Hendrik-Ido-Ambacht, 12 oktober 2026
Bron laatst gecontroleerd op 20 november 2026.
Lhbtiqa+ monitor 2026
De leefsituatie van lhbtiqa+ personen en opvattingen over lhbtiqa+ personen in Nederland
Auteur(s) Opdrachtgever(s) Kees Brammer, Aram Klijn, Florine de Villeneuve, Tom Kruis (Panteia), Karijn van Wetenschap den Berg, Fayaaz Joemmanbaks, Eli Zef Weegels (Movisie), Judith van Werkhoven, Foto voorpagina Roy van der Hoeve (Ipsos I&O) 123RF
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Foto voorpagina 123RF
Met medewerking van: Erik Jan de Wilde (Movisie)
Gepubliceerd Projectnummer Zoetermeer, 11-9-2026 11046
Versie Status 1 Definitief
Bronvermelding Panteia, Movisie & Ipsos I&O. (2026). _Lhbtiqa+ monitor 2026_. Zoetermeer: Panteia.
De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan mits de bron duidelijk wordt vermeld. Vermenigvuldigen en/ of openbaarmaking in welke vorm ook, alsmede opslag in een retrieval system, is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van Panteia. Panteia aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of andere onvolkomenheden.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 3
Beknopte samenvatting 5
Samenvatting 8
1 Inleiding 21 1.1 Aanleiding en focus van de monitor 21 1.2 Lhbtiqa+ personen in Nederland 22 1.3 Onderzoeksmethode 27 1.4 Respons en achtergrondkenmerken respondenten 33 1.5 Interpretatie resultaten 38 1.6 Opbouw rapport 39
2 Sociaaleconomische situatie 41 2.1 Psychologische hulpbronnen 41 2.2 Wonen 43 2.3 Werk 44 2.4 Openheid seksuele oriëntatie en genderidentiteit 50 2.5 Relatie en partner 56 2.6 Religie 57 2.7 Tevredenheid over sociaaleconomische situatie en leven 59 2.8 Samenvatting 63
3 Gezondheid en zorggebruik 66 3.1 Leefstijl 66 3.2 Psychische gezondheid 68 3.3 Suïcide 71 3.4 Fysieke gezondheid 73 3.5 Ziekteverzuim 75 3.6 Zorggebruik 76 3.7 Samenvatting 78
4 Onveiligheid en slachtofferschap 81 4.1 Groepenindeling Veiligheidsmonitor 81 4.2 Sociale cohesie 82 4.3 Onveiligheidsgevoelens 84 4.4 Respectloos gedrag 85 4.5 Cybercrime 86 4.6 Ervaringen met geweldsdelicten 87 4.7 Voortdurende controle en intimidatie 90 4.8 Samenvatting 91
5 Ongewenst seksueel gedrag 94 5.1 Prevalentie ongewenst seksueel gedrag 94 5.2 Samenvatting 98
6 Discriminatie 100 6.1 Inleiding 100 6.2 De mate van ervaren discriminatie 100 6.3 Discriminatiegronden 102 6.4 Uitingsvormen 105 6.5 Locatie 106 6.6 Type pleger 108 6.7 Discriminatie door (andere) lhbtiqa+ personen 108 6.8 Samenvatting 110
7 Opvattingen 113 7.1 Inleiding 113 7.2 Heteroseksuele personen 118 7.3 Niet-heteroseksuele personen 120 7.4 Homoseksuele en lesbische personen 121 7.5 Bi+ personen 132 7.6 Aseksuele personen 137 7.7 Queer personen 143 7.8 Transgender personen 144 7.9 Non-binaire personen 150 7.10 Intersekse personen 155 7.11 Samenvatting 161
Bijlage 1: Referenties 167
De Lhbtiqa+ monitor 2026 is uitgevoerd door Panteia, Movisie en Ipsos I&O in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Directie Emancipatie (hierna: ministerie van OCW). In deze monitor wordt de leefsituatie van lhbtiqa+ personen in Nederland beschreven en vergeleken met die van niet-lhbtiqa+ personen (in het rapport ook wel cis-hetero personen genoemd). Ook wordt er gekeken naar opvattingen over lhbtiqa+ personen onder de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder.
I Leefsituatie
- Bijna alle lhbtiqa+ groepen, op lesbische en homoseksuele personen na, ervaren een lagere mate van zelfwaardering ten opzichte van cis-hetero personen. Intersekse personen scoren het laagst.
- Lhbtiqa+ personen zijn over het algemeen vaker lid van een vereniging of organisatie ten opzichte van cis-hetero personen.
- Sommige lhbtiqa+ groepen, waaronder intersekse, non-binaire en lhbtiqa+ personen met een beperking, geven vaker aan te weinig geld te hebben tegenover cis-hetero personen.
- Alle lhbtiqa+ groepen geven, in vergelijking met de cis-hetero groep, vaker aan na te denken over wat zij wel en niet doen als het gaat om bijvoorbeeld genderexpressie of affectie tonen in de openbare ruimte.
- Veel lhbtiqa+ groepen zijn gemiddeld minder tevreden met hun sociaaleconomische situatie dan cis-hetero personen.
- Bijna alle lhbtiqa+ groepen, op lesbische en homoseksuele personen na, geven vaker aan psychisch ongezond te zijn ten opzichte van cis-hetero personen.
- Alle lhbtiqa+ groepen hebben vaker suïcidale gedachten gehad dan cis-hetero personen.
- Veel lhbtiqa+ personen ontvangen vaker online haatreacties dan cis-hetero personen. Dit is het hoogst onder transgender en queer personen.
- Bijna alle lhbtiqa+ groepen, op aseksuele personen na, hebben vaker ervaring met online, niet-fysiek en fysiek ongewenst seksueel gedrag.
- Alle lhbtiqa+ groepen hebben in de afgelopen 12 maanden vaker ervaring met discriminatie, ten opzichte van cis-hetero personen. De lhbtiqa+ groepen die discriminatie hebben ervaren geven aan dat het vooral komt door discriminerende opmerkingen, een negatief beeld/stigmatisering (bijvoorbeeld in de media) en door microagressies [1].
- De meeste ervaringen met discriminatie vinden online en op straat plaats; bij iedere lhbtiqa+ groep ervaart minimaal ongeveer een derde dit.
- Discriminatie door andere lhbtiqa+ personen komt bij meerdere groepen in 2026 minder vaak voor dan in 2024.
1 Microagressies zijn subtiele (alledaagse) bewuste maar ook vaak onbewuste verbale en non-verbale vormen van pestgedrag op grond van stereotypen en vooroordelen, die bedoeld of onbedoeld als kwetsend kunnen worden ervaren en (in)direct discriminatoire stereotypen (vooroordelen) in stand houden (King et al., 2023; Sue et al., 2007; Sue et al., 2019).
II. Opvattingen
- In het algemeen is de houding van de Nederlandse bevolking, ten opzichte van seksuele, gender- en seksediversiteit, vergelijkbaar tussen 2024 en 2026. Alleen bij de opvattingen over homoseksualiteit zien we een significante toename van de groep mensen die een neutrale houding aanneemt. Voor elk van de lhbtiqa+ groepen geldt dat de meerderheid van de respondenten (nog steeds) een positieve houding heeft. Zie _Figuur 1_ voor een samenvatting van de houdingen ten opzichte van verschillende lhbtiqa+ groepen, voor de jaren 2024 en 2026. De resultaten laten duidelijke verschillen zien in de houding ten opzichte van de afzonderlijke groepen, waarbij het minst positief wordt geoordeeld over nonbinaire, transgender en intersekse personen.
- Andere punten van zorg zijn dat nog steeds relatief veel mensen aangeven dat bi+, transgender en non-binair zijn modeverschijnselen zijn, en dat ook nog steeds relatief veel respondenten geen relatie zouden willen met transgender, nonbinaire, bi+, aseksuele of intersekse personen. Bij diverse stellingen over aseksuele, non-binaire en intersekse personen geven relatief veel respondenten aan, net als in 2024, er niet over na te denken en/of het niet echt goed te weten. Deze bevinding laat zien dat de kennis over en het begrip, of de erkenning van, deze groepen personen in de Nederlandse samenleving nog redelijk beperkt is.
De Lhbtiqa+ monitor 2026 is uitgevoerd door Panteia, Movisie en Ipsos I&O in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Directie Emancipatie (hierna: ministerie van OCW). In deze monitor wordt de leefsituatie van lhbtiqa+ personen in Nederland beschreven en vergeleken met die van nietlhbtiqa+ personen (in het rapport ook wel cis-hetero personen genoemd). Ook wordt er gekeken naar opvattingen over lhbtiqa+ personen onder de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder.
Deze monitor bouwt voort op de vorige lhbtiqa+ monitor uit 2024 (Panteia, Movisie & Ipsos I&O, 2024), en op eerdere monitoronderzoeken die het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in de jaren daarvoor uitvoerde en die gericht waren op de leefsituatie van en opvattingen over lesbische, homoseksuele, biseksuele en transgender (lhbt) personen (SCP, 2016; 2018a; 2022a). In de edities van 2024 en 2026 wordt de groep lhbt personen uitgesplitst: lesbische, homoseksuele, bi+ en transgender personen. Daarnaast is de monitor sinds 2024 uitgebreid met de groepen non-binaire personen, queer personen, intersekse personen en aseksuele personen, lhbtiqa+ personen van kleur en lhbtiqa+ personen met een beperking. Hierbij moet worden opgemerkt dat er ook non-binaire transgender personen zijn; in dit onderzoek vallen deze personen onder de groep non-binaire personen. Zie paragraaf 1.3.2 voor de definities voor elk van deze groepen. Ook merken we op dat we in deze samenvatting niet rapporteren over de opvattingen over queer personen, die maar met één stelling gemeten is. De leefsituatie en opvattingen zijn onderzocht middels een online vragenlijst die is uitgezet onder twee steekproeven uit het I&O Research Panel. Bij de interpretatie van deze resultaten dient men er rekening mee te houden dat de resultaten indicatief kunnen zijn omdat niet goed is vast te stellen hoe representatief de resultaten zijn. De kwantitatieve resultaten uit deze vragenlijst zijn aangevuld met duiding en ervaringen uit focusgroepen met personen uit de lhbtiqa+ subgroepen en met gegevens uit eerder uitgevoerde grootschalige bevolkingsonderzoeken, waaronder de Veiligheidsmonitor (CBS, 2025b).
De Lhbtiqa+ monitor 2026 is opgedeeld in twee onderdelen. Het eerste deel gaat over de leefsituatie en het welzijn van lhbtiqa+ personen in vergelijking met cis-hetero personen. In dit deel worden de volgende thema’s besproken:
- Sociaaleconomische situatie
- Gezondheid
- Onveiligheid en slachtofferschap
- Ongewenst seksueel gedrag
- Discriminatie
Het tweede deel gaat in op opvattingen over lhbtiqa+ personen onder de Nederlandse bevolking. In deze samenvatting benoemen we de belangrijkste en opvallendste bevindingen op basis van de vragenlijstresultaten.
Lhbtiqa+ personen algemeen
- Bijna alle lhbtiqa+ groepen, op lesbische en homoseksuele personen na, ervaren een lagere mate van zelfwaardering ten opzichte van cis-hetero personen. Intersekse personen scoren het laagst.
- Lhbtiqa+ personen zijn over het algemeen vaker lid van een vereniging of organisatie ten opzichte van cis-hetero personen
- Met name intersekse, non-binaire en lhbtiqa+ personen met een beperking geven vaker aan te weinig geld te hebben tegenover cis-hetero personen.
- Alle lhbtiqa+ groepen geven, in vergelijking met de cis-hetero groep, vaker aan na te denken over wat zij wel en niet doen als het gaat om bijvoorbeeld genderexpressie of affectie tonen in de openbare ruimte.
- Veel lhbtiqa+ groepen zijn gemiddeld minder tevreden met hun sociaaleconomische situatie dan cis-hetero personen.
- Bijna alle lhbtiqa+ groepen, op lesbische en homoseksuele personen na, geven vaker aan psychisch ongezond te zijn ten opzichte van cis-hetero personen.
- Alle lhbtiqa+ groepen hebben vaker suïcidale gedachten gehad dan cis-hetero personen.
- Bijna alle lhbtiqa+ personen, op homoseksuele personen na, geven vaker aan contact te hebben gehad met een psycholoog in de afgelopen 12 maanden dan cishetero personen.
- Veel lhbtiqa+ personen ontvangen vaker online haatreacties dan cis-hetero personen. Dit is het hoogst onder transgender en queer personen.
- Bijna alle lhbtiqa+ groepen hebben vaker ervaring met online, niet-fysiek en fysiek ongewenst seksueel gedrag.
- Alle lhbtiqa+ groepen hebben in de afgelopen 12 maanden vaker ervaring met discriminatie, ten opzichte van cis-hetero personen. De lhbtiqa+ groepen die discriminatie hebben ervaren geven aan dat het vooral komt door discriminerende opmerkingen, een negatief beeld/stigmatisering (bijvoorbeeld in de media) en door microagressies.
- De meeste ervaringen met discriminatie vinden online en op straat plaats, bij minimaal een derde van de lhbtiqa+ groepen.
- Discriminatie door andere lhbtiqa+ personen komt in 2026 minder vaak voor dan in 2024.
