Zaltbommel, 12 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad 2026
1
Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen
Artikel 1. Begripsomschrijvingen In dit reglement wordt verstaan onder:
- amendement: voorstel van een raadslid tot wijziging van een ontwerpverordening of ontwerpbeslissing;
- beeldvormende bijeenkomst: bijeenkomst gericht op informatievergaring en beeldvorming ter voorbereiding op de behandeling van een onderwerp in de carrouselvergadering of de raad;
- carrouselvergadering: commissie als bedoeld in artikel 82 van de Gemeentewet waarin voorstellen en onderwerpen worden voorbereid ten behoeve van de besluitvorming door de raad;
- griffier: griffier van de raad of diens plaatsvervanger;
- initiatiefvoorstel: voorstel van een raadslid voor een verordening of ander voorstel;
- motie: verklaring waarmee een oordeel, wens of verzoek wordt uitgesproken;
- motie vreemd aan de orde van de dag: een motie over een onderwerp dat niet op de agenda staat van de raadsvergadering;
- presidium: het overleg bestaande uit de fractievoorzitters van de in de raad vertegenwoordigde fracties;
- subamendement: voorstel van een raadslid tot wijziging van een aanhangig amendement;
- voorstel van orde: voorstel over de orde van de vergadering;
- voorzitter: de voorzitter van een raadsvergadering of carrouselvergadering, dan wel diens plaatsvervanger;
- wet: Gemeentewet
Artikel 2. Voorzitters 1. De raadsvoorzitter en de carrouselvoorzitter zijn belast met: a. het leiden van de vergadering; b. het handhaven van de orde van de vergadering; c. het doen naleven van het reglement van orde; d. hetgeen de Gemeentewet of dit reglement hen verder opdraagt. 2. De raad benoemt bij aanvang van iedere zittingsperiode uit zijn midden één of meer plaatsvervangend raadsvoorzitters conform artikel 77 van de Gemeentewet en stelt de volgorde van waarneming vast. 3. De raad benoemt bij aanvang van iedere zittingsperiode uit zijn midden de carrouselvoorzitters. 4. Het voorzitterschap van de plaatsvervangend raadsvoorzitter en een carrouselvoorzitter eindigt: a. door beëindiging van het raadslidmaatschap; b. door ontslag op eigen verzoek; c. door ontslag door de raad, wanneer de voorzitter naar het oordeel van de raad door handelen of nalaten ernstig nadeel toebrengt aan het in de voorzitter te stellen vertrouwen.
Artikel 3. De griffier 1. De griffier is in elke raadsvergadering aanwezig. 2. Bij verhindering of afwezigheid wordt de griffier vervangen door een plaatsvervanger die door de raad is aangewezen. 3. De griffier kan, indien hij daartoe door de raadsvoorzitter of carrouselvoorzitter wordt uitgenodigd, aan de beraadslagingen als bedoeld in dit reglement deelnemen.
2
Artikel 4. Het presidium: samenstelling en algemene bepalingen 1. Het presidium bestaat uit de fractievoorzitters van de in de raad vertegenwoordigde fracties. 2. De raadsvoorzitter is voorzitter van het presidium. Bij diens afwezigheid wijst het presidium uit zijn midden een plaatsvervangend voorzitter van het presidium aan. 3. De griffier is als secretaris bij alle vergaderingen van het presidium aanwezig. 4. Elke fractievoorzitter kan zich bij verhindering laten vervangen door een raadslid uit de eigen fractie. 5. Het presidium streeft naar consensus. Indien geen consensus wordt bereikt, wordt gestemd. Elk lid heeft één stem. Bij een gelijke uitslag beslist de raadsvoorzitter. 6. Het presidium vergadert zo vaak als het dit nodig acht en kan derden uitnodigen deel te nemen aan (onderdelen van) zijn vergaderingen. 7. Van de vergaderingen van het presidium wordt door de griffier een afsprakenlijst opgesteld.
Artikel 5. Taken van het presidium 1. Het presidium richt zich op de procedurele en organisatorische voorbereiding van het raadsproces. Dit gedeelte van de vergadering is openbaar. Onderwerpen die aan de orde kunnen komen zijn onder meer: a. voorbereiden van de voorlopige agenda’s van de raadsvergaderingen, carrouselvergaderingen en beeldvormende bijeenkomsten; b. maken van procesafspraken over werkwijze van de raad en zijn vergaderingen; c. vaststellen van het jaarlijkse vergaderschema; 2. In het presidium is ruimte voor overleg over het algemeen functioneren van de raad. Dit overleg vindt plaats als afzonderlijk agendadeel, aansluitend op het procedurele deel van de vergadering. Dit gedeelte van de vergadering is niet openbaar, maar is wel toegankelijk voor raadsleden. Onderwerpen die aan de orde kunnen komen zijn onder meer: a. onderlinge samenwerking en rolverdeling binnen de raad; b. werkwijze en ondersteuning van de raad; c. bestuurlijke verhoudingen en intergemeentelijke samenwerking; d. actuele politieke en maatschappelijke ontwikkelingen; e. vertrouwelijk overleg met de burgemeester en/of wethouders.
Artikel 6. Fracties 1. De leden van de raad die door het centraal stembureau op dezelfde kandidatenlijst verkozen zijn verklaard, worden bij de aanvang van de zittingsperiode als één fractie beschouwd. 2. Als boven de kandidatenlijst een aanduiding was geplaatst, voert de fractie deze aanduiding als naam. Als geen aanduiding boven de kandidatenlijst was geplaatst, deelt de fractie in de eerste vergadering van de raad aan de raadsvoorzitter de naam van de fractie mee. De naam moet voldoen aan de eisen uit artikel G3 van de Kieswet. 3. De namen van degenen die als fractievoorzitter en, indien aan de orde, als diens plaatsvervanger optreden, worden zo spoedig mogelijk doorgegeven aan de raadsvoorzitter. 4. Er wordt zo spoedig mogelijk schriftelijk mededeling gedaan aan de raadsvoorzitter als: a. één of meer leden van één of meer fracties als zelfstandige fractie gaan optreden; b. twee of meer fracties als één fractie gaan optreden; c. één of meer leden van een fractie zich aansluiten bij een andere fractie. 5. Een wijziging van de naam van een fractie wordt zo spoedig mogelijk schriftelijk aan de raadsvoorzitter meegedeeld. De nieuwe naam voldoet aan de eisen uit artikel G3 van de Kieswet en wordt gebruikt met ingang van de eerstvolgende raadsvergadering na de naamswijziging.
3
Hoofdstuk 2. Toelating en benoemingen
Artikel 7. Onderzoek geloofsbrieven, beëdiging en toelating raadsleden 1. Bij elke benoeming van een nieuw lid van de raad stelt de raad een commissie in, bestaande uit drie leden van de raad. De commissie onderzoekt de geloofsbrieven, de daarop betrekking hebbende stukken van nieuw benoemde raadsleden en de processenverbaal van de stembureaus. 2. De commissie brengt na haar onderzoek van de geloofsbrieven verslag uit aan de raad en doet daarbij een voorstel voor een besluit. In het verslag wordt indien van toepassing melding gemaakt van een minderheidsstandpunt. 3. Het onderzoek van het proces-verbaal van het centraal stembureau gebeurt in de laatste samenkomst van de raad in oude samenstelling na de verkiezingen. 4. Na een raadsverkiezing roept de raadsvoorzitter de toegelaten leden van de raad op om in de eerste vergadering van de raad in nieuwe samenstelling de voorgeschreven eed of verklaring en belofte af te leggen. 5. In geval van een tussentijdse vacaturevervulling roept de raadsvoorzitter een nieuw benoemd lid van de raad op voor de vergadering van de raad waarin over diens toelating wordt beslist, om de voorgeschreven eed of verklaring en belofte af te leggen.
Artikel 8. Benoemingsprocedure wethouders 1. Bij de benoeming van een wethouder stelt de raad een commissie in bestaande uit drie raadsleden. 2. Deze commissie onderzoekt of de benoeming van de kandidaat-wethouder voldoet aan de vereisten van de artikelen 36a, 36b, 41b, eerste, derde en vierde lid, en 41c, eerste lid, van de Gemeentewet. 3. Voorafgaand aan de benoeming overlegt de kandidaat-wethouder een verklaring omtrent het gedrag (VOG) als bedoeld in artikel 28 van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens en ondergaat een risicoanalyse integriteit, die door de gemeente wordt georganiseerd. De commissie betrekt de VOG en de resultaten van de risicoanalyse in haar advies. 4. De commissie brengt vervolgens advies uit aan de raad over de benoembaarheid tot wethouder.
Artikel 9. Burgerleden 1. Iedere fractie kan bij de raad personen ter benoeming voordragen, die als commissielid namens de fractie kunnen deelnemen aan de carrouselvergadering. 2. Deze commissieleden worden aangeduid als ‘burgerlid’. 3. Iedere fractie heeft recht op maximaal drie burgerleden. 4. Op voordracht van diens fractie, dan wel op eigen verzoek, ontslaat de raad een burgerlid. 5. Het burgerlid legt bij de benoeming de eed of verklaring en belofte af in de raadsvergadering zoals genoemd in artikel 14 van de Gemeentewet. 6. De artikelen 10, 11, 12, 13 en 15 van de Gemeentewet zijn van overeenkomstige toepassing op een burgerlid.
