Helmond, 17 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Hoffmann T 088 - 298 66 00 IBAN NL87ABNA0861616820
Luidsprekerstraat 10 E info@hoffmann.nl KvK 33170622
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 1 van 38
1322 AX Almere W www.hoffmann.nl BTW NL006275199B01
INHOUDSOPGAVE
Management samenvatting 3
1. Inleiding 5
1.1 Doelstellingen en scope 5
1.1.1 Doelstelling 5
1.1.2 Aanpak onderzoek 6
1.2 Versiebeheer 6
2. Beantwoording hoofd- en onderzoeksvragen 7
2.1 Inleiding 7
2.2 Operationele testen 7
2.2.1 Samenvatting ‘phishingtest’ 8
2.2.2 Samenvatting ‘inloop test’ 8
2.2.3 Korte conclusie resultaten operationele testen 9
2.3 Bevindingen informatiebeveiliging onderzoek 9
2.3.1 Ontwikkelingen en context 9
2.3.2 Beleid 10
2.3.3 Organisatorische inbedding 11
2.3.4 Rollen & verantwoordelijkheden 12
2.3.5 Business Continuïteit 14
2.3.6 Incidentmanagement 15
2.3.7 Risicomanagement 15
2.3.8 Ketensamenwerking 16
2.3.9 ICT-organisatie 17
2.3.10 Privacy 18
2.3.11 Verantwoording 20
2.3.12 IB&P cultuur 20
2.4 Overzicht bevindingen en huidige situatie 21
3. Conclusie en aanbevelingen 29
3.1 Conclusies 29
3.2 Aanbevelingen 30
Disclaimer 32
Bijlage 1: verklarende woordenlijst 33
Bijlage 2: Overzicht geïnterviewden en documenten 35
Bijlage 3: Rapport phishingtest en Inlooptest 37
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 2 van 38
Dit onderzoek is uitgevoerd om te beoordelen in hoeverre de bevindingen uit het eerdere informatiebe
veiligingsonderzoek [1] van Hoffmann adequaat zijn opgevolgd en welke concrete verbeteringen sindsdien
binnen de gemeente Helmond zijn gerealiseerd. Op basis van documentanalyse, interviews en verge
lijking met de eerdere bevindingen ontstaat een gemengd beeld: de gemeente heeft zichtbaar stappen
gezet in de versterking van informatiebeveiliging en privacy (IB&P), maar de doorwerking daarvan in de
dagelijkse praktijk en in de lijnorganisatie is nog niet op alle onderdelen voldoende geborgd. Een be
langrijke context voor de uitkomsten van dit onderzoek is dat de gemeente sinds 2022 te maken heeft
gehad met veel organisatorische veranderingen. Zowel op directieniveau als binnen team- en afdelings
management hebben wisselingen plaatsgevonden. Deze dynamiek heeft ertoe geleid dat de opvolging
van eerdere bevindingen niet steeds in een constante lijn heeft kunnen plaatsvinden. Tegelijkertijd heb
ben de CISO en de FG in deze periode continuïteit geboden, waardoor informatiebeveiliging en privacy
bestuurlijk en ambtelijk op de agenda zijn gebleven. Sinds 2024 wordt meer stabiliteit ervaren en met
het aantreden van een groot deel van de huidige directie in 2025 lijkt een nieuwe fase van doorontwik
keling mogelijk.
De belangrijkste conclusie is dat de gemeente op strategisch en bestuurlijk niveau duidelijke voortgang
heeft geboekt. Er is nieuw strategisch IB&P-beleid opgesteld, de governance is versterkt, de positione
ring van CISO en FG is verbeterd, het SPO-team is stabieler geworden en bewustwording heeft nadruk
kelijk meer aandacht gekregen. Ook zijn onderwerpen als incident response, integraal risicomanage
ment, business continuïteit, autorisatiebeheer en actualisatie van beleid opgenomen in de agenda’s en
plannen voor 2026 en verder. Daarmee is een steviger fundament gelegd dan ten tijde van het eerdere
onderzoek.
Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat veel van de gewenste verbeteringen nog onvoldoende zijn
doorvertaald naar het tactische en operationele niveau. De structurele borging blijft op meerdere onder
werpen achter. Bij het tactisch beleid ontbreekt het aan een werkende PDCA-cyclus die de werking van
het beleid borgt. Ook risicomanagement, opvolging van DPIA-maatregelen, actualiteit van het verwer
kingsregister, inrichting van business continuïteit en de verdere uitwerking van rollen en verantwoorde
lijkheden zijn nog onvoldoende bestendig verankerd in de organisatie. Een rode draad in het onderzoek
is dat de eerste lijn nog onvoldoende volwassen is om informatiebeveiligings- en privacyrisico’s zelf
standig en structureel te beheersen. Proceseigenaren en management hebben hierin formeel een be
langrijke verantwoordelijkheid, maar in de praktijk leunt de organisatie nog sterk op de CISO, FG en
SPO’s. Daardoor blijven opvolging, naleving en sturing op onderdelen te afhankelijk van een beperkt
aantal functionarissen en van informele of incident gedreven werkwijzen.
1 Bestuurlijk rapport Informatiebeveiliging RK Helmond, 23-01-2023
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 3 van 38
Op het gebied van cultuur en bewustwording zijn positieve ontwikkelingen zichtbaar. Zo scoort de ge
meente aanzienlijk beter op de mail-phishing test, dan toen deze werd gehouden in 2022. De resultaten
zijn daarbij ruim beter dan het gemiddelde dat bij vergelijkbare organisaties normaliter wordt behaald.
Dit neemt echter niet weg, dat de huidige score nog steeds vraagt om aandacht op het bewustzijn en
het herkennen van phishing aanvallen. Op het gebied van fysieke beveiliging blijven zwakke plekken
bestaan. De gemeente heeft een meerjarig bewustwordingsprogramma ingericht, teamgerichte aanpak
ken blijken effectief en bestuurlijke aandacht voor het onderwerp is toegenomen. De directie draagt het
belang van informatiebeveiliging en privacy nadrukkelijker uit dan voorheen. Tegelijkertijd bevestigt het
onderzoek dat cultuurverandering een proces van lange adem is. Bewustwording is gegroeid, maar
veilig gedrag en structurele naleving zijn nog niet overal vanzelfsprekend onderdeel van de dagelijkse
praktijk.
Samenvattend is het beeld dat de gemeente Helmond sinds het eerdere onderzoek duidelijke vooruit
gang heeft geboekt in de bestuurlijke aandacht, governance en beleidsmatige inrichting van informatie
beveiliging en privacy. Veel van de eerder benoemde kwetsbaarheden zijn herkend en op de agenda
geplaatst. De kernopgave voor de komende periode ligt echter in het daadwerkelijk realiseren, imple
menteren en borgen van de ingezette verbeteringen in de lijnorganisatie, de processen en de dagelijkse
praktijk. De gemeente bevindt zich daarmee in een overgangsfase waarbij het fundament is versterkt,
maar de structurele verankering van informatiebeveiliging en privacy nog nadrukkelijk verdere uitwer
king en aandacht vraagt. De belangrijkste aanbeveling is daarom om de komende jaren de nadruk te
leggen op uitvoering en borging. Dat betekent onder meer, het actualiseren en beheren van tactisch
beleid, het versterken van eigenaarschap in de eerste lijn, het inrichten van een werkende PDCA-cyclus,
het verder ontwikkelen van integraal risicomanagement, het formaliseren van rollen en verantwoorde
lijkheden, het versterken van privacy processen en business continuïteit en het verder verankeren van
bewustwording en naleving in de dagelijkse praktijk. Alleen dan kan de ingezette ontwikkeling uitgroeien
tot een bestendige en aantoonbaar werkende beheersing van informatiebeveiliging en privacy binnen
de gemeente Helmond.
