Schouwen-Duiveland, 10 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 16 november 2026.
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
Inleiding
[Deze maatregelentoolbox maakt de vertaalslag van de](https://arcg.is/10uDr10)
ambities en kansen op de ambitiekaart naar de uitvoering. De
maatregelentoolbox vormt een hulpmiddel om van visie naar
uitvoering te komen. De maatregelen in de toolbox geven
richting en inspiratie, maar vormen geen blauwdruk. De
uitwerking blijft maatwerk en vraagt om een zorgvuldige en
integrale aanpak. Niet alles kan overal, en niet alles hoeft
tegelijk. Door kansen slim te combineren met andere opgaven
werken we aan een groener, sterker en toekomstbestendig
Schouwen-Duiveland. De uitvoering gebeurt stap voor stap en
samen met onze partners. We stimuleren en ondersteunen
initiatieven die bijdragen aan het versterken van
biodiversiteit. Zo ontstaat ruimte voor initiatieven die
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 1/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
bijdragen aan biodiversiteit én passen bij de praktijk van
grondeigenaren en gebruikers.
Voor de verschillende elementen van de ambitiekaart is
uitgewerkt hoe we hiermee aan de slag kunnen gaan. Met
afbeeldingen en sfeerbeelden worden de mogelijke
maatregelen en inrichtingskansen gevisualiseerd. Daarnaast
is een overzicht opgenomen van aanbevolen soorten die
toegepast dienen te worden bij de aanplant van (nieuwe)
groene structuren of het versterken van bestaande structuren.
Op basis hiervan kunnen we, samen met onze partners,
gericht werken aan onze ambities.
In vervolg op de toolbox is een uitvoeringsagenda (tabellen)
opgenomen met projecten en activiteiten. De toolbox en de
tabellen vormen gezamenlijk de uitvoeringsagenda
biodiversiteit voor Schouwen-Duiveland.
Algemene bedreigingen voor de
biodiversiteit ten aanzien van de
groene structuren zijn:
monotone inrichting;
versnippering;
verdichting/verharding;
gevolgen van klimaatverandering
(verdroging).
Mogelijke maatregelen en
Versterken groene structuren
inrichtingskeuzes die zorgen voor een versterking van de
groene structuren zijn:
Nieuwe groenstructuren realiseren
Het realiseren van nieuwe groenstructuren draagt direct bij
aan de biodiversiteit doordat er nieuwe ecologische
verbindingen ontstaan. Daarnaast zorgt nieuw groen voor
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 2/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
meer voedselaanbod. Hiervan
profiteren zoogdieren als de
bunzing, wezel en dwergspitsmuis.
Het is belangrijk om voldoende
gelaagdheid in de groenstructuren
aan te brengen. De aanwezigheid
[van houtwallen, heggen, en zoom-](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-U6RyAX)
[en mantelvegetatie zorgen voor een](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-eEbOro)
groter leefgebied voor broedvogels
als de braamsluiper, heggenmus en
groenling. Wanneer dit
_Gelaagdheid van beplanting._
_Bron: Ark Rewilding_
gecombineerd wordt met de aanleg of het behoud van
waterstructuren kunnen ook amfibieën zoals de kleine
watersalamander, de heikikker en de gewone pad hiervan
profiteren.
Bestaande groenstructuren
versterken
Het behouden en versterken van de
bestaande groenstructuren geeft
ecologische winst, omdat hier de
variatie vaak groter is dan bij jonge
aanplant. Oude bomen en oude
lijnstructuren bevatten vaker holtes,
spleten, dood hout en een stabieler
[microklimaat. Daarnaast zijn vaste](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-jHcDkw)
_Stoofweg Dreischor. Bron: Google Maps_
vliegroutes vastgelegd op basis van deze oudere bestaande
groenstructuren. Hiervan profiteren veel vleermuizen
(gewone dwergvleermuis, laatvlieger, ruige
dwergvleermuis) en boom- en holenbroeders
(boomkruiper, boomklever, groene specht). Het verdient
dan ook de voorkeur om bestaande groenstructuren te
behouden én te versterken boven het vernieuwen van
groenstructuren. Als het toch noodzakelijk is om in te
grijpen in bestaande groenstructuren dan dient dit
gefaseerd te gebeuren. Bij het versterken of uitbreiden is
het belangrijk om zorgvuldig om te gaan met de reeds
aanwezige natuurwaarden.
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 3/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
Verbindende laanbeplanting
Verbindende laanbeplanting en
wegbeplanting zijn vooral van
belang voor vleermuizen (gewone
dwergvleermuis, laatvlieger, ruige
dwergvleermuis) en boomgebonden
vogels (boomkruiper, boomklever,
holenduif). Vleermuizen gebruiken
vaste vliegroutes langs lanen,
_Wegbeplanting Stolpweg_
_Nieuwerkerk. Bron: Google Maps_
heggen en bosranden. Hierbij bieden oude bomen meer
holtes en spleten dan nieuwe aanplant.
Ook bij laan- en wegbeplanting dient er oog te zijn voor
voldoende gelaagdheid. Het is wenselijk om waar mogelijk
en passend naast (laan)bomen ook struwelen en hagen aan
[te planten en/of zoom- en mantelvegetatie te ontwikkelen.](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-eEbOro)
Tegelijkertijd dient op bepaalde locaties de openheid juist in
stand te worden gehouden, bijvoorbeeld in bermen met
volle zon en in zoomvegetaties waar vlinders en
warmteminnende insecten aanwezig zijn. Schaduwwerking
door opgaande beplantingen is voor deze soorten nadelig.
Onderhoud door middel van bijvoorbeeld snoeien en/of
gefaseerd maaien kan bijdragen aan het behoud van deze
halfopen laanbeplanting.
Akkerranden
[Akkerranden kunnen dienst doen](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-bIwwkv)
als een waardevolle, groene
structuur. Ondanks het vaak
tijdelijke karakter van een
akkerrand zijn er veel positieve
effecten te noemen. Een akkerrand
doet dienst als voedselbron,
[schuilplaats en foerageergebied voor](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-tjVaZa)
insecten en vogels, draagt bij aan natuurlijke
_Akkerrand. Bron: Van Iperen_
plaagbeheersing vanwege het aantrekkende effect van
insecten en doet dienst als bufferzone, zodat watergangen
en greppels beter beschermd worden tegen uitspoeling van
meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen. Daarnaast
heeft een akkerrand een educatieve- en esthetische waarde
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 4/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
in het landschap. Akkerranden dienen ingezaaid te worden
met kruidenrijke mengsels van inheemse en bij voorkeur
autochtone zaden.
