Schouwen-Duiveland, 10 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 16 november 2026.
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
INSPRAAKNOTITIE
Concept-Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
Raadsbrief en bijlagen 1, 2 en 3
Indiener: ing. Eric Odinot
Achtergrond: Stichting Made in Zeeland / Cascade Atlas Schouwen-Duiveland (CASD)
Datum: 26 juli 2026
Betreft: Conceptbeleid ter inzage, zaaknummer 1712800
_Deze notitie is zelfstandig leesbaar. CASD wordt alleen genoemd als bredere toekomstige gebieds- en leeruitwerking; de_ _voorgestelde teksten kunnen door gemeente en gemeenteraad zonder voorafgaande kennis van CASD worden overgenomen._
26 juli 2026 | 1
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
Aan het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad
Gemeente Schouwen-Duiveland
Onderwerp: inspraakreactie op de concept-Biodiversiteitsvisie en uitvoeringsagenda, zaaknummer 1712800
Geacht college, geachte leden van de gemeenteraad,
De concept-Biodiversiteitsvisie is een belangrijke en inhoudelijk bruikbare stap. De visie brengt Basiskwaliteit Natuur, bodem, water, landschappelijke structuren, beheer, drukfactoren en uitvoering dichter bij elkaar. De maatregelentoolbox bevat veel concrete kennis en de uitvoeringsagenda laat zien dat op Schouwen-Duiveland al een breed netwerk van publieke, agrarische, maatschappelijke en kennispartijen actief is.
Mijn inspraak is daarom niet gericht op vervanging van de visie, maar op verdieping en ruimtelijke ordening. De centrale vraag is hoe de vele maatregelen, landschapselementen en projecten kunnen uitgroeien tot een samenhangend, blijvend beheerd en meetbaar ecologisch netwerk voor het gehele eiland- en deltasysteem.
De voorstellen hieronder zijn zo geformuleerd dat zij rechtstreeks kunnen worden verwerkt in de raadsstukken en de drie bijlagen. Waar mogelijk is precies aangegeven: toevoegen, vervangen of als nieuwe activiteit opnemen.
_Bronbasis: Raadsbrief 21 juli 2026 (BR094); Biodiversiteitsvisie 16 juli 2026 (BR095); Maatregelentoolbox 15 april 2026 (BR096);_ _Uitvoeringsagenda 2026 (BR097); CASD-bronnenmatrix v6.4 van 26 juli 2026._
Leeswijzer
- Hoofdstuk 1 geeft het algemene oordeel en de hoofdverzoeken.
- Hoofdstuk 2 geeft definities en begripsverklaringen.
- Hoofdstuk 3 beschrijft de eilandbrede ontwerp- en uitvoeringslogica.
- Hoofdstuk 4 geeft per afzonderlijke bijlage letterlijk overneembare wijzigingen.
- Hoofdstuk 5 geeft een compacte concept-besluittekst voor de gemeenteraad.
- Hoofdstuk 6 sluit af met bron- en statusverantwoording.
26 juli 2026 | 2
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
Het totale pakket is sterker dan een gebruikelijke gemeentelijke soorten- of vergroeningsnota. De visie gebruikt Basiskwaliteit Natuur en verbindt abiotiek, inrichting en beheer. Zij onderscheidt veertien deelgebieden, benoemt drukfactoren, maakt een groenblauwe structuurkaart en werkt door naar een maatregelentoolbox en uitvoeringsagenda. De toolbox bevat bovendien waardevolle passages over gelaagdheid, oude structuren, overgangen, natuurvriendelijke oevers, dijken, onderwaterbiodiversiteit, zoet-zout en landbouwtransitie.
