 6 zijn in de nieuwe verordening participatie en inspraak samengevoegd maar inhoudelijk niet gewijzigd. In het voorstel voor de nieuwe verordening zijn voor de leesbaarheid artikelen ingekort, bondiger en duidelijker geformuleerd en geactualiseerd. Op sommige plekken zijn artikelen slechts technisch en juridisch geactualiseerd. In beide gevallen zijn deze artikelen inhoudelijk niet verandert en daarom ook niet altijd opgenomen in deze tabel. De tekst in de linkerkolom weergegeven in cursief zijn in het voorstel voor de nieuwe verordening verwijderd en niet door andere teksten vervangen. Een nadere toelichting op de wijzigingen is nader beschreven in bijlage 2. Tekst uit huidige participatie- en inspraakverordening (was) Voorgestelde wijziging in update participatie- en inspraakverordening (wordt) Artikel 2 Begripsomschrijvingen a. Participatie: Het betrekken van inwoners, bedrijven en belanghebbenden bij de voorbereiding van gemeentelijk beleid, alsmede het door de gemeente ondersteunen van, en bijdragen aan, initiatieven van inwoners, bedrijven en belanghebbenden met impact in de stad. b. Publieksparticipatie: Het op initiatief van de gemeente betrekken van inwoners, bedrijven en belanghebbenden bij de ontwikkeling en uitvoering van beleid, projecten en programma’s met impact in de stad ten behoeve van gemeentelijke besluitvorming. Publieksparticipatie kan de vorm aannemen van informatie geven, raadplegen, adviseren, coproduceren en meebeslissen; c. Burgerinitiatief: Initiatieven van inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven of andere belanghebbenden. Een burgerinitiatief kan indien het college geen overheidsparticipatie aanbiedt, met een advies van het college ter behandeling naar de gemeenteraad worden gestuurd. d. Overheidsparticipatie: De manier waarop de gemeente ondersteuning of een bijdrage geeft aan initiatieven van inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven of andere belanghebbenden. Deze ondersteuning kan de vorm aannemen van loslaten, stimuleren, faciliteren, regisseren en reguleren. e. Inspraak: Een door of namens een bestuursorgaan georganiseerde gelegenheid voor inwoners, Artikel 1 Begripsomschrijvingen b. Inspraak: de mogelijkheid die een bestuursorgaan belanghebbenden en belangstellenden, zoals inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen, biedt om hun mening over beleid te geven als bedoeld in artikel 150, tweede lid, van de Gemeentewet;
c. Publieksparticipatie: het op initiatief van een bestuursorgaan betrekken van belanghebbenden en belangstellenden, zoals inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties of bestuursorganen van andere overheden, bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van gemeentelijk beleid door de gemeente, zoals bedoeld in artikel 150, eerste lid, van de Gemeentewet en de artikelen 10.2, 10.7 en 10.8 van het Omgevingsbesluit.
d. Overheidsparticipatie: dit begrip is de tegenhanger van het begrip publieksparticipatie en omvat alle vormen van samenwerking tussen een bestuursorgaan enerzijds en inwoners of maatschappelijke organisaties (exclusief organisaties met een commercieel oogmerk) anderzijds waarbij de inwoners of maatschappelijke organisaties (exclusief organisaties met een commercieel oogmerk) het initiatief nemen tot participatie. Onder overheidsparticipatie valt het uitdaagrecht en meewerken aan een burgerinitiatief. (In de toelichting op de verordening is toegevoegd: Hieronder vallen ook: non-profit energiegemeenschappen, coöperaties en verenigingen 2
bedrijven en belanghebbenden om hun mening over beleidsvoornemens kenbaar te maken en daarover van gedachten te wisselen voorafgaand aan de definitieve besluitvorming door de gemeenteraad dan wel door het college van burgemeester en wethouders of de burgemeester;
zonder winstoogmerk met een aantoonbaar maatschappelijk doel als maatschappelijke organisaties kunnen deelnemen aan overheidsparticipatie en het uitdaagrecht, ook wanneer zij economische activiteiten verrichten.)
e. Participatie: de aanduiding van publieksparticipatie en overheidsparticipatie gezamenlijk.