Lesbische personen
- Lesbische personen zijn het vaakst open over hun seksuele oriëntatie: ongeveer acht op de tien (82%) geeft aan vaak tot voortdurend open te zijn.
- Eén op de tien lesbische personen (10%) geeft aan ooit een poging tot suïcide te hebben gedaan, tegenover 2% van de cis-hetero personen.
- Van de lesbische personen die discriminatie hebben ervaren in de afgelopen 12 maanden, noemt 91% seksuele oriëntatie als grond van ervaren discriminatie.
Homoseksuele personen
- Homoseksuele personen scoren vaak hetzelfde of beter dan cis-hetero personen als het gaat om een stabiele financiële situatie en tevredenheid met verschillende aspecten van het leven (zoals werk, financiële situatie en de Nederlandse samenleving).
- Homoseksuele personen zijn, samen met lesbische personen, het vaakst open over hun seksuele oriëntatie ten opzichte van alle andere lhbtiqa+ groepen. Ongeveer acht op de tien (81%) homoseksuele personen geeft aan vaak tot voortdurend open te zijn.
- Van de homoseksuele personen die discriminatie hebben ervaren in de afgelopen 12 maanden, noemt 91% seksuele oriëntatie als grond van ervaren discriminatie.
- Net als in 2024 hebben homoseksuele personen significant meer ervaringen (6%) met online ongewenst seksueel gedrag dan cis-hetero personen (2%).
Bi+ personen
- De leefsituatie van bi+ personen is iets verbeterd ten opzichte van 2024.
- Discriminatie vanwege seksuele oriëntatie, genderidentiteit of intersekse zijn is stabiel gebleven over de tijd heen. Bij bi+ personen zien we in 2026 dat ze minder vaak (37%) discriminatie ervaren op deze gronden dan in 2024 (49%).
- Bi+ personen hebben significant vaker te maken met psychische ongezondheid (26%), depressie (14%) en overspannenheid/burn-out (12%) dan cis-hetero personen en lesbische en homoseksuele personen.
- Net als in 2024 ervaren bi+ personen in vergelijking met cis-hetero personen significant meer ongewenst seksueel gedrag (zowel online als niet-fysiek en fysiek ongewenst gedrag).
Transgender personen
- De resultaten met betrekking tot transgender personen zijn indicatief vanwege onder andere het relatief beperkte aantal respondenten bij de online vragenlijst (n = 51, zie voor meer toelichting de inleiding).
- Ongeveer één op de vijf (20%) transgender personen geeft aan te weinig geld te hebben.
- Bijna de helft (47%) van de transgender personen geeft aan vaak tot voortdurend bewust te zijn over hun gedrag in de openbare ruimte, tegenover één op de acht (13%) cis-hetero personen.
- Bijna een kwart van de transgender personen (24%) geeft aan depressie te hebben gehad in de afgelopen 12 maanden, tegenover één op de dertien (8%) cis-hetero personen. Verder komt overspannenheid bij transgender personen (26%) ook het vaakst voor ten opzichte van alle andere lhbtiqa+ groepen.
- Suïcidale gedachten zijn het hoogst onder transgender personen waarin ruim twee derde (69%) ooit aan suïcide heeft gedacht, tegenover een kwart (24%) van de cishetero personen.
- Ervaringen met online haatreacties zijn het hoogst onder transgender perszonen (12%), tegenover 5% van de cis-hetero personen.
- Ruim vier op de tien (43%) transgender en non-binaire personen (42%) geeft aan discriminatie te hebben ervaren in de afgelopen 12 maanden, tegenover ongeveer één op de acht (12%) cis-hetero personen.
Non-binaire personen
- Ten opzichte van de resultaten uit 2024 lijkt het op sommige gebieden iets beter te gaan met non-binaire personen, maar nog steeds minder goed vergeleken met (binaire) transgender personen.
- Non-binaire personen ervaren meer financiële beperkingen, zoals te weinig geld voor vakantie, nieuwe kleding, huur of hypotheek. 15% geeft aan te weinig geld te hebben tegenover 9% van de cis-hetero personen.
- Meer dan de helft (56%) van de non-binaire personen geeft aan nooit tot soms open te zijn over hun genderidentiteit.
- Ervaringen met online haatreacties zijn hoog onder non-binaire personen (11%), tegenover 5% van de cis-hetero personen.
- Non-binaire personen hebben significant vaker te maken met seksueel ongewenst gedrag dan cis-hetero personen. 11% van de non-binaire personen heeft ervaring met online of niet-fysiek ongewenst seksueel gedrag, tegenover 2% (online) en 3% (niet-fysiek) van de cis-hetero personen.
- Ruim vier op de tien non-binaire (42%) personen geeft aan discriminatie te hebben ervaren in de afgelopen 12 maanden, tegenover ongeveer één op de tien (12%) cis-hetero personen.
- Non-binaire personen hebben vaker een slechtere mentale gezondheid. 57% van de non-binaire personen geeft aan suïcidale gedachten te hebben gehad tegenover 24% van de cis-hetero personen.
Intersekse personen
- De resultaten met betrekking tot intersekse personen zijn indicatief vanwege onder andere het relatief beperkte aantal respondenten bij de online vragenlijst (n = 51, zie voor meer toelichting de inleiding).
- Iets meer dan een derde (35%) van de intersekse personen geeft aan betaald werk te hebben, tegenover bijna zes op de tien (59%) cis-hetero personen.
- Ruim één op de vijf (22%) intersekse personen geeft aan te weinig geld te hebben, tegenover bijna één op de tien (9%) cis-hetero personen.
- Iets meer dan een kwart van de intersekse personen (26%) geeft aan depressie te hebben gehad in de afgelopen 12 maanden, tegenover één op de dertien (8%) cishetero personen.
- Ongeveer 14% van de intersekse personen geeft aan ooit een poging tot suïcide te hebben gedaan, tegenover 2% van de cis-hetero personen.
- Bijna drie kwart van de intersekse personen (71%) geeft aan een slechte ervaren fysieke gezondheid te hebben, tegenover een derde (36%) van de cis-hetero personen.
- Intersekse personen krijgen het vaakst te maken met een vorm van voortdurende controle en intimidatie.
- Ten opzichte van 2024 geven intersekse personen bijna 2,5 keer zo vaak aan discriminatie te hebben ervaren; 33% in 2026 tegenover 14% in 2024.
Queer personen
- Bijna de helft (47%) van de queer personen geeft aan vaak tot voortdurend bewust te zijn over hun gedrag in de openbare ruimte, tegenover één op de tien (13%) cishetero personen.
- Suïcidale gedachten zijn het hoog onder queer personen waarvan ruim twee derde (66%) ooit aan suïcide heeft gedacht, tegenover een kwart (24%) van de cis-hetero personen.
- Ervaringen met online haatreacties zijn het hoogst onder queer personen (12%), tegenover 5% van de cis-hetero personen.
- Ruim vier op de tien (44%) queer personen geeft aan dat ze ervaringen hebben met vloeken of beledigingen, ten opzichte van cis-hetero personen (28%).
- Meer dan de helft (57%) van de queer personen geeft aan discriminatie te hebben ervaren in de afgelopen 12 maanden, tegenover ongeveer één op de tien (12%) cis-hetero personen.
Aseksuele personen
wonen aseksuele personen vaker alleen.
hetero respondenten (8% en 9%).
| Col1 | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| er hun e derd | seksuele oriëntatie ten e (66%) van de aseksuele | |||
| over hu en (of | n seksuele oriëntatie. meerdere) partner(s) te | |||
| n de an | dere lhbtiqa+ groepen. Ook | |||
| ale gez | ondheid dan cis-hetero | |||
| met p | sychische ongezondheid | |||
| 19%) en | burn-out (14%) dan cis- |
- Aseksuele personen ervaren belemmeringen doordat de samenleving sterk is
Lhbtiqa+ personen van kleur
betalen van de huur of hypotheek.
hetero personen.
| s, bijvoo | orbeeld op de woningmarkt | Col3 | Col4 | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| , bijvo | rbeeld op de woningmarkt | rbeeld op de woningmarkt | rbeeld op de woningmarkt | rbeeld op de woningmarkt |
| happen | . | |||
| ciële b akantie | eperkingen vergeleken met , nieuwe kleding of het | |||
| ere me | ntale gezondheid dan cis- | |||
| essie t | genover 8% van de cis- | |||
| gediscr | imineerd op basis van |
herkomst of huidskleur, al dan niet in combinatie met seksuele oriëntatie, genderidentiteit of intersekse zijn.
Lhbtiqa+ personen met een beperking
- Lhbtiqa+ personen met een beperking ervaren meer financiële beperkingen. Bijna een kwart (24%) van de lhbtiqa+ personen met een beperking geeft aan betaald werk te hebben, tegenover bijna zes op de tien (59%) cis-hetero personen. Ook geeft 16% aan te weinig geld te hebben, tegenover 9% van de cis-hetero personen.
- Lhbtiqa+ personen met een beperking (73%) geven het vaakst aan een slechte ervaren fysieke gezondheid te hebben, tegenover 36% van de cis-hetero personen.
- Lhbtiqa+ personen met een beperking hebben significant vaker te maken met een psychische ongezondheid (33%), depressie (20%) en burn-out (13%) dan cis-hetero personen (18%, 8% en 9%).
- Lhbtiqa+ personen met een beperking hebben significant vaker te maken met seksueel ongewenst gedrag dan cis-hetero personen. 8% van de lhbtiqa+ personen met een beperking heeft ervaring met niet-fysiek ongewenst seksueel gedrag en 4% met fysiek ongewenst seksueel gedrag, tegenover respectievelijk 3% en 2% van de cis-hetero personen.
In de Lhbtiqa+ monitor 2026 zijn opvattingen over lhbtiqa+ personen onder een representatieve steekproef van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder gemeten ten opzichte van homoseksuele en lesbische personen, bi+ personen, aseksuele personen, queer personen, transgender personen, non-binaire personen en
intersekse personen. Eerder onderzoek liet patronen en ontwikkelingen zien maar was beperkt als het gaat om opvattingen over de afzonderlijke groepen binnen de lhbtiqa+ gemeenschap. Er was tot aan de lhbtiqa+-monitor 2024 nog weinig bekend over de houding ten opzichte van gender- en seksediversiteit, zoals geleefd door onder andere transgender, non-binaire en intersekse personen. Als het gaat om seksuele diversiteit bleef aseksualiteit, en daardoor aseksuele personen, nog onderbelicht. Biseksuele of bi+ personen zijn wel al vaker onderwerp geweest van onderzoek naar houdingen, maar in de praktijk heeft een deel van dat onderzoek toch vooral kennis over de houding ten opzichte van homoseksuele en lesbische personen opgeleverd.
Opvattingen algemeen In het algemeen is de houding van de Nederlandse bevolking, ten opzichte van seksuele, gender- en seksediversiteit, vergelijkbaar gebleven tussen 2024 en 2026. Alleen bij de opvattingen over homoseksualiteit zien we een significante toename van de groep mensen die een ‘neutrale’ houding aanneemt. Voor elk van de lhbtiqa+ groepen geldt dat de meerderheid van de respondenten (nog steeds) een positieve houding heeft. Zie _Figuur 1_ voor een samenvatting van de houdingen ten opzichte van verschillende lhbtiqa+ groepen, voor de jaren 2024 en 2026.
De resultaten laten duidelijke verschillen zien in de houding ten opzichte van de afzonderlijke groepen, waarbij het minst positief wordt geoordeeld over non-binaire, transgender en intersekse personen.
Andere punten van zorg zijn dat nog steeds relatief veel mensen aangeven dat bi+, transgender en non-binair zijn modeverschijnselen zijn, en dat ook nog steeds relatief veel respondenten geen relatie zouden willen met transgender, non-binaire, bi+, aseksuele of intersekse personen. Bij diverse stellingen over aseksuele, non-binaire en intersekse personen geven relatief veel respondenten, net als in 2024, aan het antwoord niet te weten en/of er nooit over nagedacht te hebben. Deze bevinding laat zien dat de kennis over en het begrip, of de erkenning van deze groepen personen in de Nederlandse samenleving, nog redelijk beperkt is.
Figuur 1 Houding ten opzichte van homoseksuele en lesbische personen (LH), bi+
personen (Bi+), transgender personen (T), intersekse personen (I), non- binaire personen (NB) en aseksuele personen (A) op basis van samenvattende schaalscores, 2024 en 2026 (in procenten) a b c
a Op basis van meerdere stellingen per onderwerp, exclusief respondenten die de stellingen beantwoorden met ‘zeg ik liever niet’, ‘weet ik niet’ en ‘nooit over nagedacht’. Zie per onderwerp in dit hoofdstuk toelichting over de stellingen en het aantal respondenten per antwoordoptie. Zie in paragraaf 7.1 voor een toelichting op de wijze waarop de analyse is uitgevoerd en respondenten zijn ingedeeld in de drie houdingscategorieën. b Een asterisk (*) geeft aan dat het aandeel respondenten binnen een bepaalde houdingscategorie (positief/neutraal/negatief) ten opzichte van alle respondenten op basis van de relatieve frequentie van de houdingscategorie significant toe- of afgenomen is tussen 2024 en 2026. Deze vergelijking is uitgevoerd met behulp van een gewogen twee-proportie z-toets. Zie paragraaf 7.1 voor meer toelichting over hoe de cijfers in deze figuur tot stand zijn gekomen en hoe de vergelijkingstoetsing is uitgevoerd. c Door afronding is het mogelijk dat totaalscores niet optellen tot 100%.
