Leiden, 26 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Pagina 1 van 6 RAADSVOORSTEL
RV. Nr: 26.0074
Naam programma: 04 Mobiliteit
Onderwerp: Aanbevelingen Rekenkamer Leiden & Leiderdorp over fietsveiligheid in Leiden
Aanleiding: Bijna iedereen in Leiden maakt gebruik van de fiets. Voor veel inwoners is fietsveiligheid dan ook een belangrijk onderwerp. Raadsleden gaan ook regelmatig in debat over het verkeersveiligheidsbeleid of stellen vragen over trajecten of kruispunten waar ongelukken gebeuren of plaatsen die als onveilig worden ervaren. Daarnaast blijkt dat het aantal fietsongevallen stijgt en in landelijke berichtgeving hierover staat Leiden bovenaan. Tegelijkertijd is het gemeentelijk beleid gericht op meer ruimte voor de fiets en wordt fietsveiligheid daarbij als belangrijke randvoorwaarde genoemd. Reden voor de Rekenkamer om onderzoek te doen naar de beleidsinzet op fietsveiligheid.
Doel: Het vastleggen van de aanbevelingen van de Rekenkamer Leiden & Leiderdorp.
Kader: - Verordening Rekenkamer Leiden & Leiderdorp 2023 (artikel 7); - Gemeentewet (3e lid, artikel 185).
Overwegingen Op 25 september 2026 heeft de Rekenkamer Leiden & Leiderdorp de rekenkamerbrief met aanbevelingen en het bijbehorende feitenrapport ‘Fietsveiligheid in Leiden. Doeltreffendheid en doelmatigheid van gemeentelijk fietsveiligheidsbeleid’ aan de raad van Leiden aangeboden. Het onderzoek is onder begeleiding van de Rekenkamer uitgevoerd door Remco Smit van DOKdata.
De Rekenkamer de rekenkamerbrief opgesteld naar aanleiding van de bevindingen uit het feitenrapport. De Rekenkamer concludeert: - De compacte stad maakt aanpak fietsveiligheid uitdagend: Leiden staat hoog in de landelijke statistieken voor fietsongevallen. Dit komt mede doordat inwoners relatief veel fietsen, de stad zeer compact is met een intensief gebruikte fietsinfrastructuur, en de politie-eenheid Haaglanden meer ongevallen registreert dan andere eenheden. De opgave om de fietsveiligheid te verbeteren blijft uitdagend. Vanwege de toenemende verkeersdrukte in de stad verdient fietsveiligheid onverminderd aandacht. Dit vraagt om scherpe keuzes waarbij steeds een zorgvuldige en transparante afweging tussen doorstroming, leefbaarheid (zoals parkeerruimte, vergroening en esthetiek) en fietsveiligheid moet worden gemaakt. - Stevig fietsbeleid, maar keuzes en prioriteiten in de uitvoering niet transparant: De fiets en de fietsveiligheid zijn in het gemeentelijk beleid stevig verankerd. Fietsveiligheid is voor de gemeente een strategische randvoorwaarde om fietsen te stimuleren, en daarmee de bereikbaarheid, duurzaamheid en gezondheid te verbeteren. Ook maakt Pagina 2 van 6 Leiden actief gebruik van externe financiering en investeert in infrastructuur, gedragsmaatregelen, educatie en handhaving. Maar het is niet altijd duidelijk hoe onveilige locaties worden geselecteerd voor herinrichting, en hoe objectieve ongevalsgegevens, ervaren onveiligheid en verkeersrisico’s worden gewogen en afgewogen. Ook maakt de gemeente geen gebruik van risico gebaseerde inzichten. Dit gaat ten koste van de doeltreffendheid en uitlegbaarheid van het beleid. - Uitvoering van herinrichtingsprojecten is beperkt doeltreffend: In dit onderzoek staan locaties waaruit blijkt dat bij de herinrichting van kruispunten en trajecten de fietsveiligheid niet altijd leidend is, en dat andere belangen domineren zoals de doorstroming en leefbaarheid. De gemeente stuurt in beperkte mate op het scheiden van auto- en fietsverkeer, hoewel ook ruimtegebrek hier een rol speelt. Door het intensieve verkeer blijft er een restrisico op ongevallen. De Rekenkamer vindt het positief dat de herinrichtingsprojecten voldoen aan procedurele vereisten waaronder participatie van inwoners en andere belanghebbenden. - Gebrekkige verkeersveiligheidsinformatie belemmert bijsturing door de gemeenteraad: De gemeenteraad ontvangt veel informatie van het college over de fietsveiligheid, maar niet altijd de juiste. Dit belemmert de gemeenteraad om waar nodig bij te sturen. Het ontbreekt met name aan volledige informatie over de omvang van de veiligheidsopgave en de oorzaken van de fietsonveiligheid.
