Smallingerland, 20 oktober 2026
Ingekomen stukken nummer 2026-231 hoofddocument 260915 Brief college - Jaarverslag Archief- en informatiebeheer 2025 datum brief 15-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen Bijlagen: 260915 Bijlage - Jaarverslag archief en informatiebeheer 2025 nummer 2026-232 hoofddocument 260915 Brief college - Beantwoording schriftelijke vragen PRO - Verslechtering pand Buorren 8 te Rottevalle datum brief 15-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen Bijlagen: 260915 Bijlage - Brief college - Beantwoording schriftelijke vragen PvdA - Verpaupering pand te Rottevalle (dd 11-03-2025) nummer 2026-233 hoofddocument 260924 Jaarstukken Recreatieschap Marrekrite 2025 + controleverklaring vastgesteld AB datum brief 24-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen nummer 2026-234 hoofddocument 260925 VNG ledenbrief - Bekendmaking invulling vacatures vng bestuur en commissies datum brief 25-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen Bijlagen: 260925 Bijlage - Overzicht samenstelling VNG bestuur en commissies per 24 september 2026 nummer 2026-235 hoofddocument 260923 VNG bijzondere ledenbrief - Rijksbegroting 2027 en de gevolgen voor gemeenten datum brief 23-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen nummer 2026-236 hoofddocument 260921 VNG ledenbrief - Tweede nazending alv 30 september 2026 datum brief 21-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen nummer 2026-237 hoofddocument 260928 VNG ledenbrief - Derde nazending ALV 30 september 2026 datum brief 28-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen nummer 2026-238 hoofddocument 260929 VNG-ledenbrief 26038 - Stand van zaken 'Eerder aanvragen'; aanbetaling netaansluiting datum brief 29-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen nummer 2026-239 hoofddocument 260921 Brief Provinsje Fryslân - Jierrekken 2025 datum brief 21-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen nummer 2026-240 hoofddocument 260928 Brief college - Evaluatie vervoersdossier en verzoek om documentatie datum brief 28-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen nummer 2026-241 hoofddocument 260928 Brief college - Dekking rentelasten investeringen Gebiedsprogramma Centrum datum brief 28-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen nummer 2026-242 hoofddocument 260928 Bericht Nationale Ombudsman - Brandbrief en publicatie over discriminatie van Sinti, Roma en reizigers datum brief 28-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen Bijlagen: 260928 Brandbrief Nationale Ombudsman aan gemeenten over discriminatie Sinti Roma en reizigers 260928 Publicatie Nationale Ombudsman - 20260118 'Volk zoals jij' - Verhalen van woonwagenbewoners nummer 2026-243 hoofddocument 260930 Brief college - Ontheffingen vuurwerkverbod en voorbereiding jaarwisseling 2026-2027 datum brief 30-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen nummer 2026-244 hoofddocument 260928 Brief college - Vertraging beantwoording schriftelijke vragen VVD - ‘Wijziging Beleidsregels Energiebesparing’ datum brief 28-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen nummer 2026-245 hoofddocument 260922 Brief inwoner - Verkeerssituatie Wolkammersstreek datum brief 22-09-2026 advies Ter afhandeling in handen van college Bijlagen: 260922 Bijlage bij brief Verkeerssituatie Wolkammerstreek nummer 2026-246 hoofddocument 260929 Bericht FUMO - Begroting 2027 FUMO datum brief 29-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen Bijlagen: 260929 Bijlage - Begroting FUMO 2027 nummer 2026-247 hoofddocument 260930 Bericht Provinsje Fryslân - Brief BO Leefomgeving datum brief 30-09-2026 advies Voor kennisgeving aannemen Bijlagen: 260930 Bijlage - Definitieve brief terugkoppeling BO-Leefomgeving Noord Nederland (260921) nummer 2026-248 hoofddocument 260928 Brief Bedrijvenpark Drachten - Evaluatie van de Gemeenschappelijke Regeling datum brief 28-09-2026 advies Ter advisering in handen stellen van het Presidium Bijlagen: 260928 Bijlage - Definitief evaluatierapport Gemeenschappelijke Regeling Bedrijvenpark Drachten Azeven
Jaarverslag archief en informatiebeheer 2025 Magdalena Miedema Archivaris, Data, Informatiemanagement en Technologie april 2026
Inhoudsopgave Inhoudsopgave --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------2 Samenvatting -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------3 Inleiding ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------4 1. Aandachtspunten per KPI ----------------------------------------------------------------------------------------------------5 1.1 Lokale regelingen ---------------------------------------------------------------------------------------------------------5 1.2 Middelen en mensen -----------------------------------------------------------------------------------------------------5 1.2.1 Middelen --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------5 1.2.2 Mensen ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------5 1.3 Archiefruimten, applicaties, archiefbewaarplaats en e-depot --------------------------------------------------6 1.4 Interne Kwaliteitszorg en toezicht -------------------------------------------------------------------------------------6 1.5 Ordening, authenticiteit, context, toegankelijkheid en duurzaamheid archiefbescheiden ---------------7 1.5.1 Fysiek: --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------7 1.5.2 Digitaal -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------7 1.6 Vervanging, conversie/migratie, selectie en vernietiging van archiefbescheiden -------------------------8 1.7 Overbrengen van archiefbescheiden ---------------------------------------------------------------------------------8 1.8 Terbeschikkingstelling van overgebrachte archiefbescheiden -------------------------------------------------8 2. Verbeterplan -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------10 Bijlagen ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------11 Bijlage 1: --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------11
3
Samenvatting In de Archiefwet staat vermeld dat er jaarlijks verslag moet worden uitgebracht over het toezicht op het archief en informatiebeheer binnen een overheidsorgaan. Het verslag dat voor u ligt is een verslag van het toezicht op archief en informatiebeheer van de gemeente Smallingerland over het jaar 2025. In het verslag staan de belangrijkste verbeteringen en geconstateerde achterstanden van 2025. Het verslag wordt afgesloten met een verbeterplan. In deze samenvatting komen de belangrijkste punten aan bod.
De algemene indruk is redelijk. Er zijn goede initiatieven geweest om het informatiebeheer te verbeteren. Ten opzichte van 2024 is er vooruitgang geboekt. Wel zijn er nog altijd verbeterpunten, zoals het ontbreken van de nodige systemen voor goed digitaal archiefbeheer en het ontbreken van kwaliteitszorg op het informatiebeheer.
Verhuizing In 2025 is de organisatie over gegaan naar de tijdelijke huisvesting in de Welle en de Sjalom. Daarbij is er veel informatie opgeruimd en weggegooid. De archiefmedewerkers hebben tot na de verhuizing nog veel documentatie moeten verwerken, van stukken die bij 20 jaar oude dossiers gevoegd moesten worden tot stukken die gescand en in het digitale dossier geplaatst moesten worden. Dit heeft veel inzet van de archiefmedewerkers gevraagd, waardoor andere werkzaamheden vertraging opliepen. Verdere impact van de tijdelijke huisvesting is de beperkte capaciteit voor het ophalen en stallen van werkvoorraad op de werkplek. Hierdoor moeten er prioriteiten gesteld worden. Er is gekozen om deze te leggen bij de informatieverzoeken en het digitaliseringsproject. Dit betekent dat archiefbewerking verdere vertraging zal oplopen. Deze vertraging is meegenomen in de overweging.
E-depot In 2025 heeft Tresoar een quickscan uitgevoerd in de organisatie over de stand van zaken van de informatiehuishouding, en wat er nog gebeuren moet voordat de organisatie kan aansluiten op een e- depot. Uit dit onderzoek is een rapport voortgekomen met bruikbare handvaten voor de implementatie van een e-depot, maar er is ook gebleken dat er nog veel moet gebeuren. Zo zijn er geen metadata standaarden en geen overzichten van import- of exportfuncties van verschillende applicaties waar te bewaren informatie in opgeslagen wordt. Ook zijn de medewerkers van de organisatie zich niet genoeg bewust van het belang van de juiste processtappen, en het opslaan van informatie in de juiste systemen. Met het opleveren van het rapport van Tresoar zijn de verder vervolgstappen helder. Er wordt in 2026 een plan gemaakt voor het uitvoeren van deze vervolgstappen.
Nieuwe Archiefwet Het vooruitzicht is dat per 1 januari 2027 een nieuwe Archiefwet in gaat. Deze wet vervangt de Archiefwet van 1995. Dit betekent dat er een aantal veranderingen aankomen. Zo wordt de overdrachtstermijn van documenten verkort van 20 jaar naar 10 jaar, maar deze termijn is geldig op documenten die vanaf de ingang van de wet ontvangen of opgemaakt worden. Er moet een archivaris aangewezen worden, een metadataschema vastgesteld worden, en ook veranderen de openbaarheidsbeperkingen om beter aan te sluiten op die van de Wet open overheid (Woo). Er gaan strengere eisen voor vernietiging, migratie en vervanging gelden. En ook zijn er nieuwe eisen opgesteld voor in de fysieke archiefbewaarplaats. In 2025 is begonnen met het anticiperen op deze wijzigingen, en dit zal worden voortgezet in 2026.