Bron: Panteia/Movisie, vragenlijst Lhbtiqa+ monitor, 2026
Homoseksuele en lesbische personen Bij de opvattingen over homoseksualiteit in brede zin (homoseksuele mannen en lesbische vrouwen) valt op dat het aandeel respondenten dat respectievelijk een positieve houding of een negatieve houding aanneemt tussen 2024 en 2026 stabiel blijft. Het aandeel personen dat een neutrale houding ten aanzien van homoseksuele personen heeft, is in 2026 wel significant gestegen ten opzichte van 2024. Voor een tweetal stellingen is een significante negatieve ontwikkeling zichtbaar ten opzichte van 2024. De groep respondenten die seks tussen twee mannen níét walgelijk vindt, is
afgenomen van 65% naar 60%. [2] Ook zegt ruim een kwart van de respondenten nog altijd moeite te hebben met zoenen in het openbaar, met name als twee mannen dit doen. Dit is een significante stijging ten opzichte 2024, toen het ongeveer een vijfde was.
Bi+ personen De houding ten opzichte van biseksualiteit en bi+ personen is nog steeds aanzienlijk lager dan het percentage respondenten dat een positieve houding heeft tegenover homoseksuele personen (67% om 84% respectievelijk). Het aandeel respondenten met een positieve houding tegenover bi+ personen is niet significant veranderd ten opzichte van 2024. Hetzelfde geldt voor het aandeel respondenten met een neutrale of negatieve houding. Uit de antwoorden blijkt verder dat 79% van de respondenten biseksualiteit over het algemeen als een seksuele identiteit of oriëntatie lijkt te erkennen, en dat 76% aangeeft het serieus te nemen als iemand hen vertelt dat die bi+ is. Van de ondervraagde respondenten geeft 41% aan geen relatie te willen hebben met een bi+ persoon en eveneens 40% zou er moeite mee hebben als hun partner zou vertellen biseksueel te zijn. Ook vindt nog iets meer dan een kwart (27%) dat bi+ zijn een modeverschijnsel is. Tot slot valt op dat meer ondervraagde respondenten zich niet op hun gemak voelen bij bi+ mannen dan bij bi+ vrouwen.
Aseksuele personen De opvattingen over aseksualiteit zijn in 2026 overwegend positief: 90% vindt dat aseksuele personen hun leven moeten kunnen leiden zoals zij willen. 74% heeft een positieve houding op basis van de samenvattende schaalscore. Tegelijkertijd zijn er zorgen. Zo wil 44% geen relatie met een aseksueel persoon, en bij zes van de negen stellingen geeft meer dan 20% aan het niet te weten of er nooit over nagedacht te hebben, wat duidt op beperkte kennis over aseksualiteit. Verder vinden, in vergelijking met 2024, meer mensen dat je jezelf niet aseksueel kunt noemen als je nooit seks hebt geprobeerd (2024: 23%, 2026: 30%) en dat als je geen seks wilt er iets mis met je is en je naar een dokter moet gaan (2024: 3%, 2026: 5%).
Transgender personen De houding ten opzichte van transgender personen lijkt sinds de vorige meting stabiel gebleven. Wanneer we onderscheid maken tussen een positieve, neutrale en negatieve houding, zijn er geen significante verschillen tussen 2024 en 2026. Wel is het samenvattende gemiddelde van de houding ten opzichte van transgender personen, op een schaal van 1 tot 5, licht, maar significant gedaald: van 3,7 in 2024 naar 3,6 in 2026. Ook bij de afzonderlijke stellingen ontstaat een genuanceerd beeld. Hoewel een ruime meerderheid van de Nederlandse bevolking (82%) vindt dat transgender personen hun leven moeten kunnen leiden zoals zij willen, geeft 54% aan geen relatie met een transgender persoon te willen. En 49% van de respondenten dat hierover een inhoudelijk antwoord geeft (exclusief ‘weet niet’, ‘nog nooit over nagedacht’ en ‘wil niet zeggen’) zou de relatie verbreken als een partner zou vertellen
2 Wanneer we de opvattingen beschrijven van enkel de huidige monitor in 2026, betreffen de percentages de percentages respondenten voor een bepaalde (groep) antwoordoptie ten opzichte van álle bevraagde respondenten. Bij de vergelijking tussen de resultaten uit 2024 en 2026 zijn alleen de antwoorden meegenomen van respondenten die een ‘inhoudelijk’ antwoord hebben gegeven (de antwoordopties ‘helemaal mee eens’ tot ‘helemaal mee oneens’). De genoemde percentages bij vergelijking tussen 2024 en 2026 hebben uitsluitend betrekking op deze respondenten. Hierdoor kunnen zij afwijken van de percentages voor dezelfde antwoordopties wanneer deze worden afgezet tegen álle respondenten, inclusief degenen die ‘weet ik niet’, ‘nog nooit over nagedacht’ of ‘zeg ik liever niet’ hebben geantwoord. Zie hoofdstuk 7 voor een nadere toelichting.
dat die transgender is; dat is toegenomen ten opzichte van 2024 toen dit aandeel 40% was. Specifiek over transgender vrouwen zijn de opvattingen verslechterd: het aandeel respondenten dat transgender vrouwen niet als echte vrouwen beschouwt stijgt van ongeveer een kwart in 2024 naar ongeveer een derde in 2026.
Non-binaire personen De houding ten opzichte van non-binaire personen lijkt sinds de vorige meting stabiel gebleven. Wanneer we onderscheid maken tussen een positieve, neutrale en negatieve houding, zijn er geen significante verschillen tussen 2024 en 2026. Wel is het samenvattende gemiddelde van de houding ten opzichte van non-binaire personen, op een schaal van 1 tot 5, licht, maar significant gedaald: van 3,5 in 2024 naar 3,4 in 2026. Kijkend naar de individuele stellingen en de opvattingen over nonbinaire personen valt op dat non-binair zijn nog niet breed als genderidentiteit wordt erkend. Wel vindt het merendeel van de ondervraagde respondenten (82%) dat nonbinaire personen hun leven moeten kunnen leiden zoals zij dat willen. Verder geeft bijna een derde van de respondenten (31%) aan het belangrijk te vinden om, wanneer zij iemand ontmoeten, te weten of die persoon een man of een vrouw is. Bij meerdere stellingen geven relatief veel respondenten aan het antwoord niet te weten of er nog nooit over nagedacht te hebben. Dit wijst er ook op dat het begrip van en kennis over non-binaire personen mogelijk beperkt is.
Intersekse personen De houding ten opzichte van intersekse personen lijkt sinds de vorige meting stabiel gebleven. Wanneer we onderscheid maken tussen een positieve, neutrale en negatieve houding, zijn er geen significante verschillen tussen 2024 en 2026. Wel is het samenvattende gemiddelde van de houding ten opzichte van intersekse personen, op een schaal van 1 tot 5, licht, maar significant gedaald: van 3,8 in 2024 naar 3,7 in 2026. De opvattingen over intersekse personen zijn relatief positief op het gebied van autonomie: 80% vindt dat intersekse personen over hun eigen lichaam moeten kunnen beslissen, en 61% is voor het uitstellen van medische ingrepen totdat het kind oud genoeg is om zelf te beslissen. Toch geeft 20% aan het raar te vinden als iemand biologisch buiten de binaire categorieën man/vrouw valt, en 33% wil geen relatie met een intersekse persoon. Net als bij aseksualiteit geeft een groot deel van de respondenten (30% of meer bij vier van de zeven stellingen) bij meerdere stellingen aan het niet te weten of er nog nooit over nagedacht te hebben, wat wijst op beperkte kennis over intersekse personen.
Met name de leefsituatie van intersekse personen en van transgender en non-binaire personen is zorgelijk te noemen. De kennis over intersekse personen en aseksuele personen blijkt beperkt. Extra aandacht voor deze groepen blijft van belang. Verder blijkt dat meerdere lhbtiqa+ groepen te maken krijgen met discriminatie en onveilige situaties zoals geweldsdelicten, seksueel ongewenst gedrag en online haat. Het is daarom belangrijk om maatregelen te nemen om desinformatie over lhbtiqa+ personen tegen te gaan, bewustwording te vergroten en acceptatie te bevorderen.
Hieronder volgen aanbevelingen rondom voorlichting op scholen, het tegengaan van desinformatie en het beter voorlichten en toerusten van welzijn en zorgprofessionals. Deze bevatten aanbevelingsrichtingen voor beleid, praktijk en (verder) onderzoek.
Aanbeveling 1: Effectieve lesmethoden en voorlichting op het gebied van lhbtiqa+ personen Om te voorkomen dat de acceptatie van lhbtiqa+ personen verder afneemt in Nederland, is een structurele verankering van seksuele en genderdiversiteit in het onderwijs van groot belang.
In het rapport _Omgaan met seksualiteit en seksuele diversiteit: een beschrijving van_ _het onderwijsaanbod op scholen_ van de Inspectie van het Onderwijs (2016) wordt geconcludeerd dat scholen wel aandacht besteden aan seksuele diversiteit, maar dat dit veelal incidenteel gebeurt. Slechts een beperkte groep scholen biedt structureel onderwijs aan over deze thema's op meerdere momenten in de schoolloopbaan van leerlingen. In recenter themaonderzoek naar burgerschapsonderwijs en het omgaan met verschillen in morele opvattingen (2020) constateert de Inspectie van het Onderwijs bovendien dat de bestaande kaders, waaronder de kerndoelen en de wettelijke burgerschapsopdracht, onvoldoende duidelijk maken wat van scholen wordt verwacht. Hoe de situatie er anno 2026 voor staat, is niet bekend. Het ligt daarom voor de hand om hier opnieuw onderzoek naar te doen.
Een eerste aandachtspunt betreft de vraag of de huidige kerndoelen voldoende aandacht besteden aan de verschillende lhbtiqa+ groepen en effectief bijdragen aan het tegengaan van discriminatie. Het is bijvoorbeeld onduidelijk of scholen niet alleen aandacht besteden aan seksuele diversiteit (zoals de kerndoelen expliciet vragen [3] ), maar ook aan transgender, non-binaire en intersekse personen. Evenmin is bekend in hoeverre aseksualiteit en aseksuele personen aan bod komen. Aangezien genderdiversiteit en seksediversiteit niet expliciet worden genoemd in de kerndoelen, is het mogelijk dat deze onderwerpen in de praktijk niet of onvoldoende aandacht krijgen.
Een tweede aandachtspunt betreft de effectiviteit van het onderwijsaanbod. De vraag is niet alleen óf aandacht wordt besteed aan seksuele, gender- en seksediversiteit, maar ook of deze aandacht daadwerkelijk leidt tot meer acceptatie, minder vooroordelen en minder discriminatie. Onderzoek laat zien dat ‘baat het niet, schaadt het niet’ niet opgaat; interventies, lesmethodes of voorlichtingen die zijn bedoeld om de acceptatie van lhbtiqa+ personen te bevorderen hebben niet automatisch positieve effecten en kunnen soms zelfs averechts uitpakken (Felten et al., 2025; Felten et al., 2026). Daarom is het belangrijk dat lesmethoden en voorlichting door externe voorlichters worden geëvalueerd en, waar nodig, worden aangepast op basis van de bestaande wetenschappelijke kennis. Vervolgens is toetsing van de effectiviteit van dergelijke interventies van belang.
Aanbeveling 2: Online haat en desinformatie meenemen in aanbod mediawijsheid Online haat en discriminatie komen in deze monitor naar voren als belangrijke problemen voor verschillende lhbtiqa+ groepen. Daarnaast blijkt dat de kennis over en acceptatie van sommige groepen nog beperkt zijn. Hoewel scholen al aandacht
3 Zie bijvoorbeeld de kerndoelen van het voortgezet onderwijs (SLO, 2026) en primair onderwijs (SLO, 2026).
besteden aan media-educatie, is het de vraag in hoeverre online haat en desinformatie over lhbtiqa+ personen daarin voldoende aan bod komen. Wetenschappers uiten al langer zorgen over desinformatie en complottheorieën over lhbtiqa+ personen, met name over transgender en non-binaire personen (Felten & Joemmanbaks, 2025).
Uit onderzoek blijkt dat het onderschrijven van complottheorieën over lhbtiqa+ personen samenhangt met negatievere opvattingen over deze groepen (De Cristofaro et al., 2025; Mouafo et al., 2023; Valsecchi et al., 2025). Daarnaast zijn er aanwijzingen dat desinformatie een negatieve invloed heeft op de manier waarop niet-lhbtiq+ personen omgaan met lhbtiq+ personen (Panerati et al., 2026). Het is daarom belangrijk om na te gaan of de huidige mediawijsheid voldoende aandacht besteedt aan anti-lhbtiqa+ desinformatie (waaronder complottheorieën) en, indien nodig, hoe dit kan worden versterkt. Daarbij kan worden voortgebouwd op bestaande wetenschappelijke kennis (Felten & Joemmanbaks, 2025).
Tot slot is het cruciaal om de effectiviteit van dergelijke aanpakken te evalueren. Daarbij moet worden onderzocht of zij daadwerkelijk bijdragen aan een grotere acceptatie van lhbtiqa+ personen en aan het verminderen van de verspreiding en ondersteuning van desinformatie over deze groepen.