4
Hoofdstuk 3. Beeldvorming, oordeelsvorming en besluitvorming (BOB-cyclus)
Artikel 10. Beeldvormende bijeenkomsten 1. De beeldvormende bijeenkomst is gericht op informatievergaring, kennisuitwisseling en beeldvorming.
Artikel 11. Carrouselvergaderingen 1. De carrouselvergadering bereidt de besluitvorming van de raad voor. 2. In de carrouselvergadering kunnen voorstellen en onderwerpen worden besproken ten behoeve van: a. informatievergaring; b. gedachtewisseling; c. oordeelsvorming. 3. De carrouselvergadering adviseert de raad over de verdere behandeling van een voorstel of onderwerp.
Artikel 12. Raadsvergaderingen 1. De raadsvergadering is de vergadering waarin de raad invulling geeft aan zijn kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol en waarin besluitvorming en overige werkzaamheden van de raad plaatsvinden.
Hoofdstuk 4. Beeldvormende bijeenkomsten
Artikel 13. Beeldvormende bijeenkomst 1. De beeldvormende bijeenkomst kent een informele opzet. De vorm, werkwijze, deelnemers en mate van openbaarheid kunnen per bijeenkomst verschillen, afhankelijk van het doel en het onderwerp. 2. Tijdens een beeldvormende bijeenkomst vindt geen besluitvorming plaats en worden geen formele standpunten ingenomen. 3. Indien de aard van de bijeenkomst daartoe aanleiding geeft, kan voor de beeldvormende bijeenkomst een voorzitter worden aangewezen. 4. De beeldvormende bijeenkomst vindt plaats op de door het presidium vastgestelde donderdagavonden in het gemeentekantoor of op een andere locatie. 5. Van een beeldvormende bijeenkomst worden in beginsel geen verslagen en geen beelden geluidsregistraties gemaakt. 6. Een beeldvormende bijeenkomst kan plaatsvinden met gebruikmaking van informatie of stukken waarop ingevolge de Gemeentewet of andere wettelijke voorschriften geheimhouding rust. De deelnemers nemen deze geheimhouding in acht. 7. Tijdens een niet-openbare beeldvormende bijeenkomst kunnen daarnaast niet-openbare gegevens worden gedeeld. De deelnemers gaan met deze informatie zorgvuldig om.
5
Hoofdstuk 5. Vergaderingen _Dit hoofdstuk is van toepassing op raads- en carrouselvergaderingen._
_Paragraaf 5.1 Algemene bepalingen_
Artikel 14. Vergaderlocatie, dag en tijdstip 1. De vergaderingen vinden in de regel plaats op donderdagavond om 19.30 uur in het Stadhuis aan de Markt. 2. De vergaderingen worden zoveel mogelijk om 23.00 uur beëindigd. Zo nodig beslist hierna de voorzitter in overleg met de aanwezige leden of de vergadering terstond of op een dan te bepalen andere avond wordt voortgezet. 3. Het presidium kan in bijzondere gevallen een andere dag en aanvangsuur bepalen of een andere vergaderplaats aanwijzen. In spoedeisende gevallen waarin het presidium niet tijdig bijeen kan komen, kan de raadsvoorzitter een andere dag en aanvangsuur bepalen of een andere vergaderplaats aanwijzen voor de raadsvergadering.
Artikel 15. Oproep en voorlopige agenda 1. Het presidium doet voor elke vergadering een voorstel voor de agenda. 2. Een met redenen omkleed, schriftelijk verzoek tot het agenderen van een onderwerp te behandelen tijdens een carrouselvergadering kan bij het presidium worden ingediend door: a. raadsleden en burgerleden; b. leden van het college; c. inwoners, maatschappelijke instellingen en bedrijven. 3. De voorzitter zendt ten minste 7 dagen voor een vergadering de raadsleden een schriftelijke oproep onder vermelding van dag, tijdstip en plaats van de vergadering. De voorlopige agenda met de daarbij behorende stukken staan vanaf dat moment openbaar in het raadsinformatiesysteem. 4. In spoedeisende gevallen kan het presidium na het verzenden van de schriftelijke oproep tot uiterlijk 48 uur voor de aanvang van een vergadering een aanvullende agenda opstellen. Als de agenda na publicatie wijzigt, wordt deze wijziging zo spoedig mogelijk via het raadsinformatiesysteem gepubliceerd. De raads- en burgerleden worden hierover geïnformeerd.
Artikel 16. Openbare kennisgeving en ter inzage leggen van stukken 1. De vergadering wordt ten openbare kennisgeving gebracht overeenkomstig de gebruikelijke wijze van bekendmaking. 2. De openbare kennisgeving vermeldt: a. De datum, aanvangstijd en plaats, alsmede de voorlopige agenda van de vergadering; b. De wijze waarop en de plaats waar eenieder de bij de vergadering behorende stukken kan inzien. 3. Informatie van de raad of aan de raad verstrekte informatie waar op grond van hoofdstuk Va van de Gemeentewet geheimhouding is opgelegd, wordt ten behoeve van de raadsen burgerleden geplaatst op een niet-openbaar gedeelte van het raadsinformatiesysteem of ligt in uitzonderlijke gevallen ter inzage bij de griffie.
Artikel 17. Deelname aan beraadslaging door anderen 1. Onverminderd artikel 21 van de Gemeentewet kunnen de leden van de vergadering in uitzonderlijke gevallen besluiten dat anderen mogen deelnemen aan de beraadslaging. Een beslissing daartoe wordt genomen op voorstel van de voorzitter of een lid, bij meerderheid van stemmen.
6
Artikel 18. Voorstellen van orde 1. De voorzitter en ieder lid kunnen tijdens de vergadering mondeling een voorstel van orde doen dat kort kan worden toegelicht. 2. Een voorstel van orde kan uitsluitend de orde van de vergadering betreffen. 3. Over een voorstel van orde beslissen de aanwezige leden direct. 4. Een voorstel van orde is bij meerderheid van stemmen aangenomen. 5. Wanneer de stemmen staken over een voorstel van orde, is het voorstel niet aangenomen. 6. De voorzitter kan de vergadering schorsen voor een door hem te bepalen tijd. Schorsing kan onder meer plaatsvinden voor beraad, college en/of ambtelijk overleg, een pauze of het bewaken van een ordentelijk verloop van de vergadering.
Artikel 19. Interrupties 1. Interrupties zijn kort en gericht op het stellen van een vraag of het verkrijgen van een verduidelijking. 2. Tijdens de eerste termijn zijn interrupties slechts toegestaan tijdens de beantwoording van het college. 3. Tijdens de tweede termijn zijn interrupties toegestaan. 4. De voorzitter kan bepalen dat een spreker zijn bijdrage zonder verdere interrupties afrondt.
Artikel 20. Toehoorders en pers 1. Toehoorders en vertegenwoordigers van de pers wonen openbare vergaderingen uitsluitend bij op de voor hen bestemde plaatsen. 2. Het geven van tekenen van goed- of afkeuring of het op andere wijze verstoren van de orde is verboden. 3. Het (hoorbaar) gebruik van mobiele telefoons of andere (communicatie)middelen die inbreuk kunnen maken op de orde van de vergadering, is niet toegestaan.
Artikel 21. Geluid- en beeldregistraties 1. Tijdens openbare raads- en carrouselvergaderingen worden geluid- en beeldregistraties gemaakt. Deze worden live uitgezonden en na afloop van de vergadering worden de opnamen bewaard in het digitale archief en zijn raadpleegbaar via de website. 2. Anderen die tijdens de vergadering geluid- dan wel beeldregistraties willen maken, melden dit vooraf aan de voorzitter en volgen diens aanwijzingen op.
Artikel 22. Handhaving orde 1. De voorzitter handhaaft de orde in de vergadering. 2. Indien een lid, inspreker of toehoorder zich bedient van beledigende of onbetamelijke uitdrukkingen, afwijkt van het in behandeling zijnde onderwerp, een andere spreker herhaaldelijk interrumpeert dan wel anderszins de orde verstoort, wordt hij door de voorzitter tot de orde geroepen. 3. Volgt het lid of de inspreker de waarschuwing van de voorzitter niet op, dan kan de voorzitter hem het woord ontnemen. 4. Als een lid door zijn gedrag de voortgang van de vergadering ernstig belemmert, kan de voorzitter de vergadering voorstellen het lid het verdere verblijf in die vergadering te ontzeggen. Over dit voorstel wordt niet beraadslaagd. Het voorstel wordt aangenomen bij meerderheid van stemmen. Bij aanvaarding van het voorstel verlaat het lid de vergadering onmiddellijk. 5. Bij herhaling van het in het vierde lid bedoelde gedrag kan een raadslid voor ten hoogste drie maanden de toegang tot de raadsvergaderingen worden ontzegd. Bij herhaling van dit gedrag in een carrouselvergadering kan een raadslid of burgerlid voor ten hoogste drie maanden de toegang tot de carrouselvergaderingen worden ontzegd.
7
6. Als een inspreker of toehoorder door zijn gedrag de voortgang van de vergadering ernstig belemmert, kan de voorzitter de inspreker of toehoorder vorderen de vergadering te verlaten. 7. Ter handhaving van de orde kan de voorzitter de vergadering schorsen en, indien de orde na heropening opnieuw wordt verstoord, de vergadering sluiten.