4
Inleiding Voor u ligt het jaarverslag Archief- en informatiebeheer over het kalenderjaar 2025. Hierin wordt verslag gedaan van de stand van zaken van het beheer van de (digitale) archieven en informatiehuishouding van de gemeente Smallingerland. Ook wordt toegelicht wat de voortgang is ten opzichte van vorige jaren, en welke verbeteringen er voor 2026 op de planning staan. Aan het einde van het verslag volgt een tabel met de uitgevoerde werkzaamheden in 2025, en de planning voor 2026.
Dit jaarverslag is bedoeld als jaarlijks meetinstrument om te bepalen wat het kwaliteitsniveau van de informatiehuishouding van de organisatie is. Het is belangrijk om de informatiehuishouding op orde te hebben om een goede dienstverlening richting de inwoners te kunnen garanderen. Ook is het van belang om informatie vindbaar en betrouwbaar te houden zodat dit goede bedrijfsvoering kan ondersteunen. Wanneer de informatiehuishouding niet op orde is heeft dit gevolgen voor de vindbaarheid, toegankelijkheid en betrouwbaarheid van de informatie. Dat betekent dat medewerkers maar ook inwoners moeilijk of niet bij de juiste informatie kunnen, waardoor dienstverlening vertraging oploopt, burgers vertrouwen verliezen, en besluitvorming ongefundeerd plaatsvindt. Ook is het vanuit de archiefwet verplicht om de goede, geordende en toegankelijke staat van de informatie te waarborgen. Daarnaast kan de organisatie risico's lopen op het gebied van privacy en informatiebeveiliging als de informatie niet volgens de juiste richtlijnen beheerd en geordend wordt.
Dit verslag is ook een vorm van verantwoording vanuit het college richting de raad. De verticale verantwoording richting de provincie die voorheen plaatsvond, is omgezet naar horizontaal toezicht vanuit de gemeenteraad.
Bij dit toezicht en de verantwoording is het van belang te melden dat de eisen vanuit de archiefwet voor een goede informatiehuishouding een heldere indicatie kunnen geven voor de stand van zaken. De VNG heeft de eisen vanuit de archiefwet 1995 vertaald naar Kritische Prestatie Indicatoren (KPI's). De beantwoording van deze KPI's geeft aan in hoeverre de gemeente een geordende informatiehuishouding beheert.
5
1. Aandachtspunten per KPI 1.1 Lokale regelingen In dit hoofdstuk wordt er gekeken of de gemeente voldoet aan de lokale regelgeving en de wettelijke eisen hiervoor, zoals een verordening en een beheerregeling. Op het gebied van lokale regelingen voldoet de gemeente aan de eisen van de archiefwet. Er is een recent vastgestelde Archiefverordening en Besluit Informatiebeheer. Ook is er een Strategisch Informatiehuishouding Overleg (SIO) ingesteld, en is de organisatie bij met informatiebeheer afspraken rondom gemeenschappelijke regelingen en mandaten. 1.2 Middelen en mensen In dit hoofdstuk wordt er gekeken naar de mensen en middelen die de gemeente beschikbaar heeft gesteld voor het archief- en informatiebeheer. Daarnaast moet de gemeente ook kunnen aangeven wat het kwaliteitsniveau van de archiefzorg is, en de keuzes hierin kunnen beredeneren. 1.2.1 Middelen In 2025 is een onderzoek gestart door Tresoar naar de knelpunten in de informatiehuishouding van de gemeente, met betrekking tot de aanschaf en implementatie van een e-depot. De hoofdvraag hierbij ging over de te verrichten werkzaamheden om de organisatie klaar te maken voor de implementatie van een e- depot. Op basis van dit onderzoek is een rapport opgeleverd met heldere inzichten en goede handvaten voor vervolgstappen. Dit onderzoek is voortgekomen uit het budget voor onderzoek naar e-depots dat in 2024 beschikbaar is gesteld.
Voor het archiefbeheer werd een systeem gebruikt waarbij gegevensverlies aan de orde van de dag was. In 2025 is er een overstap gemaakt naar een nieuwe omgeving binnen het DMS Alfresco van leverancier Contezza. Hoewel dit een werkend systeem is, voldoet het niet aan de wensen van de afdeling en ondersteunt de werkzaamheden voor archiefbewerking onvoldoende. Zo zijn er problemen met het registreren van dossiers en zijn er beperkte bewerkingsmogelijkheden. Er zijn gesprekken met de leverancier lopende om dit te verhelpen. Er is in 2023 incidenteel een budget van 40.000 euro beschikbaar gesteld voor de aanschaf van archiefverpakkingsmateriaal. Dit budget is te besteden tot en met 2028. Verpakkingsmateriaal is tijdelijk van de juiste zuurvrije kwaliteit. Het nieuwe materiaal kan 30 jaar mee. In 2024 is er gestart met het ompakken van de archieven. Dit is voortgezet in 2025. Er worden geen tekorten voorzien op dit budget. Wel zal het project langer duren omdat de uitvoering beperkt wordt door de verbouwing en het beschikbare aantal in te zetten uren. 1.2.2 Mensen In het begin van het jaar is er een samenvoeging van twee teams geweest: Informatie en Analyse en Informatievoorziening en ICT. Het nieuwe team Data, Informatiemanagement en Technologie omvat ongeveer 40 mensen. Bij archief en informatiebeheer zijn ook een aantal wijzigingen geweest in 2025. Zo
6
is per januari een digitaliseringsmedewerker gestopt. Een andere digitaliseringsmedewerker is aan het einde van het jaar vast in dienst gekomen, gefinancierd vanuit het projectbudget, met uitzicht op pensioen. Ook is er een archiefmedewerker vertrokken, en twee informatieconsulenten. Aan het einde van het jaar zijn nieuwe vacatures uitgezet voor deze functies. Een volledig overzicht van ingevulde fte's is in de bijlagen te vinden. Vanwege de vele wisselingen is er nog steeds een achterstand op de overdracht van de stukken van periode 1991-2000 naar het archief. Deze achterstand is ontstaan tijdens de corona- periode, en nog niet weggewerkt. Na de verbouw zal de focus liggen op het wegwerken van deze achterstand. 1.3 Archiefruimten, applicaties, archiefbewaarplaats en e-depot In dit hoofdstuk wordt er ingegaan op Archiefruimtes, applicaties, e-depots en in hoeverre deze voldoen aan de wettelijke regelgeving, dan wel voorzien in goed archiefbeheer en de correcte archiefzorg. Naar aanleiding van een inspectie van de archiefbewaarplaats in 2024 zijn er verbeteringen doorgevoerd in het depot. Nog niet al de punten die uit de inspectie voortkwamen zijn opgepakt. Een deel hiervan zal na de verbouwing van het gemeentehuis plaatsvinden. Vanwege de verbouw is er eind 2025 een tijdelijke brandmeldinstallatie in het archief geplaatst die aan het einde van het verbouwtraject wordt vervangen door een nieuw systeem dat weer aan de wettelijke eisen voldoet. Wel moet er een vernieuwd calamiteitenplan komen, waarin een verzamelplaats voor de archiefbescheiden in is geregeld voor onvoorziene omstandigheden in de archiefbewaarplaats, zoals wateroverlast of brand. Ook zal er na de verbouw een inspectie van de bewaarplaats moeten plaatsvinden, en een grondige reiniging om het archief van het stof te ontdoen.