Aanbeveling 3: Aandacht voor lhbtiqa+ personen in beroepsopleidingen zorg en welzijn De bevinding dat meer dan 20% van de Nederlandse bevolking bij meerdere stellingen over aseksuele en intersekse personen aangeeft het niet te weten of er nooit eerder over te hebben nagedacht, suggereert dat de kennis en bewustwording rondom deze groepen beperkt zijn. Dit kan ertoe leiden dat intersekse en aseksuele personen niet de juiste zorg krijgen in sectoren als de gezondheidszorg, ggz, jeugdzorg en het sociaal werk. Mogelijk geldt dit ook voor andere groepen binnen de brede lhbtiqa+ gemeenschap. De leefsituatie van intersekse, transgender en non-binaire personen is zorgelijk te noemen als het gaat om hun mentale gezondheid en ervaringen met discriminatie.
Ander recent onderzoek bevestigt dat kennis over lhbtiqa+ personen binnen de ggz nog onvoldoende ontwikkeld is. Slechts 30% van de medewerkers geeft aan voldoende kennis te hebben over intersekse en 58% over genderidentiteit. Daarnaast blijven onzichtbare vooroordelen bestaan, ondanks de overwegend positieve houding van medewerkers tegenover lhbtiqa+ personen (Oldenhof et al., 2026). Ook onderzoek naar de ervaringen van aseksuele personen in de gezondheidszorg wijst uit dat aseksualiteit voor veel zorgprofessionals een onbekend of onbegrepen concept is. Dit kan leiden tot misverstanden, onbedoelde oordelen en de pathologisering van aseksualiteit (Finkenflügel et al., 2025). Dit suggereert dat lhbtiqa+ kennis nog onvoldoende aandacht krijgt in de opleiding van (geestelijke) gezondheidsprofessionals. Hoe het staat met de kennis en vaardigheden van sociaal professionals over lhbtiqa+ personen is nog onderbelicht.
Om de kennis over lhbtiqa+ personen te versterken wordt daarom aanbevolen om: 1 onderzoek te doen naar wat sociaal professionals en gezondheidsprofessionals wel en niet weten met betrekking tot lhbtiqa+ personen en het bieden van hulp, het bevorderen van acceptatie en verminderen van discriminatie;
2 na te gaan in hoeverre beroepsopleidingen hier al aandacht voor hebben en hoe dit verbeterd kan worden en; 3 deze verbetering vanuit de landelijke overheid te faciliteren en aanmoedigen, onder meer door (gratis) ondersteuning voor de beroepsopleidingen hierop te organiseren en de voortgang te monitoren.
Aanbeveling 4: Normstelling Tot slot ligt er ook een taak voor de landelijke overheid en lokale overheden om meer ruimte te creëren voor inclusief beleid voor lhbtiqa+ personen. Dat kan door lhbtiqa+ groepen expliciet te noemen in beleidsteksten en communicatie-uitingen en genderinclusieve taal te hanteren. De landelijke overheid en lokale overheden kunnen ook een rol spelen in het beïnvloeden van de sociale normen ten aanzien van seksuele diversiteit, genderdiversiteit en seksediversiteit. Dat kan bijvoorbeeld door middel van een landelijke bewustwordingscampagne met een lokale uitwerking. In deze positieve normstelling en het tegengaan van desinformatie ligt ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid bij reguliere media. Aan welke verhalen en perspectieven wordt ruimte gegeven? Media hebben ook een rol in het ontkrachten en niet verder verspreiden van des- en misinformatie over lhbtiqa+ personen.
De Lhbtiqa+ monitor 2026 is uitgevoerd door Panteia, Movisie en Ipsos I&O in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Directie Emancipatie (hierna: ministerie van OCW). In deze monitor wordt de leefsituatie van lhbtiqa+ personen in Nederland beschreven en vergeleken met die van niet-lhbtiqa+ personen. De groep niet-lhbtiqa+ personen omvat personen die cisgender [4], heteroseksueel [5] en die endosekse (niet intersekse) [6] zijn. In het rapport gebruiken we voor deze groep de afkorting cis-hetero personen. Daarnaast brengt de monitor in kaart welke opvattingen er in Nederland bestaan over lhbtiqa+ personen.
Deze monitor bouwt voort op de vorige lhbtiqa+-monitor uit 2024, die eveneens is uitgevoerd door Panteia, Movisie en Ipsos I&O (Panteia, Movisie & Ipsos I&O, 2024), en op eerdere monitoronderzoeken die het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in de jaren daarvoor uitvoerde (SCP, 2016; 2018a; 2022a). In de edities van 2024 en 2026 wordt, anders dan in de genoemde SCP-onderzoeken, de groep lesbische, homoseksuele, biseksuele en transgender personen (lhbt personen) uitgesplitst naar afzonderlijke groepen. Daarnaast is de monitor uitgebreid met de groepen nonbinaire personen, queer personen, intersekse personen en aseksuele personen, lhbtiqa+ personen van kleur en/of met een niet-westerse migratieachtergrond (vanaf nu: lhbtiqa+ personen van kleur [7] [8] ) en lhbtiqa+ personen met een beperking. Zie paragraaf 1.3.2 voor de definities voor elk van deze groepen.
In het onderzoek baseren wij ons op een online vragenlijst uitgevoerd onder de Nederlandse bevolking, aangevuld met informatie uit focusgroepen (groepsgesprekken) met personen uit een aantal lhbtiqa+ groepen en resultaten uit eerdere onderzoeken.
De Lhbtiqa+ monitor wordt door Panteia, Movisie en Ipsos I&O herhaald in 2028.
Aanleiding monitor De LHBT-monitor van het SCP is destijds ontwikkeld om bij te dragen aan politieke en maatschappelijke discussies en beleidsvorming door zowel opvattingen over lhbt
4 Cisgender personen zijn mensen die zich identificeren met het geslacht dat hen bij de geboorte is toegewezen.
5 Heteroseksuele personen zijn mensen die zich seksueel aangetrokken voelen tot personen van het tegenovergestelde (binaire) gender, zoals vrouwen die zich aangetrokken voelen tot mannen en mannen die zich aangetrokken voelen tot vrouwen.
6 Intersekse personen zijn mensen die zijn geboren met een lichaam dat niet overeenkomt met het beeld dat de meeste mensen hebben van man of vrouw. Intersekse personen hebben variaties in geslachtskenmerken, hormoonbalans of chromosomen. Een overgroot deel van deze groep cis-hetero personen in dit onderzoek is endosekse. Endosekse personen zijn mensen die zijn geboren met een lichaam dat overeenkomt met het beeld dat de meeste mensen hebben van man of vrouw. Zie voor meer toelichting Tabel 1.
7 Vanaf nu wordt met ‘lhbtiqa+ personen van kleur en/of met een niet-westerse migratieachtergrond’ vanwege leesbaarheid afgekort als ‘lhbtiqa+ personen van kleur’, uitgezonderd daar waar volledige notatie relevant en nodig is (bijvoorbeeld bij de toelichting over de achtergrond van de respondenten).
8 Om de resultaten van deze monitor te kunnen vergelijken met die van de voorgaande editie, is net als in die editie de indeling ‘westers’/‘niet-westers’ gehanteerd. Een nadere toelichting op deze groepsindeling is opgenomen in paragraaf 1.3.
personen als hun leefsituatie in kaart te brengen. Deze aanleiding is ook voor de Lhbtiqa+ monitor 2026 nog steeds relevant. Er is nog altijd beperkte kennis over de opvattingen over en de leefsituatie van afzonderlijke groepen binnen de brede lhbtiqa+ gemeenschap. Dat geldt in het bijzonder voor groepen waarover tot nu toe minder onderzoek beschikbaar is dan over homoseksuele, lesbische en bi+ personen – door het SCP eerder aangeduid als biseksuele personen – en, in beperktere mate, transgender personen. Non-binaire, queer, intersekse en aseksuele personen worden steeds zichtbaarder in de samenleving, maar zijn nog altijd ondervertegenwoordigd in onderzoek. In de monitor van 2024 zijn deze groepen daarom expliciet meegenomen.
Uit de lhbtiqa+-monitor 2024 bleek dat veel lhbtiqa+ groepen op uiteenlopende terreinen een minder gunstige leefsituatie ervaren dan niet-lhbtiqa+ personen, in dit rapport cis-hetero personen genoemd. Het is daarom belangrijk om te onderzoeken wat voor ontwikkelingen op het gebied van welzijn en acceptatie hebben plaatsgevonden.
Focusgebieden monitor: leefsituatie en opvattingen Dit onderzoek draagt bij aan het in kaart brengen van de emancipatie van lhbtiqa+ personen in Nederland. Enerzijds brengt het onderzoek de ervaringen en tevredenheid van lhbtiqa+ personen zelf in beeld. Hierbij wordt gekeken naar de leefsituatie op verschillende terreinen, waaronder de sociaaleconomische situatie, gezondheid, onveiligheid en slachtofferschap, ongewenst seksueel gedrag en discriminatie.
Anderzijds wordt de publieke opinie onderzocht: hoe denkt de Nederlandse bevolking over lhbtiqa+ personen? De analyse geeft inzicht in de positie van lhbtiqa+ personen in Nederland, zowel over hun welzijn en leefsituatie (hoofdstukken 2 tot en met 6) als de maatschappelijke acceptatie van lhbtiqa+ personen (hoofdstuk 7). Bij de bespreking van de leefsituatie van lhbtiqa+ personen wordt gekeken of, en in welke mate, de resultaten voor lhbtiqa+ groepen verschillen van die voor cis-hetero personen.
Binnen de groep lhbtiqa+ personen worden verschillende groepen onderscheiden om seksuele, gender- en seksediversiteit te duiden.
_Seksuele diversiteit_ gaat over verschillende seksuele oriëntaties, zoals heteroseksueel, homoseksueel, lesbisch, bi+, queer of aseksueel.
_Genderdiversiteit_ gaat over verschillende genderidentiteiten, zoals man, vrouw, nonbinair of een ander gender. De term genderdiversiteit drukt uit dat er mensen zijn die zich niet thuis voelen binnen de genderidentiteiten ‘man’ en ‘vrouw’; een deel van deze mensen noemt zich non-binair. Ook geeft het woord aan dat er mensen zijn van wie de genderidentiteit niet gelijk is aan het bij hun geboorte genoteerde geslacht. Hen noemen we transgender personen (Van Kleef et al., 2023). Mensen van wie de genderidentiteit overeenkomt met het bij de geboorte vastgestelde geslacht noemen we cisgender personen.
Naast genderdiversiteit spreken we ook van _seksediversiteit_: er bestaat namelijk een diversiteit aan lichamelijke seksekenmerken. Intersekse personen hebben de ervaring van geboren zijn met een lichaam dat niet overeenkomt met het beeld dat de meeste mensen hebben van man of vrouw. In deze monitor besteden we daarbij extra aandacht aan groepen die in eerder onderzoek vaak onderbelicht bleven. Bij alle groepen speelt _intersectionaliteit_ [9] een rol, het is belangrijk om dit gegeven mee te nemen.
_Intersectionaliteit_ betekent: de kruising van verschillende identiteitskenmerken bepaalt iemands positie in de maatschappij. Deze kruisingen, zichtbaar in de vervlechting van diversiteitsfactoren, beïnvloeden kansen, uitsluiting, discriminatie en macht (Noordewier & Van Grunsven, 2026). Bij de subgroepen lhbtiqa+ personen van kleur en lhbtiqa+ personen met een beperking komt deze intersectionaliteit expliciet naar voren in deze monitor. Maar ook voor de andere groepen geldt dat er sprake is van verschillende identiteitskenmerken die elkaar raken en beïnvloeden, zoals gender, seksuele oriëntatie en leeftijd. Hieronder lichten we deze groepen verder toe.
Lesbische personen De groep lesbische personen in dit onderzoek zijn vrouwen die zich seksueel en/of romantisch aangetrokken voelen tot vrouwen. Het CBS (2024b) schat het aantal lesbische vrouwen op 0,7% van de Nederlandse bevolking (van 15 jaar en ouder).
Homoseksuele personen De groep homoseksuele personen in dit onderzoek zijn mannen die zich seksueel en/of romantisch aangetrokken voelen tot mannen. Het CBS (2024b) schat het aantal homoseksuele mannen op 1,8% van de Nederlandse bevolking (van 15 jaar en ouder).
Bi+ personen Bi+ is de overkoepelende term voor iedereen die zich, seksueel en/of romantisch, aangetrokken voelt tot meer dan één gender. Een deel van deze mensen noemt zich biseksueel of panseksueel. Veel mensen benoemen hun bi+ oriëntatie niet (Bi+ Nederland, 2025). Het CBS (2024b) schat het aantal bi+ personen op 11% van de Nederlandse bevolking (van 15 jaar en ouder).
Aseksuele personen Aseksuele personen ervaren weinig tot geen seksuele aantrekking tot anderen. Sommige aseksuele personen ervaren wel romantische aantrekking, andere niet. Personen die geen of weinig romantische aantrekking tot anderen ervaren, worden ook wel aangeduid als ‘aromantisch’. Andersom hoeft een aromantisch persoon ook niet aseksueel te zijn. Het CBS schat dat 1,9% van de Nederlandse bevolking van 15 jaar en ouder aseksueel is (2024b).