_Zie Bijlage 1, p. 3-7 en p. 28-42; Bijlage 2, p. 1-31; Bijlage 3, p. 1-12._
De zwakte ligt niet in een gebrek aan ideeën. De zwakte is dat het pakket nog vooral een verzameling ambities, maatregelen en projecten is. Nog onvoldoende is vastgelegd welke ecologische potenties leidend zijn, welke ruimtelijke structuur voor het gehele eiland nodig is, hoe eigendom en verkaveling daarop kunnen worden afgestemd, welke systeemfuncties worden ontwikkeld en hoe blijvend wordt gemeten of de levende kwaliteit werkelijk toeneemt.
| Col1 | Col2 | Col3 |
|---|---|---|
| 2 | Breng ecologische potenties in kaart | Voegt een toekomst- en herstelkaart toe naast de kaart van bestaande waarden. |
| 3 | Ontwerp eilandbreed, niet per administratief deelgebied | Laat ecologische en hydrologische eenheden de ruimtelijke begrenzing bepalen. |
| 4 | Werk met vlakken, lijnen, punten en de gebruiksmatrix | Erkent ook het grote gezamenlijke oppervlak van tuinen, erven en gemeentelijk groen. |
| 5 | Maak van EFG-snippers een netwerk | Verplaatst de nadruk van administratieve hectares naar functionele ecologische infrastructuur. |
| 6 | Zet vrijwillige ecologische herverkaveling in | Maakt het mogelijk grond op de ecologisch beste plaats te concentreren en tegelijk de agrarische structuur te verbeteren. |
| 7 | Koppel biodiversiteit aan gebiedsfuncties | Voegt onder meer waterberging, waterzuivering, voedsel, biobased materialen, bodemopbouw en bestuiving toe. |
26 juli 2026 | 3
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
| 8 | Maak van de agenda een geprioriteerd meerjarenprogramma | Verbindt projecten aan doelen, kosten, beheer, financiering, indicatoren en afhankelijkheden. |
|---|---|---|
| 9 | Meet oorzaken, condities en effecten | Maakt monitoring geschikt voor leren en bijsturen, niet alleen voor soortenregistratie. |
| 10 | Laat de visie doorwerken als toetsingskader | Verbindt biodiversiteit aan Omgevingsvisie, gebiedsontwikkeling, grondbeleid, opdrachtgeverschap en beheer. |
De gemeentelijke Biodiversiteitsvisie kan in hoge mate passend worden gemaakt voor toekomstige CASDuitwerkingen. De visie levert de officiële gemeentelijke natuur-, kaart-, beheer- en uitvoeringslaag. Een latere gebiedsuitwerking kan daarop voortbouwen met systeeminformatie over bodem, water, energie, materie, voedsel, materialen, economie, actoren en lerend bestuur.
De verhouding kan eenvoudig worden uitgelegd:
- De Biodiversiteitsvisie beschrijft de gemeentelijke ecologische basis en het bestaande uitvoeringsportfolio.
- Natuurrijk Schouwen-Duiveland kan de ruimtelijke toekomst- en ontwerpbeweging leveren.
- CASD kan de systeem-, informatie-, toets- en leerarchitectuur leveren waarmee keuzes samenhangend en controleerbaar worden gemaakt.
26 juli 2026 | 4
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
De volgende definities voorkomen dat begrippen als robuust, netwerk, potentie en multifunctioneel te vrijblijvend worden gebruikt.
Begrip Werkdefinitie in deze inspraaknotitie
Col2
Basiskwaliteit Natuur (BKN)
De minimale set van abiotische, ruimtelijke en beheercondities die algemene soorten nodig hebben om algemeen te blijven of te worden. In deze inspraak is BKN een ondergrens, niet het maximaal gewenste kwaliteitsniveau.
CASD (Cascade Atlas Schouwen-Duiveland)
Een door de indiener ontwikkeld integraal gebieds- en leerkader voor Schouwen- Duiveland. CASD verbindt de abiotische, biotische en menselijke/conceptuele laag met energie-, materie- en informatiestromen, participatie, monitoring en gebiedsleren. In deze inspraaknotitie wordt CASD gebruikt als toekomstig kader waarop de gemeentelijke Biodiversiteitsvisie als ecologische basislaag kan aansluiten; CASD is geen vastgesteld gemeentelijk beleid.
Ecologische potentie
De kwaliteit en functies die een locatie kan ontwikkelen op grond van onder meer bodem, geomorfologie, hydrologie, kwel, zoet-zoutverhoudingen, voedselrijkdom, historische structuren, bronpopulaties en toekomstige klimaatcondities.