Wat betreft de digitale systemen voor de archivering van digitale informatie heeft enige toelichting al plaatsgevonden bij het benoemen van de beschikbare middelen. Beide (een e-depot en collectie- beheersysteem) zijn nog niet beschikbaar, maar hier wordt aan gewerkt. Een e-depot krijgt hierbij voorrang omdat een e-depot wettelijk verplicht is voor de archivering van digitale bestanden. Met het opgeleverde rapport van Tresoar, dat voortgekomen is uit de quickscan, kan er een plan worden gemaakt voor de volgende te nemen stappen voor de implementatie van een e-depot. 1.4 Interne Kwaliteitszorg en toezicht In dit hoofdstuk wordt de interne kwaliteitszorg en kwaliteitsverbetering behandeld, evenals het toezicht op het behoud van kwaliteit van de informatiehuishouding en het archiefbeheer. Het ontbreekt de gemeente aan beleid gericht op kwaliteitszorg voor informatiebeheer. Er wordt gewerkt aan het opzetten van een kwaliteitssysteem. Een kwaliteitssysteem is het geheel van organisatorische structuur, verantwoordelijkheden, procedures, processen en voorzieningen die nodig zijn voor het ten uitvoer brengen van de kwaliteitszorg. Met een kwaliteitssysteem kan de kwaliteit van de informatie beter en structureel gewaarborgd worden. Er zijn in 2025 wel werkzaamheden voor kwaliteitszorg uitgevoerd. Dit is op minimaal niveau, en omvat alleen enkele controles in het zaaksysteem. Hoewel beleid ontbreekt worden er wel enkele kwaliteitseisen opgesteld. Wat betreft informatiemanagement zijn er eisen die gesteld worden aan bijvoorbeeld de metadata die aan documenten toebedeeld wordt. Voor overgebracht archief worden er eisen gesteld aan de verpakkingen, zoals de zuurgraad, en de toegankelijkheid door middel van de omschrijvingen die de dossiers krijgen. De meeste van deze eisen zijn ad hoc en niet gestructureerd of
7
in beleid vastgelegd. Wel is er in het project van M365 vastgelegd dat er in Microsoft Teams gebruik zal worden gemaakt van de MDTO standaard voor metadata, de landelijke norm vastgesteld door het Nationaal Archief die staat voor Metagegevens voor Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie. Deze norm is gebaseerd op de NEN-ISO stadaard 23081. 1.5 Ordening, authenticiteit, context, toegankelijkheid en duurzaamheid archiefbescheiden In dit hoofdstuk worden de werkzaamheden en gebeurtenissen in het informatie- en archiefbeheer van 2025 omgeschreven op het gebied van ordening, authenticiteit, context, toegankelijkheid en duurzaamheid. Dit allen hangt samen met metadatering en metadata. 1.5.1 Fysiek: Het gemeentearchief van 1616 tot en met 1990 is terug te vinden door middel van een overzichtelijke inventaris. Echter zijn er ook nog veel archiefdelen van voor 1990 die nog niet zijn opgenomen in een inventaris, voornamelijk gedeponeerde archieven. Er is niet 1 algemeen overzicht van alle overgedragen archieven. Het is wenselijk om de toegangen van de archiefdelen samen te voegen, ook samen met de niet overgebrachte archieven. Dit is nu niet mogelijk vanwege de afwezigheid van de juiste systemen hiervoor. In 2025 zijn de meeste toegangen, die bestonden uit Acces lijsten op de netwerkschijf, gemigreerd naar het DMS Alfresco. Deze stap is gezet omdat er gegevensverlies plaatsvond in de Access lijsten. Hoewel Alfresco aan de huidige eisen voldoet, laat het te wensen over. De overstap heeft wel verder gegevensverlies verhinderd. Hoewel er officieel niet meer op fysieke documenten gewerkt wordt, komen er nog wel fysieke documenten binnen, ook met de opschoonacties in het kader van de tijdelijke huisvesting. Dit zijn vaak losse stukken waarbij het lastig is om de context te bepalen en de juiste ordening te maken, omdat een deel van het dossier digitaal is. Dit betekend dat de stukken nog digitaal toegevoegd moeten worden, maar er is geen vervangingsbesluit, dus moeten de fysieke stukken ook nog correct geordend worden. Vernietiging en selectie worden volgens de geldende selectielijsten toegepast en uitgevoerd. Dit geldt zowel voor de stukken die op vernietiging zijn weggezet als de stukken die in andere archiefdelen ook voor vernietiging in aanmerking komen. Wel heeft de vernietiging enige vertraging opgelopen door de verbouwing: het fysieke deel dat nog in de archiefbewaarplaats staat is logistiek niet af te voeren, en dit zal na de tijdelijke huisvesting opgepakt worden. 1.5.2 Digitaal Digitale informatie is nog niet overgebracht naar een archief. Deze informatie staat in verschillende systemen en vakapplicaties, en op netwerkschijven. Voornamelijk het zaaksysteem bevat de te bewaren informatie. De informatie die in het zaaksysteem staat is niet geheel in beeld maar er kan op basis van zaaktype wel gekeken worden welke soorten documenten in het zaaksysteem te vinden zijn. Er wordt geen metadataschema aangehouden voor de opslag van informatie. Voor het zaaksysteem worden er wel een aantal velden automatisch aangevuld en een aantal velden verplicht ingevuld, maar er is geen format voor het invullen van deze velden, dus de daadwerkelijke terugvindbaarheid van stukken is niet gegarandeerd. Ook kunnen zaken gerelateerd worden, waarmee documenten in verband met elkaar kunnen worden gebracht, en ze binnen de context bruikbaarder worden en gemakkelijker terug vindbaar. Echter worden deze relaties niet apart vastgelegd. Ook worden op basis van de zaaktypes bewaartermijnen toegepast, maar deze zijn niet accuraat. In 2024 is begonnen met de controle op deze bewaartermijnen, deze controle is doorgezet in 2025. Ook is in 2025 het vernietigingsproces herijkt. In 2026 wordt de vernietigingsfunctionaliteit in het zaaksysteem in gebruik genomen.
8
Er is geen duidelijk overzicht van de informatie die op de netwerkschijven staat. Dit komt door een gebrek aan beheer op deze informatie, wat voortkomt uit beperkte toegang tot de informatie. In 2025 is het project voor de implementatie van Microsoft Teams van start gegaan. De overgang naar Teams betekent een betere grip op de informatie die van de netwerkschijven komt. Voornamelijk de toepassing van de metadata standaard MDTO van het Nationaal Archief ondersteunt hierbij. Met het gebruik van deze standaard hebben we een grotere garantie van terugvindbaarheid en bruikbaarheid van de bestanden, en te bewaren bestanden kunnen worden opgenomen in een e-depot. Na de overstap naar Teams, die in 2026 van start zal gaan, kunnen de netwerkschijven uiteindelijk uitgefaseerd worden. Hiervoor moet een apart project worden gestart, waarbij goed gekeken wordt naar de informatie die hierop staat. 1.6 Vervanging, conversie/migratie, selectie en vernietiging van archiefbescheiden In dit hoofdstuk zal er gekeken worden naar wat er heeft plaatsgevonden in de gemeente aan conversies, selectie, vernietiging en migratie van archiefbescheiden. De vernietiging is voortgezet volgens de planning. Ook heeft er vernietiging in het HR-systeem Motion plaatsgevonden, omdat er een overstap naar een nieuw systeem zal plaatsvinden per 1 januari 2026. Er is nog geen verklaring van vernietiging opgesteld van de vernietigde stukken. Daarnaast wordt er gewerkt aan de inrichting van het vernietigingsproces in InProcess. Wanneer dit ingericht en functionerend is kan er gestart worden met het in gebruik nemen van deze functionaliteit. Dit zal in 2026 plaatsvinden. De migratie van Access naar het DMS Alfresco van Contezza heeft ervoor gezorgd dat er geen gegevensverlies meer plaatsvindt in de bewerking van het semi-statische archief. Na de migratie is uitvoerig getest, met als uitkomst dat er een succesvolle migratie heeft plaatsgevonden. 1.7 Overbrengen van archiefbescheiden In dit hoofdstuk zal er gekeken worden naar wat er heeft plaatsgevonden in de gemeente aan overbrengen van archiefbescheiden. De archiefwet verplicht gemeenten archiefstukken na 20 jaar over te dragen naar de archiefbewaarplaats. Er is een achterstand op deze overdracht. De achterstand is mede ontstaan door corona, waardoor op kantoor aanwezig zijn om met de fysieke stukken te werken bemoeilijkt werd. Vervolgens is er een wisseling van medewerkers geweest, waardoor de huidige medewerkers zich het archief nog eigen moesten maken. De verhuizing naar de tijdelijke huisvesting gaf andere prioriteiten, en de verbouw van het gemeentehuis maakt het vanuit logistiek oogpunt lastig om grote delen van het archiefblok 1991-2000 op te halen en te bewerken voor de overdracht. Er is voorzien dat deze achterstand ook in 2026 niet zal worden ingehaald. In 2027 is het doel dat de overdracht voltooid wordt. 1.8 Terbeschikkingstelling van overgebrachte archiefbescheiden In dit hoofdstuk wordt gekeken naar in hoeverre de gemeente voldoet aan de eisen rondom het ter beschikkingstellen van archiefbescheiden. Wat betreft het ter beschikkingstellen van overgebrachte archieven zijn er geen veranderingen geconstateerd ten opzichte van vorig jaar. Er is nog geen bezoekersreglement opgesteld maar de
9
archieftoegangen zijn openbaar en digitaal vindbaar. Het bezoekersreglement heeft momenteel geen prioriteit.