Artikel 23. Besloten vergadering en geheimhouding 1. Op een besloten vergadering zijn de bepalingen in dit reglement van overeenkomstige toepassing, voor zover de bepalingen in dit reglement niet strijdig zijn met het besloten karakter van de vergadering. 2. Van de besloten vergadering wordt een audioverslag gemaakt, dat terug te luisteren is door raads- en burgerleden. De uitkomstenlijst onderscheidenlijk de besluitenlijst is niet openbaar. 3. Als de raad op grond van artikel 89 Gemeentewet voornemens is een verplichting tot geheimhouding van aan de raad verstrekte informatie op te heffen, wordt, als het orgaan dat geheimhouding heeft opgelegd daarom verzoekt, daarover in een besloten raadsvergadering met het desbetreffende orgaan overleg gevoerd.
_Paragraaf 5.2 Carrouselvergadering_
Artikel 24. Carrouselvergadering 1. De carrouselvergadering is een commissie als bedoeld in artikel 82 van de Gemeentewet, is gericht op oordeelsvorming en bereidt de besluitvorming van de raad voor. De carrouselvergadering kan worden verdeeld over maximaal twee parallelle sessies. 2. Van een fractie kan per agendapunt slechts één raadslid of burgerlid deelnemen aan de carrouselvergadering. 3. De carrouselvergadering vangt aan om 19.30 uur, tenzij overeenkomstig artikel 14 een ander aanvangstijdstip is vastgesteld. De voorzitter opent een sessie als meer dan de helft van het aantal in de raad vertegenwoordigde fracties in die sessie aanwezig is. Als het vereiste aantal fracties niet aanwezig is, zijn artikel 20, tweede en derde lid, van de Gemeentewet van overeenkomstige toepassing. 4. De voorzitter draagt zorg voor behandeling van een agendapunt conform de spelregels voor de carrouselvergadering.
Artikel 25. Inspreekrecht 1. In de carrouselvergadering kunnen insprekers het woord voeren over geagendeerde onderwerpen. 2. Het woord kan niet worden gevoerd over: a. benoemingen, keuzen, voordrachten of aanbevelingen van personen; b. een besluit van het bestuur waartegen een bezwaar of beroep op de rechter openstaat of heeft opengestaan; c. een aangelegenheid waar een klacht ex artikel 9:1 van de Algemene wet bestuursrecht kan of kon worden ingediend. 3. Insprekers melden zich uiterlijk 24 uur vóór aanvang van de carrouselvergadering bij de griffie met vermelding van hun naam, contactgegevens en het onderwerp van de inspraak. 4. Elke inspreker krijgt maximaal vijf minuten het woord. De totale inspreektijd per agendapunt bedraagt maximaal 30 minuten. In bijzondere gevallen kan de voorzitter besluiten meer spreektijd toe te staan. Insprekers krijgen na de behandeling van het agendapunt de gelegenheid voor een afsluitende reactie van maximaal één minuut. 5. Insprekers nemen plaats aan tafel. Zij voeren het woord nadat de voorzitter dit heeft verleend. De voorzitter kan de deelnemers aan de vergadering toestaan aan insprekers
8
een korte, verhelderende vraag te stellen. Er vindt geen discussie plaats tussen een inspreker en deelnemers aan de vergadering.
Artikel 26. Presentielijst
1. Bij binnenkomst in de vergadering tekenen de deelnemende burgerleden de presentielijst.
Artikel 27. Uitkomst van een carrouselvergadering 1. Ieder agendapunt in de carrouselvergadering leidt tot een concrete uitkomst, waarbij tevens over de verdere behandeling wordt geadviseerd aan de raad. 2. Mogelijke uitkomsten van een carrouselvergadering zijn: a. een raadsvoorstel is besluitrijp als hamerstuk in de raadsvergadering; b. een raadsvoorstel is besluitrijp als bespreekstuk in de raadsvergadering, waarbij aangegeven dient te worden over welke punten dit debat zal gaan; c. een raadsvoorstel is niet besluitrijp en behoeft nadere informatie of aanpassing door het college; d. anderszins, indien het geagendeerde onderwerp geen raadsvoorstel betreft.
Artikel 28. Stemming 1. Ieder carrousellid heeft één stem. 2. De carrouselvergadering adviseert bij meerderheid van de uitgebrachte stemmen of een voorstel rijp is voor behandeling in de raadsvergadering. 3. Bij staking van stemmen over de vraag of een voorstel rijp is voor behandeling in de raadsvergadering, wordt het voorstel als bespreekstuk voor de raadsvergadering geagendeerd. 4. Een voorstel wordt eveneens als bespreekstuk voor de raadsvergadering geagendeerd indien ten minste één carrousellid daarom verzoekt.
Artikel 29. Uitkomstenlijst 1. Van de carrouselvergadering wordt een uitkomstenlijst gemaakt. 2. De commissiegriffier draagt zorg voor het opstellen van de uitkomstenlijst. 3. De uitkomstenlijst wordt zo spoedig mogelijk na de carrouselvergadering, in ieder geval voor de raadsvergadering, beschikbaar gesteld via het raadsinformatiesysteem.
_Paragraaf 5.3 Raadsvergadering_
Artikel 30. Presentielijst 1. Bij binnenkomst in de vergadering tekenen de raadsleden de presentielijst. 2. De presentielijst van de raadsvergadering wordt aan het einde van elke raadsvergadering door de raadsvoorzitter en de griffier vastgesteld en ondertekend.
Artikel 31. Opening vergadering, quorum en vaststellen agenda 1. De raadsvoorzitter opent de vergadering op het vastgestelde tijdstip, mits meer dan 50% van het aantal zitting hebbende leden, volgens de presentielijst aanwezig is. 2. Als vijftien minuten na het geplande aanvangstijdstip nog niet het vereiste aantal leden aanwezig is, leest de raadsvoorzitter de namen van de afwezige leden voor en bepaalt de raadsvoorzitter, gelet op artikel 20 van de Gemeentewet, dag en uur van een nieuwe vergadering. 3. Bij aanvang van de raadsvergadering stelt de raad de agenda vast. Op voorstel van de raadsvoorzitter of een raadslid kan de raad besluiten om: a. onderwerpen aan de agenda toe te voegen;
9
b. onderwerpen van de agenda te verwijderen. In geval van verwijdering wordt het onderwerp onder vermelding van reden(en) en gewenste vervolgstap(pen) teruggezonden naar de indiener van het betreffende raadsvoorstel; c. de volgorde van agendapunten te wijzigen. 4. Een voorstel hiertoe is aangenomen bij meerderheid van stemmen.
Artikel 32. Vragenhalfuur 1. Na de opening van elke reguliere raadsvergadering, is er een vragenhalfuur waarin leden van de raad gelegenheid hebben tot het stellen van mondelinge vragen aan het college of aan de burgemeester. 2. Een raadslid dat tijdens het vragenhalfuur vragen wil stellen, meldt dit – met aanduiding van het onderwerp en een korte toelichting, en indien gewenst de formulering van de vragen – uiterlijk om 12.00 uur op de dag van de raadsvergadering bij de raadsvoorzitter, via tussenkomst van de griffier. De griffier zorgt ervoor dat het onderwerp en de eventuele vragen zo spoedig mogelijk worden doorgeleid naar het college of de burgemeester en kenbaar worden gemaakt aan de overige raadsleden. 3. Vragen voor het vragenhalfuur richten zich op actuele onderwerpen of betreffen zaken met een spoedeisend karakter. 4. De raadsvoorzitter kan besluiten een onderwerp tijdens het vragenhalfuur niet aan de orde te laten komen indien hij het onderwerp niet actueel genoeg vindt, niet voldoende nauwkeurig aangegeven acht, het onderwerp niet spoedeisend van karakter acht of indien het onderwerp in de raadsvergadering op diezelfde dag aan de orde komt. 5. De raadsvoorzitter bepaalt de volgorde, waarin aangemelde onderwerpen tijdens het vragenhalfuur aan de orde worden gesteld. 6. De raadsvoorzitter verleent aan de vragensteller het woord om één of meer vragen aan het college of de burgemeester te stellen en een beknopte toelichting daarop te geven. 7. Na de beantwoording door het college of de burgemeester krijgt de vragensteller desgewenst het woord om aanvullende vragen te stellen. 8. Vervolgens kan de raadsvoorzitter aan andere leden van de raad het woord verlenen om hetzij aan de vragensteller, hetzij aan het college of de burgemeester vragen te stellen over hetzelfde onderwerp en geeft de voorzitter het college of de burgemeester gelegenheid voor beantwoording. 9. Tijdens het vragenhalfuur kunnen geen moties worden ingediend en worden geen interrupties toegelaten.
Artikel 33. Ingekomen stukken 1. De griffier draagt zorg voor de registratie en plaatsing van ingekomen stukken in het raadsinformatiesysteem. 2. Ingekomen stukken worden op de lijst van ingekomen stukken van de eerstvolgende raadsvergadering geplaatst. Stukken die na publicatie van de lijst worden ontvangen, worden op de lijst van de daaropvolgende vergadering geplaatst. 3. De griffier doet bij ieder ingekomen stuk een voorstel voor afdoening: a. voor kennisgeving aannemen; b. ter afdoening in handen stellen van het college; c. advies vragen aan het college. 4. Een raadslid kan voorafgaand aan de vaststelling van de lijst een alternatief voorstel voor afdoening doen. 5. De raad stelt de lijst van ingekomen stukken en de wijze van afdoening vast.
