West Betuwe, 17 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Bestemd voor:
- De gemeenteraden in de regio Rivierenland;
- i.a.a. de colleges van burgemeester en wethouders in de regio Rivierenland;
- i.a.a. de directies/besturen van de gemeenschappelijke regelingen in Rivierenland;
- i.a.a. de griffierskringen Rijk van Nijmegen en Rivierenland;
- i.a.a. de secretarissenkring Rivierenland;
- i.a.a. de initiatiefgroep Kracht van de Raad.
Betreft: Grip op regionale samenwerking: terugkoppeling gesprekken directies
gemeenschappelijke regelingen en griffiers uit de kring Rivierenland n.a.v. motie Datum: 19 september 2019
Geachte raadsleden,
Grip op gemeenschappelijke regelingen is een onderwerp dat in de regio Rivierenland al lang speelt. Ondanks diverse structuurwijzigingen geven raadsleden het signaal af niet het gevoel hebben dat zij op de gemeenschappelijke regelingen kunnen sturen.
Op 20 mei 2019 heeft onder de vlag van de Regio Rivierenland een raadsinformatiebijeenkomst plaatsgevonden waarin een initiatiefgroep van raadsleden het onderwerp ‘invloed van raadsleden op gemeenschappelijke regelingen’ heeft besproken. Het initiatief heeft onder meer geresulteerd in een aantal moties dat de positie en de grip van raadsleden op verbonden partijen beoogt te versterken. _Deze moties zijn inmiddels in alle acht gemeenten in Rivierenland aan de orde geweest en er heeft_ _besluitvorming over plaatsgevonden._
Eén van de moties behelst een oproep aan de griffiers in de regio Rivierenland om te stimuleren dat de vergaderschema’s van de gemeenteraden op elkaar worden afgestemd, zodat onder andere zienswijzen op de stukken van gemeenschappelijke regelingen in het kader van P&C-cyclus in bij voorkeur één en dezelfde week tot formele raadsbesluiten leiden. Vanuit de griffierskring heeft een aantal griffiers deze handschoen opgepakt.
Op 21 en 22 augustus 2019 hebben de griffiers van Buren, West Maas en Waal en Tiel namens de griffierskring Rivierenland individuele interviews gevoerd met de directies van de gemeenschappelijke regelingen Regio Rivierenland, ODR, BSR, Avri, RAR en Werkzaak. De strekking van de vier moties, die in alle gemeenteraden in de regio Rivierenland hebben voorgelegen, zijn in deze interviews betrokken.
Uitkomsten interviews
1. Informatievoorziening
- De secretaris van de Regio Rivierenland, de heer H. Derksen, heeft aangeboden om trekker te zijn in het ontwikkelen van een (eenduidig) informatieprotocol vanuit de gemeenschappelijke regelingen.
- De directeuren zijn graag bereid om uitleg en toelichting te geven in raadsbijeenkomsten. Zo nodig combineren met een werkbezoek op locatie.
- De directeuren zoeken afstemming met regio-coördinatoren/vakambtenaren over inhoud en presentatie in relatie tot de informatiebehoefte van de raad (gaat het om de cijfers of het verhaal er achter).
- Raden en raadsleden kunnen onderling meer verbinding zoeken (uitwisselingen van informatie en standpunten).
- De directeuren zeggen toe om bestuursinformatie makkelijker vindbaar te maken via de eigen website en daarmee makkelijker te ontsluiten.
- De AB’s leggen onder andere via de besluitenlijst verantwoording af over wat er met een ingebrachte zienswijze gebeurt.
Pagina 1 van 4
2. Proces
- Uit de interviews blijkt dat ruimte om de termijn van 8 weken (conform Wet gemeenschappelijke regelingen) te verlengen er niet lijkt te zijn. Waar verbeteringen in gevonden kunnen worden, is het betrekken van de vakambtenaren/regio-coördinatoren/ financiële adviseurs in een eerder stadium.
- Wat zou helpen is dat de besluitvorming van de stukken in alle raden in dezelfde week plaatsvindt. De griffierskring stelt voor om de besluitvorming (!) over de jaarstukken en begrotingen in de derde week van juni te agenderen _._ Gevolg van dit voorstel kan zijn dat er praktische en wellicht formeel juridische gevolgen kunnen ontstaan die later verder uitgewerkt zouden moeten worden.