Queer personen Queer is een term die steeds vaker wordt gebruikt binnen het spectrum van seksuele en genderidentiteiten. Queer personen identificeren zich niet strikt als lesbisch, homoseksueel, bi+, transgender of aseksueel. Queer personen kunnen zich niet vinden in de gebruikelijke, vaststaande (binaire) kaders en hokjes voor gender en/of seksuele oriëntatie, of wijzen deze kaders af (Van den Berg et al., 2025). De term
9 Het begrip intersectionaliteit werd in 1989 geïntroduceerd door Kimberlé Crenshaw (Crenshaw, 1989).
queer biedt ruimte aan diversiteit en verschillende ervaringen. Hoewel queer personen deel uitmaken van de lhbtiqa+ gemeenschap, worden ze niet altijd expliciet meegenomen in onderzoeken, onder andere omdat de term per definitie niet vastomlijnd is en gebruikt wordt door een diverse groep mensen (Pierik & Jak, 2026).
Transgender personen Transgender personen zijn personen bij wie de genderidentiteit niet (volledig) overeenkomt met het geslacht dat bij de geboorte werd toegewezen. Het CBS (2024b) schat het aantal transgender personen in op 0,7% van de Nederlandse bevolking van 15 jaar en ouder. Het gaat dan om binaire transgender personen (trans mannen en trans vrouwen).
Transgender personen kunnen man, vrouw, non-binair zijn of een andere genderidentiteit hebben. Er zijn dus transgender personen die zich niet als man of vrouw identificeren en transgender personen die zich wel comfortabel voelen in de binaire man/vrouw-categorisering. In deze monitor zijn non-binaire transgender personen bij de groep non-binaire personen ingedeeld. De resultaten die we rapporteren in het leefsituatie-deel over transgender personen zullen dus gaan over binaire transgender personen: trans mannen en trans vrouwen. Hieronder gaan we in op non-binaire personen. Meer informatie over de groepsindeling die gehanteerd is bij de vragenlijst staat in paragraaf 1.3.2.
Non-binaire personen De term non-binair wordt gebruikt door mensen die zich niet (helemaal) thuis voelen binnen de genderidentiteit man of vrouw. Iemand die non-binair is kan zich tegelijkertijd man en vrouw voelen, of zich niet man en niet vrouw voelen. Het CBS (2024b) schat het aantal non-binaire personen op 0,3% van de Nederlandse bevolking van 15 jaar en ouder.
Intersekse personen Intersekse personen hebben de ervaring van geboren zijn met een lichaam dat niet overeenkomt met het beeld dat de meeste mensen hebben van man of vrouw. Intersekse zijn gaat niet over seksuele oriëntatie of genderidentiteit. Intersekse personen hebben variaties in geslachtskenmerken, hormoonbalans of chromosomen (Van den Berg et al., 2025). Deens onderzoek laat zien dat ongeveer 1 op de 90 personen (1,1%) intersekse is. Ook mensen die niet weten dat ze intersekse zijn of die nooit een medische behandeling hebben gehad, zijn in dit Deense onderzoek meegeteld (Frisch et al., 2019 in: Kastelein et al., 2020).
Lhbtiqa+ personen van kleur en/of met een niet-westerse migratieachtergrond Lhbtiqa+ personen van kleur en/of met een niet-westerse migratieachtergrond betreft een brede groep lhbtiqa+ personen die niet wit zijn en/of die zelf een migratieachtergrond hebben en/of waarvan hun ouders een migratieachtergrond hebben. Een deel van deze personen is in Nederland opgegroeid en heeft een migratieachtergrond omdat hun familie bijvoorbeeld als (arbeids)migrant of vluchteling naar Nederland kwam, of een achtergrond heeft in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden of Indonesië. Weer anderen zijn zelf migrant of vluchteling, of zijn opgegroeid in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Deze groep lhbtiqa+ personen kan te maken krijgen met ‘dubbele discriminatie’. Dat betekent dat iemand op meerdere gronden wordt gediscrimineerd,
bijvoorbeeld op basis van huidskleur of afkomst (racisme) en seksuele oriëntatie en/of genderidentiteit of intersekse zijn. Intersectionele discriminatie is discriminatie op basis van twee of meer gronden die tegelijkertijd spelen en onlosmakelijk met elkaar samenhangen, waardoor specifieke vormen van discriminatie ontstaan.
Lhbtiqa+ personen met een beperking Ook in de leefsituatie van lhbtiqa+ personen met een beperking willen we in deze monitor meer inzicht krijgen. Omdat we weten dat het hebben van een beperking consequenties heeft voor de leefsituatie, en lhbtiqa+ zijn ook consequenties kan hebben, is de verwachting dat het hebben van een beperking en lhbtiqa+ zijn een gecombineerde invloed heeft op die leefsituatie. Ook deze groep kan immers dubbele en intersectionele discriminatie ervaren, bijvoorbeeld op grond van de beperking (validisme) en op grond van seksuele oriëntatie en/of genderidentiteit of intersekse zijn. Het gaat om een brede groep personen met verschillende beperkingen, zoals fysieke, visuele, auditieve of een (licht) verstandelijke beperking.
Wijzigingen geslachtsregistraties Sinds de wijziging van de _Transgenderwet_ in 2014, waarvoor een aanpassing in _artikel_ _28_ van _Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek_ (BW) noodzakelijk was, is de procedure om bij de gemeente de geslachtsaanduiding in de Basisregistratie Personen (BRP) te laten wijzigen (van man naar vrouw en omgekeerd van vrouw naar man) aanzienlijk vereenvoudigd (Rijksoverheid, 2014). [10] Het wijzigen van het geslacht blijft zichtbaar in de registratiegegevens. Het is wettelijk nog niet mogelijk om het geslacht te laten wijzigen naar een ‘X’ of ‘O’ [11] zonder tussenkomst van een rechter (Joemmanbaks & de Graaf, 2023).
Sinds het ingaan van de Transgenderwet is er een sterke stijging zichtbaar in de aantallen geslachtswijzigingen ( _Figuur 2_ ). Vanaf 2015 laten de totaalaantallen aanvragen een duidelijke stijging zien. Dit geldt ook voor de afgelopen jaren. In 2025 waren er 1.590 wijzigingen in de geslachtsregistraties; in 2024 was dat aantal 1.535 en in 2023 1.453. De verwachting is dat het totaalaantal wijzigingen in geslachtsregistraties in 2026, op basis van het op dit moment bekende aantal tot en met juni (847), uitkomt op bijna 1.700. In totaal zijn er tot en met juni 2026 12.681 wijzigingen van het geslacht geregistreerd. Hier zijn ook geslachtswijzigingen van voor 2006 meegeteld, die niet zichtbaar zijn in _Figuur 2_.
10 Ook vóór 2014 was wijziging van de geslachtsvermelding mogelijk. Onder de wetgeving die gold van 1 juli 1985 tot 1 juli 2014 was daarvoor echter onder meer vereist dat betrokkene een genderbevestigende operatie onderging en blijvend niet meer in staat was kinderen te krijgen (de zogenoemde sterilisatie-eis) (Tweede Kamer de Staten-Generaal, 2020). Daarnaast was een rechterlijke procedure vereist. In 2021 bood het kabinet publiekelijk excuses aan voor het leed dat transgender en intersekse personen als gevolg van deze wettelijke voorwaarden is aangedaan (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, 2021).
11 Wie op de geboorteakte wordt vermeld als “geslacht is niet kunnen worden vastgesteld”, bijvoorbeeld als het geslacht bij geboorte niet bepaald kan worden (zoals bij intersekse kinderen) of bij wijziging van de geslachtsregistratie op latere leeftijd waarbij de oorspronkelijke geboorteakte wordt aangepast, wordt in de BRP een ‘O’ (van ‘onbekend’) geregistreerd en wordt in documenten zoals paspoort of de identiteitskaart de geslachtsvermelding ‘X’ vermeld.
Figuur 2 Aantal wijzigingen geslachtsregistraties, Nederlandse bevolking, 2006-
2026 (in aantallen) [a b c]
a Voor 2026 zijn er cijfers beschikbaar voor de periode tot en met juni. De prognose is gemaakt op basis van de aanwezige gegevens (cijfers tot en met juni verdubbeld). b Het is naar schatting over de jaren heen in totaal ongeveer 199 keer voorgekomen dat er bij één persoon een wijziging in de geslachtsregistratie plaatsvindt en dat deze op een later moment weer terug wijzigt naar de oorspronkelijke registratie. Deze gevallen worden ‘dubbel’ geteld. c Situaties waarbij in de registratie wijzigingen niet zichtbaar zijn (als gevolg van zogenoemde declaratoire uitspraken), en waarbij het als gevolg daarvan niet duidelijk is of een wijziging een wijziging in de geslachtsregistratie betreft, zijn buiten beschouwing gelaten. Het betreft hier ongeveer 1.100 situaties. Door deze buiten beschouwing te laten is het mogelijk dat het totaal aantal wijzigingen in de geslachtsregistratie iets hoger is dan hierboven gepresenteerd.
Bron: Rijksdienst voor Identiteitsgegevens, 2026, bewerking Panteia/Movisie
Splitsen we de wijzigingen naar geslacht, dan zien we dat verhouding tussen het aantal trans mannen (personen die hun registratie van vrouw naar man laten wijzigen) en trans vrouwen (personen die hun registratie van man naar vrouw laten wijzigen) redelijk gelijk verdeeld is. Ook zien we vanaf 2021 dat er wijzigingen in de geslachtsregistratie van het geslacht man of vrouw naar ‘O’ voorkomen. In 2021 ging het in 1% van alle wijzigingen in de geslachtsregistratie om een wijziging naar ‘O’. Dit aandeel nam toe naar 3% in 2022 en is sinds 2023 redelijk constant gebleven: dit percentage ligt tussen 2023 en 2025 gemiddeld op 5%.
Figuur 3 Wijzigingen geslachtsregistraties naar geregistreerd geslacht, Nederlandse
bevolking, 2006-2025 (in procenten) a b c d
a De cijfers met betrekking tot ‘O’ betreffen wijzigingen in de BRP in de registratie van het geslacht naar ‘O’. Het betreft niet oorspronkelijke registraties met ‘O’ (bijvoorbeeld intersekse kinderen). b Voor 2026 zijn er geen cijfers beschikbaar. c Het is naar schatting in totaal ongeveer 199 keer voorgekomen dat er bij één persoon een wijziging in de geslachtsregistratie plaatsvindt en dat deze op een later moment weer terug wijzigt naar de oorspronkelijke registratie. Deze gevallen worden ‘dubbel’ geteld. d Situaties waarbij in de registratie wijzigingen niet zichtbaar zijn (als gevolg van zogenoemde declaratoire uitspraken), en waarbij het als gevolg daarvan niet duidelijk is of een wijziging een wijziging in de geslachtsregistratie betreft, zijn buiten beschouwing gelaten. Het betreft hier ongeveer 1.100 situaties. Door deze buiten beschouwing te laten is het mogelijk dat het totaal aantal wijzigingen in de geslachtsregistratie iets hoger is dan hierboven gepresenteerd.
Bron: Rijksdienst voor Identiteitsgegevens, 2026, bewerking Panteia/Movisie
De cijfers met betrekking tot wijzigingen in de geslachtsregistratie laten zien dat een toenemend aantal personen het geslacht in de BRP-registraties wil wijzigen. Het gaat voornamelijk om en wijziging in de registratie van ‘man’ naar ‘vrouw’, of andersom. Daarnaast is er sinds enkele jaren een kleine groep mensen die hun geslachtsregistratie laat wijzigen naar ‘O’ of ‘X’. De omvang van deze groep lijkt in de afgelopen jaren niet duidelijk toe- of afgenomen.
1.3.1 Onderzoeksopzet
Voor het onderzoek is een online vragenlijst onder een selectie van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder uitgezet. De vragenlijst is uitgezet onder het I&O Research Panel. De resultaten van de vragenlijst zijn aangevuld met deskresearch naar cijfers uit voorgaande onderzoeken. Aanvullend op de online vragenlijst en deskresearch zijn er focusgroepen uitgevoerd met een aantal lhbtiqa+ groepen om de resultaten verder te duiden. Een voor het onderzoek samengestelde klankbordgroep is betrokken geweest bij de ontwikkeling van de vragenlijst en toetsing van de
resultaten middels het geven van feedback op de conceptversie van de rapportage. In deze paragraaf beschrijven we de ingezette onderzoeksmethoden en lichten we de gehanteerde groepsindeling bij de analyse van de onderzoeksdata toe.
Ontwikkelen en testen vragenlijst De vragenlijst voor de online enquête van de Lhbtiqa+ monitor in 2024 is ontwikkeld door Panteia, Movisie en Ipsos I&O, in overleg met het ministerie van OCW en een voor het onderzoek samengestelde klankbordgroep. Vervolgens is de vragenlijst getest en na afronding uitgezet onder het I&O Research Panel. Voor de editie van 2026 is de vragenlijst op enkele punten aangepast.
_Inhoud vragenlijst_ Voor de vragenlijst van de Lhbtiqa+ monitor 2026 is de vragenlijst van de editie uit 2024 als uitgangspunt genomen en op enkele punten gewijzigd. De wijzigingen zijn onder meer gedaan naar aanleiding van feedback van respondenten en klankbordgroepleden op de vorige editie, en vanwege de behoefte om nieuwe onderwerpen op te nemen en hierover gegevens te verzamelen. Daarnaast zijn enkele vragen geschrapt om de omvang van de vragenlijst te beperken.