Ecologische verwachtings- of potentiekaart
Een kaart die niet alleen toont wat er nu aanwezig is, maar waar herstel, verbinding, waterwerking, bodemopbouw en ontwikkeling van ecosystemen het meest kansrijk zijn.
Ecologische hoofdstructuur
De voor Schouwen-Duiveland gewenste samenhang van natuurkernen, verbindingen, stapstenen, bufferzones en een doorlaatbare gebruiksruimte. De term wordt hier functioneel gebruikt en is niet bedoeld als juridisch synoniem voor het Natuurnetwerk Nederland.
Vlakken
Grotere gebieden die als natuurkern, herstelgebied, watergebied, open polderhabitat, kust- of duinsysteem of multifunctioneel productielandschap functioneren.
Lijnen
Dijken, kreken, watergangen, oevers, bermen, houtwallen, hagen en andere langgerekte structuren die leefgebied, geleiding, buffering of hydrologische samenhang bieden.
Punten of stapstenen
Kleine maar reële habitatvlakken die op een kaart als punten kunnen worden weergegeven, zoals tuinen, erven, poelen, boomgroepen, schoolterreinen, begraafplaatsen, plantsoenen en gemeentelijk groen. Gezamenlijk kunnen zij een groot oppervlak en een wezenlijke netwerkfunctie vormen.
26 juli 2026 | 5
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
Begrip Werkdefinitie in deze inspraaknotitie
Gebruiksmatrix
De ruimte tussen natuurkernen, lijnen en stapstenen: landbouwgebied, bebouwd gebied, recreatieterreinen en infrastructuur. Ook deze ruimte moet voldoende doorlaatbaar zijn en drukfactoren beperken.
Groenblauwe dooradering
De gezamenlijke oppervlakte en werking van groene en blauwe elementen in het landschap. Niet alleen het percentage, maar ook ligging, kwaliteit, breedte, continuïteit, beheer en hydrologische werking zijn bepalend.
EFG
Ecologische Focus Gebieden: oorspronkelijk een term uit de vergroening van het Europese landbouwbeleid. In deze notitie wordt EFG niet als actuele juridische regeling gebruikt, maar als ruimtelijke werkterm voor ecologisch functionerende ruimte in en rond het agrarische gebied.
Van Mikado naar Netwerk
De overgang van losse, toevallig of administratief gelegen groene snippers naar een eilandbrede ecologische infrastructuur die eerst vanuit ecologische potenties wordt ontworpen en daarna ruimtelijk, juridisch, financieel en organisatorisch wordt gerealiseerd.
Ecologische herverkaveling
Vrijwillige kavelruil, grondruil, pacht, verwerving of andere grondinstrumenten die primair worden ingezet om ecologische en hydrologische samenhang op de meest geschikte locaties mogelijk te maken, met een rechtvaardige landbouwkundige en financiële afweging.
Functionele biodiversiteit
Biodiversiteit die aantoonbaar bijdraagt aan ecosysteemprocessen, zoals bodemvorming, bestuiving, natuurlijke plaagbeheersing, waterzuivering, voedselwebben, kringlopen en herstelvermogen.
Waterzuiveringscapaciteit
De meetbare mogelijkheid van bodem, oever, water, vegetatie en verblijftijd om nutriënten, zwevende stoffen en andere relevante belasting vast te leggen, om te zetten of te verwijderen. Natuurlijke zuivering is aanvullend op bronaanpak.
Voedselbos
Een meerlagig, overwegend meerjarig productiesysteem met bomen, struiken, kruiden en andere eetbare gewassen. Een voedselbos is alleen passend wanneer bodem, water, landschap, openheid en beheer dit dragen.
Materiaalbos / biobased materiaallandschap
Een gebied waar hergroeibare grondstoffen zoals hout, vezels, riet, stro of beheerbiomassa worden geproduceerd. De term materiaal-landschap is breder en voorkomt dat alleen aan bos wordt gedacht.