- De directeuren en griffiers stellen vast dat afstemming gezocht moet worden over het proces bij tussentijdse beleidswijzigingen.
3. Inhoud, voorkant en regionaal
- Vooraf en eerder als directeuren gezamenlijk afstemming zoeken over de uitgangspunten, beleidsvoornemens en risico’s in de kadernota's (bijv. financieel) en dit communiceren met de gemeenten. De heer H. Derksen, heeft aangeboden trekker te worden in het afstemmen op directieniveau.
- In de samenwerking tussen gemeenten dient een ambtelijke adviesfunctie ingericht te worden die tijdig in stelling gebracht wordt.
- De reacties op kadernota’s vanuit de gemeenten richting gemeenschappelijke regelingen zijn vaak minimaal: de directeuren vragen hier niet een te zwaar proces van zienswijzen van te maken. Het is in ieder geval wenselijk om afstemming te krijgen over uniforme prijs- en loonstijgingen e.d. Ook kan in overleg met elkaar bezien worden in hoeverre reacties van gemeenten vorm gegeven kunnen worden. De bedoeling van de kadernota is om op compacte wijze weer te geven wat de belangrijkste financiële uitgangspunten en beleidskaders zijn voor het opstellen van de begroting. Deze uitgangspunten sluiten aan op de meerjarenbeleidsplannen van de gemeenschappelijke regelingen. Raadsleden kunnen hierover onderling contact zoeken. Hiermee wordt bereikt dat het zwaartepunt van de hoofdlijnen van beleid eerder komt te liggen, meer op politieke hoofdlijnen. De ontwerpbegroting wordt gebaseerd op deze uitgangspunten. Voor de raden geeft het voorgaande een extra toetsingskader.
- De gemeenten (financieel adviseurs) maken eenduidige afspraken of beleid (ontwikkelagenda) en/of geven richtlijnen met betrekking tot weerstandsvermogen of reservevorming. Hierbij hebben ze oog voor de situatie per gemeenschappelijke regeling.
- Griffiers, regio-coördinatoren, financieel adviseurs en directeuren zoeken structureel afstemming met de kring van secretarissen en andersom. Overigens hebben meerdere directeuren aangegeven dat het belangrijk is om in verbinding met elkaar te blijven.
- Het gehele proces moet ‘lean’ worden ingericht. Raden en raadsleden zelf kunnen nogmaals nadenken over hoe dit proces ‘lean’ te maken; denk ook aan raadsambassadeurs of een verdeling van gemeenschappelijke regelingen over gemeenten (ambtelijk én op raadsledenniveau), bijv. twee gemeenten per gemeenschappelijke regeling die een advies kunnen geven aan alle deelnemer.
- Gemeenschappelijke regelingen leveren de stukken voor begroting en jaarrekening tijdig aan (1 april).
4. Transparantie
- De directeuren zijn niet direct voorstander van het live-uitzenden van hun vergaderingen: de sfeer is toch vaak wat informeler. Het is ook een plek waar men elkaar ontmoet. Wel zijn zij het erover eens dat (concept)besluitenlijsten veel sneller openbaar gemaakt kunnen worden (uiterlijk binnen een week na een AB-vergadering).
- De AB’s leggen onder andere via de (concept)besluitenlijst verantwoording af over wat er met een ingebrachte zienswijze gebeurt.
- Zorg dat de besluiten van de gemeenschappelijke regeling navolgbaar zijn, door bijvoorbeeld tijdig te agenderen en (concept)besluitenlijsten kort na een vergadering van het AB bekend te maken, in plaats van deze eerst vast te stellen in de opvolgende AB-vergadering.
Pagina 2 van 4
5. Bestuurscultuur
- Raden en raadsleden, collegeleden, griffiers, regio-coördinatoren, financieel adviseurs, secretarissen en directeuren: Denk na over het creëren van een sfeer van 'gemeenschappelijke regelingen, die zijn van ons'.
~~-~~ Een gemeenschappelijke regeling wil liever gezien worden als een ‘afdeling’ van de gemeente en komt liever naar commissievergaderingen in plaats van zelf informatiebijeenkomsten te organiseren.