De belangrijkste wijzigingen in de vragenlijst van 2026 ten opzichte van de editie uit 2024 zijn:
- Toevoeging van vragen over ziekteverzuim, wekelijkse arbeidsduur en opvattingen over seksuele diversiteit (hand in hand lopen).
- Verwijdering van vragen over het type woning, leidinggevende werkzaamheden, kansen in het leven en gevolgen van ongewenste seksuele ervaringen.
- Wijziging van enkele vragen over achtergrondkenmerken van respondenten, zoals toegewezen geslacht bij geboorte, genderidentiteit en intersekse zijn, zodat deze vollediger zijn en beter aansluiten bij actuele inzichten uit onderzoek en bij de leefwereld van respondenten.
_Klankbordgroep_ De klankbordgroep is samengesteld aan het begin van de Lhbtiqa+ monitor in 2024 en bestaat uit vertegenwoordigers van verschillende lhbtiqa+ belangenorganisaties, inclusief tot nu toe in onderzoek ondervertegenwoordigde specifieke groepen (bi+, transgender, non-binair, aseksueel, intersekse en lhbtiqa+ personen van kleur en lhbtiqa+ personen met een beperking). De volgende organisaties namen in 2026 deel aan de klankbordgroep:
- Bi+ Nederland
- COC Nederland
- Colored Qollective
- NNID (Expertisecentrum seksediversiteit)
- NOA (Nederlandse Organisatie Aseksualiteit)
- Roze 50+
- Transgender Netwerk
Leden van de klankbordgroep hebben advies gegeven over een aantal specifieke vragen en aanpassingen in de 2026 editie en hebben de oproep voor focusgroepen gedeeld in hun netwerken. Ook hebben zij feedback gegeven op het conceptrapport. De eerste versie van de vragenlijst is in 2024 opgesteld door Panteia, Movisie en Ipsos I&O en gedeeld met de klankbordgroep. Middels een bijeenkomst heeft een groot
deel van de klankbordgroep meegedacht over mogelijke aanpassingen in de vragenlijst wat mede heeft geleid tot de huidige doorontwikkeling. Degenen die niet bij de bijeenkomst aanwezig konden zijn hebben schriftelijk feedback gegeven op de vragenlijst. De input van de klankbordgroep is meegenomen in een nieuwe versie van de vragenlijst, die vervolgens is geprogrammeerd in een online surveyomgeving door Ipsos I&O.
Inzet panel voor vragenlijst _I&O Research Panel_ Het I&O Research Panel (gecertificeerd volgens ISO 20252:2019 – Annex A) is een database met personen die instemming hebben gegeven om regelmatig een uitnodiging te ontvangen voor (online) onderzoek. Het I&O Research Panel telt op dit moment ongeveer 47.000 panelleden in de leeftijd van 16 jaar of ouder. Het I&O Research Panel wordt geregeld ingezet voor wetenschappelijke opdrachtgevers, zoals het WODC, RIVM, NOC*NSF, SCP, Trimbos-instituut, Haagsche Hogeschool, TNO en verschillende universiteiten, waaronder de UvA, VU, UU, Radboud Universiteit, Universiteit Leiden en de UT.
_Werving Lhbtiqa+ monitor_ Ipsos I&O werft panelleden voor het I&O Research Panel actief, via aselecte steekproeven. Zelfaanmelding van panelleden is uitgesloten. Hiermee wordt de aanwezigheid van beroepsrespondenten, die zichzelf bij meerdere panels als lid aanmelden, tegengegaan. De werving gebeurt op eigen initiatief, via omvangrijke, aselecte adressensteekproeven uit de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Hierbij is extra aandacht voor wijken en buurten waar vaker ondervertegenwoordigde groepen in panels wonen, om zodoende de kans te vergroten dat deze groepen zich aanmelden voor het panel. Hierbij vindt de werving offline – per brief – plaats. Daarnaast werft Ipsos I&O via steekproeven uit bevolkingsregisters (BRP), gekoppeld aan onderzoek dat Ipsos I&O voor haar opdrachtgevers uitvoeren. Tot slot worden panelleden geworven via gerichte campagnes op sociale media. [12]
Van de panelleden zijn veel achtergrondkenmerken reeds bekend. Dit maakt het mogelijk om representatieve steekproeven te trekken of een bepaalde selectie voor onderzoek te benaderen. Voor dit onderzoek hebben we binnen het panel twee groepen geworven: 1) Algemeen Publiek Nederland en 2) lhbtiqa+. De groep ‘Algemeen Publiek Nederland’ is geworven met behulp van een representatieve steekproef. De lhbtiqa+ groep is geworven op basis van screeningsvragen die in januari 2026 in het panel zijn uitgezet. De vragen uit de screening komen niet één-opéén overeen met de vragen in de vragenlijst. Voor de indeling van respondenten ten behoeve van de analyse van de leefsituatie is grotendeels uitgegaan van de vragen in de vragenlijst zelf (zie paragraaf 1.3.2).
Online vragenlijst onder Nederlandse bevolking De vragenlijst is uitgezet onder de twee steekproeven ‘Algemeen Publiek Nederland’ en ‘lhbtiqa+’. Aan beide groepen zijn dezelfde vragen gesteld. De vragenlijst stond uit van 24 maart tot 12 april 2026. Beide groepen zijn op dezelfde wijze benaderd: een
12 Onder werving via sociale media verstaan wij gerichte wervingscampagnes om potentiële panelleden te bereiken. Dit betreft geen open zelfaanmelding; potentiële deelnemers doorlopen na aanmelding dezelfde toelatingsprocedure als andere nieuwe panelleden. We richten ons hierbij op groepen die minder vertegenwoordigd zijn in ons panel, zoals jongeren, mensen met een migratieachtergrond en lager opgeleiden.
uitnodigingsmail op 24 maart en een herinneringsmail op 31 maart. Voor de groep ‘Algemeen Publiek Nederland’ zijn 5.730 panelleden benaderd. Voor de groep lhbtiqa+ zijn 3.317 panelleden benaderd. De respons en de indeling van respondenten in groepen voor de analyse van de resultaten wordt toegelicht in paragraaf 1.3.2.
Deskresearch aanvullende cijfers De resultaten uit de vragenlijst zijn aangevuld met gegevens die zijn verzameld middels deskresearch. Het betreft gegevens uit eerder uitgevoerde grootschalige bevolkingsonderzoeken, waaronder de Veiligheidsmonitor en de European Social Survey.
Focusgroepen lhbtiqa+ personen Na de kwantitatieve dataverzameling door middel van de vragenlijst hebben we focusgroepen gehouden met een aantal lhbtiqa+ subgroepen. Het doel hiervan was om een aantal kwantitatieve resultaten verder kwalitatief te kunnen duiden. De focus lag hierbij, net als in 2024, op de eerder onderbelichte groepen. We hebben daarom zes focusgroepen gehouden: bi+ personen, trans en non-binaire personen, intersekse personen, aseksuele personen, lhbtiqa+ personen van kleur en lhbtiqa+ personen met een beperking. In focusgroepen van 1,5 uur gingen we met deelnemers in gesprek over een aantal van de uitkomsten per lhbtiqa+ groep en om meer te horen over hun ervaringen. Naar aanleiding van de uitkomsten van de vragenlijst zijn er een aantal thema’s geselecteerd om te bespreken in de focusgroepen, zoals tevredenheid met verschillende aspecten van het leven (zoals financiën en woonsituatie), openheid over lhbtiqa+ zijn, mentale gezondheid en discriminatie. De besproken thema’s verschilden per focusgroep, in lijn met de belangrijkste resultaten per lhbtiqa+ subgroep.
De deelnemers konden zich aanmelden via een online oproep die via de sociale kanalen van Movisie en een aantal van de klankbordgroepleden was verspreid. Ook was er een aantal deelnemers dat via het I&O Research Panel zich heeft aangemeld na het invullen van de vragenlijst. Vier focusgroepen vonden op locatie in Utrecht plaats en twee online via Microsoft Teams. De resultaten van deze focusgroepen hebben we benut om de resultaten uit de vragenlijst te kunnen duiden en hier en daar van voorbeelden te voorzien.
1.3.2 Groepsindeling leefsituatie
Voor het in kaart brengen van de leefsituatie zijn de respondenten van de online vragenlijst ingedeeld in verschillende groepen, waarna de groepen met elkaar zijn vergeleken. Allereerst is een groep cis-hetero personen samengesteld. Vervolgens zijn ‘individuele’ lhbtiqa+ groepen samengesteld. De indeling hierbij is gemaakt op basis van diversiteit op het gebied van seksuele oriëntatie (homoseksueel, lesbisch, bi+, aseksueel en queer), genderidentiteit (transgender, non-binair) en het zijn van intersekse (intersekse). Daarnaast zijn er twee overkoepelende lhbtiqa+ groepen samengesteld die zijn ingedeeld op basis van zelfgerapporteerde huidskleur en migratieachtergrond (lhbtiqa+ personen van kleur) en het hebben van een beperking (lhbtiqa+ personen met een beperking). Voor meerdere groepen zijn voor de analyses de groepsdefinities – en daarmee de toewijzing van personen aan een bepaalde groep in de analyses – gewijzigd ten opzichte van 2024. Dit geldt voor cis-hetero, lesbische, homoseksuele, bi+, intersekse, non-binaire en aseksuele personen. Belangrijke overwegingen bij het wijzigen van de indeling waren een betere aansluiting bij recent
(wetenschappelijk) onderzoek naar lhbtiqa+ personen en de feedback van de klankbordgroep op de groepsdefinities bij de vorige editie van de monitor. Om een goede vergelijking tussen de resultaten van 2024 en 2026 mogelijk te maken, zijn de resultaten uit de monitor van 2024 daarom geüpdatet op basis van de nieuwe groepsindeling.
Tabel 1 toont de groepen die voor de onderdelen betreffende de leefsituatie zijn aangehouden, inclusief de afkorting en criteria voor indeling in de groep. De lhbtiqa+ groepen in deze monitor korten we in tabellen omwille van leesbaarheid af tot één tot drie letters. Respondenten die zijn ingedeeld in de cis-hetero groep, zijn niet ingedeeld in een van de lhbtiqa+ groepen. Personen die volgens de criteria werden ingedeeld in één van de lhbtiqa+ groepen konden daarna, afhankelijk van of zij voldeden aan de criteria, wel ook ingedeeld worden in een andere lhbtiqa+ groep. Gegevens uit andere bronnen dan de online vragenlijst van deze monitor (waaronder de Veiligheidsmonitor en de European Social Survey) zijn gebaseerd op andere groepsindelingen. Dit wordt daar waar relevant in de rapportage toegelicht.
Tabel 1 Definities en afbakeningen t.b.v. groepsindeling resultaten over leefsituatie in Lhbtiqa+ monitor 2026
Volledige naam van de groep Afkorting Definitie
Cis-hetero personen Cis-hetero Personen van wie het geboortegeslacht (man of vrouw) overeenkomt met de genderidentiteit
(man of vrouw), die zich seksueel aangetrokken voelen tot het andere gender (man tot vrouw,
vrouw tot man) en die niet intersekse [13] zijn.
Lesbische personen L Personen die niet behoren tot de cis-hetero groep, die zichzelf zien als vrouw en aangeven zich
seksueel of romantisch ‘alleen tot vrouwen’ aangetrokken te voelen.
Homoseksuele personen H Personen die niet behoren tot de cis-hetero groep, die zichzelf zien als man en aangeven zich
seksueel of romantisch ‘alleen tot mannen’ aangetrokken te voelen.
Bi+ personen Bi+ Personen die niet behoren tot de cis-hetero groep, en aangeven zich seksueel of romantisch
aangetrokken te voelen tot ‘vooral tot mannen’, ‘evenveel tot mannen en vrouwen’, ‘vooral tot
vrouwen’, ‘alleen tot non-binaire mensen’, ‘tot non-binaire mensen en vrouwen’, ‘tot non
binaire mensen en mannen’ en ‘tot mensen, ongeacht hun gender’.
Transgender personen T Personen die niet behoren tot de cis-hetero groep, bij geboorte zijn ingeschreven als man/vrouw
en zichzelf nu zien als het ‘tegenovergestelde’ gender. Non-binaire trans personen behoren in dit
onderzoek tot de categorie non-binaire personen.
Non-binaire personen N Personen die aangeven zichzelf op het gebied van gender te zien als een van de volgende opties:
‘non-binair’, ‘zowel man als vrouw’, ‘tussen man en vrouw in’ of ‘geen man, geen vrouw’.
Intersekse personen [14] I Personen die aangeven dat er bij hen lichamelijke kenmerken die niet passen bij het gebruikelijke
beeld van man of vrouw zijn opgemerkt. Hierbij is verwezen naar verschillende benamingen en
diagnoses die geschaard kunnen worden onder intersekse.
Queer personen Q Personen die aangeven zichzelf te zien als queer.
Aseksuele personen A Personen die aangeven zich seksueel (bijna) niet aangetrokken te voelen tot andere personen.
Lhbtiqa+ personen van kleur
en/of met een niet-westerse
migratieachtergrond [15] [16]
PvK 1. Personen die behoren tot een lhbtiqa+ groep en aangeven een ’donkere’ huidskleur te
hebben.
