Zeist, 8 oktober 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Technische vragen over raadsvoorstel RV26.059 Participatie (Visie- en ambitieformulering, vernieuwd Handvat Participatie, Participatieverordening)
Vragen van Hanny Roelofsen (Zeist Lokaal) Op basis van de ontvangen stukken over de visie op Zeister inwonersparticipatie, het Kompas voor Participatie en de Participatieverordening heeft Zeist Lokaal een aantal vragen. Onze vragen richten zich met name op de manier waarop de in het raadsvoorstel genoemde ambitie van meerstemmigheid in het totstandkomingsproces van deze stukken concreet is ingevuld.
In de voorliggende stukken wordt het belang van meerstemmigheid nadrukkelijk onderschreven. Het stille midden moet actief worden bereikt en niet alleen de luidste of meest mondige stemmen moeten worden gehoord. Ook wordt aangegeven dat bij ieder participatieproces verschillende perspectieven moeten worden gehoord. Tegelijkertijd wordt in het voorstel zelf erkend dat participatie bepaalde groepen wel en andere groepen niet bereikt. Juist daarom vinden wij het belangrijk dat inzichtelijk is hoe in dit proces is geprobeerd om die participatieparadox te voorkomen.
In de stukken lezen wij dat de online enquête naast een brede uitnodiging ook specifiek is verspreid onder Zeister stichtingen en belangengroepen. Daarbij wordt echter niet vermeld welke organisaties gericht zijn benaderd, welke daarvan daadwerkelijk hebben gereageerd en welke inbreng zij hebben geleverd. Uit de opgehaalde reacties blijkt bovendien dat er behoefte is aan het betrekken van een bredere groep inwoners en aan meer aandacht voor het stille midden. Vanuit onze controlerende rol als gemeenteraad willen wij daarom kunnen beoordelen of de genoemde ambitie van meerstemmigheid in het proces daadwerkelijk is waargemaakt.
Zeist Lokaal heeft hierover de volgende vragen:
1. Welke organisaties zijn daadwerkelijk benaderd? In het voorstel staat dat de online enquête specifiek is rondgestuurd naar Zeister stichtingen en belangengroepen. Kan inzichtelijk worden gemaakt welke organisaties gericht zijn benaderd en welke daarvan daadwerkelijk hebben gereageerd?
_Antwoord:_ _Hieronder staat welke organisaties zijn benaderd om de enquête in te vullen, aangevuld met andere_ _manieren van communicatie die gebruikt zijn om de enquête onder de aandacht te brengen._
_-_ _Jongerenraad_
_-_ _Duurzaam Zeist_
_-_ _Stadslab Zeist_
_-_ _Stichting Beter Zeist_
_-_ _Stichting Milieuzorg Zeist_
_-_ _Werkgroep Natuurlijk Zeist West_
_-_ _ASZ (Algemene Seniorenvereniging Zeist)_
_-_ _ANBO PCOB_
_-_ _Verspreid via wijkmanagers_
_-_ _Oproep op intranet onder ambtenaren om de enquête te delen met relevante contacten_
_-_ _Team economie gevraagd om de enquête te delen met relevante contacten_
_-_ _Twee maal advertentie in de Nieuwsbode_
_-_ _Gedeeld in de algemene Nieuwsbrief van de gemeente Zeist_
_Het is helaas niet mogelijk om inzicht te geven in welke organisaties hebben gereageerd en welke inbreng_ _zij hebben geleverd. Dit vanwege de regelgeving binnen de Algemene verordening gegevensbescherming_ _(AVG). De antwoorden worden anoniem verwerkt en zijn niet terug te leiden tot een bepaalde organisatie._
Pagina 1 van 4
2. Hoe is bepaald welke organisaties werden benaderd? a. Op basis van welke criteria is bepaald welke stichtingen en belangengroepen voor deze enquête zijn benaderd?
_Antwoord:_ _Het belangrijkste criterium was stichtingen en belangengroepen waarvan wij weten dat zij participatie een_ _belangrijk thema vinden. Deels is contact gezocht met de contacten van de projectgroep en collega’s met_ _stichtingen die ze in het werkveld tegenkomen, waarvan ze weten dat die participatie een belangrijk thema_ _vinden. Daarnaast heeft de projectgroep contact gehad met de griffie en met een bestuursadviseur om op te_ _halen welke stichtingen actief zijn in Zeist waarvan zij weten dat die participatie een belangrijk thema vinden._
b. Is daarbij bewust gezocht naar een brede spreiding van maatschappelijke perspectieven?