Om een akkerrand tot een succes te maken is, naast het
kiezen van de juiste soorten, het voorbereiden van de
ondergrond van groot belang. Belangrijk is om te starten
met een onkruidvrije locatie, bv. door het toepassen van
[een ‘vals zaaibed’. Dit voorkomt dat probleemonkruiden](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-TYXKfs)
gaan concurreren met de gewenste soorten en dat deze
‘akkeronkruiden’ migreren naar het aanliggende perceel.
Door ongewenste akkeronkruiden tijdig te verwijderen is
overlast voor landbouwkundig gebruik van de percelen te
voorkomen.
Stapstenen aanleggen waar een doorlopende corridor
niet haalbaar is Als het ruimtelijk niet
mogelijk is een volledig aansluitende verbinding van
groene structuren te realiseren, kun je werken met
[stapstenen van kleinere structuren die dienen als](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-65gY9N)
leefgebied voor de soorten waarvoor de verbinding nodig
is. Hierbij kun je denken aan kleine struwelen, kruidenrijke
bermdelen of kleine bosjes. Zo wordt de afstand tussen
leefgebieden verkleind en blijft migratie en verspreiding
van soorten mogelijk. In de praktijk betekent verbinding
dus niet één doorgaande route, maar een netwerk van
functionele schakels.
Beheer
Bij het realiseren én behouden/versterken van de groene
structuren is goed beheer erg belangrijk. Juist met het beheer
kan gestuurd worden op de ontwikkeling van een passende
groenstructuur en het behouden en verkrijgen van hoge
natuurwaarden.
Beheerstrategieën die kunnen worden toegepast bij de
genoemde maatregelen en inrichtingskeuzes:
Gefaseerd maaibeheer
[Gefaseerd maaien is een vorm van ecologisch maaibeheer.](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-NXYGYi)
Dit houdt in dat de aanwezige vegetatie, in een
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 5/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
(natuur)terrein, berm of op een (dijk)talud, niet in één keer
gemaaid wordt, maar dat er bepaalde delen van de
vegetatie gehandhaafd blijven. De delen waar de vegetatie
gehandhaafd blijft, worden op een ander tijdstip alsnog
gemaaid, waarbij er dan weer een ander deel van de
vegetatie gespaard blijft. Gefaseerd maaien geeft meer
variatie in bloemen en kruiden en het voorkomt dat de
gehele habitat (van bijv. insecten) in één keer verdwijnt.
Deze beheermaatregel komt daarmee direct ten goede aan
de biodiversiteit.
_Gefaseerd maaibeheer - deel vegetatie blijft staan_
Gefaseerd versterken/omvormen van groenstructuren
Bij bestaande groenstructuren kan de (natuur)kwaliteit
worden verhoogd door voldoende variatie aan te brengen.
[Een afwisseling van gesloten beplanting met halfopen](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-TMHxM1)
[beplanting komt de biodiversiteit ten goede. In het](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-8zEOFH)
beheerbeleid kan er bewust voor gekozen worden om in
delen van de groenstructuur weinig of geen beheer toe te
passen (en daarmee verdichting te stimuleren), terwijl in
andere delen het beheer juist gericht is op het realiseren
van openheid. Hiermee ontstaat er meer gelaagdheid en
variatie in de groenstructuur.
[In het Groenbeleids- en beheerplan van Gemeente](https://schouwenduiveland.raadsinformatie.nl/document/13681020/2/995441+Bijlage+0+Groenbeheer-+en+Beleidsplan+%28aangepast%29)
Schouwen-Duiveland staan hiervoor de nodige
aanbevelingen.
[Ontwikkelen van mantel- en zoomvegetaties](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-eEbOro)
Mantel- en zoomvegetaties kunnen gerealiseerd worden
door bestaande (bos)randen om te vormen door de randen
gefaseerd te dunnen en bomen af te zetten (laag bij de
grond af te zagen). Er ontstaat dan voldoende licht en
groeiruimte voor kruidachtige- en struikvormende soorten.
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 6/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
Als er voldoende ruimte beschikbaar is rond een bestaande
groenstructuur kan een mantel- en zoomvegetatie ook
worden gerealiseerd aansluitend op de bestaande
(bos)rand. Dit kan door deze stroken minder intensief te
maaien en kruidenrijke vegetatie spontaan te laten
ontwikkelen. Het plaatselijk aanplanten of inzaaien van
deze (bos)randen is ook mogelijk. Voorwaarde is dat er in
deze randen voldoende licht en bezonning aanwezig is om
de mantel- en zoomvegetatie tot een succes te maken.
_Opbouw van een mantelzoom vegetatie_
De blauwe structuur kan worden
verbeterd met maatregelen die gericht
zijn op watergangen, kreken en
binnendijkse natte zones en
oppervlaktewateren. Maatregelen zijn
gericht op het versterken van
biodiversiteit zowel onder als boven
het wateroppervlak. Op de
ambitiekaart zijn locaties waar dit
kansrijk is, aangegeven.
Versterken blauwe structuren
Algemene bedreigingen voor de blauwe structuren zijn:
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 7/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
een slechte waterkwaliteit
harde, steile oevers
versnippering.
| Col1 | Col2 | Col3 |
|---|---|---|
| Mogelijk een vers | e maatregelen en inrichtingskeuzes die zorgen voor terking van de blauwe structuren zijn: | e maatregelen en inrichtingskeuzes die zorgen voor terking van de blauwe structuren zijn: |
| Natuurvriendelijke oevers Natuurvriendelijke oeverszorgen | Natuurvriendelijke oevers Natuurvriendelijke oeverszorgen | Natuurvriendelijke oevers Natuurvriendelijke oeverszorgen |
| voor ondiepe, warmere en geleidelijke overgangen tussen land en water. Dit is gunstig voor amfibieën (kleine watersalamander, heikikker en gewone pad). Daarnaast biedt de oevervegetatie leefruimte voor libellenlarven _Natuurvriendelijke oever. Bro_ _Waterschap Scheldestromen_ | voor ondiepe, warmere en geleidelijke overgangen tussen land en water. Dit is gunstig voor amfibieën (kleine watersalamander, heikikker en gewone pad). Daarnaast biedt de oevervegetatie leefruimte voor libellenlarven _Natuurvriendelijke oever. Bro_ _Waterschap Scheldestromen_ | voor ondiepe, warmere en geleidelijke overgangen tussen land en water. Dit is gunstig voor amfibieën (kleine watersalamander, heikikker en gewone pad). Daarnaast biedt de oevervegetatie leefruimte voor libellenlarven _Natuurvriendelijke oever. Bro_ _Waterschap Scheldestromen_ |
vuurjuffer), waterslakken (grote poelslak, posthorenslak,
grote diepslak) en jagende vleermuizen (meervleermuis
watervleermuis, gewone dwergvleermuis).