Artikel 34. Spreekvolgorde 1. Een raadslid voert slechts het woord, nadat de raadsvoorzitter dit heeft verleend. 2. De raadsvoorzitter bepaalt per onderwerp of voorstel de volgorde van de sprekers.
10
Artikel 35. Spreektermijnen 1. Beraadslaging over onderwerpen of voorstellen geschiedt in ten hoogste twee termijnen, tenzij de raad anders beslist. 2. Elke spreektermijn wordt door de voorzitter afgesloten. 3. Raadsleden mogen in een termijn niet meer dan eenmaal het woord voeren over hetzelfde onderwerp of voorstel. 4. Het derde lid is niet van toepassing op het lid dat een (sub)amendement, een motie of een initiatiefvoorstel heeft ingediend, ten aanzien van de beraadslaging over het door dat raadslid ingediende voorstel. 5. Bij de bepaling hoeveel keer een lid over hetzelfde onderwerp of voorstel het woord heeft gevoerd, wordt niet meegerekend het spreken over een voorstel van orde. 6. Zowel het presidium als de voorzitter van de raad kunnen een voorstel doen over de spreektijd van de leden en de overige aanwezigen.
Artikel 36. Sluiting beraadslaging 1. De raadsvoorzitter sluit de beraadslaging als hij vaststelt dat een onderwerp of voorstel voldoende is toegelicht, tenzij de raad anders beslist. 2. Na het sluiten van de beraadslaging formuleert de raadsvoorzitter duidelijk het eindbesluit waarover wordt gestemd. Vervolgens wordt tot stemming overgegaan.
Artikel 37. Stemverklaring 1. Na het sluiten van de beraadslaging en voordat de raad tot stemming overgaat, kunnen raadsleden hun voorgenomen stemgedrag kort toelichten.
Artikel 38. Algemene bepalingen over stemmingen 1. De raadsvoorzitter vraagt of stemming wordt verlangd. Indien dit niet het geval is, en ook de raadsvoorzitter geen stemming verlangt, stelt hij vast dat het voorstel zonder stemming is aangenomen. 2. Als een voorstel zonder stemming wordt aangenomen, kunnen de in de vergadering aanwezige leden laten aantekenen dat zij geacht willen worden te hebben tegengestemd of zich op grond van artikel 28 Gemeentewet van stemming te hebben onthouden. 3. De stemming vindt in beginsel plaats door handopsteking of gebruik van stemkastjes. Indien een raadslid hoofdelijke stemming verlangt, wordt dit verzoek opgevolgd. 4. Bij hoofdelijke stemming roept de griffier de raadsleden bij naam op om hun stem uit te brengen. De stemming begint bij het raadslid dat bij loting is aangewezen. Daarna volgt de oproeping volgens de presentielijst. 5. Ieder ter vergadering aanwezig raadslid dat zich niet van stemming moet onthouden, is verplicht zijn stem uit te brengen door het woord ‘voor’ of ‘tegen’ uit te spreken, zonder toevoegingen. 6. Indien een raadslid bij het uitbrengen van zijn stem een vergissing maakt, kan hij die herstellen zolang het volgende raadslid nog niet heeft gestemd. Wordt de vergissing pas daarna ontdekt, dan kan dit na de bekendmaking van de uitslag worden gemeld; dit heeft geen invloed op de uitslag, maar wordt wel genoteerd. 7. De raadsvoorzitter maakt de uitslag van de stemming bekend, met vermelding van het aantal voor- en tegenstemmen, en doet mededeling van het genomen besluit. 8. Tijdens de stemming is het raadsleden niet toegestaan zich te verplaatsen.
Artikel 39. Volgorde stemming over amendementen en moties 1. Als een amendement op een voorstel is ingediend, wordt eerst over dat amendement gestemd en vervolgens over het voorstel, al dan niet gewijzigd door het aangenomen amendement. 2. Als een subamendement is ingediend, wordt eerst over het subamendement gestemd en vervolgens over het amendement waarop dat betrekking heeft.
11
3. Als meerdere (sub-)amendementen op een voorstel zijn ingediend, wordt, onverminderd het eerste en tweede lid, eerst over het meest verstrekkende (sub-)amendement gestemd. 4. Indien bij een voorstel dat op de agenda staat een motie is ingediend, wordt eerst over het voorstel gestemd en vervolgens over de motie.
Artikel 40. Stemming over personen 1. Wanneer een stemming moet plaatshebben over personen, voor een benoeming of een voordracht tot benoeming of het opstellen van een voordracht of een aanbeveling, benoemt de raadsvoorzitter drie raadsleden tot stembureau. 2. Ieder ter vergadering aanwezig raadslid, dat zich niet van stemming moet onthouden, is verplicht een stembriefje in te leveren. De stembriefjes dienen identiek te zijn. 3. Er hebben zoveel stemmingen plaats als er personen zijn te benoemen, voor te dragen of aan te bevelen. De raad kan op voorstel van de raadsvoorzitter beslissen dat bepaalde stemmingen worden samengevat op één briefje. 4. Het stembureau onderzoekt of het aantal ingeleverde stembriefjes gelijk is aan het aantal raadsleden dat ingevolge lid 2 verplicht is een stembriefje in te leveren. Wanneer de aantallen niet gelijk zijn, worden de stembriefjes vernietigd zonder deze te openen en wordt een nieuwe stemming gehouden. 5. Voor het bepalen van de volstrekte meerderheid als bedoeld in artikel 30 van de Gemeentewet worden geacht geen stem te hebben uitgebracht de raadsleden, die geen behoorlijk stembriefje hebben ingeleverd. Onder een niet behoorlijk ingevuld stembriefje wordt verstaan: a. een blanco stembriefje; b. een ondertekend stembriefje; c. een stembriefje waarop meer dan één naam is vermeld, tenzij de stemming meerdere vacatures betreft; d. een stembriefje waarbij, indien het een benoeming op voordracht betreft, op een persoon is gestemd die niet is voorgedragen. 6. In geval van twijfel over de inhoud van een stembriefje beslist de raad, op voorstel van het stembureau.
Artikel 41. Herstemming bij benoeming van personen 1. Wanneer bij een stemming over meerdere personen niemand een volstrekte meerderheid behaalt, wordt een tweede stemming gehouden. 2. Wanneer ook in de tweede stemming niemand een volstrekte meerderheid behaalt, volgt een derde stemming. Die gaat tussen de twee personen met de meeste stemmen uit de tweede ronde. Zijn er meer dan twee personen met evenveel stemmen, dan wordt eerst een tussenstemming gehouden om te bepalen wie doorgaan naar de derde ronde. 3. Staken de stemmen in de tussenstemming of de derde stemming, dan beslist het lot. 4. Wanneer het lot moet beslissen, worden de namen van hen tussen wie de beslissing moet plaatshebben, door de raadsvoorzitter op afzonderlijke, geheel gelijke, briefjes geschreven. 5. Deze briefjes worden, nadat zij door het stembureau zijn gecontroleerd, op gelijke wijze gevouwen en zodanig verzameld dat het geheime karakter van de loting is gewaarborgd. De briefjes worden vervolgens door elkaar gemengd, waarna de raadsvoorzitter één briefje trekt. Degene wiens naam op dit briefje voorkomt, is gekozen.
Artikel 42. Besluitenlijst 1. Van de raadsvergadering wordt een besluitenlijst gemaakt. 2. De besluitenlijst wordt zo spoedig mogelijk ter vaststelling aan de raad aangeboden en op de website van de gemeenteraad gepubliceerd.
12
Hoofdstuk 6 Bevoegdheden en instrumenten raadsleden
Artikel 43. Amendementen en subamendementen 1. Raadsleden dienen amendementen en subamendementen schriftelijk in bij de raadsvoorzitter, tenzij de raadsvoorzitter oordeelt dat mondelinge indiening volstaat. Het indienen gebeurt vóór het sluiten van de beraadslaging over het voorstel waarop deze betrekking hebben. 2. Er wordt alleen beraadslaagd over amendementen en subamendementen die ingediend zijn door raadsleden die de presentielijst getekend hebben. 3. Intrekking door de indiener van een amendement of subamendement is mogelijk totdat de besluitvorming daarover door de raad is afgerond. Artikel 44. Moties 1. Raadsleden dienen moties schriftelijk in bij de raadsvoorzitter, tenzij de raadsvoorzitter oordeelt dat mondelinge indiening volstaat. 2. De behandeling van een motie vindt gelijktijdig plaats met de beraadslaging over het onderwerp of voorstel waarop de motie betrekking heeft. Een motie vreemd aan de orde van de dag moet worden ingediend tijdens het agendapunt ‘’vaststelling van de agenda’’. 3. De behandeling van een motie vreemd aan de orde van de dag vindt plaats nadat alle op de agenda voorkomende onderwerpen zijn behandeld. 4. Intrekking door de indiener van een motie is mogelijk totdat de besluitvorming daarover door de raad is afgerond.