Bestuurlijke reactie college Het college is na de aanbieding van de rekenkamerbrief en het feitenrapport in de gelegenheid gesteld om een bestuurlijke reactie te geven. Op 16 september 2026 heeft het college een bestuurlijke reactie op het rekenkameronderzoek en de aanbevelingen gestuurd (deze is als bijlage opgenomen bij het raadsvoorstel). Deze bestuurlijke reactie kan de raad betrekken bij de inhoudelijke behandeling. Het college gaat in de bestuurlijke reactie in op het feit dat verkeersveiligheid in Leiden al jaren één van de hoogste prioriteiten is van het college. Het college ziet ook dat de uitdaging groot is.
Het college geeft aan dat ze de aanbevelingen van het onderzoek waardevol vindt en hiermee intensief aan de slag gaat. En het college reageert op de afzonderlijke aanbevelingen. Met het vergroten van de inzichten in de fiets- en verkeersveiligheidsopgave gaat het college aan de slag door de huidige databronnen verder uit te breiden. Het college gaat een risico gestuurde werkwijze implementeren. Het college zal verkeersveiligheid binnen projecten nadrukkelijk een plek geven zodanig dat een fundamentele afweging kan plaatsvinden. In aanbeveling vier ziet het college een waardevolle aanmoediging om fietsers en auto’s duurzaam van elkaar te scheiden. Het college is van mening dat de verkeersveiligheid altijd als hoge prioriteit moet worden meegenomen. Maar dat dit soms botst met andere uitgangspunten. Het college geeft aan dat het streven is om een evaluatie op basis van objectieve en subjectieve verkeersveiligheid structureel onderdeel te laten zijn van een project wanneer dit is opgeleverd. Ten slotte onderschrijft het college de aanbeveling om in overleg te gaan met regionale en landelijke stakeholders van harte.
Aanbevelingen
Voor gemeenteraad: 1. Versterk de informatiepositie door bij de beoordeling van de Verkeersveiligheids- monitor ook analyses van de omvang van de fietsveiligheidsopgave, de oorzaken van fietsonveiligheid en de locaties met de grootste verkeersveiligheidsrisico’s te betrekken
Pagina 3 van 6 2. Bij de beoordeling van herinrichtingsplannen expliciet de fietsveiligheid mee te wegen als randvoorwaarde. Onder andere door aanvullende effectindicatoren vast te stellen.
3. Voer de strategische discussie aan de hand van de Omgevingsvisie over hoe doorstroming, leefbaarheid en fietsveiligheid zich tot elkaar verhouden, en over een acceptabel restrisico op ongevallen omdat een 100% fietsveilige stad een illusie is.
Voor het college: 1. Vergroot het inzicht in de fiets- en verkeersveiligheidsopgave door beter gebruik te maken van verschillende beschikbare databronnen en door overleg met bronbeheerders over verbeterd gebruik van hun bronnen. 2. Implementeer een risicogestuurde werkwijze om onveilige locaties te identificeren en te prioriteren voor herinrichting, in combinatie met objectieve ongevalsdata en meldingen over ervaren fietsveiligheid. 3. Maak duidelijk hoe fietsveiligheid als randvoorwaarde, zoals benoemd in de Omgevingsvisie, wordt toegepast bij herinrichtingsprojecten. 4. Kies in het belang van de fietsveiligheid zoveel als ruimtelijk mogelijk is voor het scheiden van verkeersstromen in plaats van het doorvoeren van optimalisaties in de bestaande infrastructuur. 5. Kom tot een integraal prioriteringskader om verschillende belangen bij de herinrichting van een onveilige fietslocaties in samenhang transparant en objectief af te wegen, en hierover duidelijk en begrijpelijk te communiceren. Bijvoorbeeld door een dergelijk kader toe te voegen in Leiden Duurzaam Bereikbaar. 6. Monitor de gemeentelijke inzet om de fietsveiligheid te verbeteren met effectindicatoren en verbindt hieraan concrete en realistische doelen. Denk bijvoorbeeld aan ontwikkelingen in het aantal ongevallen met persoonlijk letsel, en de ervaren verkeersveiligheid op een locatie die is heringericht. 7. Ga in overleg met regionale en landelijke stakeholders, zoals politie-eenheid en - teams, ziekenhuizen, provincie, Holland Rijnland en het CROW, over de kwaliteit en interpretatie van (fiets)ongevallendata van de politie om tot een vergelijkbaarder landelijk beeld te komen.
Bevindingen commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid van 26 november 2026 De aanbevelingen aan de raad zijn opgenomen in het raadsbesluit, onder beslispunt 2. Onder beslispunt 3 zijn de aanbevelingen aan het college opgenomen, waar de raad het college kan verzoeken deze over te nemen.
De commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid stelt voor de aanbevelingen van de Rekenkamer Leiden & Leiderdorp aan de Leidse raad over te nemen, met daarbij de volgende <aantal> wijzigingen: [hier volgen na de bespreking op 26 november 2026 in commissie LB mogelijk nog aanvullingen/ wijzigingen – door de griffie] - <1e wijziging> - <2e wijziging>
Opvolging en monitoring aanbevelingen In de Gemeentewet staat in artikel 185a dat het college jaarlijks aan de raad een overzicht van de aan het college gedane voorstellen van de rekenkamer zendt, die vergezeld zijn van het standpunt daaromtrent en van de wijze waarop aan de voorstellen vervolg is ge geven. In artikel 8 van de Verordening op de Rekenkamer Leiden & Leiderdorp 2023 staat als aanvulling daarop dat Pagina 4 van 6 het college de raad tevens een overzicht van de door de Rekenkamer aan de raad gedane voorstellen zendt. Zie hiervoor ook de betreffende bijlage in de jaarstukken.
Communicatie: Niet van toepassing op dit raadsvoorstel. De Rekenkamer heeft zelf een persbericht verstuurd.
Tijdspad: Niet van toepassing op dit raadsvoorstel.
Financiën: Niet van toepassing op dit raadsvoorstel.
Inspraak/participatie: Niet van toepassing op dit raadsvoorstel.
Evaluatie: Niet van toepassing op dit raadsvoorstel.
Bijgevoegde informatie: • Rekenkamerbrief Fietsveiligheid in Leiden d.d. 25 september 2026 • Feitenrapport Fietsveiligheid in Leiden. Doeltreffendheid en doelmatigheid van gemeentelijk fietsveiligheidsbeleid • Collegereactie: rapport fietsveiligheid in Leiden dd 16 september 20226
Pagina 5 van 6 RAADSBESLUIT: De raad van de gemeente Leiden:
Gezien de rekenkamerbrief, het feitenrapport, gezien het advies van het College B&W d.d. 16 september 2026 en gezien het voorstel van de Commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid van 26 november 2026 (Raadsvoorstel 26.0074), BESLUIT 1. In te stemmen met de conclusies van de rekenkamerbrief van de Rekenkamer Leiden & Leiderdorp fietsveiligheid van 25 september 2026.
2. Om fietsveiligheid te versterken door: 2.1. De informatiepositie van de raad te versterken door bij de beoordeling van de Verkeersveiligheidsmonitor ook analyses van de omvang van de fietsveiligheidsopgave, de oorzaken van fietsonveiligheid en de locaties met de grootste verkeersveiligheidsrisico’s te betrekken. 2.2. Bij de beoordeling van herinrichtingsplannen expliciet de fietsveiligheid mee te wegen als randvoorwaarde. 2.3. De strategische discussie te voeren aan de hand van de Omgevingsvisie over hoe doorstroming, leefbaarheid en fietsveiligheid zicht tot elkaar verhouden, en over een acceptabel restrisico op ongevallen.
3. Het college te verzoeken: 3.1 Het inzicht te vergroten in de fiets- en verkeersveiligheidsopgave door beter gebruik te maken van verschillende beschikbare databronnen en door overleg met bronbeheerders over verbeterd gebruik van hun bronnen. 3.2 Aanvullende effectindicatoren op te nemen die een beter inzicht geven door breder de beschikbare data en risico-indicatoren te combineren 3.3 Een risico gestuurde werkwijze te implementeer om onveilige locaties te identificeren en te prioriteren voor herinrichting en daarbij gebruik te maken van objectieve ongevalsdata en meldingen over ervaren fietsveiligheid. 3.4 Duidelijk te maken hoe fietsveiligheid als randvoorwaarde, zoals benoemd in de Omgevingsvisie, wordt toegepast bij herinrichtingsprojecten. 3.5 In het belang van de fietsveiligheid om zoveel als ruimtelijk mogelijk is te kiezen voor het scheiden van verkeersstromen in plaats van het doorvoeren van optimalisaties in de bestaande infrastructuur. 3.6 In dialoog met de raad te onderzoeken of het wenselijk en mogelijk is om te komen tot een integraal prioriteringskader om verschillende belangen bij de herinrichting van een onveilige fietslocaties in samenhang transparant en objectief af te wegen, en hierover duidelijk en begrijpelijk te communiceren. 3.7 De gemeentelijke inzet te monitoren om de fietsveiligheid te verbeteren met effectindicatoren en hieraan concrete en realistische doelen te verbinden. 3.8 In overleg te gaan met regionale en landelijke stakeholders, zoals politie-eenheid en - teams, ziekenhuizen, provincie, Holland Rijnland en het CROW, over de kwaliteit en interpretatie van (fiets)ongevallendata van de politie om tot een vergelijkbaarder landelijk beeld te komen.
Pagina 6 van 6
Gedaan in de openbare raadsvergadering van 10 december 2026,
de plaatsvervangend Griffier, de Voorzitter,
mw. A.M. Slink dhr. P.J. Heijkoop