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 4 van 38
De Rekenkamer van de gemeente Helmond heeft opdracht gegeven tot een vervolgonderzoek naar de
stand van zaken van de informatiebeveiliging binnen de gemeentelijke organisatie. Aanleiding hiervoor
vormt een eerder uitgevoerd onderzoek [2], waarin diverse bevindingen en verbeterpunten zijn vastge
steld. In dit vervolgonderzoek staat centraal in hoeverre deze bevindingen zijn opgevolgd en welke ver
beteringen inmiddels zijn gerealiseerd.
Het belang van een adequate informatiebeveiliging is de afgelopen jaren verder toegenomen, mede
door de groeiende digitalisering en de toenemende dreiging van cyberincidenten. Gemeenten verwer
ken grote hoeveelheden gevoelige informatie en dienen deze te beschermen tegen verlies, misbruik en
onbevoegde toegang. Dit vraagt niet alleen om technische maatregelen, maar ook om een goed inge
richte organisatie en bewust gedrag van medewerkers.
Met dit onderzoek beoogt de Rekenkamer inzicht te verkrijgen in de actuele weerbaarheid van de ge
meente Helmond op het gebied van informatiebeveiliging en privacy, en in de mate waarin eerdere
aanbevelingen hebben geleid tot structurele verbeteringen.
1.1 Doelstellingen en scope
1.1.1 Doelstelling
Het doel van dit onderzoek is het evalueren van de opvolging van de bevindingen uit het eerdere infor
matiebeveiligingsonderzoek en het vaststellen in hoeverre verbetermaatregelen daadwerkelijk zijn ge
implementeerd. Daarnaast wordt onderzocht of er nog aanvullende kwetsbaarheden aanwezig zijn bin
nen de organisatie, techniek en het gedrag van medewerkers. Het uiteindelijke doel is het versterken
van de weerbaarheid van de gemeente tegen digitale dreigingen en incidenten.
De scope van het onderzoek is nadrukkelijk afgebakend. Het betreft geen volledig hernieuwd onderzoek
naar alle aspecten van informatiebeveiliging, maar een gerichte toets op de eerder geconstateerde be
vindingen en de voortgang van de bijbehorende verbetermaatregelen. Daarbij ligt de focus op:
- Organisatorische maatregelen op basis van de eerdere bevindingen en de implementatie daar
van.
- Fysieke toegangsbeveiliging binnen het Huis voor de Stad.
- Het gedrag en bewustzijn van medewerkers, specifiek ten aanzien van phishing.
- De mate waarin de algehele weerbaarheid is toegenomen ten opzichte van het eerdere onder
zoek.
2 Bestuurlijk rapport Informatiebeveiliging RK Helmond d.d. 23 januari 2023 (dossiernummer 22207006)
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 5 van 38
1.1.2 Aanpak onderzoek
Het onderzoek is uitgevoerd aan de hand van een combinatie van onderzoeksmethoden, waarbij zowel
beleid, praktijk als gedrag zijn onderzocht. Centraal staat de toetsing van de huidige situatie ten opzichte
van de bevindingen uit het eerdere onderzoek.
De aanpak bestaat uit drie samenhangende onderdelen. Ten eerste is een documentstudie uitgevoerd,
waarbij gedeelde beleidsdocumenten, procedures en verantwoordingsinformatie zijn geanalyseerd. Ten
tweede zijn interviews gehouden met sleutelpersonen, om inzicht te krijgen in de werking van processen
en de feitelijke uitvoering daarvan binnen de organisatie.
Daarnaast is expliciet aandacht besteed aan het gedrag van medewerkers, als cruciale factor in infor
matiebeveiliging. Dit is onderzocht door middel van praktijktesten, waaronder een phishing-simulatie en
een fysieke inlooptest in het Huis voor de Stad. Hiermee is inzicht verkregen in het bewustzijn en het
feitelijke handelen van medewerkers in realistische situaties.
Door deze combinatie van methoden ontstaat een integraal beeld van de stand van zaken, waarin zowel
de formele inrichting (beleid en processen) als de werking in de praktijk (gedrag en naleving) zijn mee
genomen. Dit biedt een solide basis voor het formuleren van conclusies en aanbevelingen gericht op
verdere verbetering van de informatiebeveiliging binnen de gemeente Helmond.
In bijlage 1 is een verklarende woordenlijst opgenomen met informatiebeveiligingstermen ter bevorde
ring van de leesbaarheid van het rapport, daarnaast geeft bijlage 2 een overzicht van de geanalyseerde
documenten en de geïnterviewde functionarissen.
1.2 Versiebeheer
| Versie | Datum | Status |
|---|---|---|
| 0.1 | 06 maart 2026 | Eerste basis opzet van de rapportage |
| 0.2 | 11 maart 2026 | Aanpassingen op basis van aanvullende input geïnterviewden |
| 0.3 | 11-30 maart 2026 | Interne review en aanpassingen |
| 0.4 | 31 maart 2026 | Eerste concept voor rekenkamer en gemeente |
| 0.5 | 18 april 2026 | Aangepaste versie met opmerkingen rekenkamer |
| 0.6 | 14 en 29 mei 2026 | Verwerking hoor- en wederhoor vanuit de gemeente |
| 0.7 | 01 juni 2026 | Eindversie rapport |
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 6 van 38
2.1 Inleiding
In dit hoofdstuk worden de resultaten van het onderzoek naar de stand van zaken van de informatiebe
veiliging binnen de gemeente Helmond gepresenteerd. Daarbij wordt antwoord gegeven op de volgende
onderzoeksvragen:
- In hoeverre zijn de bevindingen uit het eerdere informatiebeveiligingsonderzoek uitgevoerd door
Hoffmann adequaat opgevolgd en doorgevoerd binnen de gemeente Helmond?
- Welke concrete verbeteringen zijn gerealiseerd?
- Zijn de fysieke toegangsmaatregelen binnen het nieuwe Huis voor de Stad toereikend om on
geautoriseerde toegang te voorkomen, zoals vastgesteld door middel van een inlooptest?
- Is er een verbetering te zien in de weerbaarheid van de gemeente Helmond tegen mail
phishingaanvallen in vergelijking met de bevindingen uit het voorgaande onderzoek?
Ten behoeve van de uitvoering van de mail-phishingtest en de fysieke inlooptest zijn afzonderlijke rap
portages opgesteld. Vanwege de aard en gevoeligheid van deze onderzoeken worden deze rapporta
ges vertrouwelijk behandeld en separaat aangeboden. In dit hoofdstuk worden daarom uitsluitend de
algemene bevindingen en conclusies weergegeven. Specifieke details over de gehanteerde methodie
ken en uitvoering van de testen (de ‘aanvallen’) maken geen onderdeel uit van deze rapportage.
De analyse van de opvolging van de bevindingen uit het eerdere onderzoek is als volgt opgebouwd.
Allereerst wordt een algemeen beeld geschetst van de huidige stand van zaken en de context van de
ontwikkelingen binnen de gemeente. Vervolgens worden de resultaten uitgewerkt langs de thematische
indeling zoals gehanteerd in het eerdere rekenkameronderzoek, zodat een directe vergelijking mogelijk
is. Aansluitend wordt ingegaan op de voortgang van de specifieke bevindingen zoals opgenomen in de
tabel uit de raadsinformatiebrief 2025-062 [3]. Per bevinding wordt beoordeeld in hoeverre opvolging heeft
plaatsgevonden. Daarbij wordt gewerkt met een beknopte classificatie van de voortgang, waarmee in
zicht wordt gegeven in de mate van implementatie en borging van de betreffende maatregelen.