10
2. Verbeterplan Hoofdstuk Actiepunten Status feb 2025 Status feb 2026 1.2 Middelen en Mensen Herpakken archief Onderhanden 2023-2028 Onderhanden 2023- 2028 1.3: Archiefruimten, applicaties, archief- bewaarplaats en e-depot Opstellen calamiteitenplan met prioritering bij ontruiming
Onderhanden Geen prioriteit, op te pakken na verbouw
Opstellen collectieplan Onderhanden Geen prioriteit, op te pakken na verbouw Onderzoek e-depot Onderhanden Gereed 2025 Overzicht applicaties en hun functionaliteiten opstellen Geen prioriteit, op te pakken na verhuizing Onderhanden 1.4: Interne kwaliteitszorg & toezicht Onderzoeken noodzakelijkheid applicatie voor kwaliteitssysteem Initiatie 2024 Onderhanden 1.5 Ordening, authenticiteit, context, toegankelijkheid en duurzaamheid archiefbescheiden Aanschaf collectiebeheersysteem
Onderzoek naar alternatief
Alternatief gevonden; Overgang naar Alfresco DMS gereed
Afspraken over opslag van gecomprimeerde/versleutelde bestanden opnemen in de bewaarstrategie Initiatie 2024- 2025 Onderhanden 1.7 Overbrengen van archiefbescheiden Archiefblok 1991-2000 overbrengen en ompakken Onderhanden 2023-2027 Onderhanden 2023 - 2027 1.8 Ter beschikkingstelling van overgebrachte archiefbescheiden Gebruiks- en bezoekers-reglement opstellen voor gebruik fysieke dossiers door bezoekers. Initiatie 2024 Geen prioriteit, op te pakken na verbouw
11
Bijlagen Bijlage 1: Formatieoverzicht Overzicht invulling fte's archiefafdeling per december 2025: Functie fte Opleidingsniveau Informatieconsulent 1 HBO+ Archiefmedewerker 1.7 MBO Recordmanager 0.3 HBO+ Gemeentearchivaris 1 HBO+ Functioneel beheerder 1,8 HBO Projectmedewerker digitalisering 1 MBO
Aan
Raadsfractie PRO T.a.v. M. Noordhof
Drachten, Ons kenmerk Uw kenmerk Behandeld door 15 september 2026 2026-067013 I. van der Veer 0512 - 581 234
Onderwerp Onderwerp: Verslechtering pand Buorren 8 te Rottevalle
Geachte heer Noordhof,
Correspondentie-adres: Postbus 10.000 9200 HA Drachten Gauke Boelensstraat 2 9203 RM Drachten Telefoon (0512) 58 12 34
E-mail gemeente@smallingerland.nl Internet www.smallingerland.nl
Op 6 juli 2026 heeft u schriftelijke vragen gesteld over de verpaupering van het pand aan de Buorren 8 in Rottevalle. In deze brief beantwoorden wij uw vragen. Onze excuses dat u langer op onze antwoorden heeft moeten wachten dan verwacht. Door de vakantieperiode waren verschillende betrokken medewerkers op verschillende momenten afwezig. Daardoor kostte de interne afstemming meer tijd. Na de eerdere schriftelijke vragen over Buorren 8 heeft de gemeente de situatie bij het pand gevolgd en verschillende stappen gezet.
1. Welke van de in maart 2025 genoemde handhavingsinstrumenten zijn inmiddels daadwerkelijk ingezet?
De handhavingsinstrumenten die in de brief van 11 maart 2025 zijn genoemd, zijn tot nu toe niet formeel ingezet. Om bestuursrechtelijk te kunnen handhaven, moet duidelijk zijn dat er een concrete overtreding is. Ook moet op basis van de actuele situatie duidelijk zijn welke wettelijke regel wordt overtreden. Daarna moet worden beoordeeld welke maatregel nodig en evenredig is om de overtreding te beëindigen. Daarom is het pand onlangs opnieuw aan de buitenkant gecontroleerd. Aan de voorzijde zijn geen gebreken gezien die op dit moment wijzen op een gevaarlijke bouwkundige situatie. Ook is niet vastgesteld dat het verval zo ernstig is dat zonder verder onderzoek al sprake is van een overtreding. Er zijn daarnaast geen concrete aanwijzingen dat de staat van het pand gevaar oplevert voor de omgeving. De woning staat vrij van de omliggende bebouwing. De achterzijde van het perceel is sterk begroeid. Daardoor kon de staat van onder andere de schuur niet volledig worden beoordeeld. De eigenaar is daarnaast schriftelijk gevraagd mee te werken aan een controle in het pand. Met zo’n controle kan een vollediger beeld worden gekregen van de bouwkundige staat van het monument. GEMEENTE SMALLINGERLAND Ons kenmerk 2026-067013 Datum 15 september 2026 Bladnr. 2
De eigenaar heeft hierop niet gereageerd. Daardoor kan de huidige staat van het interieur niet volledig worden vastgesteld. Voor gemeentelijke monumenten staan in het Omgevingsplan gemeente Smallingerland regels voor de bescherming en het behoud van het monument. Ook bevat het Besluit bouwwerken leefomgeving regels voor situaties waarin een bestaand bouwwerk gevaar oplevert voor de gezondheid of veiligheid. Alleen achterstallig onderhoud, of het feit dat een pand een gemeentelijk monument is, is niet genoeg om een handhavingsmaatregel op te leggen. Daarvoor moet een concrete overtreding kunnen worden vastgesteld. Ook moet duidelijk zijn welke maatregelen redelijkerwijs van de eigenaar kunnen worden gevraagd. Met de informatie die nu beschikbaar is, is er onvoldoende feitelijke basis voor een juridisch houdbaar handhavingsbesluit. Daarom zijn de eerdergenoemde handhavingsinstrumenten tot nu toe niet ingezet.
2. Welke juridische of feitelijke omstandigheden zijn sinds maart 2025 gewijzigd?
Sinds maart 2025 zijn er geen juridische of feitelijke omstandigheden veranderd waardoor de toen genoemde handhavingsinstrumenten niet meer kunnen worden gebruikt. In maart 2025 zijn deze instrumenten genoemd als mogelijke middelen. Er is toen geen formeel handhavingstraject gestart. Omdat geen controle in het pand heeft kunnen plaatsvinden, ontbreekt nog steeds een volledig en actueel beeld van de bouwkundige staat. Daardoor kan niet voldoende worden onderbouwd dat sprake is van een concrete overtreding waarvoor handhavend optreden nodig is. Uit de recente controle van de buitenzijde blijkt bovendien niet dat de eigenaar op dit moment verplicht moet worden om herstelmaatregelen uit te voeren. Daarom is de eerder aangekondigde handhavingslijn niet volledig gevolgd. Er zijn ook geen herstelmaatregelen op kosten van de eigenaar uitgevoerd. Begin 2026 heeft een maatschappelijke partij belangstelling getoond voor de locatie. De gemeente heeft geprobeerd dit initiatief verder te brengen. Dit heeft niet tot een concreet vervolg geleid. Een belangrijke reden is dat de eigenaar niet heeft gereageerd. Er zijn op dit moment dus geen juridische of feitelijke veranderingen die gevolgen hebben voor de eerdergenoemde mogelijkheden om te handhaven.
3. Waarom is de in maart 2025 aangekondigde handhavingslijn niet volledig gevolgd?
De in maart 2025 aangekondigde handhavingslijn is niet volledig gevolgd, omdat de latere controle een ander beeld gaf dan eerder werd verwacht. Tijdens de controle zijn geen directe veiligheidsrisico’s vastgesteld. Daarom was er op dat moment geen aanleiding om handhavend op te treden. Ook heeft de eigenaar niet gereageerd op het verzoek om mee te werken aan nader onderzoek in het pand. Daardoor kon de situatie binnen niet verder worden beoordeeld. Het college blijft de situatie volgen en zal controles blijven uitvoeren. Daarbij letten we vooral op de veiligheid en op de regels die van toepassing zijn.
Als uit nieuwe feiten of omstandigheden blijkt dat sprake is van een overtreding en dat optreden juridisch mogelijk en nodig is, zal het college passende maatregelen nemen.
De brief van 11 maart 2025 treft u als bijlage bij deze brief aan.
GEMEENTE SMALLINGERLAND Ons kenmerk 2026-067013 Datum 15 september 2026 Bladnr. 3
Wij vertrouwen erop u met deze brief voldoende geïnformeerd te hebben.
Met vriendelijke groet,
burgemeester en wethouders,
secretaris burgemeester
Siebren van der Berg Fred Veenstra
Aan
Raadsfractie Partij van de Arbeid T.a.v. Zahraa Al-Daraai
Drachten, Ons kenmerk Uw kenmerk Behandeld door 11 maart 2025 2025-019439 Annabeth Appelhof/ Evert Visser 0512 - 581 234
Onderwerp Onderwerp: Beantwoording schriftelijke vragen Verpaupering pand te Rottevalle
Geachte mevrouw Al-Daraai,
Correspondentie-adres: Postbus 10.000 9200 HA Drachten Gauke Boelensstraat 2 9203 RM Drachten Telefoon (0512) 58 12 34
E-mail gemeente@smallingerland.nl Internet www.smallingerland.nl
Op 4 februari 2025 heeft u schriftelijke vragen gesteld over het verpauperde pand Buorren 8 te Rottevalle. Via deze brief beantwoorden wij uw vragen.
Het vervallen en verpauperde pand heeft al enkele jaren onze aandacht. Diverse malen is geprobeerd contact te krijgen met de eigenaresse van het pand. Zij is destijds ook uitgenodigd door de toenmalige burgemeester om de ontstane situatie te bespreken. daarvoor heeft hij een aantal malen telefonisch contact gehad. Helaas heeft zij zich voor het geplande overleg afgemeld. In goed overleg met Stichting DBF (stichting die zich bezig houdt met de leefbaarheid en vastgoed ontwikkeling o.a. van historische panden), is vervolgens geprobeerd opnieuw in contact te treden via een mediator, maar dit heeft geen resultaat opgeleverd. We zijn op dit moment aan het uitzoeken of het opstarten van een juridische procedure soelaas kan bieden voor de ontstane situatie, dit blijkt echter complex te zijn. Duidelijk is wel dat de eigenaresse niet wil meewerken en de juridische mogelijkheden zijn beperkt
Vraag 1: Wat zijn de stappen die het college gaat ondernemen om een structurele aanpak te bereiken? Antwoord: Het college zet in op een structurele aanpak door:
a. In algemene zin kan de gemeente een structurele aanpak van verpauperde panden bereiken door te handhaven op basis van de Erfgoedverordening, waarin is bepaald dat een gemeentelijk monument adequaat onderhouden moet worden. Wanneer kan worden aangetoond dat geen sprake is van een adequaat onderhouden pand dan wordt de betreffende eigenaar aangeschreven en kan bestuursdwang worden toegepast. GEMEENTE SMALLINGERLAND Ons kenmerk 2025-019439 Datum 11 maart 2025 Bladnr. 2
b. Toepassing van de zorgplicht (artikel 22.18 van de Bruidsschat Omgevingsplan), die eigenaren verplicht hun pand in een zindelijke staat te houden en overlast of gevaar te voorkomen. c. Verkenning van de excessenregeling in de welstandsnota, om te beoordelen of aanvullende juridische middelen kunnen worden ingezet tegen verpaupering. d. Langetermijnbeleid ontwikkelen voor structureel onderhoud en behoud van gemeentelijke monumenten, zodat vergelijkbare situaties in de toekomst worden voorkomen.