Cascadering
Het zo hoogwaardig en lang mogelijk gebruiken van biomassa en materialen: eerst duurzaam product, vervolgens hergebruik en herverwerking, en pas als laatste energetische toepassing.
Robuust ecosysteem
Een samenhangend levend systeem dat verstoringen kan opvangen en zich kan herstellen dankzij voldoende bodem- en waterkwaliteit, habitat, functionele relaties, variatie, redundantie, verbinding en beheercontinuïteit.
26 juli 2026 | 6
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
26 juli 2026 | 7
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
De bestaande kaarten zijn waardevol, maar registreren vooral bestaande structuren, deelgebieden en kansen. Voor een toekomstgerichte hoofdstructuur is daarnaast een ecologische potentiekaart nodig. Een momenteel soortenarm of intensief gebruikt perceel kan door de ligging op een voormalige kreek, kwelzone, laagte, dijkovergang of zoet-brakgradiënt een grotere herstelpotentie hebben dan een bestaande geïsoleerde groenstrook.
De ontwerpvolgorde behoort daarom te zijn:
1. Breng bodem, geomorfologie, hydrologie, natuurlijke peildynamiek, kwel, zoet-zout, voedingsstoffen, historische structuren en klimaatontwikkeling eilandbreed in beeld. 2. Bepaal waar natuurkernen, open habitats, waterzones, verbindingen, bufferzones, zuiveringszones en multifunctionele productiezones ecologisch het meest kansrijk zijn. 3. Ontwerp de hoofdstructuur over administratieve deelgebieds- en kadastrale grenzen heen. 4. Breng daarna in beeld welke huidige functies, eigendommen, beheerregimes en projecten aansluiten of moeten veranderen. 5. Gebruik vervolgens vrijwillige grondinstrumenten, beheerafspraken, financiering en uitvoering om de gewenste structuur mogelijk te maken.
_Aansluiting op CASD-werknotitie "Van Mikado naar netwerk", 13 juni 2026: eerst ecologische potentie, dan ruimtelijke toedeling._
De visie legt terecht nadruk op natuurgebieden en groenblauwe verbindingen. Voor een werkend netwerk zijn echter vier componenten nodig:
| Vlakken | Natuurkernen, herstelgebieden, open polderhabitats, duinen, water- en kustsystemen. | Leefgebied, bronpopulaties, systeemgeheugen en herstelcapaciteit. |
|---|---|---|
| Lijnen | Dijken, kreken, watergangen, oevers, bermen, hagen en houtwallen. | Verbinding, geleiding, buffering, waterwerking en habitat. |
| Punten | Tuinen, erven, poelen, boomgroepen, begraafplaatsen, schoolterreinen en gemeentelijk groen. | Stapsteen, voedsel, rust, voortplanting en fijnmazige verdichting. |
| Matrix | Landbouw, bebouwing, recreatie en infrastructuur tussen de elementen. | Doorlaatbaarheid vergroten en drukfactoren verlagen. |
De vele kleine punten moeten niet als marginaal worden behandeld. Alle tuinen, erven, bedrijfsterreinen, recreatieterreinen, plantsoenen, begraafplaatsen en schoolterreinen samen vormen een aanzienlijk oppervlak. Hun betekenis hangt naast oppervlak af van kwaliteit, onderlinge afstand, bodem, water, structuur, duisternis en beheercontinuïteit.
26 juli 2026 | 8
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
De doelstelling van 10% groenblauwe dooradering biedt een concrete ingang. Wanneer ieder perceel echter zijn eigen losse randje krijgt, kan een administratief voldoende percentage ontstaan zonder dat een ecologisch netwerk ontstaat. De EFG-gedachte moet daarom gebiedsgericht worden gebruikt.
Dat kan betekenen dat oppervlakten worden geclusterd, geruild, langdurig verpacht of gezamenlijk beheerd rond kreken, dijken, waterlopen, kwelzones, natuurkernen, dorpsranden en zoet-brak-zoutovergangen.