- Raden en raadsleden, collegeleden, griffiers, regio-coördinatoren, financieel adviseurs, secretarissen en directeuren: versterk de regionale adviesfunctie, niet alleen ambtelijk maar ook bestuurlijk.
- Raadsleden, raden en griffiers: zorg voor verbinding tussen raden o.a. door het delen van zienswijzen.
- Raden, raadsleden en collegeleden: zorg voor duidelijke lokale afspraken over de terugkoppeling vanuit gemeenschappelijke regelingen en door de colleges van burgemeester en wethouders.
- Raden en raadsleden, collegeleden, griffiers, regio-coördinatoren, financieel adviseurs, secretarissen en directeuren: doet een gemeenschappelijke regeling nog steeds waarvoor zij is opgericht?
- Raden en raadsleden, ondersteund door griffiers: ga met elkaar in gesprek over (de invulling van) je kaderstellende en controlerende rol.
Voornemens voor toekomstige wetgeving Eind augustus heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) een aantal voorstellen voor wetswijzigingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen voor internetconsultatie voorgelegd. Dit wetsvoorstel beoogt de versterking van de democratische legitimatie van decentrale samenwerkingsverbanden op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Het voorstel geeft daarmee invulling aan de afspraak uit het regeerakkoord dat de Wet gemeenschappelijke regeling wordt aangepast om de politieke verantwoording over gemeentelijke samenwerking te verbeteren (brief Minister van BZK van 29 juni 2018).
De voorgestelde wijzigingen zijn grofweg in te delen in drie categorieën: 1. Versterken van de positie van gemeenteraden bij besluitvorming in gemeenschappelijke regelingen (verruiming zienswijzen, introductie gezamenlijke raadscommissie, verruiming mogelijkheden raadsleden in bestuur van een collegeregeling, verplichte afspraken over participatie, actieve informatieplicht, introductie vergoeding voor lidmaatschap regionale commissies). 2. Aanvullende controle-instrumenten voor gemeenteraden (introductie gemeenschappelijk enquêterecht, verduidelijking onderzoeksbevoegdheid lokale rekenkamers richting bestuur gemeenschappelijke regeling). 3. Verbeteren van de positie van gemeenteraden met betrekking tot het functioneren van de regeling (afspraken over evaluatie, aanscherping afspraken uittreding, betere aansluiting begrotingscyclus gemeenschappelijke regeling op gemeentelijke cyclus).
De wijzigingen betreffen de volgende specifieke maatregelen: a. Verruiming zienswijzen b. Regionale gemeenschappelijke raadscommissies c. Meer mogelijkheden samenstelling besturen d. Afspraken over participatie in de gemeenschappelijke regeling e. Actieve informatieplicht f. Extra vergoeding voor lidmaatschap nieuwe gemeenschappelijke commissies g. Aanvullende controle-instrumenten raden: recht van enquête h. Aanvullende controle-instrumenten raden: lokale rekenkamers i. Afspraken over evaluatie in de gemeenschappelijke regeling j. Aanpassen regels gevolgen uittreding k. Veranderingen in de begrotingscyclus.
Het wetsvoorstel kunt u vinden via de volgende link: [https://www.internetconsultatie.nl/democratischelegitimatiegemeenschappelijkeregelingen](https://www.internetconsultatie.nl/democratischelegitimatiegemeenschappelijkeregelingen)
Pagina 3 van 4
Wij (de onderstaande delegatie van de griffierskring) constateren dat in de gesprekken die wij voerden met de directeuren van de gemeenschappelijke regelingen, goede aanknopingspunten te vinden zijn om de afstemming van de agenda’s, waartoe de griffiers zijn opgeroepen in de motie, te verbeteren.
Ook de voornemens voor toekomstige wetgeving kunnen helpen om de andere moties die spreken over transparantie, een betere informatiepositie van raadsleden/informatievoorziening vanuit de colleges, navolgbaarheid van de vergaderingen en het onderling afstemmen van standpunten door de raden onderling kunnen helpen grip op de gemeenschappelijke regelingen te versterken. Wij vertrouwen erop hier samen met u, met de colleges, directeuren, secretarissen en ambtenaren in de regio Rivierenland aan te kunnen werken.
Met vriendelijke groet, Namens de griffierskring Rivierenland,
Joyce Satijn Gerard van Droffelaar Wim Westerholt
Pagina 4 van 4