Vraag 2: Wat zijn de stappen die het college op korte termijn gaat ondernemen om de verpauperde situatie te beëindigen?
Antwoord: De volgende acties worden ondernomen: a. Inventarisatie van juridische mogelijkheden, om de eigenaar aan te schrijven op basis van de Erfgoedverordening en de voornoemde zorgplicht. b. Aanspreken van de eigenaar op zijn onderhoudsverplichting en eisen dat binnen een redelijke termijn maatregelen worden genomen.
Vraag 3: In het krantenartikel wordt gesproken over toepassing van zorgplicht zoals dit in de omgevingswet is omschreven. Graag worden wij geïnformeerd over de stappen die op basis hiervan gezet en gepland zijn.
Antwoord: Wij onderzoeken op dit moment of wij kunnen aantonen dat sprake is van een overtreding van een wettelijk voorschrift. Als dat het geval is dan kunnen wij handhavend optreden, mocht de eigenaar niet zelf in beweging komen om de door ons aangetoonde overtreding te beëindigen.
a. Artikel 22.18 van de Bruidsschat Omgevingsplan stelt dat eigenaren van gebouwen verplicht zijn onderhoud te plegen om gevaar, overlast en verval te voorkomen. b. Lid 2c van dit artikel kan specifiek worden toegepast, omdat het nalaten van normaal onderhoud ertoe kan leiden dat het bouwwerk zich niet in een zindelijke staat bevindt. c. We beoordelen of deze bepaling voldoende grond biedt voor handhaving en of aanvullende regelgeving, zoals de Erfgoedverordening nodig is om op te treden. d. Indien wij kunnen aantonen dat sprake is van een overtreding van een wettelijk voorschrift kan het college indien nodig handhavend optreden als de eigenaar zelf niet in beweging komt om de door ons aangetoonde overtreding te beëindigen.
Vraag 4: Is overwogen om aan te schrijven en bestuursdwang toe te passen op basis van de excessenregeling en verpaupering uit de welstandsnota? Zo nee, waarom niet? En zo ja, worden wij graag geïnformeerd over de stappen die op basis hiervan gezet en gepland zijn. GEMEENTE SMALLINGERLAND Ons kenmerk 2025-019439 Datum 11 maart 2025 Bladnr. 3
Antwoord: Ja, dit wordt onderzocht. De excessenregeling biedt de mogelijkheid om in te grijpen bij ernstige verpaupering van panden die het dorpsbeeld aantasten. Hiervan is echter niet snel sprake, er moet sprake zijn van een in ernstige mate strijd met de redelijke eisen van welstand. We beoordelen of deze regeling in dit specifieke geval van toepassing is en of een aanschrijving op basis hiervan juridisch houdbaar is. Indien handhavend wordt opgetreden, zal de eigenaar worden aangeschreven en een hersteltermijn worden gesteld. Indien binnen deze termijn geen actie wordt ondernomen, kan de gemeente op kosten van de eigenaar herstelmaatregelen uitvoeren wanneer wordt gekozen voor bestuursdwang
De doelstelling was om in goed overleg tot een oplossing te komen. Daarom hebben wij, samen met diverse andere partijen, waaronder Dorpsbelang, ons ingezet om zonder juridische stappen tot een oplossing te komen. Om deze ontwikkelingen niet te verstoren, zijn juridische stappen tijdelijk opgeschort. Daarnaast hebben zich, naar aanleiding van het krantenartikel, partijen gemeld die bereid zijn met ons mee te denken over een oplossing. Zodra daarover meer informatie is, zullen we u daarover daarover informeren.
Wij vertrouwen erop u met deze brief voldoende geïnformeerd te hebben.
Met vriendelijke groet,
burgemeester en wethouders,
secretaris burgemeester
Siebren van der Berg Fred Veenstra
Jaarstukken 2025
2 Jaarstukken 2025
Jaarstukken 2025 3
Jaarverslag 2025
4 Jaarstukken 2025
Jaarstukken 2025 5 Inhoud
1 Programmaverantwoording....................................................................................................... 6
Beleidskader........................................................................................................................... 7 1.1. Programma Bedrijfsvoering............................................................................................. 9 1.2 Programma Waterrecreatie............................................................................................ 11 1.3 Programma Landrecreatie.............................................................................................. 13 1.4 Programma Baggeren..................................................................................................... 14 1.5 Programma Ontwikkelingen........................................................................................... 15 1.6 Programma Wimpels, Donateurs & Vrijwilligers............................................................ 17
2 Paragrafen................................................................................................................................ 20
2.1 Lokale heffingen............................................................................................................. 21 2.2 Weerstandsvermogen.................................................................................................... 21 2.3 Onderhoud kapitaalgoederen........................................................................................ 25 2.4 Financiering.................................................................................................................... 28 2.5 Bedrijfsvoering................................................................................................................ 30 2.6 Verbonden Partijen......................................................................................................... 34 2.7 Grondbeleid.................................................................................................................... 34 2.8 Openbaarheidsparagraaf Woo....................................................................................... 35
3 Jaarrekening 2025.....................................................................................................................37
3.1 Balans per 31 december 2025........................................................................................ 38 3.2 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling...................................................... 39 3.3 Toelichting op de balans per 31 december 2025........................................................... 43 3.4 Overzicht baten en lasten 2025...................................................................................... 51 3.5 Toelichting en verschillenanalyse op het overzicht baten en lasten 2025..................... 53 3.6 Overzicht incidentele baten en lasten............................................................................ 56 3.7 Wet Normering Topinkomens (WNT)............................................................................ 57
4 Rechtmatigheidsverantwoording Dagelijks Bestuur....................................................................59
Bijlagen bij de jaarstukken 2025...................................................................................................61
6 Jaarstukken 2025
1 Programma-verantwoording
Jaarstukken 2025 7 Beleidskader Al vele decennia beheert Recreatieschap Marrekrite in de provincie Fryslân de toeristische basisinfrastructuur op water en land. Opgericht in 1957 was onze focus de eerste 55 jaar exclusief gericht op het realiseren van meer natuurligplaatsen voor de watersport. Inmiddels beheren we op ruim 300 locaties in de provincie ruim 700 voorzieningen (damwanden, steigers, MarBoeien). Aaneengeschakeld gaat het om een enorme aanlegcapaciteit, namelijk zo’n 33 km. Voor de landrecreatie beheren we voor onze deelnemers de knooppuntnetwerken Fietsnetwerk Fryslân, Wandelnetwerk Fryslân en de Elfstedenfietsroute. Daarnaast realiseren en beheren we de TOP’s (Toeristische Overstappunten). Naast de verantwoordelijkheid voor het beheer van de fiets- en wandelknooppuntnetwerken (en overige routestructuren), kregen we per 2012 tevens de opdracht om te inventariseren welke recreatieve routes er in Fryslân allemaal zijn (beheer routedatabase). In 2024 heeft ons algemeen bestuur besloten om deze taak te verbreden, zodat Marrekrite het provinciale aanspreekpunt is geworden op het gebied van (thematische) routes. Routebureau Fryslân startte in het voorjaar van 2025 als nieuwe loot aan onze boom, voortkomend uit de provinciale opgave Dagrecreatieve Netwerken. Zij houdt zich bezig met het beheer van bestaande routes, de ontwikkeling van nieuwe routes en van routeproducten, alsmede een goede ontsluiting van route informatie. Los van de bovenstaande beheertaken, heeft Marrekrite ook de opdracht om haar deelnemers gevraagd en ongevraagd te adviseren over alle voorkomende zaken, die betrekking hebben op de toeristische infrastructuur op water en land en over de verbinding van die velden. Marrekrite verricht deze taken als GR (Gemeenschappelijke Regeling) namens haar deelnemers: de provincie Fryslân en de Friese gemeenten. Alle Friese gemeenten zijn deelnemer in ons recreatieschap, op Ooststellingwerf en de Waddeneilanden na. Er wordt wel nauw samengewerkt. Dat geldt ook voor de Groninger gemeente Het Hogeland. Marrekrite beheert en onderhoudt voor deze gemeente de ligplaatsen aan de oostzijde van het Lauwersmeer. De westelijke zijde van het meer valt, via onze deelnemer gemeente Noardeast-Fryslân, binnen het reguliere beheer. Het werk van Marrekrite heeft tot doel een professionele, aantrekkelijke en uniforme recreatieve infrastructuur op water en land te realiseren. Dit alles in de eerste plaats in het belang van onze eigen inwoners (recreanten), maar ook als uniek aanbod richting inkomende gasten (toeristen).