Het is wenselijk om natuurvriendelijke oevers met elkaar te
verbinden zodat een doorgaande verbinding van een
(groen)blauwe structuur ontstaat.
_Flauwe (natuurvriendelijke) oever_
Riet- en kruidenzones
Riet- en vochtige kruidenzones bieden dekking,
nestgelegenheid en voedsel voor insecten. Hier profiteren
insecten van zoals de tuinhommel, matte bandgroefbij,
dagpauwoog, icarusblauwtje en kleine vuurvlinder. Maar
ook rietgebonden soorten zoals egale rietboorder,
gestreepte rietuil en rietvink, broedvogels (rietgors,
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 8/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
sprinkhaanzanger) en zoogdieren
(bunzing en wezel) profiteren
hiervan. Afhankelijk van de
grondsoort en bodem kan de
vegetatie in de riet- en kruidenzones
worden bepaald.
Rustige inhammen
Rustige inhammen in blauwe
structuren werken als relatief
storingsarme voortplantings- en
groeihabitats voor verschillende
_Riet- en kruidenoever. Bron:_
_Natuur en milieu Drenthe_
soorten. Deze zijn vooral nuttig voor amfibieën (kleine
watersalamander, heikikker), libellen (lantaarntje,
variabele waterjuffer), broedvogels (waterhoen, dodaars,
krakeend), en vleermuizen (meervleermuis,
watervleermuis). Om de blauwe structuren te versterken
kunnen bij bestaande natte zones of oppervlaktewateren
rustige inhammen worden gerealiseerd.
Vis- en amfibieënvriendelijke verbindingen
Deze maatregel voorkomt dat populaties geïsoleerd raken.
Nieuwe natte verbindingen tussen bestaande blauwe
structuren helpen soorten om nieuwe wateren te bereiken
en droogte of andere verstoringen te ontwijken. Dit houdt
de genetische uitwisseling op gang en is daarmee van
belang voor het voortbestaan van verschillende soorten. Dit
heeft vooral positieve effecten op amfibieën (kleine
watersalamander, meerkikker), libellen en juffers,
watermollusken en mosselen en is daarmee ook positief
voor soorten als blauwe reiger en fuut.
Variatie in diepte
Variatie in diepte in blauwe structuren zorgt voor meer
variatie in stroming en temperatuur. Ondiepe delen zijn
nuttig als voortplantingswater, terwijl de diepere delen
kunnen zorgen voor verkoeling. Dit is van nut voor
amfibieën (heikikker, gewone pad, kleine
watersalamander), libellen (lantaarntje, variabele
[waterjuffer), en watermollusken en mosselen. Aan de](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-vbPowl)
randen van de blauwe structuren ontstaat een zone voor
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 9/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
oeverplanten als gewone dotterbloem, echte
koekoeksbloem en pinksterbloem. Bij de aanleg of
uitbreiding van blauwe structuren dient er dan ook
voldoende variatie in bodemhoogtes en taludverhoudingen
[te worden aangebracht. Een plas-drasberm is hiervan een](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-Uz0Dmh)
goed voorbeeld.
_Variatie in diepte_
Stapstenen aanleggen waar een doorlopende corridor
niet haalbaar is Als het ruimtelijk
niet mogelijk is een volledig aansluitende verbinding van
blauwe structuren te realiseren, kun je werken met
[stapstenen van kleinere structuren die dienen als](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-65gY9N)
leefgebied voor de soorten waarvoor de verbinding nodig
is. Hierbij kun je denken aan poelen of rustige inhammen.
Hiermee wordt de afstand tussen leefgebieden verkleind en
blijft migratie en verspreiding van soorten mogelijk. Het
idee van verbinding gaat in de praktijk dus niet alleen om
één doorgaande zone, maar om een netwerk van
functionele schakels.
De verschillende maatregelen gericht op de blauwe structuren
verbeteren de waterkwaliteit en natte dooradering van het
gebied. Hiermee maken we watergangen weer leefgebied voor
verschillende soorten in plaats van alleen een afvoersloot. Dit
is gunstig voor amfibieën, libellen, waterinsecten, vissen en
watervleermuis.
Beheer
Bij het versterken van blauwe structuren is een goed beheer
erg belangrijk. Hiermee wordt gestuurd op de waterkwaliteit
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 10/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
en wordt gericht ingezet op het versterken van een goede
overgang tussen land en water.
Beheerstrategieën die kunnen worden toegepast bij de
genoemde maatregelen en inrichtingskeuzes:
Gefaseerd maaien is een vorm van
[ecologisch maaibeheer. Dit houdt in](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-NXYGYi)
dat de aanwezige vegetatie niet in
één keer gemaaid wordt, maar dat
er bepaalde delen van de vegetatie
gehandhaafd blijven. De delen waar
de vegetatie gehandhaafd blijft,
worden op een ander tijdstip alsnog
gemaaid, waarbij er dan weer een
ander deel van de vegetatie
_Ecologisch slootbeheer. Bron:_
_Elan zuidoost Friesland_
gespaard blijft. Gefaseerd maaien geeft meer variatie in
bloemen en kruiden en het voorkomt dat de gehele habitat
(van bv. insecten) in één keer verdwijnt. Deze
beheermaatregel komt daarmee direct ten goede aan de
biodiversiteit.