Herverkaveling moet niet worden ingezet om na afloop nog plaats te zoeken voor natuur. Zij kan juist het instrument zijn waarmee de ecologisch gewenste hoofdstructuur mogelijk wordt gemaakt. De primaire aanleiding is dan ecologisch en hydrologisch herstel; een betere agrarische verkaveling is een belangrijke en noodzakelijke mede-opbrengst.
Randvoorwaarden zijn vrijwilligheid, transparante waardering en gelijkwaardigheid. Bij grondruil moeten niet alleen hectares, maar ook bodemkwaliteit, zoetwaterbeschikbaarheid, zoutinvloed, perceelsvorm, bereikbaarheid, drainage, gebruiksbeperkingen en bedrijfscontinuïteit worden meegewogen.
De groenblauwe structuur kan, waar de locatie dit draagt, meer doen dan habitat en verbinding. De volgende functies verdienen een expliciete plaats in toekomstige uitwerkingen:
- water vasthouden, bergen en vertraagd afvoeren;
- water zuiveren en nutriënten- of middelenverliezen bufferen, aanvullend op bronaanpak;
- bodemorganische stof en bodemleven opbouwen;
- bestuiving en natuurlijke plaagbeheersing ondersteunen;
- voedsel produceren via boomgaarden, voedselbossen en meerjarige teelten;
- biobased materialen produceren via hout, vezels, riet, stro en beheerbiomassa;
- beheerbiomassa hoogwaardig cascaderen;
- recreatie, educatie, citizen science en gebiedsleren dragen. Multifunctionaliteit betekent niet dat iedere plek alles tegelijk moet doen. Per locatie wordt een primaire functie vastgesteld, met expliciete nevenfuncties en ecologische randvoorwaarden.
26 juli 2026 | 9
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
Bij ieder voorstel is de plaats in het huidige document genoemd. De aangehaalde paginanummers verwijzen naar de geüploade PDF-versies.
_Raadsbrief Concept biodiversiteitsvisie en uitvoeringsagenda, zaaknummer 1712800, 21 juli 2026, 2 pagina's._
De raadsbrief is al verzonden. De volgende teksten kunnen daarom het beste worden opgenomen in het definitieve raadsvoorstel, de reactienota en de vervolgraadsbrief.
TOEVOEGEN - na de kernboodschap op p. 1
Waarom: Hiermee wordt vooraf duidelijk dat de inspraak ook tot inhoudelijke en structurele verbetering kan leiden.
VERVANGEN - paragraaf Consequenties op p. 1
Waarom: De huidige tekst beperkt de consequentie hoofdzakelijk tot draagvlak en kennisneming.
TOEVOEGEN - aan de paragraaf Vervolg op p. 2
TOEVOEGEN - aan Communicatie op p. 1-2
26 juli 2026 | 10
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
_Concept-Biodiversiteitsvisie, 16 juli 2026, StoryMap-print, 42 pagina's._
VERVANGEN - definitie Biodiversiteit op p. 2
Waarom: De huidige definitie noemt alleen planten en dieren en laat bodemleven, schimmels, micro-organismen en relaties buiten beeld.