_Antwoord:_ _Er is ingezet op een brede spreiding van het bereik van de enquête. Er is gekozen voor een enquête_ _vanwege het brede bereik en de laagdrempeligheid voor iedereen om een enquête plaats- en_ _tijdonafhankelijk in te vullen. De enquête bestond uit basisvragen over participatie zodat deze zonder_ _voorkennis door ieder ingevuld kon worden. Het specifiek benaderen van verschillende stichtingen en_ _verenigingen waarvan we weten dat zij zich veelvuldig inzetten in participatieprocessen voor Zeist vonden_ _we passend. Op deze manier konden zij hun inbreng meegeven over een thema dat voor hen van belang is._
_De inzet van de enquête was aanvullend op de andere werkwijzen die zijn toegepast in dit_ _participatieproces. Daarnaast zijn tal van eerdere evaluaties over participatie(processen) van de afgelopen_ _jaren geanalyseerd om tot de visie, kompas en verordening te komen. De combinatie van deze verschillende_ _methoden had als doel om een brede spreiding van maatschappelijke perspectieven op te halen._
3. Zijn natuur, milieu en groen daadwerkelijk meegenomen? Kan specifiek worden aangegeven of organisaties en belangenvertegenwoordigers op het gebied van natuur, milieu, landschap en groen zijn benaderd? Zo ja, welke organisaties en wat was hun inbreng?
_Antwoord:_ _De organisaties die zijn benaderd rond deze thema’s zijn: Duurzaam Zeist, Stichting Milieuzorg Zeist en_ _Werkgroep Natuurlijk Zeist West. Ook hiervoor geldt dat vanwege de anonimiteit van de enquête en de_ _regelgeving binnen de AVG het niet mogelijk is om te herleiden en delen welke specifieke organisaties_ _hebben gereageerd en inbreng hebben geleverd._
4. Hoe is het ‘stille midden’ bereikt? In het raadsvoorstel staat dat nadrukkelijk is ingezet op het bereiken van het ‘stille midden’ en dat participatie het risico heeft dat sommige groepen wel en andere niet worden bereikt. Om dit stuk goed te kunnen beoordelen is het van belang dat het voor de raad inzichtelijk is, hoe het genoemde risico in dit specifieke proces is ondervangen. a. Hoe is vastgesteld welke groepen tot dat stille midden behoren en op welke manier zijn juist deze mensen actief benaderd?
_Antwoord:_ _Het bereiken van het ‘stille midden’ was niet het doel van het participatieproces om te komen tot de_ _voorliggende stukken. Het bereiken van het stille midden is een uitgangspunt dat naar boven is gekomen_ _door het participatieproces. Er is dus niet van tevoren vastgesteld welke groepen tot het stille midden_ _behoren._
_Daarnaast vinden we het belangrijk om goed af te wegen hoeveel tijd je mag vragen van je inwoners voor_ _participatie. Het opstellen van een visie op participatie is een grotendeels abstract proces. Dus er is gezocht_ _naar participatievormen die hier passend bij waren. Zo zijn we voor het proces met inwoners gekomen tot de_ _combinatie van een online enquête met een aantal experimenten. De enquête was ingestoken om mensen_ _die betrokken zijn bij het thema participatie ruimte te bieden input te leveren. Daarnaast hebben we bij_
Pagina 2 van 4
_concrete participatieprocessen of projecten die speelden ruimte gemaakt voor alternatieve vormen van_ _contact met inwoners, zoals beschreven in het participatieverslag. Hiermee onderzochten we of we daarmee_ _een bredere groep inwoners konden betrekken. Dit waren positieve ervaringen, waarmee de visie, het_ _kompas en de verordening zijn verrijkt._
Het stuk noemt straatgesprekken, buurtbingo, huis- aan huisgesprekken en een online enquête. b. Hoe weten we dat daarmee daadwerkelijk andere groepen (waaronder het stille midden) is bereikt? Kan worden aangeven hoeveel deelnemers aan het participatieproces via actieve benadering zijn bereikt en hoeveel mensen uit zichzelf hebben gereageerd?
_Antwoord:_ _Bij de enquête kunnen we daar in verband met de AVG regels geen uitspraak over doen. Zoals hierboven_ _aangegeven zien we het opstellen van een visie op participatie grotendeels als een abstract proces waarbij_ _we ons vooral hebben willen baseren op bestaande inzichten en opgedane ervaringen. Deze enquête was_ _ingestoken om mensen die daar behoefte toe hadden ruimte te bieden input te leveren._
_De straatgesprekken, buurtbingo en huis- aan huisgesprekken waren experimenten die we ten uitvoer_ _brachten rondom andere projecten of participatieprocessen. Daarbij zochten we naar manieren om een_ _bredere groep te bereiken. Met name bij de huis- aan huisgesprekken is hier specifiek aandacht voor_ _geweest. Er is een selectie gemaakt van verschillende gebieden in Zeist op basis van het BSR-model. Dit is_ _een model dat op basis van demografische en psychografische informatie vier typen inwoners onderscheidt_ _en op welke manier je het beste met hen kunt communiceren en ze kunt betrekken bij participatieprocessen._ _In de selectie zaten huishoudens van alle vier de typen inwoners die worden onderscheiden door dit model._ _Op die manier hebben we een diverse groep inwoners gesproken._
5. Waaruit blijkt dat sprake is van meerstemmigheid? Het voorstel noemt meerstemmigheid als uitgangspunt en stelt dat niet alleen de luidste stemmen moeten worden gehoord, maar dat sprake moet zijn van een brede afspiegeling van de samenleving. Wij bestrijden niet dat er participatie heeft plaatsgevonden. Wij vragen of de raad voldoende kan vaststellen dat die participatie daadwerkelijk breed en meerstemmig is geweest. Vooralsnog geven de stukken ons onvoldoende inzicht om dit te kunnen beoordelen. a. Welke criteria zijn gebruikt om te beoordelen of bij dit participatieproces daadwerkelijk sprake was van die brede afspiegeling?