Gefaseerd versterken/omvormen van blauwe structuren
Door een goede variatie aan te brengen tussen open water
en meer begroeide delen met gewenste waterplanten en
oevervegetatie ontstaat er een biologisch evenwicht in de
blauwe structuren. Dit komt zowel de waterkwaliteit als de
biodiversiteit ten goede. Door gefaseerd te beheren en
gefaseerd te schonen in de blauwe structuren wordt het
beste resultaat bereikt. Hierbij blijft altijd een deel van de
vegetatie, slib en oever intact. Hierdoor overleven meer
soorten, waardoor deze ook sneller weer kunnen
uitbreiden. Dit heeft een positief effect op alle soorten.
Dijkbeplanting kent vaak de volgende bedreigingen:
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 11/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
monotone beplanting;
intensief maaibeheer / intensieve
begrazing;
vermesting en verruiging;
versnippering.
Dijkbeplantingen kan met de volgende
(beheer)maatregel(en) en
inrichtingskeuze worden verrijkt:
Bloemrijke en structuurrijke
taluds ontwikkelen
Dijken liggen als lange linten in het
landschap en functioneren hiermee
als ecologische verbindingszones
tussen natuurgebieden. Het
Dijken
aanbrengen van een grotere variatie
aan (soorten) dijkbeplanting creëert
_Bloemrijke taluds. Bron: www.bestuivers.nl_
een leefgebied voor meerdere soorten, zoals vogels, bijen,
vlinders en andere insecten. Dieper wortelende vegetatie
komt de stevigheid van de dijken (vaak waterkeringen) ten
goede. Het gevarieerd inrichten en beheren van ‘grasdijken’
is daarom zeker niet nadelig voor de waterveiligheid.
Om bloemrijke en structuurrijke taluds te ontwikkelen
kunnen (bij aanpassing of herinrichting van dijken) de
taluds ingezaaid worden met inheemse bloemen- of
kruidenmengsels in plaats van met standaard grasmengels.
Deze bloemrijke vegetatie zorgt (in combinatie met het
[juiste beheer) voor meer gelaagdheid (mantel-](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-eEbOro)
[zoomvegetatie) en is aantrekkelijk voor veel vlinders en](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-eEbOro)
insecten. Belangrijk is hierbij wel dat gekozen wordt voor
het gebruik van inheemse soorten.
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 12/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
_Structuurrijk talud_
Beheer dijkbeplanting
Bij het versterken en omvormen van dijkbeplantingen kan
met name winst behaald worden in het juiste beheer van de
dijken of taluds. Het is hierbij belangrijk het maaibeheer af te
stemmen op de aanwezige- en gewenste natuurwaarden. Op
dijken met intensief gemaaid gras kan bijvoorbeeld ingezet
worden op het spontaan laten ontwikkelen van ruigte en
[struweel. Hierdoor ontstaat meer gelaagdheid, eventueel in](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-GiSI1L)
combinatie met de al dan niet aanwezige bomen(rijen).
Beheerstrategieën die kunnen worden toegepast bij de
genoemde maatregelen en inrichtingskeuzes:
Gefaseerd maaibeheer
Gefaseerd maaien is een vorm van
[ecologisch maaibeheer. Dit houdt in](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-NXYGYi)
dat de aanwezige vegetatie op een
(dijk)talud, niet in één keer gemaaid
wordt, maar dat er bepaalde delen
van de vegetatie gehandhaafd
blijven. De delen waar de vegetatie
gehandhaafd blijft, worden op een
ander tijdstip alsnog gemaaid,
_Gefaseerd maaibeheer. Bron:_
_Handreiking grasbekleding_
waarbij er dan weer een ander deel van de vegetatie
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 13/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
gespaard blijft. Gefaseerd maaien geeft meer variatie in
bloemen en kruiden en het voorkomt dat de gehele habitat
(van bv. insecten) in één keer verdwijnt. Deze
beheermaatregel komt daarmee direct ten goede aan de
biodiversiteit.
Afvoeren maaisel (verarmen) of
extensiveren begrazing
Wanneer maaisel op dijktaluds blijft
liggen, verteert het snel en komen
voedingsstoffen vrij. Dit zorgt voor
soortenarme vegetaties met stikstof minnende soorten. Door maaisel en
daarmee nutriënten af te voeren,
verschraalt de bodem en wordt de
vegetatie soortenrijker.
_Extensieve begrazing Nieuwe Ronde_
_Blokweg Nieuwerkerk. Bron: Google Maps_
Veel dijktaluds worden intensief begraasd. Dit zorgt voor
een korte grasmat met weinig variatie aan soorten. Door in
te zetten op extensieve begrazing, waarbij vee in een lage
dichtheid wordt ingezet als beheermethode, ontstaat er een
variatie in vegetatiestructuur, maar wordt voorkomen dat
de dijken volledig verruigen of dichtgroeien. Grazers
verwijderen namelijk selectief en kleinschalig opgaande
beplanting.
Gefaseerd versterken/omvormen van dijkbeplanting
Dijken die voorzien zijn van oudere bomen die kaprijp zijn,
kunnen gefaseerd worden omgevormd naar een meer
gevarieerde dijkbeplanting. Hierbij is het belangrijk te
kiezen voor duurzame soorten en voldoende variatie.
Hiermee wordt een monocultuur voorkomen. Dit neemt het
risico op verspreiding van mogelijke ziekten of plagen af.
De opgave om de biodiversiteit te versterken beperkt zich niet
tot de binnendijkse gebieden. Ook in de buitendijkse gebieden
met aangrenzende wateren, zoals o.a. de Oosterschelde en de
Grevelingen, zijn er maatregelen te nemen en kunnen er
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 14/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
inrichtingskeuzes gemaakt worden die
zorgen voor een versterking van de
[onderwaterbiodiversiteit](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-0iD16y) _._
Voor het versterken van de
onderwaterbiodiversiteit kan gedacht
kan gedacht worden aan maatregelen
zoals:
Dijkbekledingen en
taludverstevigingen uitvoeren met
Onderwaterbiodiversiteit
meer natuurlijke, ecologische producten en het toepassen
van een variatie aan materialen;
[Vooroevers aantrekkelijk maken met behulp van rif-](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-5B3sSb)
[elementen of getijdebakken ten gunste van vissen en](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-5B3sSb)
schaal- en schelpdieren.