TOEVOEGEN - aan de doelstellingen op p. 3, na "rekening houden met de gebiedseigen kwaliteiten"
TOEVOEGEN - direct na de hoofddoelstelling op p. 4
TOEVOEGEN - aan de methode Basiskwaliteit Natuur op p. 5-6
26 juli 2026 | 11
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
TOEVOEGEN - na de beschrijving van abiotiek, inrichting en beheer op p. 5
TOEVOEGEN - aan de NDFF-paragraaf op p. 6-7
VERVANGEN - scopepassage op p. 10 waarin kust en buitendijkse gebieden buiten de hoofdscope worden geplaatst
TOEVOEGEN - aan de Visie op p. 28-30, na de eerste alinea
TOEVOEGEN - aan de Visie op p. 29-30
26 juli 2026 | 12
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
TOEVOEGEN - na de Groenblauwe structuurkaart op p. 30-31
TOEVOEGEN - als nieuwe subparagraaf vóór ambitie 1 op p. 31
TOEVOEGEN - aan ambitie 1, Biodiversiteit in de eigen leefomgeving, p. 31-33
TOEVOEGEN - aan ambitie 2, Robuuste ecologische structuren, p. 33-35
TOEVOEGEN - aan ambitie 2, direct na de passage over het eco-raster, p. 34
26 juli 2026 | 13
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
TOEVOEGEN - aan ambitie 3, Samen met de natuur, p. 35-37
TOEVOEGEN - aan ambitie 4, Gevarieerd en gebiedseigen landschap, p. 37-38
TOEVOEGEN - aan Uitvoering op p. 39-40
TOEVOEGEN - aan Uitvoering op p. 39-40
VERVANGEN EN UITBREIDEN - Monitoring op p. 42
26 juli 2026 | 14
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
_Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland, 15 april 2026, StoryMap-print, 31 pagina's._
TOEVOEGEN - na de Inleiding op p. 1-2
TOEVOEGEN - als nieuwe paragraaf vóór Groene structuren op p. 2
TOEVOEGEN - bij Groene structuren, na de passage over stapstenen op p. 5
TOEVOEGEN - na Groene structuren en vóór Blauwe structuren, p. 7
26 juli 2026 | 15
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
TOEVOEGEN - aan Blauwe structuren, p. 7-10
TOEVOEGEN - aan Beheer van blauwe structuren, p. 10-11
TOEVOEGEN - aan Dijken, p. 11-14
TOEVOEGEN - aan Onderwaterbiodiversiteit en Deltawerken, p. 14-16
TOEVOEGEN - aan Bosvisie en dorpsbossen, p. 16-19
26 juli 2026 | 16
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
TOEVOEGEN - na de paragraaf Dorpsbossen op p. 18-19
TOEVOEGEN - aan Vervlechtingszones, p. 19-24
TOEVOEGEN - aan Uitbreiding natuur, p. 24-25
TOEVOEGEN - aan Zoet-zout, p. 28
VERVANGEN EN UITBREIDEN - Transitie landbouw op p. 29
26 juli 2026 | 17
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
TOEVOEGEN - boven de soortenlijst op p. 29-31
26 juli 2026 | 18
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
_Uitvoeringsagenda Biodiversiteitsvisie, samengevoegde PDF, 12 pagina's._
TOEVOEGEN - als algemene inleiding vóór de eerste tabel
TOEVOEGEN - aan de tabelstructuur van alle onderdelen
Waarom: Hiermee wordt zichtbaar wat een project ecologisch doet, hoe zeker het is en wie na aanleg verantwoordelijk blijft.
TOEVOEGEN - aan de kosten- en financieringssystematiek
Nieuwe programmalijn voor Bijlage 3
Voeg een afzonderlijke, kaderstellende programmalijn toe onder de titel:
| brengen waa Doelstelling | gemeente(n), r versterking van het aanbod de gr Activiteit / project | en re ootste meerwaa Trekker | izigersorganisatie(s) rde heeft voor de bereikb Betrokken partijen | aarheid va Kosten | nPlanning |
|---|---|---|---|---|---|
| Ecologische potenties zichtbaar maken | Opstellen van een eilandbrede ecologische potentie- en verwachtingskaart voor bodem, hydrologie, kwel, zoet-zout, historische structuren, bronpopulaties en klimaatontwikkeling. | Gemeente / provincie / waterschap | Terreinbeheerders, agrariërs, kennispartijen, NME, inwoners | > EUR 10.000 | Kort |