8 Jaarstukken 2025 Wat heeft het per saldo gekost?
* De verschillen tussen realisatie en begroting zijn opgenomen in de toelichting op de het overzicht baten en lasten Om inzichtelijk te maken welk deel van de baten en lasten structureel en incidenteel zijn, is in bovenstaand overzicht de aard van zowel de baten als de lasten opgenomen. Het bestuur kan hierdoor beter zien of er sprake is van structurele of incidentele effecten. Wat hebben we in 2025 per programma gedaan? 2025 was voor Marrekrite een goed jaar. We konden aan alles merken dat er in 2024 goede stappen zijn gezet. Na een periode van discussie over onze precieze taakstelling, kon in het voorjaar van 2025 het lang verwachte Routebureau Fryslân van start, waarvan de gemeenten en de provincie hebben bepaald dat dit Marrekrite-taken betreft. Ten tweede merkten we dat de in 2024 aangetreden nieuwe collega’s – dat waren er meerdere – goed ingewerkt raakten. De trein ging steeds beter rijden, zonder vertraging en zonder uitval: er waren geen bevroren wissels en er lagen geen bladeren op de rails. We hadden de zaak in 2025 op alle fronten goed in de macht. Hieronder gaan we per programma in op de belangrijkste resultaten en ontwikkelingen. TOTAAL MARREKRITE Begroting 2025 Begroting 2025 na wijziging Jaarrekening 2025 Jaarrekening 2024 Baten 2.395.392 2.714.392 2.730.023 2.691.996 Lasten -2.682.572 -3.190.413 -2.851.552 -2.764.022 Saldo (voor bestemming) -287.180 -476.021 -121.528 -72.025 Onttrekking uit reserves 250.000 445.000 278.774 250.000 Toevoegingen aan reserves - - - -50.000 Saldo na bestemming -37.180 -31.021 157.245 127.975 TOTAAL MARREKRITE Begroting 2025 Begroting 2025 na wijziging Jaarrekening 2025 Jaarrekening 2024 Structurele baten 2.355.392 2.649.392 2.586.155 2.543.996 Incidentele baten 290.000 510.000 422.642 398.000 Saldo baten 2.645.392 3.159.392 3.008.797 2.941.996 Structurele lasten -2.421.490 -2.669.413 -2.417.910 -2.470.022 Incidentele lasten -261.082 -521.000 -433.642 -344.000 Saldo lasten -2.682.572 -3.190.413 -2.851.552 -2.814.022 TOTAAL MARREKRITE Begroting 2025 Begroting 2025 na wijziging Jaarrekening 2025 Jaarrekening 2024 Saldo structurele baten en lasten -66.098 -20.021 168.245 73.975 Saldo incidentele baten en lasten 28.918 -11.000 -11.000 54.000 -37.180 -31.021 157.245 127.975 Jaarstukken 2025 9 1.1. Programma Bedrijfsvoering Wat hebben we gedaan? In 2025 reed de Marrekrite-trein conform de dienstregeling. Dat is in belangrijke mate het gevolg van het feit dat we in 2024 op 4 posities nieuwe mensen konden aantrekken. Op een bestand van 10 vaste medewerkers is dat een flink aantal en daarom was het spannend hoe dit zou uitpakken. Terugkijkend op 2025 kunnen we concluderen dat onze verwachtingen meer dan waar zijn gemaakt. We hebben qua bemensing een flinke kwaliteitsslag gemaakt. Bovendien is de sfeer in het team heel goed. Marrekrite is sterk horizontaal georganiseerd. Bij vragen of onduidelijkheden vinden de collega’s elkaar gemakkelijk. Gesprekken over de grenzen van taken en verantwoordelijkheden vinden open en pragmatisch plaats, vanuit de gedachte dat we samen voor de klus staan. We hadden nauwelijks met ziekteverzuim te maken, iedereen kwam met plezier naar het werk en er was ook de nodige aandacht voor gezamenlijke ontspanning. Doordat de nieuwe mensen hun posities goed invulden en ook over de gehoopte capaciteiten beschikten, kwam er voor de directeur en de senior beleidsadviseur ruimte om meer afstand van de operatie te nemen. Dit was jarenlang al de wens – en mede aanleiding voor het traject Marrekrite Toekomstbestendig - maar door allerlei kwesties op personeel vlak (ziekte, uitval) en tegelijk een hoop extra projecten die bij de organisatie werden belegd, moesten er voortdurend gaten worden dichtgelopen. Hierdoor was er jarenlang te weinig rust en ruimte om afstand te nemen van de operatie en aandacht te besteden aan de organisatie zelf. Die ruimte ontstond het afgelopen jaar steeds meer, hetgeen waarschijnlijk ook heeft bijgedragen aan de relatieve stabiliteit die we in 2025 hebben ervaren. Marrekrite is vanouds een sterk organische en informele organisatie. De sfeer van daadkracht die daarbij hoort, willen we vasthouden. Bijzonder in het maaibeheer was dat we tijdelijk een oud-collega konden contracteren, wat op dat front een enorme rust en stabiliteit gaf. Vanouds is het maaibeheer voor Marrekrite een kwetsbaar punt. Het is - met financiën - het laatste domein waar we deels nog met structurele inhuur werken. Daarmee zijn we afhankelijk van derden en van het geluk dat op ons pad komt. Dat voelt niet erg zeker. Momenteel hebben we in het groenbeheer 2 personen vast in dienst. In het seizoen huren we hier 2 personen bij in. De grootste “gebeurtenis” binnen Marrekrite in het 2025 was zonder twijfel de geboorte van Routebureau Fryslân. De collega’s van het routebureau maakten per april een vliegende start en zijn sindsdien bezig om zich een positie te verwerven in de wereld van het routebeheer. Hier worden zij – als verwacht - met open armen ontvangen, want de hoeveelheid achterstallig werk is groter dan gedacht. Er blijkt bijna geen route in de database up to date te zijn. Informatie is verouderd of incompleet, of routebeschrijvingen kloppen niet (meer). Kortom, een vergelijkbare situatie als we jaren geleden met de ligplaatsen en de fiets- en wandelnetwerken hebben gezien. Er is vooral een hoop “maak” energie geweest in het verleden, maar bijhouden wat er is, bepalen in welke staat het verkeert en het op het gewenste peil beheren, dat is een heel andere kwestie. Dit lange termijn beheer van zaken, dat vaak een ondergeschoven kindje is, is precies waar Marrekrite goed in is: het bestaande goed op orde brengen en houden. We hebben zoveel werk binnen het routebureau dat we de verwachtingen naar onze stakeholders inmiddels aan het temperen zijn. We kunnen niet alles tegelijk en we moeten eerst de basis op orde brengen.
10 Jaarstukken 2025 Met de komst van de 2 collega’s van het routebureau groeide de organisatie naar 12 mensen. Als de inhuurkrachten (onze financieel adviseur en de 2 assistent maaiers) worden meegeteld, bestaat het Marrekrite-team momenteel uit 15 medewerkers. Op 31 december 2025 ging het omgerekend om 10,19 fte in loondienst (begroting 2025: 11,79 fte). De verschillen ontstaan door het -nog- niet vervullen van een fte, inhuur op vacatureruimte en het later in dienst komen van de medewerkers van het Routebureau. Dankzij het aantrekken van een teamleider beheer & onderhoud, kon de structurele en substantiële inhuur van ingenieursdiensten sterk worden afgebouwd. Dit heeft geleid tot lagere kosten, bij een directere controle en sturing. Dat betekent dat onze inhuur inmiddels is teruggebracht naar alleen nog de domeinen financiën en maaibeheer.
Wat heeft het gekost?