_Variatie aanbrengen in dijktaluds en aantrekkelijker maken van_
_vooroevers. Bron: Uitwerkingsplan_
_Innovatiezone De Levende Dijk Ouwerkerk – beeld: Anne Raspoort_
De Deltawerken zijn beeldbepalend voor Schouwen Duiveland. De Grevelingendam, Philipsdam en Brouwersdam
beschermen tegen water, verbinden gebieden en vormen de
overgang tussen land, water en kust. Op en rond de dammen
liggen kansen om de biodiversiteit verder te versterken.
Maatregelen richten zich op het benutten van kansen bij
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 15/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
beheer, onderhoud en inrichting van
de Deltawerken en aangrenzende
delta-natuur. Dit doen we samen met
Rijkswaterstaat.
Door beheer en inrichting
natuurinclusief vorm te geven, kunnen
de dammen meer betekenis krijgen als
leefgebied en verbindingszone voor
planten en dieren. Denk aan
bloemrijke bermen en taluds,
Optimaliseren biodiversiteit Deltawerken
zouttolerante vegetatie, natuurvriendelijke oevers waar dat
kan, rustplekken voor vogels en een inrichting die vissen,
insecten, kustvogels en kleine zoogdieren ondersteunt. Ook
zorgvuldig maaibeheer, minder verstoring en slimme
zonering van recreatie dragen hieraan bij.
De Deltawerken vormen daarnaast een schakel tussen kust,
open water en binnendijkse natuur. Ze kunnen helpen om
ecologische verbindingen te versterken en overgangszones
tussen zout en zoet, nat en droog, en land en water beter te
benutten. Daarbij blijft waterveiligheid altijd het
uitgangspunt. Biodiversiteit kan hier juist meeliften met
beheer, onderhoud en toekomstige aanpassingen aan de
infrastructuur.
In samenhang met de Deltawerken speelt ook de Roggenplaat
een belangrijke rol. Dit intergetijdengebied in de
Oosterschelde is van grote waarde als foerageer- en
rustgebied voor vogels en als leefgebied voor bodemdieren en
zeehonden. Door behoud, monitoring en natuurgericht beheer
blijft dit gebied een ecologische kern binnen de delta.
[In november 2020 is De Zeeuwse Bosvisie opgesteld. De](https://www.zeeland.nl/sites/default/files/digitaalarchief/IB21_e940e224.pdf)
kansen uit de bosvisie nemen we over door op specifieke
plekken aan de slag te gaan met het versterken van het
zoomkarakter, verdichting en het realiseren van dorpsbossen.
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 16/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
Versterken zoomkarakter
Het kenmerkende zoomgebied tussen
de duinen in de Kop van Schouwen en
de agrarische polders is kansrijk om
verder te versterken door de aanplant
van bos of boomgroepen. Deze moeten
gevarieerd samengesteld zijn, met een
kruidlaag, struiklaag en bomendek.
[Een brede mantel-zoomvegetatie](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-eEbOro)
samengesteld uit inheemse soorten
zoals de vuilboom, egelantier,
Versterken zoomkarakter
hazelaar, kardinaalsmuts, meidoorn en sleedoorn versterkt de
betekenis van het bos als leefgebied voor insecten
(boomhommel, grote bladsnijder, boomblauwtje,
icarusblauwtje, oranjetipje) en zangvogels (tjiftjaf,
braamsluiper, heggenmus). De aanwezige bebouwing,
waaronder recreatie- en bedrijventerreinen dient in deze
zone zorgvuldig landschappelijk te worden ingepast.
_Zoomvegetatie, Armhoekseweg Burgh-Haamstede. Bron: Google Maps_
Verdichting
Voor de locaties die kansrijk zijn voor
verdichting is het uitgangspunt het
realiseren van een doorgaande
structuur met duurzame, inheemse
(boom)soorten. Passende elementen
zijn bosstructuren en bosschages,
lijnvormige landschapselementen
zoals singelbeplantingen,
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 17/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
dijkbeplantingen op de randen,
[hakhoutsingels of bosjes om](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-WGc3M9)
Verdichting
bebouwing in te passen. Broedvogels die leven in boom- en
[struweelvegetatie profiteren van de verdichte tot halfopen](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-TMHxM1)
omgeving (boomkruiper, spotvogel, zwartkop, putter).
Vlinders (boomblauwtje, klein geaderd witje, gehakkelde
aurelia) en bijen (boomhommel, grote bladsnijder) profiteren
meer van de aangrenzende zoomvegetatie. Het respecteren
van de maat en schaal (en waar van toepassing de
waardevolle openheid) van de polder is leidend, naast een
goede aansluiting op omliggende polder.
_Links: buitenplaats met parken en bossen in Schuddebeurs. Bron:_
_www.opschouwenduiveland.nl. Rechts: Methodes van verdichting. Bron: Zeeuwse Bosvisie_
Realiseren dorpsbossen
Dorpsbossen worden aangelegd als
uitloopgebied voor de inwoners van de
dorpskern en als zachte overgang
tussen bebouwd gebied en het
landelijk gebied. Ze zijn gevarieerd in
beeld en beplantingstypes en kunnen
zowel een meer natuurlijk als een
gecultiveerd karakter hebben, zoals
bijvoorbeeld een voedselbos. Een
dorpsbos biedt ruimte aan
Uitbreiden dorpsbos
verschillende functies zoals spelen, educatie, recreatie zoals
wandelen en fietsen, en biedt bovendien ecologische waarde.
De omvang van de dorpsbossen moet aansluiten op de schaal
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 18/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
en het karakter van de locatie, maar het bos moet voldoende
robuust zijn om de verschillende functies in het bos een plek
te kunnen geven. Terwijl de dorpsbossen met name een
functie hebben als uitloopgebied, zorgen deze zeker ook voor
een versterking van de biodiversiteit. Soortgroepen die zich
thuis voelen in deze dorpsbossen zijn vogels (merel,
roodborst, zanglijster, staartmees), vleermuizen (gewone
dwergvleermuis, laatvlieger) en vlinders (gehakkelde aurelia,
citroenvlinder, boomblauwtje). Daarnaast kleine zoogdieren
zoals egel, bunzing en wezel, mits het dorpsbos niet helemaal
geïsoleerd ligt en aansluit op tuinen, singels, watergangen of
andere groenstructuren.