2. Personen die behoren tot een lhbtiqa+ groep, aangeven een ‘lichte’ huidskleur te hebben én
een migratieachtergrond hebben in een land buiten Europa, Verenigde Staten, Canada, Australië
en Nieuw-Zeeland. Migratieachtergrond is bepaald op basis van de informatie bij aanmelding van
het I&O Research Panel.
In het vervolg van de rapportage wordt de naam van deze groep omwille leesbaarheid verkort
tot ‘lhbtiqa+ personen van kleur’. Waar we ‘lhbtiqa+ personen van kleur’ noemen, wordt dus
‘lhbtiqa+ personen van kleur en/of met een niet-westerse migratieachtergrond’ bedoeld.
Lhbtiqa+ met een beperking B Personen die behoren tot een lhbtiqa+ groep en die aangeven een fysieke, visuele, auditieve of
verstandelijke beperking te hebben.
Bron: Panteia/Movisie, 2026
13 Het bepalen of een respondent niet intersekse is, is gemeten met de vraag in de vragenlijst ‘Bij sommige mensen worden er lichamelijke kenmerken opgemerkt die niet passen bij het gebruikelijke beeld van man of vrouw. Dit kan op verschillende momenten in het leven worden opgemerkt. Het kan zichtbaar of onzichtbaar zijn. Dit wordt meestal ‘intersekse’ genoemd. Is dat bij u het geval?’ Bij deze vraag zijn ter verduidelijking verschillende termen genoemd waaronder iemand intersekse kan kennen. De antwoordopties waren: ‘ja’, ‘nee’, ‘weet ik niet’ en ‘zeg ik liever niet’. Van een groot deel van de respondenten (99%) die in de vragenlijst aangaven niet intersekse te zijn (antwoordoptie ‘nee’), kan gesteld worden dat zij endosekse zijn. Endosekse personen zijn mensen die zijn geboren met een lichaam dat overeenkomt met het beeld dat de meeste mensen hebben van man of vrouw. Een klein deel van de respondenten (1%) antwoordde ‘weet ik niet’ of ‘zeg ik liever niet’.
14 Intersekse personen kunnen ook cis-hetero zijn. Bij de afbakening van deze groep respondenten in het onderzoek is alleen gekeken naar of de persoon aangeeft dat er lichamelijke kenmerken die niet passen bij het gebruikelijke beeld van man of vrouw zijn opgemerkt. Hierbij is een lijst opgenomen met verschillende diagnoses en benamingen die
1.4.1 Respons vragenlijst
Respons panel In totaal zijn 9.047 panelleden benaderd voor het invullen van de vragenlijst: 5.730 voor de groep ‘Algemeen Publiek Nederland’ en 3.317 voor de groep ‘lhbtiqa+’ (zie ook paragraaf 1.3.1). In totaal hebben 5.278 personen de vragenlijst ingevuld (zie Tabel 2).
Tabel 2 Respons Lhbtiqa+ monitor 2026 uit I&O Research Panel
Bron: Ipsos I&O, 2026
Weging respons Op de data van de groep ‘Algemeen Publiek Nederland’ is een weging toegepast naar leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, regio en stemgedrag bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025. [17] Dit betekent dat de verhoudingen van deze kenmerken in de steekproef zijn teruggebracht naar de werkelijk bestaande verhoudingen. De resultaten van onder- en oververtegenwoordigde groepen worden dus opgehoogd en verlaagd. Op deze manier zijn de resultaten voor deze groep representatief voor de populatie wat betreft deze kenmerken.
Een zeer betrouwbare weging van de data van ‘lhbtiqa+’ was niet mogelijk, omdat er geen populatiegegevens beschikbaar zijn die aansluiten op de groepsdefinities die in deze monitor worden gehanteerd.
Respons voor opvattingen over lhbtiqa+ personen De vragenlijstresultaten over de opvattingen over lhbtiqa+ personen (hoofdstuk 7) zijn gebaseerd op de antwoorden van 2.990 respondenten uit de steekproef ‘Algemeen
geschaard kunnen worden onder intersekse. Bij de samenstelling van de groepen voor de analyse van de resultaten zijn intersekse personen uitgesloten van de groep cis-hetero personen.
15 In de vragenlijst is de vraag ‘Welke van de onderstaande duimpjes vindt u het meest passend bij uw eigen huidskleur?’ gesteld. Hierbij zijn, naast de optie ‘zeg ik liever niet’, vijf antwoordopties voorgelegd waarbij vijf afbeeldingen met duimpjes met verschillende tinten huidskleuren getoond. De huidskleuren variëren van licht tot donker. Respondenten die één van de drie donkerste duimpjes kozen zijn ingedeeld als ‘van kleur’.
16 Gerekend tot ‘niet-westerse migratieachtergrond’ zijn de volgende herkomstlanden/-gebieden: Turkije, Marokko, Suriname, Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, Indonesië/voormalig Nederlands-Indië, Japan, Afrikaanse landen en andere niet-Europese landen (exclusief Verenigde Staten/Canada, Australië/Nieuw-Zeeland). Ten opzichte van de gebruikelijke indeling van ‘niet-westers’, zoals het CBS sinds de jaren 1990 tot 2022 hanteerde (CBS, 2022), zijn Japan en Indonesië/voormalig Nederlands-Indië toegevoegd. Wij zijn ons ervan bewust dat het gebruik van de indeling ‘westerse’/’niet-westerse’ migratieachtergrond een vertekend beeld kan geven vanwege de diversiteit binnen en tussen de herkomstlanden/-gebieden. Deze indeling wordt aangehouden vanwege vergelijkbaarheid met de vorige editie van de monitor.
17 Er is niet gewogen naar migratieachtergrond en religie. Deze weging sluit aan bij de methodiek van de 0-meting van de monitor. Een uitbreiding van het weegmodel met de variabelen migratieachtergrond en religie zou naar verwachting beperkt bijdragen aan de representativiteit, terwijl de statistische betrouwbaarheid kan afnemen door kleinere subgroepen. Bovendien zorgt een wijziging van de weegmethodiek ten opzichte van 2024 dat de vergelijkbaarheid tussen de metingen verminderen en een trendbreuk kan ontstaan. Daarom is gekozen voor dezelfde weegstrategie als in de vorige monitor.
Publiek Nederland’. Bij 10 personen miste informatie over minimaal één van hun achtergrondkenmerken zoals zij opgaven bij de screening voorafgaand aan het onderzoek (zie paragraaf 1.3.1), waardoor de weging voor hen niet berekend kon worden. Hierdoor telt de respons niet 3.000 maar 2.990 personen. Deze 10 respondenten zijn dus niet meegenomen in de resultaten aangaande opvattingen.
Respons voor leefsituatie van lhbtiqa+ personen De vragenlijstresultaten over de leefsituatie van lhbtiqa+ personen (hoofdstukken 2 tot en met 6) zijn gebaseerd op de antwoorden van 2.278 unieke respondenten uit de steekproef ‘lhbtiqa+’ en op de antwoorden van 2.990 respondenten uit de steekproef ‘Algemeen Publiek Nederland’. Bij 10 personen die in de cis-hetero groep miste informatie over minimaal één van hun achtergrondkenmerken zoals zij opgaven bij de screening voorafgaand aan het onderzoek (zie paragraaf 1.3.1), waardoor de weging voor hen niet berekend kon worden. Hierdoor zijn deze 10 respondenten niet meegenomen in de resultaten over de leefsituatie.
De respondenten voor de resultaten over leefsituatie samen zijn ingedeeld in 11 groepen, waaronder één cis-hetero groep en 10 lhbtiqa+ groepen (zie paragraaf 1.3.2). De respondenten die zijn ingedeeld in de cis-hetero groep komen uit de steekproef ‘Algemeen Publiek Nederland’. De respondenten die zijn ingedeeld in één van de lhbtiqa+ groepen komen uit de steekproef ‘lhbtiqa+’ of ‘Algemeen Publiek Nederland’. Respondenten die zijn ingedeeld in de cis-hetero groep zijn niet ingedeeld in één of meer van lhbtiqa+ groepen. Respondenten die ingedeeld werden in één of meer lhbtiqa+ groepen zijn niet ingedeeld in de cis-hetero groep.
De antwoorden van de cis-hetero groep zijn in grote mate representatief gemaakt voor Nederland door middel van een weging naar leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, regio en stemgedrag bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025. [18] Door het hoge absolute responsaantal en de weging van de data kent de data van de groep cishetero personen met betrekking tot de leefsituatie een hoge mate van betrouwbaarheid. Het representatief maken van de losse lhbtiqa+ groepen middels weging was, zoals ook eerder genoemd, niet mogelijk aangezien voor deze groepen geen betrouwbare populatiegegevens bestaan. De lhbtiqa+ groepen zijn dus ongewogen, waarbij dus niet bekend is in welke mate de resultaten voor deze groepen representatief zijn (zie ook verder paragraaf 1.5).
Respons vragenlijst onderzoek leefsituatie Van alle respondenten konden 5.278 respondenten ingedeeld worden in één van de groepen voor het onderzoek naar leefsituatie (zie ook paragraaf 1.3.2). Deze paragraaf gaat in op de respons van de online vragenlijst die is gebruikt voor het onderzoek naar leefsituatie.
Van de 5.278 respondenten waarvan de resultaten zijn gebruikt voor het onderzoek naar leefsituatie van lhbtiqa+ personen, zijn er 370 lhbtiqa+ personen die ingedeeld zijn in meer dan één groep. Deze personen worden in meerdere groepen meegerekend omdat zij als gevolge van, bijvoorbeeld, hun seksuele oriëntatie (bijvoorbeeld bi+ of aseksueel) en hun genderidentiteit (bijvoorbeeld non-binair zijn)
18 De cis-hetero groep is gewogen met behulp van populatiecijfers voor de Nederlandse bevolking (zoals bij de data van de steekproef ‘Algemeen Publiek Nederland’). We hebben hiervoor gekozen omdat deze manier ons in staat stelde de representativiteit van de resultaten van de cis-hetero groep te verhogen.
kunnen worden ingedeeld in meerdere groepen. Dit betekent dus dat sommige respondenten bij twee of meer groepen meetellen bij de totaaltelling van de desbetreffende groepen (de n per groep). Zoals te zien in Tabel 3 verschillen de aantallen per groep. De groep bi+ personen kent het hoogste aantal respondenten van alle lhbtiqa+ groepen; wat overeenkomt met het beeld uit eerder onderzoek (CBS, 2024b). Voor wat betreft de groep transgender personen is het belangrijk te benoemen dat het gaat om binaire transgender personen (trans mannen en trans vrouwen) (zie paragraaf 1.3.2). Non-binaire transgender personen zijn ingedeeld in de groep non-binaire personen in dit onderzoek.
De groepen transgender en intersekse personen zijn relatief klein (beide 51 personen respectievelijk). De resultaten voor deze groepen zijn indicatief. Gevolgen van de responsaantallen voor de betrouwbaarheid en representativiteit van de data worden beschreven in paragraaf 1.5.
Tabel 3 Respons online vragenlijst Lhbtiqa+ monitor 2026, uitgesplitst naar groep (in aantallen)
Bron: Panteia/Movisie, vragenlijst Lhbtiqa+ monitor, 2026
Voorafgaand aan de online vragenlijst voor deze monitor hebben respondenten als lid van het I&O Research Panel een screeningsvragenlijst met vragen over achtergrondkenmerken ingevuld. Wanneer we kijken naar de achtergrondkenmerken van de respondenten, zoals zij hebben opgegeven in deze screeningsvragenlijst, valt op dat alle lhbtiqa+ groepen gemiddeld hoger opgeleid zijn dan de cis-hetero groep (zie Tabel 4). [20]
Bij uitspraken over het gender van respondenten moet logischerwijze een slag om de arm gehouden worden: lesbische en homoseksuele personen zijn over het algemeen vrouw dan wel man. Wel is zichtbaar dat onder de groep bi+ personen meer vrouwen zijn dan in de cis-hetero groep. Ditzelfde geldt voor de groepen aseksuele en intersekse personen. De groepen non-binaire en queer personen duiden hun geslacht, bij het I&O Research Panel, het meest aan als ‘anders dan bovenstaande’.
Verder is zichtbaar dat alle lhbtiqa+ groepen significant jonger zijn dan de cis-hetero groep. Desondanks zijn veel van de ondervraagde groepen ouder dan het Nederlands gemiddelde (42,8 jaar oud) (CBS, 2025a). Het valt op dat transgender en queer personen jonger zijn dan de gemiddelde Nederlander.
Ten opzichte van de vorige Lhbtiqa+ monitor bevat de groep intersekse personen 18% meer hoogopgeleiden en opgeteld 30% meer 18 tot 40 jarigen. Dit betekent dat de
19 In tabellen verwijst ‘n’ verwijst naar het aantal respondenten. Wanneer in dit rapport in tabellen resultaten worden weergegeven van een deel van de respondenten van de cis-hetero groep (bijvoorbeeld een deel van deze groep dat een vervolgvraag heeft beantwoord), betreft het aantal respondenten – tenzij anders aangegeven – het gewogen aantal respondenten.