_Antwoord:_ _Net zoals beschreven bij vraag 4 over het stille midden, geldt hier dat meerstemmigheid geen uitgangspunt_ _was voor het ontwerpen van dit participatieproces. Daarnaast is het zoals ook bij vraag 4 aangegeven van_ _belang om goed af te wegen hoeveel tijd je mag vragen van je inwoners voor participatie. De visie, het_ _kompas en de verordening zijn opgesteld op basis van kennis en ervaring van de afgelopen jaren. Daarbij_ _hebben we via een enquête breed ruimte willen bieden aan iedereen die daar nog iets aan zou willen_ _toevoegen. We zijn op basis van ons onderzoek tot de conclusie gekomen dat het belangrijk is een brede_ _afspiegeling belangrijk is wanneer je participeert over een vraagstuk._
_Zoals beschreven bij de antwoorden op de vragen hierboven, is er een brede groep stichtingen en inwoners_ _benaderd voor de enquête. Ook is er gebruik gemaakt van het BSR-model om een selectie te maken voor_ _de huis-aan-huis gesprekken, waardoor er een diverse groep inwoners is gesproken._
b. Als is concludeert dat sprake is geweest van meerstemmigheid: waarop is deze conclusie gebaseerd en waar kan de raad dat concreet in de stukken terugzien?
_Antwoord:_ _Er is niet door ons geconcludeerd dat er in dit participatieproces aandacht is geweest voor_ _meerstemmigheid. In de visie beschrijven we als uitgangspunt dat meerstemmigheid van belang is voor_ _toekomstige participatieprocessen. Zoals aangegeven zijn wel diverse groepen benaderd voor de_ _verschillende participatievormen in het participatieproces._
Pagina 3 van 4
6. Wat is er met de opgehaalde inbreng gedaan? Het voorstel zegt dat er niet alleen input is opgehaald, maar dat die input ook heeft geleid tot de visie, het Kompas en de verordening. Het uitgangspunt is dat de opbrengst transparant moet worden teruggekoppeld. Het kompas noemt expliciet “oogsten, leren en verbinden” en transparantie over de doorwerking van participatie.
Kan inzichtelijk worden gemaakt welke belangrijke punten door inwoners, organisaties en andere deelnemers zijn ingebracht en hoe deze zijn verwerkt in de visie, het Kompas en de participatieverordening? Met andere woorden: Kunnen wij als raad een ‘was-wordt’-overzicht krijgen: wat is ingebracht en wat zien we daarvan terug in de uiteindelijke stukken?
_Antwoord:_ _De belangrijke punten die zijn gemaakt door de deelnemers aan de participatie zijn opgenomen in het_ _participatieverslag in H3: Belangrijkste conclusies (p17). Hier staat per conclusie aangegeven op welke_ _manier dit is verwerkt in de visie, verordening en/of kompas._
7. En een belangrijke vraag over de eigen evaluatie Het stuk zegt zelf dat niet ieder participatieproces wordt geëvalueerd, terwijl evaluatie juist als gemene deler wordt genoemd. a. Is het participatieproces waarmee deze visie, het Kompas en de verordening zijn opgesteld zelf geëvalueerd aan de hand van de nieuwe uitgangspunten, waaronder meerstemmigheid en het bereiken van het stille midden?
_Antwoord:_ _De huis-aan-huis gesprekken zijn ambtelijk geëvalueerd met de ambtenaren die mee hebben gedaan. De_ _overige onderdelen van het participatieproces zijn nog niet geëvalueerd. Dit zal op een later moment_ _ambtelijk gebeuren._
Zo ja, kan de raad die evaluatie ontvangen en op welke termijn?
_Antwoord:_ _Zoals beschreven wordt het participatieproces op een later moment ambtelijk geëvalueerd. De ambtelijke_ _organisatie is momenteel bezig met het opzetten van een online pagina waar dit soort evaluaties_ _gemakkelijk publiek terug te vinden zullen zijn._
Pagina 4 van 4