_Links: Dorpsbos Sirjansland. Bron: Wikipedia. Rechts:_
_voorbeelduitwerking dorpsbos. Bron: Zeeuwse Bosvisie_
In de gebieden op de grens van
stedelijk naar landelijk gebied wordt
het karakter van het stedelijk gebied
(de dorps of stadskern) vervlochten
met het karakter van het landelijk
Deze vervlechting zorgt voor een
aantrekkelijk uitloopgebied voor de
inwoners van de kernen en
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 19/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
tegelijkertijd vergroten we hiermee het
leefgebied voor zowel soorten die
kenmerkend zijn voor het bebouwd
Vervlechting stedelijk -
landelijk - recreatiegebied
gebied als voor soorten uit het landelijk gebied. In deze
overgangsgebieden wordt de biodiversiteit versterkt en
worden waar mogelijk de groene en blauwe structuren
versterkt en verbonden.
_Vervlechting kern en landelijk gebied Kerkwerve. Bron: Google Maps_
Maatregelen en inrichtingskeuzes die passen bij de
vervlechtingszones zijn:
Aanbrengen van gelaagdheid met gras, kruiden, ruigte,
struweel en bomen Dit zorgt voor meer
[schuilplekken, meer voedsel en een gunstiger microklimaat](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-jHcDkw)
[voor verschillende soorten. Mantel- en zoomvegetaties](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-eEbOro)
bieden bloemen, beschutting en warmte en zijn daardoor
belangrijk voor insecten (boomhommel, grote bladsnijder,
boomblauwtje, icarusblauwtje, oranjetipje). Insecten bieden
op hun beurt weer extra voedsel voor verschillende vogel en vleermuissoorten. Structuurrijke randen bieden
broedgelegenheid voor kleine zangvogels (tjiftjaf,
braamsluiper, heggenmus) en dekking voor kleine
zoogdieren zoals de egel. Bijen en vogels zoals de
huiszwaluw en boerenzwaluw kunnen ook profiteren van
de vervlechting tussen stedelijk en landelijke gebied.
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 20/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
Aanbrengen van groene structuren in lijnvormen (zoals
bomenrijen) Voor soorten die zich
door het landschap verplaatsen, kan de vervlechtingszone
van nut zijn als verbinding en geleiding. Vleermuizen
(gewone dwergvleermuis, laatvlieger, ruige
dwergvleermuis) volgen vaak lanen, heggen en bosranden
langs een vaste route. Ook amfibieën (kleine
watersalamander, gewone pad) gebruiken heggen,
houtwallen en houtsingels graag als verbinding tussen
leefgebieden. Bij kleine marterachtigen (wezel, bunzing,
hermelijn) zijn zulke lijnvormige, dekkende elementen zelfs
van levensbelang, omdat deze soorten geen grotere
afstanden door open gebied kunnen afleggen.
Versterken van bestaande groene en blauwe structuren
[Poelen of wadi’s kunnen worden aangelegd op locaties](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-Uyz7fr)
waar de grondwaterstand en bodemstructuur dit toelaat.
Door het behouden van oudere bomen in de
vervlechtingszone profiteren ook boomgebonden mossen,
korstmossen en paddenstoelen mee.
Een goede vervlechtingszone tussen
natuurgebieden en het landelijk gebied
is ecologisch belangrijk omdat het
zorgt voor een geleidelijke overgang
die het voor soorten makkelijker
maakt om van het ene naar het andere
gebied te verplaatsen. Deze gebieden
bieden extra beschutting en waar
mogelijk zorgen de gebieden voor
verbindingen met groene en blauwe
structuren in het omliggende
Vervlechting natuur - landelijk gebied
landschap. Dit voorkomt dat soorten vast komen te zitten in
geïsoleerde gebieden. Vooral voor diersoorten die zich over
grotere afstanden moeten verplaatsen, zoals amfibieën,
vleermuizen en vogels, zorgt de vervlechtingszone voor
veiligere routes en meer mogelijkheden om voedsel of
geschikte voortplantingsgebieden te vinden.
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 21/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
In de vervlechtingszones tussen natuur en landelijk gebied is
het belangrijk om de inrichting aan te laten sluiten op de
natuurdoelstellingen van het aangrenzende natuurgebied. Bij
een open (weidevogel)gebied moet terughoudend omgegaan
worden met het toepassen van opgaande (boom)beplanting.
Hier is inrichting met riet- en kruidenrijke zones en
natuurvriendelijke oevers meer passend. Bij een meer
gesloten, dichtbegroeid natuurgebied kan de
vervlechtingszone zorgen voor gelaagdheid met randen van
struweel, bomen en grasland die voor verschillende soorten
een gevarieerd leefgebied bieden.
Maatregelen en inrichtingskeuzes die hierbij passen zijn
onder andere:
Aanplant van nieuwe bomenrijen,
heggen, houtwallen en struiken die
verschillende groene structuren en
landschapselementen met elkaar
verbinden;
Ecologische verbindingszones in de
vorm van bloemrijke bermen,
kruidenrijke randen en natte
overgangen (bijvoorbeeld rietkragen
langs watergangen);
_Groene structuren in lijnvormen: bomenrijen._
_Bron: landschapsbeheerzeeland.nl_
Versterking van bestaande heggen en bomenrijen, zodat
deze goed functioneren als natuurlijke corridors voor
dieren;
Poelen of watergangen die zowel natte als droge gebieden
met elkaar verbinden.
Soorten die hiervan profiteren zijn bijvoorbeeld:
Amfibieën zoals de bruine kikker, gewone pad, kleine
watersalamander en meerkikker profiteren van natte
elementen en de overgangen van water naar land;
Insecten zoals wilde bijen, hommels, en vlinders, zoals de
boomhommel, tuinhommel, gewone geurgroefbij, grote
bladsnijder, icarusblauwtje, dagpauwoog. Deze soorten
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 22/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
vinden in bloemrijke randen, kruidenrijke bermen en
inheemse struiken voldoende voedsel en nestelplekken;
Vogels zoals braamsluiper, zwartkop, groenling, en
roodborst profiteren in de randen van natuurgebieden die
hen voedsel en nestmogelijkheden bieden;
Vleermuizen zoals de gewone dwergvleermuis, ruige
dwergvleermuis en de meervleermuis die het nodig hebben
om verbindingen te vinden tussen natuurgebieden en het
omliggende landelijk gebied via bomenrijen en heggen.