2.2 Operationele testen
Zoals aangegeven zal vanwege de gevoeligheid van de bevindingen en uit voorzorg om eventueel mis
bruik van de specifieke methodieken en bevindingen te voorkomen, de resultaten in deze paragraaf
enkel hoog over worden beschreven. Het specifieke verloop van de testen en bijbehorende details wor
den niet openbaar gemaakt,
3 Dit is de formele reactie aan de Raad over de opvolging van de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek van 2023. Raadsinformatiebrief 2025-062, 15-04-2025
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 7 van 38
maar middels aparte rapportages separaat gedeeld op basis van _‘need to know’_ binnen de gemeente
en de Rekenkamer.
2.2.1 Samenvatting ‘phishingtest’
Een van de operationele testen binnen dit onderzoek betrof een zogenaamde ‘phishingtest’ waarbij er
een scenario wordt nagebootst [4] waarin medewerkers van de gemeente een malafide e-mail ontvangen.
Hierbij is het van belang te beseffen dat in deze test gekeken wordt naar het handelen van medewerkers
en niet of het technisch een realistisch scenario is. Deze e-mail bevat in dit geval een link, van waaruit
de medewerker wordt verzocht om zijn of haar inloggegevens te delen om een zogenaamde beveili
gingsupdate te activeren. Door in te spelen op het vertrouwen van de medewerker in combinatie met
een tijdsdruk component, kan het verleidelijk zijn voor onoplettende of ongetrainde medewerkers om
gegevens te verstrekken. Een bewuste interne medewerker herkent dergelijke pogingen, vertrouwt der
gelijke e-mails niet en is zich bewust van de gevaren van onzorgvuldig handelen.
Uit de test binnen de gemeente Helmond blijkt dat van de 1.223 ontvangers in totaal 160 medewerkers
de website hebben bezocht. Daarvan hebben 125 medewerkers ( 10,22% ) op de link geklikt en hun
inloggegevens achtergelaten. In het vorige onderzoek lag dit percentage op 25%, hierbij hadden 279
medewerkers van de 1107 ontvangers hun inloggegevens achtergelaten. Deze daling wijst op een toe
genomen bewustzijn rondom dit onderwerp.
De gemeente Helmond zit hiermee ruim onder het gemiddelde van 15% dat bij vergelijkbare organisa
ties wordt vastgesteld. Hoewel dit een verbetering is ten opzichte van het vorige onderzoek, blijft dit een
significant percentage. Dit onderbouwt dat het bewustzijn van medewerkers rondom ontvangen phishing
mails nog steeds verbeterd kan worden.
2.2.2 Samenvatting ‘inloop test’
Een andere test die inzicht geeft hoe men in de praktijk omgaat met informatiebeveiliging, is de fysieke
inlooptest. Hierbij hebben twee Mystery Guests (MG), met vastgelegde toestemming vanuit de ge
meente, pogingen gedaan om fysiek toegang te verschaffen tot informatie op het Huis voor de Stad.
- Binnen het Huis voor de Stad kon er eenvoudig toegang verkregen worden op elke verdieping
middels ‘tailgating’ (het meelopen met iemand met autorisatie).
- De MG’s konden ongestoord rondlopen over de verdiepingen.
- De MG’s kwamen een onbeheerde computer tegen die niet vergrendeld was.
- Op de begane grond kon een deur open gemaakt worden door deze te ‘flipperen’, daarmee
werd het toegangspassysteem omzeild.
4 Ten behoeve van de uitvoerbaarheid van de test zijn technische maatregelen getroffen om een aflevering van het phishingbericht te garanderen, waaronder tijdelijke uitzonderingen (whitelisting) binnen de e-mailfiltering. De test richtte zich op het handelen van medewerkers en niet op de werking van technische preventieve maatregelen zoals spamfilters of secure e-mail gateways.
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 8 van 38
2.2.3 Korte conclusie resultaten operationele testen
De operationele testen laten een gemengd beeld zien. De phishingtest wijst op een duidelijke verbete
ring ten opzichte van het vorige onderzoek: het percentage medewerkers dat inloggegevens achterliet
daalde van 25% naar 10,22%, waarmee de gemeente ook onder het gemiddelde van vergelijkbare or
ganisaties blijft. Tegelijkertijd toont deze uitkomst aan dat een relevante groep medewerkers nog steeds
vatbaar is voor phishing, zodat verdere versterking van bewustwording en alert handelen nodig blijft.
De inlooptest laat zien dat de fysieke toegangsbeveiliging in de praktijk nog kwetsbaarheden kent, onder
meer door eenvoudig tailgaten, het onbelemmerd kunnen rondlopen in het Stadskantoor, een onbe
heerde niet-vergrendelde computer en een deur die kon worden geopend zonder geldige autorisatie.
Per saldo is de digitale weerbaarheid van medewerkers zichtbaar verbeterd, maar blijkt uit de fysieke
test dat de naleving van basismaatregelen in de praktijk nog onvoldoende is geborgd.
2.3 Bevindingen informatiebeveiliging onderzoek
2.3.1 Ontwikkelingen en context
Uit de interviews kwam sterk naar voren, dat de effectiviteit van de behandeling van de bevindingen uit
het eerdere onderzoek, zoals ook verwoord in de raadsinformatiebrief 2025-062, moet worden bezien
tegen de achtergrond van een organisatie die sinds 2022 in beweging is geweest. De periode vanaf dat
moment werd gekenmerkt door veel organisatorische veranderingen, zowel op directieniveau als binnen
team- en afdelingsmanagement. Deze organisatieontwikkeling liep parallel aan de verdere versterking
van de governance rond informatiebeveiliging en privacy. Daardoor moesten verbeteringen op het ge
bied van IB&P worden doorgevoerd in een context waarin tegelijkertijd sprake was van wisselingen in
sleutelposities, veranderende verantwoordelijkheden en een governance-structuur die tijd nodig had om
zich opnieuw te stabiliseren.
Deze context heeft er mede toe geleid dat de borging van informatiebeveiliging en privacy vertraging
heeft opgelopen. Met name de wisselingen in sleutelposities binnen het management hebben ervoor
gezorgd dat opvolging van eerdere bevindingen niet altijd in een constante lijn heeft kunnen plaatsvin
den. Daarbij komt dat nieuwe functionarissen en managementlagen zich eerst opnieuw moesten ver
houden tot de bestaande opgaven, prioriteiten en rollen. Dit heeft de snelheid waarmee bevindingen uit
het eerdere rapport konden worden opgepakt en duurzaam konden worden ingebed, zichtbaar beïn
vloed.
Tegelijkertijd valt op dat binnen deze dynamiek wel sprake is geweest van continuïteit op een aantal
cruciale functies. Met name de Functionaris Gegevensbescherming (FG) en de Chief Information Se
curity Officer (CISO) zijn in functie gebleven en hebben daarmee een belangrijke stabiliserende rol ver
vuld in een periode van bredere organisatorische veranderingen. Juist deze continuïteit heeft eraan
bijgedragen dat het onderwerp informatiebeveiliging en privacy bestuurlijk en ambtelijk op de agenda is
gebleven, ook wanneer de bredere organisatie in ontwikkeling was.
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 9 van 38
Sinds 2024 wordt er meer stabiliteit ervaren. Met het aantreden van een groot deel van de huidige
directieleden in de loop van 2025 lijkt een nieuwe fase van stabiliteit en doorontwikkeling te zijn ontstaan.