Artikel 45. Initiatiefvoorstel 1. Raadsleden dienen initiatiefvoorstellen schriftelijk in bij de raadsvoorzitter. Deze brengt een ingediend voorstel zo spoedig mogelijk ter kennis van het college. 2. Het college kan binnen 28 dagen nadat het ter kennis is gesteld van een voorstel schriftelijk wensen en bedenkingen bij het voorstel ter kennis van de raad brengen. 3. Nadat het college schriftelijk wensen en bedenkingen ter kennis van de raad heeft gebracht of kenbaar heeft gemaakt hiertoe niet te zullen overgaan, dan wel nadat de in het tweede lid gestelde termijn is verlopen, besluit het presidium in zijn eerstvolgende vergadering over de agendering van het voorstel.
Artikel 46. Raadsvoorstel 1. Een raadsvoorstel dat door het presidium op de agenda is geplaatst voor behandeling in een carrouselvergadering of rechtstreeks voor behandeling in de raadsvergadering, wordt niet ingetrokken door het college zonder toestemming van de raad. 2. Als de raad van oordeel is dat het nodig is een voorstel als bedoeld in het eerste lid voor advies terug te zenden aan het college, bepaalt het presidium binnen welke termijn het voorstel opnieuw geagendeerd wordt.
Artikel 47. Interpellatie 1. Raadsleden dienen verzoeken tot het houden van een interpellatie schriftelijk in bij de raadsvoorzitter. Het verzoek bevat in ieder geval de te stellen vragen. 2. De raadsvoorzitter brengt de inhoud van het verzoek zo spoedig mogelijk ter kennis van de overige raadsleden en de wethouders. 3. Over verzoeken die ten minste 48 uur voor aanvang van een raadsvergadering zijn ingediend of in naar het oordeel van de raadsvoorzitter spoedeisende gevallen, wordt tijdens de eerstvolgende raadsvergadering gestemd. In andere gevallen tijdens de daaropvolgende raadsvergadering. 4. De interpellant voert niet vaker dan tweemaal het woord. De overige raadsleden, de burgemeester en de wethouders niet vaker dan eenmaal, tenzij de raad hen hiertoe verlof geeft.
13
Artikel 48. Schriftelijke vragen 1. Raadsleden dienen schriftelijke vragen aan het college of de burgemeester in bij de griffier, waarbij wordt aangegeven of er een voorkeur voor schriftelijke of mondelinge beantwoording bestaat. 2. De griffier brengt de vragen zo spoedig mogelijk ter kennis van de overige raadsleden en het college of de burgemeester. 3. Schriftelijke beantwoording vindt zo spoedig mogelijk plaats, in ieder geval binnen 30 dagen nadat de vragen zijn ingediend. 4. Mondelinge beantwoording vindt plaats in de eerstvolgende raadsvergadering, tenzij het college of de burgemeester de griffier gemotiveerd meedeelt dat beantwoording binnen die termijn niet mogelijk is, waarbij tevens aangegeven wordt binnen welke termijn beantwoording zal plaatsvinden. 5. Schriftelijke antwoorden van het college of de burgemeester worden door de griffier aan de raadsleden toegezonden. 6. De vragensteller kan bij schriftelijke beantwoording in de eerstvolgende raadsvergadering en bij mondelinge beantwoording in dezelfde raadsvergadering nadere inlichtingen vragen over het door het college of de burgemeester gegeven antwoord, tenzij de raad anders beslist.
Artikel 49. Inlichtingen 1. Raadsleden dienen verzoeken tot inlichtingen als bedoeld in de artikelen 169, derde lid, en 180, derde lid, van de Gemeentewet schriftelijk in bij de griffier. 2. De griffier brengt de inhoud van het verzoek zo spoedig mogelijk ter kennis van de overige raadsleden en het college of de burgemeester. 3. De verlangde inlichtingen worden zo spoedig mogelijk aan de raad verschaft, in ieder geval binnen 30 dagen nadat het verzoek is ingediend.
Artikel 50. Technische vragen 1. Technische vragen zijn vragen naar feitelijke, juridische of procedurele informatie. De vragen dienen ter informatievergaring en zijn niet gericht op politieke duiding, standpuntbepaling of debat. 2. Technische vragen over geagendeerde voorstellen kunnen schriftelijk bij de griffie worden ingediend bij voorkeur uiterlijk 48 uur vóór aanvang van de carrouselvergadering of raadsvergadering waarop het voorstel geagendeerd staat. 3. De schriftelijke beantwoording van de technische vragen wordt toegevoegd aan het betreffende agendapunt en maakt onderdeel uit van de beraadslagingen. Indien schriftelijke beantwoording voorafgaand aan de betreffende vergadering nog niet heeft plaatsgevonden, worden de vragen mondeling beantwoord ter vergadering. 4. Technische vragen kunnen ook betrekking hebben op niet-geagendeerde onderwerpen. In dat geval geldt geen vaste indieningstermijn; beantwoording vindt zo spoedig mogelijk plaats.
Hoofdstuk 7 Slotbepalingen
Artikel 51. Uitleg reglement 1. In gevallen waarin dit reglement niet voorziet of bij twijfel over de toepassing ervan buiten een vergadering, beslist de raad op voorstel van het presidium. 2. Tijdens de raadsvergadering beslist de raad op voorstel van de raadsvoorzitter. 3. Tijdens de carrouselvergadering beslist de carrouselvergadering op voorstel van de voorzitter.
14
Artikel 52. Intrekken oude reglement 1. Het Reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad van de gemeente Zaltbommel 2022 wordt ingetrokken.
Artikel 53. Inwerkingtreding, toelichting en citeertitel 1. Dit reglement inclusief de toelichting treedt in werking op 13 november 2026. 2. Dit reglement wordt aangehaald als: Reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad gemeente Zaltbommel 2026.
Aldus vastgesteld in de openbare Raadsvergadering 12 november 2026.
De raad voornoemd,
De raadsgriffier, de voorzitter,
E.A. (Bianca) Kooijman M.C. (Marnix) Bakermans
15
Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen
Artikel 1. Begripsomschrijvingen Dit artikel behoeft geen toelichting.
Artikel 2. Voorzitters De burgemeester is op grond van artikel 9 van de Gemeentewet voorzitter van de gemeenteraad. Voor de vervanging van de raadsvoorzitter sluit dit artikel aan bij artikel 77 van de Gemeentewet. Zowel de raadsvoorzitter als de carrouselvoorzitter vervult bij het leiden van de vergadering een onafhankelijke en procedurele rol. De voorzitter bewaakt het vergaderproces en de orde en ziet toe op de naleving van het reglement.
Artikel 3. De Griffier De Gemeentewet (artikelen 100 en 107 van de Gemeentewet) verplicht de raad een griffier te benoemen en de vervanging van de griffier te regelen. De griffier ondersteunt de raad bij de uitoefening van zijn taken. De mogelijkheid voor de griffier om op uitnodiging van de voorzitter aan de beraadslaging deel te nemen, maakt het mogelijk dat de griffier tijdens de vergadering bijvoorbeeld procedurele of juridisch-technische informatie verstrekt.
Artikel 4. Het presidium: samenstelling en algemene bepalingen Het presidium vervult een coördinerende en voorbereidende rol binnen het raadsproces. Bij de inrichting is bewust onderscheid gemaakt tussen de politieke vertegenwoordiging door de fractievoorzitters en de onafhankelijke, procedurele rol van de raadsvoorzitter. Daarmee wordt aangesloten bij de positie van de raadsvoorzitter in de raadsvergadering.
Het uitgangspunt is dat het presidium zoveel mogelijk in gezamenlijkheid tot afspraken komt. De mogelijkheid voor de raadsvoorzitter om bij staking van stemmen de doorslag te geven, is vooral bedoeld om te voorkomen dat de voorbereiding en voortgang van het raadsproces stagneren door verschil van inzicht over procedurele of organisatorische aangelegenheden. Dit kan bijvoorbeeld spelen bij de agendering of de wijze van behandeling van een onderwerp.
Ook een procedurele kwestie kan echter een duidelijke politieke lading krijgen. Als het gelet op de aard van het geschil niet passend is dat de raadsvoorzitter daarin de doorslag geeft, kan de kwestie met vermelding van de verschillende standpunten binnen het presidium aan de raad worden voorgelegd. Daarmee blijft de uiteindelijke regie over politiek omstreden keuzes in het raadsproces bij de raad.
De afsprakenlijst geeft de gemaakte procedurele afspraken en de voor de vastlegging daarvan relevante informatie weer.
16
Artikel 5 Taken van het presidium Het presidium vervult de functie van agendacommissie en ondersteunt daarmee de voorbereiding en organisatie van het raadsproces. Binnen de vergadering van het presidium wordt onderscheid gemaakt tussen de procedurele voorbereiding van het raadswerk en het overleg over het algemeen functioneren van de raad. Voor dat laatste is ruimte nodig om vrij van gedachten te kunnen wisselen over bijvoorbeeld de onderlinge samenwerking, bestuurlijke verhoudingen of de ondersteuning van de raad. Daarom vindt dit overleg plaats in een afzonderlijk, niet-openbaar agendadeel dat wel toegankelijk is voor alle raadsleden. Het onderscheid maakt het mogelijk de procedurele voorbereiding van het raadswerk in openbaarheid te laten plaatsvinden en tegelijkertijd ruimte te bieden voor een meer vertrouwelijke gedachtewisseling over het functioneren van de raad.