De vervlechtingszone van duingebied
naar landelijk gebied vraagt om een
specifieke inrichting die openheid en
structuurvariatie combineert, zodat
soorten die gebaat zijn bij halfopen
landschappen optimaal kunnen
profiteren. In deze vervlechtingszone
is het belangrijk dat de natuurlijke
dynamiek van de duinen behouden
blijft, met een geleidelijke overgang
naar landbouwgronden of open
weides. De inrichting moet ruimtelijk
Vervlechting duingebied
- landelijk gebied
[gevarieerd zijn, met open, zandige of schrale graslanden en](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-lQkelM)
ruige randen.
_Overgang van duingebied naar landelijk gebied. Bron: Google Maps_
Maatregelen en inrichtingskeuzes die hierbij passen zijn
onder andere:
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 23/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
Open weides en schrale graslanden creëren die voldoende
[ruimte (voedselrijkdom en nestplaatsen) bieden voor open](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-nzCm8v)
[graslandsoorten. Kleine struik- en heggenranden in de](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-nzCm8v)
vervlechtingszone bieden schuilplekken en
nestgelegenheden voor deze soorten;
Bloemrijke inrichting in de randen met soorten als
knoopkruid, wilde reseda, akkerklokje, grote kattenstaart,
wilde liguster, look-zonder-look en witte dovenetel;
Zandpaden en halfverharde paden die in deze gebieden
aanwezig zijn, zijn geschikte plekken voor allerlei insecten,
bijen, en vlinders die van het zonnige en ondiepe terrein
profiteren
Soorten die van de vervlechtingszone profiteren zijn
bijvoorbeeld:
Vogels zoals de nachtzwaluw, die broedt in open velden en
het zandige terrein gebruikt voor het foerageren. De
nachtzwaluw is afhankelijk van een rustige, open omgeving
die wordt ondersteund door een combinatie van zandig
grasland en lichte bebossing;
Amfibieën als de heikikker, die profiteert van vochtige
gebieden op de overgang van duin naar grasland. De
combinatie van natte en droge plekken is ideaal voor deze
soort;
Vleermuizen zoals de ruige dwergvleermuis, die in de
vervlechtingszone kunnen foerageren en die voor hun jacht
gebruik maken van de open, ongestoorde lucht;
Wilde bijen, zoals de grijze rimpelrug en de
goudpootzandbij, en vlinders, waaronder de gehakkelde
aurelia, zwartsprietdikkopje en kleine vuurvlinder. Deze
profiteren van de kruidenrijke, zonnige open duinvelden
voor hun nectar.
Op een aantal locaties lijkt het kansrijk om bestaande
natuurgebieden uit te breiden of het aangrenzende gebied te
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 24/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
dooraderen met groene en/of blauwe
structuren. Hierbij dient aangesloten te
worden op de natuurwaarden van het
aangrenzende gebied. Waar het door
het toevoegen van ontbrekende
structuren mogelijk is om gebieden te
verbinden, wordt het leefgebied van
soorten vergroot.
De locaties voor uitbreiding van
natuur zijn op de ambitiekaart
Uitbreiding natuur
aangeduid met een icoon. Deze duiden een zoekgebied aan
voor het uitbreiden van het nabijgelegen natuurgebied. Een
deel van deze gebieden is al aangegeven in het
[Natuurbeheerplan 2026 als ‘Nieuwe Natuur’ of als ‘Agrarisch](https://www.zeeland.nl/sites/default/files/2025-06/Natuurbeheerplan%20Zeeland%202026%201.pdf%20%28toegankelijk%29.pdf)
gebied van ecologische betekenis’. Mogelijke uitbreiding van
natuurgebieden vindt plaats in afstemming met de omgeving
en wordt getoetst aan de landschappelijke visie en het
structuurplan van de gemeente Schouwen-Duiveland.
_De Steenzwaan, Nieuwerkerk. Bron: www.zeeland.com_
Ingezet wordt op het vergroenen en verkoelen van stads- en
dorpskernen, bedrijventerreinen, recreatiegebieden en
stranden. Dit dient altijd te gebeuren met gebiedseigen en
klimaatbestendige beplanting. Daarbij wordt slim gebruik
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 25/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
gemaakt van de lokale bodemopbouw
en grondwaterstanden en wordt
aangesloten op de (natuur- en
landschaps) waarden in de omgeving.
Op de stranden wordt gezocht naar
passende oplossingen om groen of
schaduwrijke plekken toe te voegen.
Door extra groen voelen meer plant en diersoorten zich thuis in deze
stedelijke of bebouwde gebieden en
worden koele plekken met voldoende
Groen en koelte
water en/of schaduw gecreëerd voor zowel mens als dier. Met
het vergroenen wordt bovendien een bijdrage geleverd aan de
landschappelijke inpassing en ruimtelijke structuur van de
betreffende gebieden. De kernen, bedrijventerreinen en
recreatieterreinen die kansrijk zijn om te vergroenen en
verkoelen zijn met een icoon aangegeven op de ambitiekaart.
Maatregelen die hier genomen kunnen worden zijn
[opgenomen in het Groenbeleids- en beheerplan (2023).](https://schouwenduiveland.raadsinformatie.nl/document/13681020/2/995441+Bijlage+0+Groenbeheer-+en+Beleidsplan+%28aangepast%29)
_Entree Oosterland - Kassen Sirjansland - Recreatie Scharendijke. Bron: GoogleMaps_
[Op een aantal locaties in het gebied is de migratie van soorten](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-AUT9N4)
(fauna) een knelpunt. Dieren kunnen zich hier moeilijk
verplaatsen, omdat gebieden versnipperd zijn geraakt. Dit is
vooral het geval ter plaatse van belangrijke infrastructuren
(zoals de N59 en N57) en bij kruisingen van ecologische
verbindingszones met doorgaande wegen. Op de ambitiekaart
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 26/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
zijn deze locaties of barrières in de
bestaande structuren aangeduid met
een icoon.