De directie heeft het onderwerp inmiddels nadrukkelijk opgepakt en informatiebeveiliging en privacy
worden nu concreter meegenomen in de jaarplannen. Daarbij wordt ook gekeken naar het aanbrengen
van focus, onder meer door processen te prioriteren. Per saldo is het beeld dat de organisatorische
dynamiek sinds 2022 een vertragend effect heeft gehad op de opvolging van eerdere bevindingen, maar
dat de huidige fase meer ruimte lijkt te bieden om deze onderwerpen structureler en met meer bestuur
lijke stabiliteit verder te brengen. Als resultante hiervan staan veel van de onderwerpen en bevindingen
die in dit hoofdstuk worden beschreven prominent op het Afdelingsplan Unit Concern Control 2026 en
het jaarplan van de afdeling Informatievoorziening en Automatisering (IVA). Het is nu wel zaak dat deze
concreet worden opgepakt en dat hierop door de directie wordt gestuurd.
2.3.2 Beleid
Sinds het eerdere onderzoek heeft de gemeente zichtbaar stappen gezet in het verder vormgeven van
informatiebeveiliging en privacy. Waar het eerdere Strategisch Informatiebeveiligingsbeleid (2020–
2024) vooral het overkoepelende kader bood met ambities op het gebied van governance, risico ge
stuurd werken en integratie in de planning- en control cyclus, is inmiddels een nieuw strategisch infor
matiebeveiligings- en privacybeleid (hierna: IB&P-beleid) opgesteld [5]. Dit nieuwe beleid bevat heldere
speerpunten en doelstellingen en geeft tevens richting aan de inrichting van de informatiebeveiliging
en privacyorganisatie (hierna: IB&P-organisatie). Daarmee is op strategisch niveau een belangrijk fun
dament aanwezig.
Tegelijkertijd laat het huidige onderzoek zien dat de doorvertaling van deze strategische koers naar het
tactische niveau nog aandacht vraagt. In het eerdere onderzoek werd al geconstateerd dat naast het
strategische beleid ook tactische beleidsstukken, richtlijnen en protocollen beschikbaar waren voor ver
schillende onderdelen van informatiebeveiliging. Die documenten schetsten verwachtingen voor de
praktijk en moesten bijdragen aan concrete toepassing binnen de lijnorganisatie [6]. Uit de interviews komt
echter naar voren, dat de implementatie van deze tactische beleidsstukken, en daarbij de uitvoering van
de opgenomen afspraken, nog wel te wensen overlaat voor deze lijnorganisatie. Als voorbeeld kwam
uit de interviews naar voren, dat het Beleid fysieke beveiliging Huis voor de Stad, onvoldoende wordt
nageleefd. Zo blijkt ook uit de inlooptest zoals weergegeven in paragraaf 2.2.2. Binnen de teams van IB
en IVA lijkt de implementatie wel beter te zijn gebeurd, echter dient de structuur en het beheer van deze
tactische beleidstukken geprofessionaliseerd te worden, door ook de controle op uitvoering in te richten
in het Information Security Management Systeem [7] (ISMS). Voor zover het onderzoek heeft kunnen
vaststellen, heeft implementatie van tactisch beleid op onderdelen wel plaatsgevonden, maar mist er
nog een organisatie breed ingericht en gevolgd implementatieproces en controlesysteem.
5 Strategisch informatiebeveiligings- en privacybeleid 2025-2029, 04-12-2025 (v 0.92) 6 Dit is een omschrijving voor de uitvoerende organisatie 7 Een ISMS is een managementsysteem voor informatiebeveiliging: een gestructureerde, continuïteitstalige aanpak waarin organisaties beleid, processen, rollen en controles borgen om risico’s te beheersen
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 10 van 38
In het eerdere onderzoek werd als aandachtspunt genoemd dat de gemeente geen dataclassificatiebe
leid hanteerde, waardoor onduidelijk was hoe documenten behandeld en beveiligd moesten worden.
Daarbij werd de verwachting uitgesproken dat het programma ‘Altijd Verbonden’ [8] via het project gege
vensmanagement en modernisering van generieke informatievoorzieningen tot mitigerende maatrege
len zou leiden. Uit het huidige interviewbeeld blijkt echter dat er nog steeds geen vastgesteld en geïm
plementeerd geactualiseerd dataclassificatiebeleid aanwezig is. Het onderwerp wordt dus wel in breder
perspectief bezien en maakt onderdeel uit van de roadmap binnen het programma ‘Altijd Verbonden’,
maar de concrete uitwerking en implementatie zijn nog niet gestart. Het voornemen is dat beleid en
implementatie uiterlijk in 2026 gerealiseerd worden. Daarmee ontbreekt op dit moment nog altijd formele
vaststelling én uitvoering.
Per saldo is het beeld dat de gemeente op strategisch niveau vooruitgang heeft geboekt, maar dat deze
vooruitgang nog onvoldoende is vertaald naar een actueel, beheerd en aantoonbaar geïmplementeerd
tactisch beleidskader. Juist voor een onderwerp als informatiebeveiliging en privacy is dat een wezenlijk
aandachtspunt: niet alleen de aanwezigheid van beleid is van belang, maar ook de periodieke actuali
satie en aantoonbare implementatie in de organisatie. Zolang die borging op tactisch niveau onvol
doende is ingericht, blijft het risico bestaan dat medewerkers in de uitvoering afhankelijk zijn van infor
mele werkwijzen en dat de organisatie onvoldoende kan aantonen dat afgesproken maatregelen daad
werkelijk en consistent worden toegepast.
2.3.3 Organisatorische inbedding
Sinds het eerdere onderzoek uit 2022 is de organisatorische inbedding van IB&P niet in een rechte lijn
gegroeid. Waar destijds al werd geconstateerd dat de volwassenheidsgroei stokte doordat processen
nog onvoldoende in de organisatie waren ingebed en de uitvoering vaak ad hoc en reactief plaatsvond,
blijkt uit de huidige situatie dat de periode vanaf 2022 sterk is beïnvloed door organisatorische veran
deringen. Zowel op directieniveau als binnen team- en afdelingsmanagement hebben meerdere wisse
lingen plaatsgevonden, waardoor de volwassenheid op IB&P slechts beperkt is gegroeid en op onder
delen zelfs is gestagneerd.
Sinds 2024 wordt meer stabiliteit ervaren en met het aantreden van een groot deel van de huidige
directie in de loop van 2025 lijkt een nieuwe fase van stabiliteit en doorontwikkeling mogelijk. De directie
heeft het onderwerp inmiddels nadrukkelijk opgepakt en IB&P heeft nu duidelijk prioriteit. Daarbij zijn
ook stappen gezet om de organisatorische borging te versterken: zo is ervoor gekozen om aandacht
voor informatiebeveiliging en Privacy structureel op te nemen in de jaarplannen van afdelingen, zodat
het onderwerp blijvend op de agenda staat. Daarnaast is het jaarplan IB&P opgenomen in het Afde
lingsplan 2026 Unit Concern Control en bestaat het voornemen om ook richting directie en gemeente
secretaris via de “control tafel” over IB te rapporteren.
