Apeldoorn, 8 januari 2026
Bron laatst gecontroleerd op 20 november 2026.
Bouwen aan een eigen leven Initiatiefvoorstel over het Bouwdepot Elly André, Robert Jan Jonker D66 Apeldoorn Definitief Maart 2025
1
1 Aanleiding
Voor jongeren in de jeugdzorg is de 18 [e] verjaardag niet altijd een feestje. Nog te vaak komt het voor dat dit betekent dat de instelling of het gastgezin waar ze verblijven niet meer hun “thuis” kan zijn. Uit onderzoek van Het Vergeten Kind [1] (2023) bleek dat 65% van de jongeren de woongroep moesten verlaten omdat ze 18 werden en daardoor niet langer onder jeugdzorg vielen. Dit terwijl 98% van deze jongeren aangaf dat ze er op hun 18e nog niet klaar voor waren om op eigen benen te staan. Van deze jongeren raakte 22% nog op dezelfde dag, een dag waarop eigenlijk een mooie mijlpaal gevierd zou moeten worden, direct dak- of thuisloos.
Dit is een van de veel voorkomende redenen dat in Nederland volgens de CBS-cijfers over 2024 19% van de mensen die dak- en thuisloos zijn tussen 18 en 27 jaar oud is. 19% van minimaal 33.000 (CBS) tot mogelijk het dubbele aantal (Ethos-telling). Hoeveel het ook precies zijn, het aantal dak- en thuislozen neemt de laatste jaren toe. En niet iedereen is als zodanig in beeld.
Hoewel het hierdoor lastig is een exacte inschatting te maken van de omvang van de doelgroep, gaat het er in Apeldoorn al snel over 100 tot 150 jongeren die zich in deze precaire situatie bevinden. Dakof thuisloos, schulden, geen familie, een klein sociaal vangnet, een verslaving op de loer of al aanwezig. Veelal jongeren die al een groot deel van hun leven gewoon pech hebben gehad. Geregisseerde levens, waarin anderen beschikten over hun woon- en leefsituatie.
Binnen het huidige systeem is er, geven zowel de jongeren als begeleidende professionals aan, geen passend aanbod voor deze groep. Dit geldt vooral voor 18 tot 21-jarigen. Als je door omstandigheden bent aangewezen op het sociale vangnet is dat voor deze jongeren tussen de 18 en 21 slechts 332 euro per maand, inclusief vakantietoeslag. Daar kan niemand van rondkomen.
Dat de bijstand voor deze doelgroep zo laag is komt omdat de ouders wettelijk nog een onderhoudsplicht hebben: zij moeten meebetalen aan het levensonderhoud van hun kinderen tot het 21e levensjaar. Maar wat als je ouders uit beeld zijn, niet meer leven of niet kunnen of willen betalen? Wat als je als jongere even niet naar school kunt en geen baan hebt om van rond te komen? Deze jongeren belanden in een kwetsbare situatie, bouwen schulden op (gemiddeld 666 euro per maand [2] ) en raken dak- of thuisloos.
Het komt daarnaast ook voor dat jongeren die er (financieel) alleen voor staan nog net het hoofd boven water weten te houden, maar zich voor het vergaren van voldoende inkomen dermate moeten uitputten in diverse flexbanen/baan met een laag jeugdloon, dat er daarnaast geen tijd en mentale ruimte overblijft voor ontwikkelingen op andere levensdomeinen. Denk aan sociale contacten, hobby's, maar ook studeren. De financiële stress en bestaansonzekerheden drukken in beide gevallen dusdanig op de schouders van deze jongeren, dat ze alle energie nodig hebben om te overleven en daardoor geen energie en tijd hebben om aan hun leven te bouwen.
Voor deze jongeren, die nu tussen wal en schip vallen, is het Bouwdepot ontstaan. Een aanpak die buiten het systeem om denkt en uitgaat van wat jongeren in die situatie nodig hebben: financiële rust en ruimte om zelf de regie op hun leven op te pakken. Het Bouwdepot geeft jongeren de ruimte om (vaak voor het eerst) zelf achter het stuur te zitten en de koers van hun leven te bepalen.
1 https://www.hetvergetenkind.nl/actueel/201/het-vergeten-kind-wil-dat-leeftijdsgrenzen-worden-losgelatenin-beleid-en-praktijk-jeugdzorg 2 _Arjan Vliegenthart, directeur Nibud._ Geraadpleegd van: https://zwerfjongeren.nl/schulden-moeten-apolitiekworden/
2
2. Wat is het Bouwdepot?
Het Bouwdepot is een jaar lang een stabiel maandelijks inkomen van 1345 euro per maand voor een jongere van 18 tot 21 jaar. Niet op basis van een tegenprestatie, maar (vrijwel) onvoorwaardelijk, op basis van vertrouwen. De enige voorwaarde is het opstellen van een bouwplan (zie verderop) en af en toe een gesprek over de voortgang. Hierdoor krijgen thuisloze jongeren de rust om over hun leven na te denken, over werk of studie, over structurele huisvesting, het halen van een rijbewijs, over hun eigen ontwikkeling. Maar essentieel, het is aan hen.
Bij de start stellen deelnemers met hulp van een begeleider een eigen bouwplan op. Hoe willen ze in dit jaar aan zichzelf gaan bouwen, wat gaan ze doen? De jongeren die als deelnemer voor het Bouwdepot worden aangemeld zijn vaak al bekend bij de lokale zorg-, welzijns- en opvangorganisaties. Deze indicatie voor begeleiding is in te zetten voor de aanpak met het Bouwdepot. Begeleiders van de jongeren werken bijvoorbeeld in de jeugdzorg, de maatschappelijke opvang, als generalisten bij wijkteams, of als begeleiders van beschermd of begeleid wonen. Gedurende het jaar worden de jongeren door hen begeleidt en gecoacht, waarbij de regie echt bij de jongere blijft. Het uitgangspunt van Bouwdepot is vertrouwen. Deelnemers bepalen zelf wat ze met hun geld doen en hoeven daar geen verantwoording over af te leggen. Dit is in lijn met het uitgangspunt vertrouwen in het sociale domein zoals het coalitieprogramma dit aangeeft.