Deze barrières kunnen met de
volgende inrichtings- of
beheermaatregelen worden aangepakt:
Aanbrengen faunapassages of
amfibieëntunnels [Faunapassages of](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-0XD1Au)
amfibieëntunnels kunnen onder of
over infrastructuur worden
aangelegd. Hierbij kan gedacht
worden aan ecoducten,
faunatunnels en ecoduikers bij
Ontsnippering
bruggen en viaducten. Deze worden
vooral ingezet om barrières van
_Amfibieëntunnel. Bron: Arfman Hekwerk BV_
wegen en waterlopen op te heffen. Ook bestaande bruggen,
viaducten en tunnels kunnen vaak worden verbeterd.
Waar wegen migratieroutes van amfibieën kruisen, zijn
tunnels met geleidingswanden een structurele oplossing. De
geleidingswanden voorkomen dat dieren de rijbaan op
gaan en leiden ze naar de tunnel.
Waterbarrières passeerbaar
maken
Stuwen, dammen, duikers en
gemalen kunnen worden aangepakt
door realisatie van vispassages of
andere diervriendelijke oplossingen.
Deze maatregelen maken de
barrières in waterlopen weer
passeerbaar voor migrerende vissen
en andere waterdieren. Dit is ook
een belangrijke maatregel op de
overgangen tussen zoet en zout.
_Geleiding naar faunaduiker._
_Bron: Ruimte&Groen_
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 27/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
Geleiding naar passages verbeteren
Een passage werkt alleen goed als dieren de passage ook
[kunnen vinden. Daarom horen rasters, stobbenwallen,](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-JU15Mu)
struiken, geleidingsschermen en logische aansluitingen op
bestaande landschapselementen standaard bij het
aanpakken van versnippering en het opheffen van
barrières. Daarbij is ook het onderhoud van deze geleiding
belangrijk.
_Links & midden: faunaduiker. Rechts: Stobbenwal. Bron: Ruimte&Groen_
Op een aantal locaties is het kansrijk
de overgang zoet-zout beter te
benutten om de biodiversiteit te
versterken. Door de strikte scheiding
tussen zoet- en zout water op te heffen
en een meer brak leefmilieu te creëren,
ontstaat een leefgebied voor (nieuwe)
soorten die zich thuisvoelen in dit
habitat, zoals de bergeend en tureluur.
[De kenmerkende ‘karreveldstructuur’](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-SlRyyc)
of voormalige kreekrestanten die
plaatselijk nog aanwezig zijn in het landschap kunnen
hiervoor worden benut. Soorten als de rietgors, kleine
Zoet-zout
karekiet en bosrietzanger maken gebruik van deze gebieden.
Deze locaties zijn op de ambitiekaart globaal aangegeven met
een icoon; dit duidt een zoekgebied aan om de overgang zoet zout te benutten.
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 28/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
_Links: Karrevelden bij Plompetoren. Bron: Leen Kievit. Rechts:_
_Karrevelden nabij Zuid Langeweg Dreischor. Bron: GoogleMaps_
In de gebieden die op de ambitiekaart
aangeduid zijn met het icoon 'Transitie
landbouw' wordt onderzocht hoe het
landbouwkundig gebruik van
intensieve, grootschalige
[monoculturen kan worden](https://storymaps.arcgis.com/stories/a164621fff0445ddb2e49b5a90edd750#ref-n-6cYhiq)
omgevormd naar een meer extensieve
aanpak. Daarbij wordt gezocht naar
een betere aansluiting tussen de
landbouw en de aanwezige
bodemtypen en watersystemen, zodat
Transitie landbouw
natuur en landbouw hand in hand kunnen gaan. Het doel van
deze transitie is om meer te werken met de natuur, de
biodiversiteit te herstellen en het gebruik van pesticiden en
kunstmest te verminderen.
Bij het uitwerken van de ambities in de uitvoeringsagenda
wordt op veel plaatsen ingezet op het aanplanten van bomen
of andere beplanting en/of het inzaaien van terreindelen met
kruidenrijke mengsels. Deze aanplant dient te bestaan uit een
variatie aan gebiedseigen en zoveel als mogelijk inheemse
plantensoorten. Ook bij de keuze van zaadmengsels dienen
inheemse (bij voorkeur autochtone) soorten te worden
toegepast. Van groot belang is dat er, zowel bij plantmateriaal
als zaadmengsels, altijd wordt gekozen voor soorten die
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 29/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
passend zijn in het landschap, afgestemd op de ondergrond en
bestand zijn tegen de kustdynamiek, met factoren zoals wind,
zout en droogte.
In onderstaand overzicht wordt (op basis van de omvang van
de structuur) een aantal soorten aanbevolen:
Bomen (laanbeplanting / grotere groenstructuren)
zomereik
wintereik (Q. petraea)
gewone esdoorn
ruwe berk
zwarte els
haagbeuk
fladderiep en cultivars
hollandse linde
gewone es
haagbeuk
grauwe abeel
zwarte populier
schietwilg
Kleine bomen / grote struiken
veldesdoorn
zoete kers
lijsterbes
meidoorn
Struwelen / ondergroei
sleedoorn
hondsroos
hazelaar
sporkehout
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 30/31
15-07-2026, 09:33 Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland
gelderse roos
kardinaalsmuts
vlier
kornoelje
liguster
egelantier
Kruidenrijke mengsels
Inheemse soorten (bij voorkeur autochtone zaden, rekening
houdend met landbouwkundig gebruik van
betreffende/aanliggende percelen)
De hierboven genoemde soorten zorgen om verschillende
redenen voor ecologische meerwaarde. Soorten zoals
meidoorn, sleedoorn en linde zorgen voor bloesem en nectar;
dit is belangrijk voor insecten. Soorten zoals vlier, lijsterbes en
hazelaar leveren bessen en noten en zijn daarmee belangrijk
voor de voedselvoorziening van vogels en zoogdieren. En tot
slot bieden de struweelsoorten bij de aanplant in (dichte)
struwelen, schuil- en nestgelegenheid voor veel verschillende
soorten.
[Voor meer informatie verwijzen we naar de website van](https://landschapsbeheerzeeland.nl/sites/default/files/2022-01/assortimentslijst%20boeren%20planten%20bomen%202021-2022_0.pdf)
landschapsbeheer Zeeland.
Buro Ruimte en Groen Orbis Groenversnellers
https://storymaps.arcgis.com/stories/b10a4df38a704ce692c3a7ef8b1bc091/print 31/31