f. Participatieladder: de participatieladder wordt al jaren gebruikt om structuur aan te brengen in de verschillende manieren waarop samenwerking met de omgeving kan worden vorm gegeven. Verschillende niveaus van participatie kunnen tegelijk binnen een project bestaan. Deze niveaus zijn: Informeren: het gelegenheid geven aan belangstellenden om meer te weten te komen over een bepaald onderwerp. Dit is geen participatie. Raadplegen: het gelegenheid geven aan ingezetenen en belanghebbenden om ideeën, wensen en meningen naar voren te brengen of voorkeuren aan te geven die bij de beleidsvorming of de uitvoering worden betrokken. Adviseren: antwoord geven door belanghebbenden en ingezetenen op een door een bestuursorgaan geformuleerde vraag, of uit eigen beweging. Coproduceren: het door gemeente en daartoe uitgenodigde deelnemers in gezamenlijk overleg ontwikkelen van een plan met inachtneming van vooraf meegegeven kaders. Meebeslissen: de gemeente en participant komen het onderwerp overeen, zoeken samen naar oplossingen en nemen gezamenlijk besluiten. g. Uitdaagrecht (right to challenge): de gemeente biedt inwoners en maatschappelijke organisaties de mogelijkheid een voorstel te doen om de uitvoering van een gemeentelijke taak over te nemen of samen te werken met de gemeente, indien zij denken deze taak beter, met meer maatschappelijk draagvlak, op een vernieuwende wijze of goedkoper te kunnen uitvoeren, zoals bedoeld in artikel 150, derde lid, van de Gemeentewet.
Artikel 3 Reikwijdte 2. Participatie en inspraak wordt uitsluitend verleend aan inwoners, belanghebbenden en bedrijven of organisaties die lokaal van belang zijn of een lokaal belang hebben. Artikel 2 Reikwijdte 2. Het bestuursorgaan past in ieder geval bij het vaststellen of wijzigen van de omgevingsvisie als bedoeld in artikel 3.1 van de Omgevingswet, het omgevingsplan als bedoeld in artikel 2.4 van de Omgevingswet of een programma als bedoeld in artikel 3.4 van de Omgevingswet, deze verordening toe. Daarbij neemt het bestuursorgaan de motiveringsplicht als bedoeld in de artikelen 10.7, 10.2 en 10.8 van het Omgevingsbesluit in acht. 3
Artikel 4 Participatieproces 1.Het bestuursorgaan stelt bij de start van elk participatieproces vast op welke manier publieksparticipatie wordt verleend.
b. het niveau van de participatie, waarbij een keuze wordt gemaakt uit: informeren, raadplegen, adviseren, coproduceren of meebeslissen;
d. de schaal waarop het participatieproces speelt;
e. wie de deelnemers zijn van het participatieproces;
j. de begroting van de kosten van het participatieproces. 3. Het bestuursorgaan maakt voorafgaand aan de start van het publieksparticipatieproces het voornemen hiertoe bekend op de voor dat proces geschikte wijze. In deze kennisgeving wordt ingegaan op de in het tweede lid, onder a. tot en met j. bedoelde punten. 4.Indien omstandigheden het noodzakelijk maken om de kaders bedoeld in het tweede lid onder c. of de inrichting van het proces als bedoeld in het tweede lid onder g. aan te passen, draagt het bestuursorgaan er zorg voor dat dit onverwijld bekend wordt gemaakt aan de participanten.
5. Indien publieksparticipatie wordt verleend bij de voorbereiding van een raadsvoorstel sturen burgemeester en wethouders het procesbesluit zo spoedig mogelijk ter kennis aan de raad. 6.Burgemeester en wethouders kunnen voor specifieke beleidsterreinen nadere regelingen treffen. Artikel 3 Participatietraject 1. Het bestuursorgaan stelt bij de start van elk participatietraject een participatieplan vast waarin en ieder geval de volgende onderwerpen worden vastgelegd:
b. het niveau van de participatie, waarbij een keuze wordt gemaakt uit: raadplegen, adviseren, coproduceren of meebeslissen. Hierbij wordt, indien mogelijk, ook zoveel mogelijk gewerkt met scenario’s waarbij verschillende varianten van oplossingen voorgelegd worden aan participanten. d. de omgevingsanalyse van de mogelijk belanghebbenden en belangstellenden voor het participatietraject; e. wie de deelnemers zijn van het participatietrajectproces, indien vooraf vaststaat dat dit in ieder geval met een specifieke groep van belanghebbenden of belangstellenden zal plaatsvinden;
2. Het bestuursorgaan maakt voorafgaand aan de start van het publieksparticipatietraject het participatieplan bekend op de voor dat traject geschikte wijze of indien van toepassing de wettelijk voorgeschreven wijze.