3. Werkt het Bouwdepot?
Verschillende gemeenten hebben ervaring met het Bouwdepot: Eindhoven, Amersfoort, Groningen en Rijnstreken. In Arnhem, Zwolle en Hilversum gaat binnenkort een pilot van start of is inmiddels reeds van start gegaan.
Recent is een evaluatie verschenen van een onderzoek in Eindhoven, waar de onderzoekers een jaar lang (2021) de 30 deelnemers van dat jaar hebben gevolgd. Uit dat onderzoek [3] blijkt dat de deelnemers gedurende het jaar leren om keuzes te maken en zichzelf beter leren kennen, door bijvoorbeeld het uitproberen van bijbanen of het volgen van therapie. Na afloop van het jaar werkte ca 30% van de deelnemers voltijds (9% bij de start) en was bijna 60% schuldenvrij (30% bij de start).
4. Wat kost en bespaart het Bouwdepot?.
Het Bouwdepot kost voor een periode van een jaar, inclusief ambtelijke uren, v begeleiding, onderzoek en evaluatie circa 230.000 euro voor een groep van 10 deelnemers. Maar het bespaart ook. In een eerdere studie [4] van DRIFT is becijferd dat de maatschappelijke kosten van dak- en thuisloosheid naar schatting tussen de 36.000 en 100.000 euro per persoon per jaar liggen. In het algemeen geldt: hoe sneller iemand op eigen benen kan staan, hoe goedkoper dat is voor iedereen. Het Bouwdepot draagt op deze wijze substantieel bij aan welzijn en brede welvaart.
Naast de maatschappelijke opbrengst levert het Bouwdepot een grote meerwaarde op voor [deelnemende jongeren. Dit is bijvoorbeeld beschreven in de jongeren - Het Bouwdepot.](https://hetbouwdepot.nl/de-jongeren/)
3 Rust in het hoofd: de waarde van financiële stabiliteit voor gemarginaliseerde jongvolwassenen. DRIFT, 2023 4 Referentie zoeken
3
5. Samenvattend: wat is en doet het Bouwdepot en wat is en doet het ook niet?
Het Bouwdepot kun je op verschillende manieren duiden:
1. Het biedt bestaanszekerheid en een vangnet aan jongeren van 18-21 jaar, zodat deze in hun levensonderhoud kunnen voorzien; 2. Het biedt financiële rust en zelfregie; het is “leergeld” dat in jongeren wordt geïnvesteerd zodat zij zichzelf kunnen ontplooien en aan hun toekomst kunnen werken; 3. Het is een instrument voor zorg- en hulpverlening waarmee problemen als isolement, schulden, werkloosheid, dak- en thuisloosheid bij jongeren worden aangepakt en voorkomen.
Het Bouwdepot is geen woonprogramma. Jongeren moeten op een andere wijze, zelf of met ondersteuning onderdak vinden. Bouwdepot komt dus niet in de plaats van bestaande programma’s als Op Stap en Wonen met Kansen, maar biedt hierop een aanvulling voor jongvolwassenen van 18 t/m 21 jaar.
In Apeldoorn zijn er geen bestaande voorzieningen die voorzien in wat het Bouwdepot biedt voor jongeren van 18-21 jaar.
Anderen over het Bouwdepot
Bouwdepot wordt nu samen met meerdere gemeenten die zijn geïnteresseerd, uitgerold. Wat is er nodig om dit project uit te breiden? ‘Een ambitieuze wethouder en gedreven ambtenaren met lef die zich willen inzetten om kwetsbare jongeren deze kans te geven’, zegt Van der Kolk. ‘Mensen die zien dat de huidige Participatiewet alleen te weinig soelaas biedt. Gemeenten die preventief aan de slag willen gaan voor jongeren die er alleen voor staan. Want dat is de grote winst van de aanpak in Bouwdepot; je voorkomt dat thuisloze jongeren verder afglijden en een leven lang in het tijdelijke [vangnet van de bijstand terecht komen. Bron: Elke maand 1050 euro voor thuisloze jongeren: het](https://www.zorgwelzijn.nl/elke-maand-1050-euro-voor-thuisloze-jongeren-het-werkt/) [werkt - Zorg+Welzijn](https://www.zorgwelzijn.nl/elke-maand-1050-euro-voor-thuisloze-jongeren-het-werkt/)
6. Initiatiefvoorstel
De fractie van D66 roept het College op om in de loop van 2025 met een groep van bijvoorbeeld 10 jongeren tussen de 18 en 21 jaar van start te gaan met een Bouwdepot als pilot, en bij gebleken succes, als opstap naar een meer permanente regeling voor een grotere groep jongeren. De pilot kan gebaseerd zijn op de ervaringen in Eindhoven. Jongeren met een zorgvraag worden aangemeld door hun zorgorganisaties zoals bijvoorbeeld Stichting Zwerfjongeren Apeldoorn en bij een grotere vraag wordt geloot wie er mee kunnen doen.
In een meer permanente regeling zou het Bouwdepot een vast onderdeel kunnen zijn van het aanbod voor jongeren die als 18-jarige de jeugdzorg verlaten. Waardoor ook voor alle kinderen in de jeugdzorg de 18 [e] verjaardag weer een feestje wordt.
4