Artikel 6. Fracties De Kieswet en de Gemeentewet kennen geen afzonderlijke definitie van het begrip ‘fractie’. De Gemeentewet gaat in artikel 33, tweede lid, wel uit van groeperingen in de raad die recht kunnen hebben op ondersteuning. Dit artikel legt daarom vast wanneer raadsleden voor de toepassing van dit reglement als één fractie worden beschouwd. Wijzigingen in de samenstelling van een fractie hebben geen gevolgen voor het raadslidmaatschap van de betrokken leden. Een raadslid is op persoonlijke titel gekozen en behoudt zijn zetel wanneer het een fractie verlaat.
Hoofdstuk 2. Toelating en benoemingen
Artikel 7. Onderzoek geloofsbrieven; beëdiging; toelating raadsleden Na de verkiezingen stelt het centraal stembureau vast welke kandidaten zijn gekozen. Een gekozen kandidaat die zijn benoeming aanvaardt, is daarmee nog niet automatisch toegelaten als raadslid. De raad beoordeelt eerst of de kandidaat aan de wettelijke vereisten voor het raadslidmaatschap voldoet. Een commissie uit de raad onderzoekt daarvoor de geloofsbrieven en adviseert de raad. De raad beslist vervolgens over de toelating. Na de toelating legt het raadslid de in artikel 14 van de Gemeentewet voorgeschreven eed of verklaring en belofte af. Daarna kan het raadslid zijn functie uitoefenen.
Artikel 8. Benoemingsprocedure wethouders De benoeming van een wethouder is een bevoegdheid van de raad. Voorafgaand aan de benoeming onderzoekt een door de raad ingestelde commissie of de kandidaat voldoet aan de wettelijke vereisten voor benoembaarheid. De commissie ondersteunt daarmee de raad bij zijn beoordeling van de benoembaarheid van de kandidaat; de beslissing over de benoeming blijft aan de raad.
Artikel 9. Burgerleden Burgerleden zijn commissieleden als bedoeld in artikel 82 van de Gemeentewet. Zij nemen namens een fractie deel aan de carrouselvergaderingen en ondersteunen daarmee de werkzaamheden van de raad. Burgerleden maken geen deel uit van de gemeenteraad en beschikken daarom niet over bevoegdheden die uitsluitend aan raadsleden zijn toegekend, zoals het stemrecht in de raad.
Aan de positie van burgerleden zijn wel vergelijkbare waarborgen verbonden als aan die van raadsleden. Daarom leggen ook burgerleden bij hun benoeming de eed of verklaring en belofte af. Daarnaast zijn de wettelijke regels over onder meer de vereisten voor het lidmaatschap, onverenigbare betrekkingen, openbaarmaking van nevenfuncties en verboden handelingen van overeenkomstige toepassing.
17
Hoofdstuk 3 - Beeldvorming, oordeelsvorming en besluitvorming
De gemeenteraad van Zaltbommel werkt volgens de BOB-cyclus: beeldvorming, oordeelsvorming en besluitvorming. Het onderscheid tussen deze fasen helpt om informatievergaring, politieke oordeelsvorming en besluitvorming van elkaar te scheiden. In de beeldvormende fase staat het verkrijgen en delen van informatie centraal, in de oordeelsvormende fase de politieke gedachtewisseling en in de besluitvormende fase het nemen van besluiten door de raad.
Niet ieder onderwerp hoeft iedere fase op dezelfde wijze te doorlopen. De aard van het onderwerp en de informatie- of bespreekbehoefte bepalen welke behandeling passend is. Binnen de BOB-cyclus kan daarnaast op verschillende momenten ruimte worden geboden aan inwoners, maatschappelijke organisaties en andere betrokkenen om een bijdrage aan het raadsproces te leveren.
Artikel 10. Beeldvormende bijeenkomsten Dit artikel behoeft geen nadere toelichting.
Artikel 11. Carrouselvergaderingen Dit artikel behoeft geen nadere toelichting.
Artikel 12. Raadsvergaderingen Dit artikel behoeft geen nadere toelichting.
Hoofdstuk 4 - Beeldvormende bijeenkomsten
Artikel 13. Beeldvormende bijeenkomst Beeldvormende bijeenkomsten hebben bewust een informeel en flexibel karakter. Daardoor kan de vorm worden afgestemd op het onderwerp en het doel van de bijeenkomst. Gedacht kan worden aan een presentatie, werkbezoek, themabijeenkomst of gesprek met inwoners, maatschappelijke organisaties of deskundigen. Centraal staat het verkrijgen en delen van informatie, niet het innemen van formele politieke standpunten of het nemen van besluiten. De vormvrijheid biedt ruimte om vragen te stellen, kennis te verdiepen en verschillende perspectieven te verkennen voordat een onderwerp eventueel verder in de BOB-cyclus wordt behandeld. De aard van het onderwerp kan aanleiding zijn om een bijeenkomst niet-openbaar te houden. Omdat beeldvormende bijeenkomsten primair zijn gericht op informatie-uitwisseling, worden daarvan in beginsel geen verslagen of beeld- en geluidsopnamen gemaakt.
Hoofdstuk 5 – Vergaderingen
De algemene bepalingen in paragraaf 5.1 zijn van toepassing op zowel raads- als carrouselvergaderingen. Waar voor een van beide vergaderingen specifieke regels gelden, zijn deze opgenomen in de afzonderlijke paragrafen.
_Paragraaf 5.1 Algemene bepalingen_
Artikel 14. Vergaderlocatie, dag en tijdstip Uitgangspunt is dat de raads- en carrouselvergaderingen plaatsvinden op een vaste vergaderavond. Een vaste vergaderavond biedt duidelijkheid voor raads- en burgerleden, inwoners en andere belangstellenden. Tegelijkertijd blijft ruimte bestaan om in bijzondere of spoedeisende gevallen van het gebruikelijke tijdstip of de gebruikelijke locatie af te wijken.
18
Artikel 15. Oproep en voorlopige agenda Het tweede lid biedt niet alleen raads- en burgerleden en het college, maar ook inwoners, maatschappelijke instellingen en bedrijven de mogelijkheid om gemotiveerd een onderwerp voor behandeling in de carrouselvergadering aan te dragen. Een verzoek tot agendering betekent niet dat het onderwerp automatisch wordt geagendeerd; het presidium betrekt het verzoek bij zijn voorstel voor de agenda.
Artikel 16. Openbare kennisgeving en ter inzage leggen van stukken Openbaarheid van agenda en vergaderstukken draagt eraan bij dat inwoners het besluitvormingsproces van de raad kunnen volgen. Voor stukken waarop op grond van hoofdstuk Va van de Gemeentewet geheimhouding rust, geldt een afwijkende regeling (zie artikel 23).
Artikel 17. Deelname aan de beraadslaging door anderen Uitgangspunt is dat de beraadslaging plaatsvindt door de leden van onderscheidenlijk de raads- of de carrouselvergadering. De raad of de carrouselvergadering kan echter besluiten dat een ander deelneemt aan de beraadslaging over een geagendeerd onderwerp, indien dit naar het oordeel van de vergadering bijdraagt aan een zorgvuldige behandeling van dat onderwerp.
Deze bepaling verschilt van het inspreekrecht in de carrouselvergadering. Een inspreker levert een bijdrage aan de behandeling van een onderwerp, maar neemt geen deel aan de beraadslaging. Deelname aan de beraadslaging vindt uitsluitend plaats na een besluit van de raad of de carrouselvergadering.
Artikel 18. Voorstellen van orde Een voorstel van orde heeft betrekking op het verloop van de vergadering en niet op de inhoudelijke beoordeling van het onderwerp. Gedacht kan worden aan een voorstel over de volgorde van behandeling, een schorsing of de wijze waarop de beraadslaging wordt voortgezet. Omdat een voorstel van orde het verdere verloop van de vergadering betreft, wordt daarover direct beslist. Bij staking van stemmen is het voorstel niet aangenomen; uitstel van de beslissing tot een volgende vergadering past niet bij het karakter van een voorstel dat betrekking heeft op de orde van de lopende vergadering.
Artikel 19. Interrupties Interrupties zijn bedoeld voor een korte vraag of verduidelijking en niet voor het houden van een eigen betoog. Door interrupties in de eerste termijn alleen toe te staan tijdens de beantwoording door het college, kunnen de overige deelnemers hun eerste termijn zonder onderbrekingen afronden. In de tweede termijn zijn interrupties wel toegestaan.
Artikel 20. Toehoorders en pers Openbare vergaderingen zijn voor iedereen toegankelijk. Van toehoorders en vertegenwoordigers van de pers wordt verwacht dat zij de vergadering volgen zonder de orde te verstoren. De voorzitter ziet toe op de naleving hiervan.
Artikel 21. Geluid- en beeldregistraties Beeld- en geluidsregistraties dragen bij aan de openbaarheid en toegankelijkheid van het raadswerk.
Artikel 22. Handhaving orde De voorzitter is verantwoordelijk voor het ordelijk verloop van de vergadering en beschikt daarvoor over verschillende ordemaatregelen. Het ontzeggen van het verdere verblijf in een
19
vergadering is een zware maatregel die slechts aan de orde is wanneer een lid door zijn gedrag de voortgang van de vergadering ernstig belemmert. Voor raadsvergaderingen sluit de regeling aan bij artikel 26 van de Gemeentewet. Omdat aan carrouselvergaderingen zowel raadsleden als burgerleden deelnemen, is expliciet bepaald dat de ordemaatregel ook op beide categorieën deelnemers aan de carrousel kan worden toegepast. Een tijdelijke toegangsontzegging heeft betrekking op het type vergadering waarin het herhaalde ordeverstorende gedrag heeft plaatsgevonden.