8 Dit is een programma binnen de afdeling IVA, waar verschillende projecten worden geleid die raakvlakken hebben met informatiebeveiliging
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 11 van 38
Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat de verdere uitwerking van processen weliswaar een grote stap
vooruit is geweest, maar ook heeft geleid tot een complexe beheersopgave. Uit interviews blijkt dat
proceseigenaren in de eerste lijn nog onvoldoende kennis hebben en in staat zijn om de risico’s binnen
deze processen goed te beheersen. Er ligt een voorstel om voor de 13 risicovolle processen risicoana
lyses uit te voeren, maar deze moeten nog worden uitgevoerd, waarbij het onderwerp vooral een aan
dachtpunt van de CISO, het SPO-team en de FG lijkt te zijn en minder van de proceseigenaren. Per
saldo is het beeld dat de gemeente stappen heeft gezet in de bestuurlijke en organisatorische borging
van IB&P, maar dat de daadwerkelijke inbedding in de lijnorganisatie en het risico gestuurd beheersen
van processen nog verdere uitwerking vragen.
2.3.4 Rollen & verantwoordelijkheden
Sinds het eerdere onderzoek heeft de gemeente duidelijke stappen gezet in de verdere inrichting van
rollen en verantwoordelijkheden op het gebied van informatiebeveiliging en privacy. Waar in het eerdere
rapport werd vastgesteld dat de rollen en verantwoordelijkheden aanvankelijk decentraal waren belegd
en dat deze inrichting in de praktijk onvoldoende effectief bleek, is inmiddels verder gebouwd aan een
centrale organisatie. Het eerder ingezette centrale SPO-team (SPO = Security en Privacy Officer) is
inmiddels beter op sterkte gekomen. Het team bestaat momenteel uit zes vaste medewerkers en één
tijdelijke kracht, aangevuld met per afdeling één of meer decentrale SPO-ambassadeurs (DSPO) met
deze rol als neventaak. De vaste SPO’s vallen onder de afdeling Informatievoorziening en Automatise
ring (IVA) en functioneren steeds nadrukkelijker als business partners richting de organisatie. Daarmee
is een belangrijke stap gezet ten opzichte van de eerdere situatie, waarin het team nog incompleet en
relatief onervaren was en de slagkracht nog onvoldoende kon worden benut.
Uit de interviews komt naar voren dat de bezetting van het SPO-team na een periode van verloop sta
bieler is geworden en dat inmiddels ook specifieke kennis op het gebied van informatiebeveiliging is
binnengehaald. De rol van de SPO’s als business partner wordt in algemene zin positief beoordeeld en
is in 2025 verder ingebed. Tegelijkertijd bevindt deze rol zich nog duidelijk in een ontwikkelfase. Zowel
de organisatie als de betrokken functionarissen zijn nog zoekende naar de precieze positionering, in
vulling en afbakening van deze rol. In formele zin zijn de SPO’s gekoppeld aan specifieke afdelingen
als adviseur, maar in de praktijk ontbreekt er nog een vaste en uniforme structuur of vaste samenwer
kingsvorm tussen centrale en decentrale SPO’s. De manier waarop SPO’s worden betrokken, hangt in
belangrijke mate af van de afspraken die individuele business partners met afdelingsmanagers maken.
Daarmee blijft de borging van deze rol organisatie breed nog kwetsbaar en persoonsafhankelijk. Om
die reden is opdracht gegeven om rollen en verantwoordelijkheden scherper vast te leggen en afspraken
te maken over positionering en samenwerking. Hiervoor ligt inmiddels een plan van aanpak, met als
streven om in het tweede kwartaal van 2026 een concept gereed te hebben. Dat laat zien dat de ge
meente de eerder geconstateerde onduidelijkheid onderkent, maar ook dat deze nadere formalisering
op dit moment nog niet is afgerond.
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 12 van 38
Ook in de positionering van de CISO en de FG zijn sinds het eerdere onderzoek stappen gezet. In het
vorige rapport werd nog gewezen op het risico dat de CISO onder de Manager IVA was gepositioneerd,
waardoor andere prioriteiten binnen de informatievoorziening mogelijk zwaarder zouden kunnen wegen
dan de belangen van informatiebeveiliging. Ook werd geadviseerd om de onafhankelijke positie van de
FG steviger te borgen. Sinds 1 juli 2024 zijn de FG en de CISO organisatorisch dichter bij de directie
gepositioneerd, namelijk bij de Unit Concern Control. Daarmee is tegemoetgekomen aan de eerder
gesignaleerde behoefte om deze functies steviger en meer onafhankelijk in de governance-structuur te
verankeren. Uit de interviews blijkt dat deze positionering als verbetering wordt ervaren, juist omdat de
functies hierdoor dichter tegen de directie aan opereren en informatiebeveiliging en privacy nadrukke
lijker onderdeel zijn geworden van de bestuurlijke sturing.
Tegelijkertijd blijkt uit de interviews, dat de precieze invulling van deze rollen binnen de governance
structuur nog niet volledig is uitgekristalliseerd. Vooral ten aanzien van de FG wordt aangegeven dat
verdere aanscherping gewenst is. Er zijn inmiddels duidelijke stappen gezet om de positie van de FG
beter te borgen, onder andere door het opstellen van een FG-reglement. Daarnaast is de onafhanke
lijkheid van de FG geborgd via de toezichtplannen en rapportages. Desondanks speelt de vraag in
hoeverre de prominente positie van de Concerncontroller als functioneel leidinggevende van de FG
binnen de governance-structuur van invloed kan zijn op de volledige onafhankelijkheid van de FG. Daar
naast geeft de FG aan nog deels in de uitvoering betrokken te zijn, terwijl een verdere ontwikkeling
richting toezicht en onafhankelijke controle wenselijk is. Ook voor de CISO geldt dat de positionering
dichter bij de directie als positief wordt ervaren, maar dat de exacte scope en rolafbakening binnen het
bredere sturingsmodel nog verdere verduidelijking vraagt.
Een ander terugkerend aandachtspunt betreft de verhouding tussen CISO, de SPO’s, de Manager IVA
en de borging van kwaliteit. Uit de interviews komt naar voren dat nog niet voor iedereen duidelijk is hoe
deze verantwoordelijkheden zich tot elkaar verhouden. In het eerdere onderzoek werd al geconstateerd
dat door de verschuiving van decentrale naar centrale teams niet altijd duidelijk was waar verantwoor
delijkheden lagen en wie welk mandaat had. Dat beeld is in de huidige situatie nog niet volledig verdwe
nen. Hoewel de organisatie duidelijk verder is in de opbouw van de structuur, bestaat nog steeds be
hoefte aan scherpere afbakening van rollen, verantwoordelijkheden en onderlinge samenwerkingsaf
spraken.
Daarnaast blijft de volwassenheid van de eerste lijn een wezenlijk aandachtspunt. Uit de interviews blijkt
dat de proceseigenaren en het management in de lijn nog onvoldoende toegerust zijn om privacy- en
informatiebeveiligingsrisico’s zelfstandig en structureel te beheersen. Hierdoor krijgen de SPO’s in de
praktijk regelmatig een meer sturende of trekkende rol dan vanuit het model van verantwoordelijkheids
verdeling wenselijk is. Dit sluit aan bij eerdere bevindingen dat de praktische werking van beleid en
verantwoordelijkheden nog onvoldoende in de organisatie was ingebed. De beweging naar een model
waarin de eerste lijn meer eigenaarschap neemt, is wel ingezet, maar nog niet voltooid. Juist daardoor
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 13 van 38
blijft een risico bestaan dat verantwoordelijkheden in de praktijk diffuus zijn of te veel leunen op enkele
sleutelfunctionarissen.