* De verschillen tussen realisatie en begroting zijn opgenomen in de toelichting op de het overzicht baten en lasten Bedrijfsvoering Begroting 2025 Begroting 2025 na wijziging Jaarrekening 2025 Jaarrekening 2024 Baten 2.168.750 2.190.750 2.206.793 2.273.404 Lasten -1.177.863 -1.230.863 -1.109.164 -1.215.083 Saldo (voor bestemming) 990.887 959.887 1.097.629 1.058.321 Onttrekking uit reserves 250.000 360.000 250.000 250.000 Toevoegingen aan reserves - - Saldo (na bestemming) 1.240.887 1.319.887 1.347.629 1.308.321 Jaarstukken 2025 11 1.2 Programma Waterrecreatie Wat hebben we gedaan? Ondanks het feit dat de landrecreatie voor Fryslân belangrijker wordt, ligt de basis van ons schap in de watersport. Dat zien wij ook terug in de bestemming van middelen. Vrijwel al onze investeringen betreffen de herbouw van oude aanlegvoorzieningen (damwanden en steigers). Het vreemd vermogen dat wij aantrekken, is puur voor de realisatie van deze opgave bedoeld. Marrekrite onderhoudt ongeveer 700 vrije aanlegvoorzieningen op zo’n 400 plekken in Fryslân. Sinds een jaar of 10 gaat het daarbij ook om MarBoeien, waarvan we er momenteel 100 beheren. Duizenden recreanten kunnen elke dag te kust en te keur kiezen uit talloze mooie plekken. Nog altijd ontwikkelen we – zij het tegenwoordig nog mondjesmaat - ook nieuwe ligplaatsen. Zowel bij her- als nieuwbouw ligt de focus op kwalitatief hoogstaande, duurzame voorzieningen. Dat we hier goed in slagen blijkt uit de positieve feedback die wij krijgen. De focus op kwaliteit leidt op termijn bovendien tot een flinke verlaging van onze onderhouds- en beheerkosten. Duurzaam werken is inmiddels een modebegrip geworden. Voor Marrekrite betekent het vooral dat we kijken naar de lange termijn en dus naar de kosten van de gehele levenscyclus. Het mes van “kiezen voor kwaliteit” snijdt daarmee aan vele kanten tegelijk. Steigers en damwanden Het jaar 2025 was wat de vervanging van oude aanlegvoorzieningen betreft, in navolging van 2024, opnieuw geen opvallend jaar. We hebben uitgevoerd wat we ons ten doel hadden gesteld en dat verliep zonder noemenswaardige problemen. Omdat de kosten meevielen ten opzichte van de begroting, konden we zelfs enkele extra werkzaamheden uitvoeren. De aannemers leverden de werken tijdig en volgens onze eisen op. Daarmee werkten we naar tevredenheid aan onze meerjarige vervangingsoperatie, zij het dat we de afgelopen jaren wel hebben gezien dat we steeds minder meters kunnen wegzetten voor hetzelfde geld. Tien jaar geleden hadden we berekend dat we in 2026 met de vervangingsoperatie klaar zouden zijn. Door de significant gestegen prijzen is dat niet haalbaar gebleken. Onze vervangingsopgave loopt na 2025 nog een paar jaar door. Het tempo van vervangen gaat wel naar beneden. Door de hele provincie heen zijn de slechtste voorzieningen inmiddels vervangen. We blijven jaarlijks vervangen wat de hoogste prioriteit heeft en hebben de ruimte en het overzicht om daarin te schuiven, indien nodig. Gelukkig blijft het tegenwoordig bij uitdagingen op financieel vlak. MarBoeien In 2024 heeft een aannemer alle MarBoeien gecontroleerd en waar nodig van nieuwe onderdelen voorzien. Op dit moment houden we vast aan een inspectiecyclus van 2 jaar, met het oprekken van deze cyclus zijn we erg voorzichtig. Boven alles moeten onze voorzieningen veilig en betrouwbaar zijn, temeer daar de boeien zijn nog altijd heel populair zijn. Dit maakt de investeringen wel doelmatig. Tegelijk kan niet worden ontkend dat de boeien niet zo goedkoop zijn als we bij de introductie hadden gehoopt. Vanwege de tweejaarlijkse inspectiecyclus zijn er in 2025 zijn geen acties ondernomen met betrekking tot de MarBoeien. Een nieuwe controle en eventuele herstelwerkzaamheden staan weer gepland voor 2026.
12 Jaarstukken 2025 Húskes Nadat er in 2024 weinig beweging te zien was op het terrein van “vuilwater”, kwam de zaak in 2025 langzaam weer op gang. Binnen het PBOW is afgesproken om te bekijken of de Húskes opnieuw in gebruik kunnen worden genomen. In samenspraak met onder andere Wetterskip is besloten om eerst één Húske aan een grondige testfase te onderwerpen. In samenwerking met het CEW is hiervoor eind 2025 een plan van aanpak opgesteld. De uitvoering van deze test staat gepland voor begin 2026 en moet duidelijkheid geven over de werking (kwaliteit van zuivering) en eventuele noodzakelijke aanpassingen om de 3 Húskes weer in bedrijf te nemen. Na afronding van de testfase moet overigens nog wel worden bezien op welke wijze de daadwerkelijke ingebruikname en het onderhoud kan worden gefinancierd.
Wat heeft het gekost?
* De verschillen tussen realisatie en begroting zijn opgenomen in de toelichting op de het overzicht baten en lasten
Waterrecreatie Begroting 2025 Begroting 2025 na wijziging Jaarrekening 2025 Jaarrekening 2024 Baten 16.643 58.643 57.765 16.158 Lasten -823.289 -1.025.130 -977.486 -801.260 Saldo (voor bestemming) -806.646 -966.487 -919.721 -785.102 Onttrekking uit reserves - 50.000 - - Toevoegingen aan reserves - - - - Saldo (na bestemming) -806.646 -916.487 -919.721 -785.102 Jaarstukken 2025 13 1.3 Programma Landrecreatie Wat hebben we gedaan? De hoofdtaak binnen het programma Landrecreatie betreft het beheer en onderhoud aan de fiets- en wandelknooppuntnetwerken. Daarnaast ontwikkelen en beheren we de toeristische overstappunten (TOP’s). Het onderhoud aan deze voorzieningen wordt uitbesteed aan een aannemer. Het onderhoudscontract is per 2025 gegund aan de aannemer waar we al jaren naar tevredenheid mee werken. Er is een contract afgesloten voor de periode 2025 tot en met 2027, waarbij we de optie hebben om maximaal twee maal met twee jaar te verlengen. Dit betekent dat we met vertrouwen naar de toekomst kijken als het gaat om het vasthouden van de huidige kwaliteit. Fryslân behoort al jaren tot de top in Nederland en dat houden we graag zo. Zoals elk jaar zijn voor de fiets- en wandelnetwerken, voorafgaand aan de start van het nieuwe seizoen, onderhoudsrondes gedaan. Daarnaast werden (schade)meldingen jaarrond verholpen. Ook zijn er, ter verbetering van beide netwerken, diverse trajectwijzigingen doorgevoerd. Soms gebeurde dat in verband met infrastructurele werken, om TOP’s, ligplaatsen, of de netwerken van omliggende provincies beter te laten aansluiten, maar soms ook puur om de netwerken net weer iets aantrekkelijker of veiliger te laten lopen. Daarnaast hebben we in 2025 de beoogde “TOP-explosie” kunnen realiseren. We kregen er maar liefst 11 TOP’s bij, waarmee het TOP-netwerk Fryslân nu in totaal 30 TOP’s telt, verspreid over de hele provincie.
Wat heeft het gekost?
* De verschillen tussen realisatie en begroting zijn opgenomen in de toelichting op de het overzicht baten en lasten
Landrecreatie Begroting 2025 Begroting 2025 na wijziging Jaarrekening 2025 Jaarrekening 2024 Baten - 15.000 27.095 73.044 Lasten -435.420 -498.420 -352.884 -476.765 Saldo (voor bestemming) -435.420 -483.420 -325.789 -403.721 Onttrekking uit reserves - - - - Toevoegingen aan reserves - - - - Saldo (na bestemming) -435.420 -483.420 -325.789 -403.721
14 Jaarstukken 2025 1.4 Programma Baggeren Wat hebben we gedaan? De ambitie om op het vlak van baggeren net zo projectmatig te opereren als op het domein van de vervanging van aanlegvoorzieningen, is in 2025 verder geconcretiseerd. De in 2024 gestarte baggerwerkzaamheden in het Lauwersmeer zijn begin 2025 afgerond. Daarnaast zijn in de loop van het jaar baggerwerkzaamheden uitgevoerd bij Brandemar, de Houkesloot en het Burgumer Mar. Hiermee zijn opnieuw belangrijke stappen gezet in het structureel aanpakken van de “verondieping” rondom onze ligplaatsen. In 2025 is besloten om in plaats van externen, onze buitendienst de jaarlijks peilingen te laten uitvoeren op de locaties waar ook gemaaid wordt. Behalve het laten doen van peilingen, is ook de inhuur van externe ingenieursdiensten voor de voorbereiding en aanbesteding van baggerwerken niet langer nodig, aangezien we deze kennis inmiddels zelf in huis hebben. Door deze taken zelf te hand te nemen bouwen wij op efficiënte wijze een actueel, breed en actief bestand op, dat ons in staat stelt om een schatting te maken van onze structurele opgave. Zoals we in eerdere jaren hebben opgemerkt, is de onderwaterwereld nog altijd grotendeels “terra incognita”. Dat is overigens geen reden voor paniek, overal kan nog prima gevaren worden. Anderzijds merken we wel dat het op bepaalde plekken ondieper wordt. Door jaarlijks op een flink aantal ligplaatsen te peilen, kunnen we de voortgang van de “verondieping” nauwkeurig volgen. De peilingen stellen ons bovendien in staat om toekomstige baggerwerken gericht te programmeren en tijdig in te spelen op problemen. Voor de in 2025 uitgevoerde werken is gebruikgemaakt van eerder uitgevoerde milieu- hygiënische onderzoeken. Hierdoor zijn in dit verslagjaar geen kosten gemaakt voor aanvullend onderzoek. Het budget kon worden besteed aan het baggeren zelf. Baggeren blijft een prijzige bezigheid, maar dat gezegd hebbend, konden we met scherpe aanbiedingen werken. De baggerwerken worden door ons bovendien inmiddels zelfstandig aanbesteed, vergelijkbaar met de aanpak die wordt gehanteerd bij projecten voor damwanden, steigers en overige werken. Deze werkwijze draagt bij aan meer voorspelbaarheid, een efficiëntere uitvoering en een structurele beheersing van de baggeropgave.
Wat heeft het gekost?