3. Het bestuursorgaan stuurt het participatieplan zo spoedig mogelijk ter kennis aan de raad. Artikel 5 Eindverslag participatieproces Artikel 4 Eindverslag participatietraject 4
1.Ter afronding van de participatieproces, zoals bedoeld in het voorgaande artikel maakt het bestuursorgaan een eindverslag op. Het eindverslag bevat in elk geval: d. een reactie van het bestuursorgaan op de inbreng als bedoeld onder b., met redenen omkleed welke punten al dan niet van invloed zullen zijn op het beleidsvoornemen. e. een overzicht van de kosten van het participatieproces. f. een evaluatie van het participatieproces zelf, de belangen die zijn afgewogen en de mening van de deelnemers over het gelopen proces.
1. Ter afronding van het participatietraject, zoals bedoeld in het voorgaande artikel maakt het bestuursorgaan een participatierapportage als eindverslag op. De participatierapportage bevat in elk geval: d. een reactie van het bestuursorgaan op de inbreng als bedoeld onder b., met een toelichting of de inbreng van invloed zal zijn op het beleidsvoornemen. En wanneer de inbreng van invloed zal zijn, op welke manier de inbreng van invloed zal zijn op het beleidsvoornemen.
Artikel 6 Publieksparticipatie en inspraak
2.Publieksparticipatie en/of inspraak kan worden verleend wanneer het redelijkerwijze is te verwachten dat er belanghebbenden zijn bij de voorbereiding van een beleidsvoornemen.
3.Geen publieksparticipatie wordt verleend: a. indien sprake is van beleidsvoornemens op basis van de reguliere of uitgebreide procedure als bedoeld in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht; c. ten aanzien van ondergeschikte herzieningen van een eerder vastgesteld beleidsvoornemen;
5.Het bestuursorgaan kan besluiten van inspraak af te zien als: a. de belanghebbenden al op een andere manier in een vroeg stadium bij de voorbereiding van het beleidsvoornemen zijn betrokken en voldoende aannemelijk is dat het bestuursorgaan daardoor alle relevante belangen bij zijn afweging heeft kunnen betrekken;
Artikel 6 Publieksparticipatie en inspraak
3. Publieksparticipatie of inspraak kan worden verleend wanneer het redelijkerwijze is te verwachten dat er belanghebbenden of belangstellenden zijn bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van een beleidsvoornemen.
a. bij de voorbereiding van een beschikking, bedoeld in artikel 1:3, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht, als uitvoering van gemeentelijk beleid;
c.
ten aanzien van ondergeschikte herzieningen van een eerder vastgesteld beleid of ten aanzien van herzieningen om uitsluitend of hoofdzakelijk juridisch- technische of redactionele redenen;
5
Artikel 8 Inspraakprocedure
3.Nadat het bestuursorgaan heeft besloten het beleidsvoornemen vrij te geven voor inspraak, brengt hij het beleidsvoornemen ter kennis van de raadscommissie tot welk taakveld het beleidsvoornemen behoort.
3. Nadat het bestuursorgaan het beleidsvoornemen vrijgeeft voor inspraak, kan de raad hier kennis van nemen via de openbare lijst collegebesluiten. Artikel 9 Verantwoording • 1.Het eventueel bijgestelde beleidsvoornemen wordt samen met de schriftelijke ingekomen reacties, het vastgestelde verslag van de inspraakbijeenkomst(en) en een document waarin een verantwoording wordt gegeven van de wijze waarop met de ingekomen reacties, respectievelijk de gemaakte opmerkingen is gehandeld, door burgemeester en wethouders vastgelegd in een eindrapportage, met dien verstande dat dat zo spoedig mogelijk plaatsvindt doch uiterlijk binnen6maanden na afloop van de inspraaktermijn. Burgemeester en wethouders kunnen eenmaal schriftelijk en gemotiveerd besluiten deze termijn met6 maanden te verlengen. Dit besluit wordt ter kennis van de raad gebracht. • 2.Degenen die een schriftelijke reactie hebben ingezonden dan wel aanwezig waren bij een inspraakbijeenkomst wordt een afschrift van deze stukken toegezonden of worden geïnformeerd over de tijd en plaats waar deze stukken ter inzage liggen. Bij die gelegenheid worden betrokkenen tevens geïnformeerd over de nader te volgen procedure, inclusief het tijdpad. • 3.Degenen die aan de inspraak hebben deelgenomen worden geïnformeerd over het uiteindelijke besluit.