Per saldo is het beeld dat de gemeente sinds het eerdere onderzoek wezenlijke voortgang heeft geboekt
in de organisatorische inrichting van rollen en verantwoordelijkheden rond informatiebeveiliging en pri
vacy. De bezetting van het SPO-team is stabieler geworden, de businesspartnerrol is verder ontwikkeld
en de positionering van CISO en FG is steviger en dichter bij de directie georganiseerd. Daarmee is op
onderdelen opvolging gegeven aan bevindingen uit het eerdere rapport. Tegelijkertijd is de inrichting
nog niet volledig uitgekristalliseerd. Met name de rolafbakening binnen het 3 Lines Model, de kwaliteits
borging, de samenwerking tussen centrale en decentrale functionarissen en het eigenaarschap in de
eerste lijn vragen nog verdere uitwerking. De huidige situatie laat daarmee een organisatie zien die
duidelijk in ontwikkeling is, maar waarin rollen en verantwoordelijkheden nog niet op alle niveaus vol
doende scherp, uniform en bestendig zijn belegd.
2.3.5 Business Continuïteit
Sinds het eerdere onderzoek heeft de gemeente stappen gezet in de ontwikkeling van business conti
nuïteit. Waar eerder nog werd geconstateerd dat afgeronde business continuïteits-, communicatie- en
crisisplannen ontbraken, is inmiddels een BCM-traject gestart, is een BCM-coördinator aangesteld en
ligt er een plan van aanpak om dit thema op te pakken. Tegelijkertijd blijkt uit de interviews dat dit traject
zich nog “met vallen en opstaan” ontwikkelt. Het plan is nog niet formeel vastgesteld en van organisatie
brede implementatie is nog geen sprake.
Wel zijn binnen het domein verschillende onderdelen ingericht die bijdragen aan de weerbaarheid van
de organisatie, zoals incidentrespons- en restorefuncties, SIEM/SOC-monitoring, phishing meldproces,
meldingen via de IBD, IT-infrastructuurmaatregelen en een cyberverzekering. Daarmee is vooral aan
de technische en operationele kant voortgang zichtbaar. Tegelijkertijd wordt in de interviews benadrukt
dat business continuïteit breder is dan IT alleen: ook bij uitval van IT moeten operationele maatregelen
en communicatieafspraken gereed zijn om dienstverlening waar mogelijk voort te zetten. Juist daar is
verdere ontwikkeling nodig.
In het Afdelingsplan Unit Concern Control 2026, staan de thema’s; incident management, crisismanage
ment en business continuïteit management, opgenomen. Hierin wordt benoemd dat deze incidentma
nagementstructuur moet aansluiten op de bredere crisisstructuur van de gemeente. Er loopt daarnaast
een initiatief vanuit de afdelingsmanagers om op 13 risicovolle processen risicoanalyses uit te voeren
met ondersteuning van de SPO’s. Het is van belang dat hier data- en proceseigenaren ook nauw bij
betrokken worden. Het is van belang dat deze hun rol binnen business continuïteit concreet gaan invul
len.
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 14 van 38
Het beeld dat uit het onderzoek naar voren komt, is dat business continuïteit inmiddels op de agenda
staat en op onderdelen in ontwikkeling is, maar dat de formele borging, organisatie brede implementatie
en invulling van verantwoordelijkheden nog verdere uitwerking vragen.
2.3.6 Incidentmanagement
Ten opzichte van het eerdere onderzoek is het beeld dat incidentmanagement binnen de gemeente op
onderdelen is ingericht, maar nog verdere doorontwikkeling vraagt. In het vorige rapport werd vastge
steld dat de gemeente beschikte over verschillende plannen en protocollen voor incidentmanagement,
dat meldingen via de servicedesk konden worden opgepakt en dat registratie en opvolging plaatsvonden
in Topdesk. Tegelijkertijd werd toen gewezen op het risico dat, door het ontbreken van uitgewerkte
business continuïteits-, crisis- en crisiscommunicatieplannen, een (potentiële) crisis mogelijk te laat
wordt gesignaleerd of sneller kan escaleren.
De huidige situatie laat zien dat incidenten in ieder geval worden geregistreerd: in 2025 zijn 71 privacy
incidenten en 22 informatiebeveiligingsincidenten vastgelegd. Dit aantal is niet bijzonder hoog. Dat kan
erop wijzen dat het aantal incidenten daadwerkelijk beperkt is, maar het kan ook betekenen dat niet alle
incidenten worden gemeld. Juist daarom blijft aandacht voor meldingsbereidheid van belang.
Positief is dat in het Afdelingsplan Unit Concern Control 2026 expliciet de doelstelling is opgenomen om
in 2026 te komen tot een effectieve en efficiënte incident response. Dit laat zien dat het verbeteren van
het incidentmanagementproces nadrukkelijk op de agenda staat. Daarmee is het beeld dat de basis
voor incidentmanagement aanwezig is, maar dat verdere versterking van signalering, respons
(SIEM/SOC) en borging nog nodig is.
2.3.7 Risicomanagement
Sinds het eerdere onderzoek is op onderdelen voortgang zichtbaar in de manier waarop de gemeente
omgaat met risico’s op het gebied van informatiebeveiliging en privacy, maar de structurele borging van
risicomanagement blijft nog achter. In het eerdere rapport werd al geconstateerd dat risicoanalyses
steeds vaker werden uitgevoerd bij nieuwe processen, maar nog niet structureel, dat bestaande pro
cessen grotendeels buiten beeld bleven en dat een gemeente-breed overzicht van prioritaire risico’s
ontbrak. Ook werd toen vastgesteld dat informatiebeveiliging nog onvoldoende werd benaderd vanuit
risicomanagement, waardoor zicht en sturing op de grootste risico’s en dreigingen beperkt waren. Dat
beeld is in de huidige situatie nog niet wezenlijk veranderd, al zijn wel verdere stappen gezet om risico
management sterker te positioneren.
Er zijn beperkt stappen gezet richting meer integraal risicomanagement. Wel zijn er in 2025, 13 risico
volle processen in het MT geselecteerd, waarop een risicoanalyse zal worden uitgevoerd. Het voorne
men is om deze in 2026 uit te voeren. Daarmee ontstaat er mogelijk wel een meer gerichte, risico ge
baseerde aanpak, maar feitelijk zou je dat dienen te doen op alle risicovolle processen. Daarnaast staat
integraal risicomanagement op de agenda van het Afdelingsplan Unit Concern Control 2026. Hiermee
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 15 van 38
wordt nu beoogd om toe te werken naar een werkend integraal en organisatie breed risicomanagement
proces.
Uit de interviews blijkt dat nog veel vragen bestaan over de wijze waarop informatiebeveiligingsrisico’s
structureel moeten worden vastgelegd en gevolgd. Hoewel het onderwerp “ISMS-aanpak” op de agenda
staat voor 2026 en is opgenomen in het jaarplan van de Unit Concern Control, is dit nog niet gereali
seerd. Wel zijn er stappen gemaakt in de vorm van een Handreiking Risicomanagement, waar het risi
coanalyse proces van IB&P samen komt en ook in de afgelopen jaren is uitgevoerd. Risicoanalyses en
DPIA’s worden uitgevoerd, maar nog niet organisatie breed en meestal ad hoc., zo getuigen ook de
jaarverslagen van de CISO en FG [9]. De betrokkenheid van de SPO is vanuit de afdelingen en procesei
genaren niet vanzelfsprekend en vindt soms te laat of helemaal niet plaats, waardoor informatiebeveili
ging en privacy nog niet structureel onderdeel zijn bij het opstellen van nieuwe processen en wijzigingen.
De samenwerking met de i-adviseur [10] loopt op zich goed en binnen change management en IT-beheer
zijn onderdelen van risicobeheersing ingericht en worden maatregelen opgepakt. Een volledige PDCA
cyclus met controle, evaluatie en bijsturing ontbreekt echter nog. Daardoor blijft onvoldoende inzichtelijk
wat er in de praktijk met maatregelen uit DPIA’s en risicoanalyses gebeurt.