* De verschillen tussen realisatie en begroting zijn opgenomen in de toelichting op de het overzicht baten en lasten Baggeren Begroting 2025 Begroting 2025 na wijziging Jaarrekening 2025 Jaarrekening 2024 Baten - - - - Lasten -200.000 -200.000 -206.184 -245.958 Saldo (voor bestemming) -200.000 -200.000 -206.184 -245.958 Onttrekking uit reserves - - - - Toevoegingen aan reserves - - - - Saldo (na bestemming) -200.000 -200.000 -206.184 -245.958 Jaarstukken 2025 15 1.5 Programma Ontwikkelingen Wat hebben we gedaan? De belangrijkste ontwikkeling binnen Marrekrite in 2025 is de start van het routebureau. In april is hiervoor een tweetal nieuwe medewerkers aangesteld. Routebureau Fryslân heeft dit jaar, na een periode van verkennen en leren kennen, de eerste stappen gezet in het opbouwen van een toekomstbestendig en samenhangend routeaanbod. Daarbij tekenden zich 2 grote domeinen af. Enerzijds moest er een begin worden gemaakt met de ontwikkeling van een duidelijk beleids- en uitvoeringskader, waarin kwaliteit, data en samenwerking centraal staan. Met ruim 1.000 routes, een Routeboekje als kwaliteitsinstrument, een groeiend vrijwilligersnetwerk en samenwerking met partners zoals Merk Fryslân en de RMO’s, maar ook diverse route- ontwikkelaars, is een begin gemaakt met het organiseren van de wereld van het route-aanbod. 2025 stond daarmee in het teken van organisatieopbouw, het ontwikkelen van kwaliteitscriteria voor routes en het verkennen van kansen en knelpunten. Samenwerking met vrijwilligers, gemeenten en (landelijke) partners vormde de kern van de werkzaamheden. Het andere grote aandachtsveld voor het routebureau betrof de routes zelf (beheer). Er is gestart met het checken van de belangrijkste routes op kwaliteit, juistheid en actualiteit. Projecten als de Elfstedenfietsroute (ontwikkeling routekaart en de keten rond de bijbehorende stempelkaart) tonen de inzet op zowel beheer als verbetering, waarbij we extra aandacht hebben voor beleving, erfgoed en toegankelijkheid. Eenmaal aan de slag met het enorme route-aanbod (meer dan 100 routes), bleek meteen dat er veel achterstallig onderhoud is. Er is geen route waar niet iets mee aan de hand is. We denken dat het wel even duurt voor de basis (het bestaande) op orde is, zoals bij onze voorzieningen op water en land intussen het geval is. Dat betekent dat we realistisch moeten zijn naar onze stakeholders. Nieuwe initiatieven zijn mooi en brengen een hoop vrolijkheid en energie met zich mee, maar we moeten de basis op orde krijgen om “in control” komen. Wat de financiële kant betreft: het budget voor 2025 voor het routebureau was door het adviesbureau in de verkenningsfase geraamd op € 330.000. Doordat de medewerkers pas in april in dienst konden treden, was al vroeg duidelijk dat dit budget niet volledig besteed zou worden. Via een begrotingswijziging is het budget voor 2025 verlaagd naar € 210.000. En ook die inschatting blijkt uiteindelijk iets te hoog zijn geweest. Overigens is het goed om te weten dat het programma Ontwikkelingen meer behelst dan alleen het routebureau: onder dit programma vallen diverse door externe partijen gefinancierde projecten, waarvan de lasten grotendeels via de balans lopen. In 2025 zijn diverse projecten, waarvoor Marrekrite incidentele bijdragen van vooral de provincie Fryslân heeft ontvangen, inhoudelijk en financieel afgerond. Het gaat dan om de projecten Vaarknooppunten, Vuilwater, Vaarklasse G, Camperen, Dagrecreatieve Netwerken 2024 en het Rondje Snitsermar. Een deel van de restbudgetten is terugbetaald aan de provincie, voor een ander deel is de projectperiode verlengd. Dat betreft onder andere het project Vuilwater, waarvoor we in 2025 zijn gestart met een onderzoek naar een vervolg, maar ook het project Landpadenregeling, waarvoor we eind 2025 - naar aanleiding van een motie in provinciale staten - de opdracht hebben gekregen om het advies uit 2021 te actualiseren.
16 Jaarstukken 2025 De provincie heeft ons gevraagd het restbudget van het project Vaarklasse G in 2026 te gebruiken voor het ontwikkelen van een digitale vaarkaart. Binnen het Rondje Snitsermar zetten we, door de aanleg van een fietspad, in op ontsluiting van de ligplaatsen aan de Noarder Aldewei nabij Goïngaryp. Door de afronding van diverse lopende projecten en een geringe aanwas van nieuwe plannen, ontstond er in 2025 meer rust en ruimte in de organisatie om aan de bedrijfsvoering te werken.
Wat heeft het gekost?
* De verschillen tussen realisatie en begroting zijn opgenomen in de toelichting op de het overzicht baten en lasten
Ontwikkelingen Begroting 2025 Begroting 2025 na wijziging Jaarrekening 2025 Jaarrekening 2024 Baten - 175.000 143.868 - Lasten -20.000 -210.000 -178.676 - Saldo (voor bestemming) -20.000 -35.000 -34.808 - Onttrekking uit reserves - 35.000 28.774 - Toevoegingen aan reserves - - - - Saldo na bestemming -20.000 - -6.034 - Jaarstukken 2025 17 1.6 Programma Wimpels, Donateurs & Vrijwilligers Wat hebben we gedaan? Zoals we in eerdere jaarverslagen ook opmerkten, is het weer al jaren een veel belangrijker factor in de recreatie was dan het vroeger was. In de hoogtedagen van de watersport in Fryslân ging je “gewoon varen” als je een boot had, weer of geen weer. Dat is al lang niet meer zo. Veel mensen hebben de luxe dat zij voor hun ontspanning uit vele activiteiten kunnen kiezen. Het weer telt sterk me in de uiteindelijke keuzes. Tegenwoordig boeken mensen een weekje naar de zon makkelijker, dan vroeger een dagje naar de Efteling. 2025 was qua weer een uitzonderlijk jaar (zie knmi.nl). In de afgelopen 100 jaar was het alleen in 2022 warmer dan in 2025. Hoewel de oorzaak hiervan te denken geeft, is het effect voor de recreatie positief. Het voorjaar begon vroeg en was zacht. Het regende bijna niet. De zomer was warm en eveneens droog en leverde maar liefst tweemaal een hittegolf op. De herfst was zacht, maar juist erg nat. Al met al hadden we in 2025 een lang seizoen met veel mooie dagen, met veel droog en zonnig weer. Dat was daarom goed recreëren op het water, maar ook om te fietsen en te wandelen was 2025 een prachtig jaar. Ondanks het uitzonderlijk goede weer hadden onze mensen op het water (buitendienst) de indruk dat het qua drukte een vrij gemiddeld jaar was, of eerder wat aan de rustige kant. Rond de bouwvak was het tijdelijk erg druk, maar dat is elk jaar zo. Dit beeld staaft de stelling uit de verslagen van de afgelopen jaren: “we lijken te kunnen concluderen dat er sprake is van een trend, die vóór de corona-periode al zichtbaar werd: het wordt rustiger op het Friese water”. Als het rustiger wordt op het water is het logisch om te veronderstellen dat de wimpelverkoop ook terug zou lopen, maar dat lijkt niet aan de orde te zijn. Al jaren zien we een licht stijgende verkoop, waarbij alleen 2024 een uitzondering is. In dat jaar viel het aantal verkochte wimpels iets terug, maar in 2025 herstelde de trend zich die tot en met 2023 zichtbaar was: elk jaar iets meer verkochte wimpels. De conclusie lijkt te zijn dat het aantal gebruikers nog steeds toeneemt, maar dat het gebruik per gebruiker afneemt. Dat strookt met de stelling hierboven: mensen hebben meer activiteiten dan varen alleen. Ondanks het feit dat zij minder (vaak) varen, blijven mensen de wimpel kopen. Waarom de verkopen in 2024 licht daalden, is gissen. Een verklaring zou kunnen zijn dat we in 2024, voor het eerst in jaren, de wimpelprijs met € 5 verhoogden. In het verleden werd de wimpel elk jaar een euro duurder. Per 2017 is besloten de prijzen voor een aantal jaren vast te zetten en ze na een nader te bepalen aantal jaren in een keer met € 5 te verhogen. Er zou dus sprake kunnen zijn geweest van een “schrikeffect”. Als dat zo was, was de schrik maar van korte duur, want in als gezegd verkochten we nog nooit zo goed als in 2025. Doordat we in 2025 niet alleen hogere aantallen verkochte wimpels zagen dan in 2023, maar ook elke verkochte wimpel € 5 meer opbracht, is de wimpelomzet in 2025 naar een recordhoogte gestegen. We zien eveneens positieve ontwikkelingen op het vlak van de donateurs. Nog steeds kiezen mensen ervoor om zich structureel aan ons te verbinden door donateur te worden. In lijn daarmee zien we de bedragen die we aan vrijwillige bedragen extra binnen krijgen ook nog altijd toenemen. Ook lijkt het erop dat we vaker worden gevonden in het kader van schenkingen en nalatenschappen.