Artikel 23. Besloten vergadering en geheimhouding Ook tijdens een besloten vergadering blijven de gewone vergaderregels zoveel mogelijk gelden. Het besloten karakter brengt wel mee dat informatie over de inhoud van de vergadering niet openbaar beschikbaar is.
Het derde lid sluit aan bij artikel 89 van de Gemeentewet. Wanneer de raad overweegt door een ander bestuursorgaan opgelegde geheimhouding op te heffen, kan dat bestuursorgaan verzoeken daarover eerst met de raad te overleggen. Dit overleg vindt in een besloten raadsvergadering plaats.
_Paragraaf 5.2 Carrouselvergadering_
Artikel 24. Carrouselvergadering De carrouselvergadering is een raadscommissie als bedoeld in artikel 82 van de Gemeentewet. Naast raadsleden kunnen daarom ook door de raad benoemde burgerleden aan de carrousel deelnemen. Om de beschikbare vergadertijd efficiënt te benutten, kan de carrouselvergadering worden verdeeld over maximaal twee parallelle sessies. Per fractie neemt per agendapunt één raadslid of burgerlid deel. Het quorum sluit hierbij aan en wordt bepaald aan de hand van het aantal in de raad vertegenwoordigde fracties, in plaats van het aantal individuele leden. Bij parallelle sessies wordt het quorum voor iedere sessie afzonderlijk bepaald. De carrouselvergadering vangt in beginsel om 19.30 uur aan. Hiermee wordt voor deelnemers en publiek een vast en herkenbaar aanvangstijdstip gehanteerd. Artikel 14 biedt de mogelijkheid om in bijzondere gevallen van dit tijdstip af te wijken.
Artikel 25. Inspreekrecht Het inspreekrecht biedt inwoners en andere betrokkenen de mogelijkheid hun zienswijze over een geagendeerd onderwerp mee te geven aan de carrouselvergadering. De beperking tot geagendeerde onderwerpen zorgt ervoor dat de inspraak onderdeel kan zijn van de voorbereiding en behandeling van het betreffende onderwerp. Het is gebruikelijk dat insprekers aan het begin van de behandeling van het betreffende agendapunt het woord krijgen, zodat hun inbreng bij de verdere bespreking kan worden betrokken. Een inspreker neemt niet deel aan de beraadslaging. Wel kan de voorzitter deelnemers toestaan een korte, verhelderende vraag aan de inspreker te stellen. Het stellen van vragen is bedoeld ter verduidelijking van de inspraak en niet om met de inspreker in discussie te gaan.
Artikel 26. Presentielijst Burgerleden maken geen deel uit van de gemeenteraad en tekenen daarom een afzonderlijke presentielijst voor de carrouselvergadering. De presentielijst dient als administratieve vastlegging van hun aanwezigheid en wordt onder meer gebruikt voor de administratieve afhandeling van de vergoeding waarop zij aanspraak kunnen maken.
Artikel 27. Uitkomst van een carrouselvergadering De uitkomst van de carrouselvergadering is een advies aan de raad over de verdere behandeling van het onderwerp. Bij een bespreekstuk wordt tevens aangegeven op welke
20
punten het debat in de raadsvergadering zich zal richten. Zo wordt voorkomen dat de inhoudelijke bespreking uit de carrousel in de raadsvergadering onnodig wordt herhaald.
Artikel 28. Stemming De stemming in de carrousel heeft uitsluitend betrekking op het advies over de verdere behandeling van een voorstel; de besluitvorming over het voorstel zelf is voorbehouden aan de raad. Binnen de carrousel geldt het uitgangspunt één persoon, één stem: ieder deelnemend carrousellid heeft bij een stemming één stem. De omvang van een fractie in de gemeenteraad heeft daarmee geen invloed op het aantal stemmen dat binnen een carrouselsessie kan worden uitgebracht.
Na de beraadslaging wordt eerst bepaald of het raadsvoorstel rijp is voor behandeling in de raad. Bij staking van stemmen over de besluitrijpheid wordt het voorstel als bespreekstuk aan de raad voorgelegd. De raad beoordeelt vervolgens zelf hoe het voorstel verder wordt behandeld. In de uitkomstenlijst wordt vermeld dat de stemmen hebben gestaakt en worden de verschillende standpunten die aan de stemming ten grondslag lagen kort weergegeven. Daarmee beschikt de raad over de relevante informatie voor de verdere behandeling.
Als het voorstel rijp is voor behandeling in de raad, wordt vervolgens bepaald of het als hamerstuk of bespreekstuk wordt geagendeerd. Voor agendering als bespreekstuk is geen meerderheid nodig; het verzoek van één carrousellid is daarvoor voldoende. Daarmee kan ook een minderheidsstandpunt dat aanleiding geeft tot politiek debat in de raadsvergadering aan de orde komen.
Ongeacht het advies van de carrousel wordt het raadsvoorstel op de agenda van de raad geplaatst, met vermelding van het uitgebrachte advies. Het is vervolgens aan de raad om te bepalen of hij dit advies overneemt en hoe het voorstel verder wordt behandeld.
Artikel 29. Uitkomstenlijst De uitkomstenlijst is geen woordelijk verslag van de carrouselvergadering. Zij legt de voor de verdere behandeling relevante uitkomsten van de vergadering vast en is daarom vóór de daaropvolgende raadsvergadering beschikbaar.
_Paragraaf 5.3 Raadsvergadering_
De raadsvergadering vormt binnen de BOB-cyclus de besluitvormende fase. Deze paragraaf bevat de bepalingen die specifiek gelden voor de raadsvergadering.
Artikel 30. Presentielijst De presentielijst vormt de formele registratie van de aanwezigheid van raadsleden en is onder meer van belang voor de vaststelling van het quorum. De ondertekening door de raadsvoorzitter en de griffier bevestigt deze registratie.
Artikel 31. Opening vergadering, quorum en vaststellen agenda Het quorum waarborgt dat de raad alleen vergadert wanneer een voldoende deel van zijn leden aanwezig is. Als het quorum ontbreekt, geldt de regeling van artikel 20 van de Gemeentewet. De voorlopige agenda wordt voorbereid door het presidium, maar de raad stelt zelf zijn agenda vast. Daarmee behoudt de raad de regie over de onderwerpen die hij behandelt en de volgorde waarin dat gebeurt. Als een onderwerp van de agenda wordt verwijderd, wordt aangegeven waarom en welk vervolg wordt gewenst. Zo is voor de indiener duidelijk wat nodig is voordat het onderwerp eventueel opnieuw aan de raad wordt voorgelegd.
21
Artikel 32. Vragenhalfuur Het vragenhalfuur biedt raadsleden een laagdrempelige mogelijkheid om het college of de burgemeester tijdens de raadsvergadering mondeling vragen te stellen over actuele of spoedeisende onderwerpen. Het is bedoeld voor onderwerpen die zich lenen voor een korte mondelinge behandeling en waarvoor behandeling op een later moment minder passend is.
Het vragenhalfuur is gericht op het verkrijgen van informatie en niet op politieke besluitvorming. Daarom kunnen tijdens het vragenhalfuur geen moties worden ingediend en zijn interrupties niet toegestaan. De voorafgaande aanmelding stelt het college of de burgemeester in staat zich op de beantwoording voor te bereiden.
Artikel 33. Ingekomen stukken Het voorstel van de griffier voor de afdoening van een ingekomen stuk is procedureel van aard. De raad beslist uiteindelijk zelf over de wijze van afdoening. Een raadslid kan daarom voorafgaand aan de vaststelling van de lijst een andere wijze van afdoening voorstellen.
Artikel 34. Spreekvolgorde De raadsvoorzitter bepaalt de spreekvolgorde om de beraadslaging ordelijk en doelmatig te laten verlopen. Daarbij kan de voorzitter rekening houden met de aard van het onderwerp en het verloop van het debat.
Artikel 35. Spreektermijnen De behandeling in maximaal twee termijnen zorgt voor structuur in het debat. De eerste termijn biedt ruimte voor de eerste inhoudelijke inbreng; in de tweede termijn kunnen raadsleden op elkaars inbreng reageren en het debat afronden. De beperking dat een raadslid per termijn in beginsel eenmaal het woord voert, voorkomt dat de beraadslaging onnodig wordt verlengd. Voor de indiener van een (sub)amendement, motie of initiatiefvoorstel geldt een uitzondering voor de beraadslaging over het eigen voorstel.
Artikel 36. Sluiting beraadslaging Na het sluiten van de beraadslaging formuleert de raadsvoorzitter duidelijk het eindbesluit waarover wordt gestemd. Dit is vooral van belang wanneer tijdens de behandeling amendementen zijn aangenomen of het voorliggende besluit anderszins is gewijzigd. Zo is voor ieder raadslid duidelijk waarover zijn stem wordt gevraagd.
Artikel 37. Stemverklaring Een stemverklaring biedt een raadslid de gelegenheid het voorgenomen stemgedrag kort toe te lichten. Zij is niet bedoeld om de beraadslaging te heropenen of nieuwe argumenten in het debat te brengen. Daarom wordt een stemverklaring afgelegd nadat de beraadslaging is gesloten en voordat de stemming begint.