Een belangrijk aandachtspunt daarbij is de rol van de eerste lijn. Volgens de interviews ligt de kern van
het knelpunt in het feit dat de lijnorganisatie wel eindverantwoordelijk is, maar deze verantwoordelijkheid
nog onvoldoende structureel invult. Proceseigenaren en management zijn nog niet voldoende volwas
sen om risico’s zelfstandig en consistent te beheersen. Dit raakt ook aan de eerdere constatering dat
proceseigenaren nog niet structureel hun rol oppakken. De opvolging van maatregelen en de veranke
ring van risicoafwegingen in reguliere sturing en planning zijn daardoor nog te afhankelijk van afzonder
lijke functionarissen en incidentele acties.
Per saldo is het beeld dat de gemeente sinds het eerdere onderzoek wel verdere stappen heeft gezet
in de richting van risico gestuurd werken, maar dat risicomanagement nog onvoldoende integraal, struc
tureel en organisatie breed is ingericht. De basis voor een meer gerichte aanpak wordt gelegd, onder
meer via de benoeming van risicovolle processen en de ontwikkeling van een ISMS-aanpak, maar de
opvolging van maatregelen, de PDCA-cyclus, de betrokkenheid van de eerste lijn en het gemeente
brede overzicht van risico’s zijn in de huidige situatie nog onvoldoende uitgewerkt. Daarmee blijft risico
management op dit moment nog te veel afhankelijk van ad hoc-analyses, afzonderlijke functionarissen
en verantwoordingsmomenten, terwijl juist een structurele en breed ingebedde aanpak nodig is om tijdig
en effectief te kunnen sturen op de belangrijkste IB&P-risico’s.
2.3.8 Ketensamenwerking
9 Zie hiervoor o.a. Raadsinformatiebrief 2025-64, Bestuursrapportage Digitale weerbaarheid 2024 en Rapportage FG: Opvolgen verbeteracties Privacy 20-11-2025 10 Een i-adviseur is een medewerker die een informatievoorzieningsverzoek vanuit de gemeente onderzoekt en begeleid
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 16 van 38
Sinds het eerdere onderzoek is het beeld dat de gemeente via het bestaande inkoopbeleid en de toe
passing van de GIBIT [11] in de basiseisen stelt aan leveranciers op het gebied van informatiebeveiliging
en privacy [12]. Daarmee zijn er formele kaders beschikbaar om leveranciers passende verplichtingen op
te leggen en afspraken vast te leggen over beveiliging, privacy en verantwoording. Het vraagstuk zit in
de huidige situatie dan ook minder in het ontbreken van beleid of instrumenten, maar vooral in de wijze
waarop IB&P in de praktijk wordt meegenomen in het inkoop- en aanbestedingsproces.
Uit de interviews blijkt dat informatiebeveiliging en privacy nog niet altijd tijdig en structureel worden
betrokken bij leveranciersselectie, aanbestedingen en contracteren. Juist in deze vroege fase is het van
belang om, aanvullend op de generieke kaders, maatwerk eisen te formuleren die passen bij de aard
van de dienstverlening, de gegevensverwerking en de risico’s van de betreffende leverancier. In de
praktijk gebeurt dit nog niet altijd consequent, alhoewel het voor de onderzoeker van Hoffmann niet
mogelijk is om te onderzoeken in hoeveel gevallen dit nu gebeurt. Ook een vertegenwoordiger van de
IT-afdeling is niet in alle gevallen tijdig betrokken, terwijl deze juist van belang is om te beoordelen of
eisen en oplossingen aansluiten op het gemeentelijke beveiligingsdomein en de technische uitgangs
punten van de organisatie.
Daardoor bestaat het risico dat leveranciers wel op basis van algemene kaders worden gecontracteerd,
maar dat specifieke risico’s en noodzakelijke aanvullende eisen onvoldoende aan de voorkant worden
meegewogen. Uit de interviews blijkt bovendien dat onduidelijk is hoe vervolgens wordt gecontroleerd
of leveranciers daadwerkelijk voldoen aan de gestelde eisen op het gebied van IB&P. Daarmee is niet
alleen de betrokkenheid aan de voorkant nog onvoldoende geborgd, maar ook de toetsing achteraf nog
onvoldoende uitgewerkt.
Per saldo is het beeld dat de gemeente beschikt over de juiste beleidsmatige en contractuele aankno
pingspunten om eisen aan leveranciers te stellen, maar dat de procesmatige borging voor het betrekken
van de SPO’s nog versterking vraagt. Dit is nodig om te borgen dat specifieke risico’s en daarmee
maatregelen en/of eisen aan leveranciers goed worden meegenomen. Met name de structurele betrok
kenheid van IB&P en IT in het inkoopproces en het organiseren van toetsing op naleving bij leveranciers
vragen nog verdere uitwerking.
2.3.9 ICT-organisatie
Ten opzichte van het eerdere onderzoek is het beeld dat de gemeente op het gebied van de ICT-orga
nisatie vooral verdere stappen zet in de automatisering van processen en tooling, maar dat deze ont
wikkeling nog niet is afgerond. In het vorige rapport werd vastgesteld dat de technische infrastructuur
grotendeels geautomatiseerd was ingericht, terwijl de informatieprocessen binnen het ICT-landschap
11 GIBIT staat voor Gemeentelijke Inkoop bij IT Toolbox. Het is een set uniforme inkoopvoorwaarden en hulpmiddelen voor gemeenten bij de aankoop van ICT-diensten en -producten 12 https://www.helmond.nl/1/inkoop/richtlijnen-aanbesteding-en-inkoop
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 17 van 38
nog veel handmatig werk vroegen. Juist daarin werd een risico gezien, omdat beperkte automatisering
van processen en tools de kans op fouten en daarmee op informatiebeveiligingsincidenten vergroot.
Uit de interviews blijkt dat binnen de technische infrastructuur inmiddels al veel is geautomatiseerd.
Tegelijkertijd wordt onderkend dat niet alles op korte termijn kan worden geautomatiseerd en dat ver
dere verbetering gefaseerd plaatsvindt. Deze ontwikkeling staat nadrukkelijk op de agenda, waarbij het
programma ‘Altijd Verbonden’ een belangrijke rol speelt. Zo wordt er binnen de gemeente momenteel
gebruik gemaakt van een geautomatiseerd systeem (SIEM/SOC) om incidenten vroegtijdig te kunnen
signaleren [13]. Daarmee lijkt opvolging te worden gegeven aan de eerder gesignaleerde behoefte om
processen en tooling verder te optimaliseren en handmatige werkzaamheden terug te dringen.
Per saldo is het beeld dat de gemeente de verdere automatisering van processen en tools wel in gang
heeft gezet, maar dat dit nog een meerjarig ontwikkeltraject is. De eerder geconstateerde kwetsbaarheid
door handmatige werkzaamheden is daarmee nog niet volledig weggenomen, maar er is wel sprake
van een gerichte beweging naar verdere standaardisatie en optimalisatie.