20 Het opleidingsniveau is gewogen bij de cis-hetero groep om representatief te zijn ten opzichte van de populatie van Nederland. Voor de lhbtiqa+ groepen is dit vanwege afwezige populatiegegevens niet mogelijk.
populatie (en dus de respons) van de intersekse groep in deze monitor mogelijk afwijkt van de groep in de vorige Lhbtiqa+ monitor. Ook bevat de groep transgender personen 18% minder 18-30-jarigen, bevat de groep lhbtiqa+ personen met een beperking 12% meer vrouwen dan in de vorige monitor, bevat zowel de groepen nonbinaire als de aseksuele personen 11% minder 18-30-jarigen en bevat de groep cishetero personen 10% meer 70-plussers [21]. Ook deze waarden kunnen maken dat de respons verschilt van de vorige monitor.
Tabel 4 Achtergrondgegevens respondenten vragenlijst Lhbtiqa+ monitor 2026 (in procenten en gemiddelden) [a b]
21 Het aantal 70+ personen in de cis-hetero groep is gewogen om representatief te zijn ten opzichte van de populatie van Nederland. Dit was bij onze definitie van de lhbtiqa+ groepen niet mogelijk omdat hier geen populatiegegevens voor beschikbaar zijn.
22 De indeling van het opleidingsniveau van de respondenten is bepaald op basis van de antwoorden op de vraag naar de ‘hoogst’ gevolgde opleiding bij de werving van de panelleden. Respondenten zijn hierbij ingedeeld in de categorieën ‘laag’, ‘middelbaar’ en ‘hoog’. Onder de categorie ‘laag’ zijn gerekend: ‘Geen onderwijs / basisonderwijs / cursus inburgering / cursus Nederlandse taal’, ‘LBO / VBO / VMBO (kader- of beroepsgerichte leerweg) / MBO 1 (assistentenopleiding)’ en ‘MAVO / HAVO of VWO (eerste drie jaar) / ULO / MULO / VMBO (theoretische of gemengde leerweg) / voortgezet speciaal onderwijs’. Tot de categorie ‘middelbaar’ zijn gerekend: ‘MBO 2, 3, 4 (basisberoeps-, vak-, middenkader- of specialistenopleiding) of MBO oude structuur (vóór 1998)’ en ‘HAVO of VWO (overgegaan naar de 4e klas) / HBS / MMS / HBO-propedeuse of WO-propedeuse’. Tot de categorie ‘hoog’ zijn gerekend: ‘HBO (behalve HBO-master) / WO-kandidaats- of WO-bachelor’ en ‘WO-doctoraal of WO-master of HBO-master / postdoctoraal onderwijs’. Wij zijn ons ervan bewust dat deze indeling geen perfecte indeling is omdat het onder meer hiërarchie tussen opleidingsrichtingen impliceert. Een onderscheid tussen hoog- en laagopgeleiden wordt als stigmatiserend ervaren en zou niet aansluiten bij het belang van vakmanschap voor de maatschappij. Het gebruik van de indeling met onderscheid tussen ‘praktisch opgeleid’ en ‘theoretisch opgeleid’ is ons inziens lastig toepasbaar, gezien veel opleidingen zowel praktische als theoretische componenten bevatten. Een ander alternatief is het voluit noemen van opleidingsrichtingen, echter zorgt dit voor een minder goede leesbaarheid van de rapportage. Daarnaast sluit deze indeling aan bij de vorige Lhbtiqa+ monitor, waardoor de gegevens tussen beide metingen kunnen worden vergeleken. Daarom hanteren wij in deze rapportage de indeling in opleidingsniveaus ‘laag’, ‘middelbaar’ en ‘hoog’.
23 De uitsplitsing is gebaseerd op antwoorden van respondenten op screeningsvragen voorafgaand aan de vragenlijst. Hierbij is uitgegaan van antwoorden op de vraag: “Welk geslacht werd u bij geboorte toegewezen? Dit wordt vastgesteld door een arts, en geregistreerd door de gemeente”.
a De gegevens in deze tabel zijn gebaseerd op splitsingen die zijn gemaakt op basis van de gegevens zoals de respondenten bij de screening door het I&O Research Panel hebben doorgegeven. Geslacht is ingedeeld op basis van de antwoorden op de vraag ‘Wat is uw geslacht?’ (opties ‘man’, ‘vrouw’, ‘anders dan bovenstaande’ en ‘wil ik niet zeggen’). b Het gaat hier om achtergrondkenmerken zoals deze bij I&O bekend zijn op basis van de screeningsvragenlijst die respondenten, als lid van het I&O Research Panel, voorafgaand aan de online vragenlijst hebben ingevuld. Het betreft dus gegevens die niet in de online vragenlijst zelf zijn uitgevraagd. c Een asterisk (*) bij het opleidingsniveau betekent dat de frequentiedistributie significant verschilt van de cis-hetero groep (chi-square p < 0,05). d Een asterisk (*) bij de gemiddelde leeftijd betekent dat de gemiddelde leeftijd van deze groep significant verschilt van de cis-hetero groep (p < 0,05). e De resultaten van de vragenlijst over de leefsituatie zijn gebaseerd op de antwoorden van alle respondenten die de betreffende vragen hebben beantwoord. Van een klein aantal respondenten zijn de achtergrondkenmerken leeftijd en/of opleidingsniveau niet bekend. Het aantal respondenten waarvoor dit geldt, verschilt per groep, maar is in alle groepen zeer laag (maximaal 2% van de groepsomvang).
Bron: Panteia/Movisie, vragenlijst Lhbtiqa+ monitor, 2026
1.4.2 Focusgroepen
In totaal namen 51 deelnemers deel aan de focusgroepen. De samenstelling verschilde per focusgroep. In de focusgroep met bi+ personen namen mannen, vrouwen en non-binaire personen deel. Deelnemers waren van verschillende leeftijden; de leeftijd varieerde van 20 tot 50 jaar.
Bij de focusgroep met trans en non-binaire personen waren zowel trans mannen, trans vrouwen als non-binaire personen aanwezig. De leeftijd van de deelnemers varieerde tussen 19 jaar en ouder dan 50 jaar.
In de focusgroep met intersekse personen waren deelnemers van in de 30 en begin 60 jaar. Sommige deelnemers identificeerden zich met het geslacht dat hun bij geboorte is toegewezen (man of vrouw), andere niet.
In de focusgroep met aseksuele personen identificeerden enkele deelnemers zich ook als aromantisch. Aan deze focusgroep namen mannen, vrouwen en non-binaire personen deel. Deelnemers waren van verschillende leeftijden; de leeftijd varieerde tussen 20 jaar en ouder dan 50 jaar.
In de focusgroep met lhbtiqa+ personen met een beperking waren deelnemers eveneens van verschillende leeftijden, variërend van 25 tot 60 jaar. Er waren zowel mannen, vrouwen als non-binaire personen. Er was een aantal trans deelnemers in deze focusgroep en iemand met ervaring met detransitie. [24]
24 Een detransitie betekent dat iemand in transitie is gegaan naar een ander gender dan diens geboortegeslacht waarvoor sociale, medische en/of juridische stappen zijn gezet, maar die op sommige of meerdere stappen wil terugkomen. Als mensen in detransitie gaan, betekent dat niet altijd dat ze niet transgender zijn, of geen genderincongruentie ervaren. Soms hebben mensen in hun omgeving te weinig steun voor hun transitie of gaan ze vanwege hun veiligheid (op straat, op het werk, thuis) weer als hun geboortegeslacht leven. Sommige mensen hebben gezondheidsredenen, zoals een tegenvallend resultaat van een operatie of bijwerkingen van een medische handeling.
De bevindingen over leefsituatie van de lhbtiqa+ groepen zijn zoals eerder beschreven hoofdzakelijk gebaseerd op de vragenlijstresultaten. Er worden vergelijkingen gemaakt tussen de ervaringen van cis-hetero personen en lhbtiqa+ groepen in 2026 en tussen de resultaten uit 2024 en 2026. Deze bevindingen hebben, aangaande de lhbtiqa+ groepen, alleen betrekking op de onderzochte respondenten. Bij de interpretatie van de resultaten dient men er rekening mee te houden dat de resultaten indicatief kunnen zijn omdat niet goed is vast te stellen hoe representatief de steekproef is (en dus de resultaten zijn). Belangrijke redenen hiervoor zijn:
- De respondenten in de lhbtiqa+ groepen zijn niet gewogen. Het wegen, waarmee de representativiteit van de resultaten verhoogd kan worden, is niet mogelijk, omdat er geen betrouwbare cijfers beschikbaar zijn over de omvang en de verdeling van achtergrondkenmerken (zoals leeftijd, gender en opleidingsniveau) van alle groepen zoals die in deze monitor zijn samengesteld. De groep cis-hetero personen is in grote mate representatief voor Nederland, omdat deze gewogen is op populatiecijfers van de Nederlandse bevolking met betrekking tot leeftijd, regio, opleidingsniveau, geslacht en politieke voorkeur (zie paragraaf 1.3.1).
- Het aantal respondenten is laag voor twee lhbtiqa+ groepen, waardoor betrouwbare en harde uitspraken op basis van de gegeven antwoorden niet altijd mogelijk zijn. Dit geldt voor de groepen trans (n = 51) en intersekse (n = 51) personen. Vergelijkingen zijn bij vragen aan de volledige groep statistisch mogelijk, maar kennen door de kleine aantallen een relatief grote onzekerheid. Dit geldt nog sterker bij vragen die zijn gesteld aan een deel van de respondenten in een groep (bijvoorbeeld vervolgvragen, zoals een vraag over hoe vaak iemand rookt, gevraagd aan het gedeelte van de groep dat rookt).
- Voor de overige groepen zijn de responsaantallen bijna of meer dan 100 personen. Voor deze groepen is de statistische precisie doorgaans groter dan voor de groepen met n = 51, maar ook hier kan de onzekerheid bij vervolgvragen groot zijn (zie ook vorige bullet). De uitkomsten uit de focusgroepen zijn gebruikt om de kwantitatieve bevindingen waar mogelijk te duiden en context te geven.
- De samenstelling van de respondenten in de 2024-monitor en de 2026-monitor verschilt wat betreft achtergrondkenmerken. Vergelijkingen tussen de resultaten over de leefsituatie van een groep moeten daarom voorzichtig worden geïnterpreteerd.
- De vragenlijst voor de monitor is online uitgezet. Een mogelijk gevolg hiervan is dat een deel van de lhbtiqa+ doelgroepen met specifieke achtergrondkenmerken ondervertegenwoordigd is in de respons, zoals personen met beperkte digitale en/of taalvaardigheden, en voor personen die om andere redenen minder goed via online onderzoek worden bereikt.
Om deze redenen is voorzichtigheid geboden bij de interpretatie van de vragenlijstresultaten. Het is belangrijk om bij de interpretatie van de gepresenteerde cijfers [25], maar ook de getoetste significantie van verschillen, in ogenschouw te nemen dat resultaten voor groepen met lagere responsaantallen in beperkte mate representatief kunnen zijn. Dit geldt in het bijzonder bij resultaten voor subgroepen met relatief lage aantallen respondenten, bijvoorbeeld bij vervolgvragen. Bij elke tabel beschrijven we de meest relevante bevindingen.
25 Door afronding is het mogelijk dat sommige totaalscores en figuren niet optellen tot 100%.
Daarnaast moet in gedachten worden gehouden dat zowel de cis-hetero groep als de lhbtiqa+ groepen geen homogene groepen zijn. Binnen elke groep zijn er verschillen zoals bijvoorbeeld genderverschillen en leeftijdsverschillen die van invloed zijn op hun ervaringen en daarmee op de resultaten.
Om de resultaten uit de vragenlijst te duiden en de betrouwbaarheid ervan te vergroten, zijn deze waar mogelijk aangevuld met informatie uit focusgroepen met lhbtiqa+ personen. Daarnaast worden de resultaten, waar relevant, vergeleken met bevindingen uit eerdere onderzoeken. Bij dergelijke vergelijkingen moet er rekening mee worden gehouden dat deze niet altijd één-op-één mogelijk zijn, onder meer vanwege de verschillen in de onderzoeksopzet en de samenstelling van de onderzoekspopulatie.
In hoofdstuk 2 tot en met 6 wordt ingegaan op de leefsituatie van lhbtiqa+ personen.
- Hoofdstuk 2 gaat in op de sociaaleconomische situatie van lhbtiqa+ personen. Hierbij wordt gekeken naar de situatie en tevredenheid ten aanzien van verschillende domeinen, zoals werk, wonen en participatie, en het leven in het algemeen.
- Hoofdstuk 3 gaat over gezondheid en gaat in op mogelijke verschillen en overeenkomsten in leefstijl, fysieke en psychische gezondheid, zorggebruik en psychologische hulpbronnen. Waar in hoofdstuk 2 wordt ingegaan op psychologische hulpbronnen (zoals veerkracht en zelfredzaamheid), gaat het in hoofdstuk 3 over de psychologische uitkomsten (zoals psychische ongezondheid).
- Hoofdstuk 4 beschrijft de ervaren veiligheid en slachtofferschap ten aanzien van zaken als respectloos gedrag, cybercrime en geweld.
- Hoofdstuk 5 gaat dieper in op ervaringen met seksueel ongewenste ervaringen.
- Hoofdstuk 6 behandelt vervolgens ervaringen met discriminatie.
Hoofdstuk 7 gaat in op de opvattingen over de verschillende groepen lhbtiqa+ personen en lhbtiqa+ onderwerpen. Ieder hoofdstuk sluiten we af met de belangrijkste samenvattende conclusies.