| Eilandbrede hoofdstructuur ontwerpen en vastleggen | Ontwerpen en bestuurlijk vastleggen van een eilandbrede ecologische, hydrologische en landschappelijke hoofdstructuur vanuit ecologische potenties, natuurlijke systeemwerking en klimaatontwikkeling. Zij omvat vlakken, lijnen, punten en stapstenen, buffer- en overgangszones en een doorlaatbare gebruiksmatrix. Per samenhangende zone worden functies, randvoorwaarden, prioriteiten, grondinstrumenten, beheer en meetdoelen bepaald. De hoofdstructuur is het toetsings- en programmeringskader voor alle overige programmalijnen, investeringen en gebiedsontwikkelingen. | Gemeente, provincie en waterschap als gezamenlijke opdrachtgevers; onafhankelijk multidisciplinair ontwerp- en kennisteam. | Rijkswaterstaat; terreinbeheerders; agrariërs, collectieven en grondeigenaren; Poldernatuur Zeeland; SLZ; NME SD; natuur-, landschaps- en erfgoedorganisaties; dorpsraden, inwoners, scholen en ondernemers; Living Lab; Natuurrijk Schouwen-Duiveland; CASD; kennisinstellingen; belangengroepen en onafhankelijke experts in ecologie, bodem, water, landschap, landbouw, ruimtelijk ontwerp en participatie. | > EUR 10.000 | Kort / middellang |
26 juli 2026 | 19
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
Doelstelling Activiteit / project Trekker Betrokken partijen Kosten Planning
| MOTIE | Col2 | Col3 | In te vullen door de Sta M-22 3 | tengriffier 2 | Col6 |
|---|---|---|---|---|---|
| Ecologische grondstrategie | Opstellen van een vrijwillige grondstrategie met kavelruil, grondruil, pacht, verwerving, beheerovereenkomsten en rechtvaardige waardering. | Gemeente / provincie | Waterschap, agrariërs, grondeigenaren, kavelruil- en grondexperts | > EUR 10.000 | Kort |
| Puntennetwerk versterken | In kaart brengen en ecologisch verbeteren van tuinen, erven, gemeentelijk groen, scholen, begraafplaatsen, bedrijventerreinen en recreatieterreinen als gezamenlijk oppervlak en stapsteennetwerk. | Gemeente / NME | Inwoners, Zeeuwland, dorpsraden, scholen, bedrijven, SLZ | > EUR 10.000 | Doorlopend |
| Waterzuiveringscapacit eit ontwikkelen | Opstellen en uitvoeren van een programma voor zuiverende oevers, bufferzones en natte landschapselementen, inclusief bronaanpak, capaciteitsberekening, beheer en meting. | Waterschap / gemeente | Agrariërs, Deltares of andere kennispartij, Living Lab, natuurorganisaties | > EUR 10.000 | Kort / middellang |
| Voedselproducerend groen | Gebiedsgerichte ontwikkeling van dorpsboomgaarden, voedselbossen en meerjarige voedselbeplanting waar bodem, water, landschap en beheer dit dragen. | Gemeente / gebiedspartners | NME, dorpsraden, agrariërs, scholen, inwoners, SLZ | > EUR 10.000 | Middellang |
| Biobased materiaallandschap | Verkenning en uitvoering van lokale hout-, vezel-, riet-, stro- en beheerbiomassaketens met land- en waterbeslag, hergroeitijd en cascadering. | Gemeente / provincie | Agrariërs, terreinbeheerders, bouwsector, verwerkers, onderwijs | > EUR 10.000 | Middellang |
| Beheerbiomassa cascaderen | Inrichten van afspraken en logistiek voor hoogwaardige toepassing van maaisel, snoeihout, riet en andere beheerbiomassa voordat energetische benutting wordt overwogen. | Gemeente / waterschap | SLZ, aannemers, agrariërs, verwerkers, bouw- en materiaalpartijen | > EUR 10.000 | Kort / middellang |
| Gebiedsleren en citizen science | Jaarlijks eilandbreed meet- en leerprogramma met professionele protocollen, lokale waarnemingen, terugkoppeling en gebruik in beleids- en beheerkeuzes. | Gemeente / NME / gebiedspartners | Scholen, inwoners, agrariërs, natuurorganisaties, kennisinstellingen, belangengroepen en experts | EUR 5.000- 10.000 | Doorlopend |
| Jaarlijkse gebiedsrapportage | Rapportage over bodem, water, biodiversiteit, groenblauwe kwaliteit, beheer, projecten, financiering en bijstelling. | Gemeente | Waterschap, provincie en gebiedspartners | EUR 5.000- 10.000 | Doorlopend |
| Langjarige beheerborging | Per netwerkonderdeel beheerder, financiering, prestatie, controle en opvolging bij eigendomsoverdracht vastleggen. | Gemeente / provincie / waterschap | Grondeigenaren, terreinbeheerders, agrariërs, uitvoerders | > EUR 10.000 | Doorlopend |
26 juli 2026 | 20
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
Aanvullingen per bestaande programmalijn
TOEVOEGEN - Biodiversiteit in de eigen leefomgeving, p. 1-3
TOEVOEGEN - Robuuste ecologische structuren, p. 4-6
TOEVOEGEN - Samen met de natuur, p. 7-8
TOEVOEGEN - Gevarieerd en gebiedseigen landschap, p. 9-10
VERVANGEN EN UITBREIDEN - Monitoring, p. 11-12
26 juli 2026 | 21
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
De raad kan de visie vaststellen en tegelijk de ontbrekende samenhang bestuurlijk borgen. Onderstaande tekst is bewust compact en gebruikt vertrouwde gemeentelijke termen.