Artikel 9 Verantwoording van de inspraak 1. Bij het besluit ten behoeve waarvan de inspraak plaatsvindt verantwoord het bestuursorgaan hoe de inspraak procedureel is verlopen, welke reacties zijn gegeven en hoe het bestuursorgaan omgaat met de reacties bij het besluit ten behoeve waarvan de inspraak heeft plaatsgevonden. 2. Degenen die aan de inspraak hebben deelgenomen worden zo spoedig mogelijk na afloop van inspraaktermijn geïnformeerd over de verdere besluitvorming en het uiteindelijke besluit.
Artikel 10 Verlenen Overheidsparticipatie
2.Burgemeester en wethouders besluiten welke vorm van overheidsparticipatie wordt verleend: loslaten, stimuleren, faciliteren, regisseren en reguleren.
7.Als burgemeester en wethouders op grond van lid 5 van dit artikel participatie weigeren, zenden zij dit besluit voor kennisgeving aan de gemeenteraad.
Artikel 10 Verlenen Overheidsparticipatie
1.Inwoners en maatschappelijke organisaties kunnen bij het college een verzoek indienen om toepassing van overheidsparticipatie.
- Artikel 11 Uitvoering taak Als het bestuursorgaan meewerkt aan een burgerinitiatief dan maakt het met de indiener in ieder geval afspraken over: 1. Het proces, het resultaat, de rolverdeling en de looptijd van de uitvoering van de taak. 6
2. Het budget dat niet meer mag zijn dan het budget wat de gemeente kwijt is aan de uitvoering aan de taak en de financieringswijze van de uitvoering van de taak. 3. Het contact met en de ondersteuning door het bestuursorgaan gedurende de uitvoering van de taak. 4.De stappen bij het niet nakomen van de gemaakte afspraken en het tussentijds beëindigen van de uitvoering van de taak. 5.De evaluatie van de uitvoering van de taak. Artikel 12 Behandeling in de raad
2. De raad kan participatie aan het burgerinitiatief weigeren indien dit initiatief naar haar oordeel onvoldoende bijdraagt aan een verbetering van het gemeentelijk beleid of indien het effect van het burgerinitiatief naar haar oordeel beperkt is tot een beperkt geografisch gebied.
Artikel 13 Behandeling in de raad
2. De raad beoordeelt het verzoek om participatie aan het burgerinitiatief op grond van de beoordelingsregels in artikel 10. Artikel 13 Beraadslaging en besluitvorming
4. De raad stelt de initiatiefnemers binnen twee weken na de datum van de raadsvergadering waarin besluitvorming over het burgerinitiatief heeft plaatsgevonden schriftelijk in kennis van zijn besluit. Indien de raad geheel of gedeeltelijk afwijkt van het burgerinitiatief geeft hij de redenen daarvoor. 5. Zo spoedig mogelijk nadat de raad over het burgerinitiatiefvoorstel een besluit heeft genomen wordt dit besluit bekendgemaakt door kennisgeving van het besluit of van de zakelijke inhoud ervan in een van overheidswege uitgegeven blad of een dag-, nieuws- of huis-aan-huisblad, dan wel op een andere geschikte wijze. 6. Indien de raad geheel of gedeeltelijk overeenkomstig het burgerinitiatief besluit, overlegt het college binnen twee weken na de raadsvergadering waarin de besluitvorming over het burgerinitiatief heeft plaatsgevonden met de initiatiefnemers over de verdere uitvoering van het besluit.
Artikel 14 Beraadslaging en besluitvorming
4. Indien de raad oordeelt dat het wenselijk is dat geheel of gedeeltelijk overeenkomstig het burgerinitiatief beslist wordt. Dan draagt de raad het college op om afspraken te maken bedoelt in artikel 11 binnen eventueel door de raad gestelde kaders. En om vervolgens overeenkomstig de wensen van de raad, de beslissing tot participatie aan het burgerinitiatief te nemen waar de afspraken en indien gewenst voorwaarden bedoeld in lid 3 en lid 4 van artikel 10, deel van uitmaken. Indien de raad oordeelt dat medewerking aan het burgerinitiatief niet wenselijk is, dan bepaalt de raad zelf om geen medewerking te verlenen.
5. De raad stelt de initiatiefnemers binnen twee weken na de datum van de raadsvergadering waarin de raad het college heeft opgedragen overeenkomstig lid 4 te handelen of zelf besloten heeft geen medewerking te verlenen aan het burgerinitiatief, schriftelijk in kennis van zijn opdracht of oordeel. Indien de raad geheel of gedeeltelijk afwijkt van het burgerinitiatief geeft hij de redenen daarvoor. Indien de raad van oordeel is dat geen medewerking verleend moet worden, dan wijst de raad het verzoek af en brengt hij de indieners hiervan zo spoedig mogelijk op de hoogte.