Artikel 38. Algemene bepalingen over stemmingen Als geen stemming wordt verlangd, wordt een voorstel zonder stemming aangenomen. Dit betekent niet dat ieder aanwezig raadslid geacht wordt vóór het voorstel te zijn. Een raadslid kan laten aantekenen dat het geacht wil worden te hebben tegengestemd of zich op grond van artikel 28 van de Gemeentewet van stemming te hebben onthouden. Bij een hoofdelijke stemming brengt ieder stemgerechtigd raadslid afzonderlijk en mondeling zijn stem uit. De stem wordt uitsluitend als ‘voor’ of ‘tegen’ uitgebracht; een eventuele toelichting op het stemgedrag wordt vooraf in een stemverklaring gegeven.
22
Artikel 39. Volgorde stemming over amendementen en moties Een amendement strekt tot wijziging van het voorliggende voorstel. Daarom wordt eerst over eventuele (sub)amendementen gestemd en vervolgens over het voorstel zoals dat na die stemmingen luidt. Bij meerdere (sub)amendementen wordt eerst over het meest verstrekkende gestemd. Een motie wijzigt het voorliggende voorstel niet, maar bevat een afzonderlijke uitspraak, wens of verzoek van de raad. Daarom wordt bij een motie over een geagendeerd voorstel eerst over het voorstel en daarna over de motie gestemd.
Artikel 40. Stemming over personen Bij een stemming over personen is van belang dat ieder raadslid zijn stem vrij en zonder beïnvloeding kan uitbrengen. Daarom vindt deze stemming schriftelijk en geheim plaats. Zo is niet herleidbaar welk raadslid op welke persoon heeft gestemd.
De procedure met stembriefjes en een stembureau is erop gericht de zorgvuldigheid en controleerbaarheid van de stemming te waarborgen, zonder afbreuk te doen aan het geheime karakter daarvan. De regels over geldige en ongeldige stembriefjes zorgen ervoor dat bovendien eenduidig kan worden vastgesteld welke stemmen bij het bepalen van de uitslag meetellen.
Artikel 41. Herstemming bij benoeming van personen Bij een stemming over meerdere personen voor dezelfde functie is een volstrekte meerderheid vereist. Als die meerderheid niet wordt bereikt, voorziet dit artikel in opeenvolgende stemronden om uiteindelijk tot een keuze te komen. Als ook na deze stemronden geen uitsluitsel wordt bereikt doordat de stemmen staken, beslist het lot.
Artikel 42. Besluitenlijst De besluitenlijst heeft een ander karakter dan de uitkomstenlijst van de carrouselvergadering. De uitkomstenlijst ondersteunt de verdere behandeling van een onderwerp na de oordeelsvormende fase; de besluitenlijst legt de uitkomsten van de formele besluitvorming door de raad vast.
Hoofdstuk 6. Bevoegdheden en instrumenten raadsleden
Dit hoofdstuk bevat instrumenten waarmee raadsleden voorstellen kunnen wijzigen of zelf onderwerpen kunnen agenderen en waarmee zij het college of de burgemeester kunnen controleren en om informatie kunnen vragen.
Artikel 43. Amendementen en subamendementen Het recht van amendement is geregeld in artikel 147b van de Gemeentewet en geeft een raadslid de mogelijkheid een concreet onderdeel van een voorliggend ontwerpbesluit te wijzigen. Bijvoorbeeld door een bedrag, datum of beslispunt te veranderen. Een subamendement wijzigt niet het oorspronkelijke voorstel, maar een daarop ingediend amendement. Een amendement onderscheidt zich daarmee van een motie: een amendement verandert het besluit waarover de raad stemt, terwijl een motie een afzonderlijke uitspraak van de raad bevat.
Artikel 44. Moties Een motie is een afzonderlijke uitspraak van de raad, bijvoorbeeld om een oordeel uit te spreken of het college te verzoeken iets te doen of te onderzoeken. Anders dan een amendement wijzigt een motie het voorliggende ontwerpbesluit niet.
23
Een motie heeft doorgaans betrekking op een onderwerp dat al op de agenda staat. Een motie over een ander onderwerp wordt als motie vreemd aan de orde van de dag afzonderlijk behandeld.
Artikel 45. Initiatiefvoorstel Het recht van initiatief is geregeld in artikel 147a van de Gemeentewet. Daarmee kan een raadslid zelf een voorstel voor een besluit van de raad doen, bijvoorbeeld over een onderwerp waarop nog geen voorstel van het college voorligt. Voordat de raad het initiatiefvoorstel behandelt, krijgt het college gelegenheid daarop te reageren. Die reactie kan de raad inzicht geven in bijvoorbeeld de uitvoerbaarheid, financiële gevolgen of juridische aspecten van het voorstel. Het blijft vervolgens aan de raad om over het initiatiefvoorstel te beslissen. Voor de agendering door het presidium is bewust geen afzonderlijke termijn in dagen opgenomen. Het initiatiefvoorstel wordt via de reguliere vergadercyclus behandeld, waarbij de eerstvolgende presidiumvergadering het uitgangspunt is. Zo wordt onnodige vertraging voorkomen, terwijl rekening kan worden gehouden met de planning van de raadsvergaderingen en de voorbereiding die voor een zorgvuldige behandeling nodig is.
Artikel 46. Raadsvoorstel Met een raadsvoorstel wordt in dit artikel bedoeld een voorstel dat het college ter besluitvorming aan de raad heeft aangeboden. Voorstellen waarover het college op grond van zijn eigen bevoegdheden zelf besluit, vallen niet onder dit artikel. Vanaf het moment dat een raadsvoorstel door het presidium op de agenda van de carrouselvergadering of de raadsvergadering is geplaatst, maakt het voorstel deel uit van het behandelproces van de raad. Vanaf dat moment kan het college het voorstel niet meer zonder toestemming van de raad intrekken. Ook is het aan de raad om te bepalen of een voorstel voor nadere uitwerking of aanvullende informatie wordt teruggezonden naar het college.
Artikel 47. Interpellatie Het interpellatierecht is geregeld in artikel 155 van de Gemeentewet. Het is bedoeld voor een onderwerp dat niet op de agenda staat en waarover een raadslid het college of de burgemeester op korte termijn in de raadsvergadering wil bevragen. Een interpellatie is een relatief zwaar politiek controle-instrument. Anders dan bij het stellen van een enkele vraag biedt een interpellatie ruimte voor een politiek debat met het college of de burgemeester. De uitkomst daarvan kan aanleiding zijn voor het indienen van een motie, bijvoorbeeld een motie van treurnis, afkeuring of wantrouwen. Omdat een interpellatie de vastgestelde agenda van de raad doorbreekt, beslist de raad eerst of het verzoek wordt toegestaan.
Artikel 48. Schriftelijke vragen Schriftelijke vragen bieden een raadslid de mogelijkheid het college of de burgemeester buiten de raadsvergadering om vragen te stellen, bijvoorbeeld om informatie, uitleg over gevoerd beleid of verduidelijking van een bestuurlijke keuze te krijgen. Dit instrument onderscheidt zich van technische vragen doordat schriftelijke vragen ook een bestuurlijk of politiek karakter kunnen hebben. De mogelijkheid om na beantwoording nadere inlichtingen te vragen is bedoeld om het gegeven antwoord zo nodig te verduidelijken.
Artikel 49. Inlichtingen Het recht op inlichtingen vloeit rechtstreeks voort uit de artikelen 169 en 180 van de Gemeentewet en hangt samen met de controlerende taak van de raad. Een raadslid kan daarvan gebruikmaken wanneer het voor de uitoefening van het raadslidmaatschap informatie van het college of de burgemeester nodig heeft.
24
Dit artikel regelt de procedure voor zo'n verzoek; het recht op de inlichtingen zelf volgt uit de Gemeentewet.
Artikel 50. Technische vragen Technische vragen zijn bedoeld om feitelijke, juridische of procedurele informatie te verkrijgen ter voorbereiding op de beraadslaging en besluitvorming. Ze zijn niet gericht op politieke duiding, standpuntbepaling of debat. Voor vragen over geagendeerde voorstellen geldt een voorkeurstermijn van 48 uur, zodat deze zoveel mogelijk vóór de vergadering kunnen worden beantwoord. Deze termijn is niet fataal. Als schriftelijke beantwoording vooraf niet lukt, kan de vraag tijdens de vergadering worden beantwoord. Over niet-geagendeerde onderwerpen kunnen ook technische vragen worden gesteld. Hiervoor geldt geen vaste indieningstermijn.
Hoofdstuk 7. Slotbepalingen
Artikel 51. Uitleg reglement Een reglement van orde kan niet in iedere situatie voorzien. Dit artikel biedt daarom een praktische oplossing voor onvoorziene gevallen en voor situaties waarin verschil van inzicht bestaat over de toepassing van het reglement. Doet een dergelijke situatie zich tijdens een vergadering voor, dan beslist de vergadering op voorstel van de voorzitter. Doet de situatie zich op een ander moment voor, dan doet het presidium een voorstel aan de raad.
Artikel 52. Intrekken oude reglement Dit artikel behoeft geen nadere toelichting.
Artikel 53. Inwerkingtreding, toelichting en citeertitel Dit artikel behoeft geen nadere toelichting.
25