26 juli 2026 | 22
Inspraaknotitie Biodiversiteitsvisie Schouwen-Duiveland
De concept-Biodiversiteitsvisie bevat een sterke gemeentelijke basis. Zij erkent de betekenis van abiotiek, inrichting, beheer, groenblauwe samenhang en gebiedseigen landschap. De toolbox en uitvoeringsagenda leveren bovendien veel concrete bouwstenen en een breed actorenveld.
De voorgestelde inspraak voegt daar één beslissende stap aan toe: niet langer losse maatregelen en toevallig gelegen snippers optellen, maar eerst bepalen waar het eiland de grootste ecologische potenties bezit en welke ruimtelijke structuur nodig is. Daarna kunnen grond, beheer, financiering, voedsel-, materiaal- en waterfuncties en participatie gericht worden georganiseerd.
- CASD-BR-094 - Gemeente Schouwen-Duiveland, Raadsbrief Concept biodiversiteitsvisie en uitvoeringsagenda, zaaknummer 1712800, 21 juli 2026.
- CASD-BR-095 - Gemeente Schouwen-Duiveland / Buro Ruimte & Groen / Orbis Groenversnellers, Biodiversiteitsvisie Gemeente Schouwen-Duiveland, 16 juli 2026.
- CASD-BR-096 - Gemeente Schouwen-Duiveland / Buro Ruimte & Groen / Orbis Groenversnellers, Maatregelentoolbox Schouwen-Duiveland, 15 april 2026.
- CASD-BR-097 - Gemeente Schouwen-Duiveland, Uitvoeringsagenda Biodiversiteitsvisie, 2026.
- CASD-bronnenmatrix v6.4 BR097, 26 juli 2026; in het bijzonder BR007, BR041, BR050, BR075, BR079, BR080, BR081 en BR094-BR097.
- CASD / Natuurrijk Schouwen-Duiveland, Van Mikado naar netwerk, werknotitie 13 juni 2026.
- CASD Omgevingsvisie-frame v6a, 12 juli 2026: bodem en water, biodiversiteit, EFG-netwerk, integrale Waterslinger, gebiedsleren en systeemmeting.
- CASD leerarchitectuur en informatiekwaliteitslijn, met citizen science, terugkoppeling en jaarlijkse gebiedsrapportage.
- Rovers-blogkaarten voor informatiekwaliteit en gebiedsleren, 2 juli 2026: land, ruimtetijd, materiaaldoorvoer, hergroeitijd en hoogwaardige toepassing.
De gemeentelijke stukken zijn conceptbeleid en waren op het moment van opstellen van deze notitie nog niet definitief vastgesteld. De aanvullende begrippen en voorstellen zijn inspraakvoorstellen. Verwijzingen naar CASD, EFG, Natuurrijk Schouwen-Duiveland, voedselbossen, materiaal-landschappen en ecologische herverkaveling zijn bedoeld als inhoudelijke ontwikkelrichting en niet als reeds vastgesteld gemeentelijk beleid.
ing. Eric Odinot | Stichting Made in Zeeland | 26 juli 2026
26 juli 2026 | 23