2.3.10 Privacy
Sinds het eerdere onderzoek heeft de gemeente op onderdelen verdere stappen gezet in de inrichting
van privacy beleid en privacy processen, maar laat de huidige situatie ook zien dat de praktische borging
nog achterblijft. In het eerdere rapport werd vastgesteld dat het privacy beleid aanwezig en juridisch
getoetst was, dat DPIA’s steeds vaker werden uitgevoerd en dat processen rond privacy verder waren
uitgewerkt. Tegelijkertijd werden toen al aandachtspunten benoemd bij het actueel houden van het ver
werkingsregister, het verwijderen van persoonsgegevens buiten kernapplicaties, het opnemen van
DPIA-maatregelen in jaarplannen, de beoordeling van toegangsrechten en de bekendheid van proce
dures rond de rechten van betrokkenen. Uit de Raadsinformatiebrief nr. 2025-062, blijkt dat deze punten
zijn onderkend en op onderdelen zijn belegd in onder meer gegevensmanagement, het programma
‘Altijd Verbonden’, het bewustwordingstraject en de verdere uitwerking van de businesspartnerrol van
het SPO-team.
Het huidige beeld uit de interviews is echter dat een aantal van deze verbeteringen nog onvoldoende
structureel is gerealiseerd. Zo is er een afname in het aantal uitgevoerde DPIA’s en lijkt dit duidelijk
minder prioriteit te krijgen. Tegelijkertijd blijft het verwerkingsregister een nadrukkelijk punt van aan
dacht. Waar eerder bestuurlijk is aangegeven dat actualisering van het register was opgepakt en dat dit
een prioriteit was [14], blijkt uit de interviews dat het register nog niet actueel en volledig is en nog onvol
doende gekoppeld is aan de feitelijke processen in de organisatie [15]. In 2024 is initiatief genomen om
het register te laten aansluiten op de kernregistratie van processen in de I-Navigator maar er zijn nog
geen opvolgende afspraken gemaakt. Daarmee is het beeld dat het verwerkingsregister al meerdere
13 Tactisch beleid Logging & Monitoring, versie 1.0 02-02-2023, Brief OR “Instemmingsaanvraag Tactisch beleid Logging en Monitoring” 14-02-2023 (OR-2023-03) 14 Raadsinformatiebrief 2025-062, onder 3.1.9 (nr 14) in tabel 15 Zie hiervoor ook Rapportage FG: Opvolgen verbeteracties Privacy 20-11-2025
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 18 van 38
jaren aandacht vraagt, maar dat concrete en duurzame borging nog onvoldoende tot stand is gekomen
en daarmee feitelijk te weinig prioriteit krijgt.
Een vergelijkbaar beeld komt naar voren bij de opvolging van DPIA-maatregelen. In de eerdere bevin
dingen werd als vervolgstap genoemd dat actiepunten uit DPIA’s structureel in het privacy jaarplan zou
den worden opgenomen. In de bestuurlijke reactie is vervolgens aangegeven dat opvolging via SPO
businesspartners, doorontwikkelplannen en jaarplannen beter zou worden geborgd [16]. Uit de interviews
blijkt dat dit in de praktijk nog niet structureel gebeurt. Maatregelen worden wel belegd, er worden ac
tiehouders aangewezen en planningen opgesteld, maar het blijft onvoldoende inzichtelijk wat er daarna
daadwerkelijk mee gebeurt. Een volwaardige PDCA-cyclus ontbreekt nog. Het voornemen om vanuit
de SPO te gaan rapporteren over de voortgang van maatregelen kan dit verbeteren, maar is op dit
moment nog niet concreet uitgewerkt.
Ten aanzien van de rechten van betrokkenen is het beeld genuanceerder. Waar in het eerdere rapport
werd geconstateerd dat procedures hierover nog onvoldoende bekend waren bij medewerkers, laat de
huidige situatie zien dat verzoeken van betrokkenen inmiddels centraal bij de SPO binnenkomen. De
SPO treedt daarbij op als adviseur en coördinator, waarbij de proceseigenaar wordt betrokken en af
stemming plaatsvindt met afdelings- of teammanagement. Daarmee is het proces inhoudelijk duidelijker
georganiseerd dan eerder. Tegelijkertijd blijft uit de interviews naar voren komen dat dit onderwerp blij
vend aandacht vraagt binnen bewustwording en naleving. Daarmee lijkt de procedurele inrichting ver
beterd, maar blijft het van belang dat deze werkwijze organisatie breed voldoende bekend en geborgd
is. Op het punt van handhaving van de bewaar- en vernietigingstermijnen buiten de kernsystemen om,
blijft het lastig om dit volledig en te kunnen controleren. De organisatie heeft e.e.a. meegenomen in de
programma’s van gegevensmanagement, zoals verwoord in de Raadsinformatiebrief 2025-062 [17]. Het
is in dit onderzoek niet duidelijk geworden in hoeverre opschoning nu concreet is doorgevoerd. Wel
heeft het bewustwordingsprogramma van de gemeente een effect op het vergroten van het bewustzijn
onder de medewerkers en is dit een manier om preventief te voorkomen dat medewerkers onnodig
persoonsgegevens opslaan op bijvoorbeeld persoonlijke schijven.
Ook op het punt van autorisatiebeheer en toegangsrechten zijn sinds het eerdere onderzoek wel stap
pen gezet, maar is de inrichting nog niet voltooid. Uit de Raadsbrief 2025-62 [18] blijkt dat rol gebaseerd
autoriseren prioriteit heeft gekregen en is ondergebracht in het programma ‘Altijd Verbonden’. Uit de
interviews blijkt aanvullend dat een eerder traject rond in-, door- en uitstroom, wat onderdeel vormt van
controle op autorisatie en toegangsrechten, was vastgelopen dankzij capaciteitsproblemen, maar in
2025 opnieuw is opgestart. Er wordt gewerkt aan selectie van tooling voor autorisatiebeheer, terwijl de
huidige roadmap uitgaat van aanschaf in 2026 en implementatie in 2027/2028. Tot die tijd vindt er een
beperkte maandelijkse controle plaats tussen het personeelssysteem (AFAS) en het cloudplatform van
16 Zie hiervoor Raadsinformatiebrief 2025-062, onder 3.1.9 (nr 15) in tabel 17 Zie hiervoor Raadsinformatiebrief 2025-062, onder 3.1.9 (nr 13) in tabel 18 Zie hiervoor Raadsinformatiebrief 2025-062, onder 3.1.9 (nr17) in tabel
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 19 van 38
Microsoft (Azure) en is er nog geen sprake van een volledig ingerichte, organisatie brede autorisatie
voorziening. Daarmee is wel duidelijk dat ontwikkeling plaatsvindt, maar ook dat dit thema nog meerdere
jaren nodig heeft voordat de beoogde inrichting is gerealiseerd.
Per saldo is het beeld dat de gemeente sinds het eerdere onderzoek op privacy gebied verdere organi
satorische en beleidsmatige stappen heeft gezet, en dat veel van de toen gesignaleerde aandachtspun
ten bestuurlijk zijn herkend en ondergebracht in lopende trajecten. Tegelijkertijd laat de huidige situatie
zien dat juist de structurele uitvoering, actualisatie en opvolging nog onvoldoende zijn geborgd. Met
name het verwerkingsregister, de opvolging van DPIA-maatregelen, het verwijderen van persoonsge
gevens buiten kernsystemen en de verdere inrichting van autorisatiebeheer vragen nog nadrukkelijk om
doorontwikkeling. Daarmee is privacybeleid binnen de gemeente zichtbaar verder ingericht, maar nog
niet op alle onderdelen voldoende bestendig verankerd in de lijnorganisatie en de dagelijkse praktijk. In
het jaarverslag van de FG wordt een volledig beeld gegeven naar het onderzoek op privacy.
2.3.11 Verantwoording
De bevindingen uit dit onderzoek geven geen aanleiding om te veronderstellen dat op dit punt wezenlijke
wijzigingen zijn opgetreden ten opzichte van het eerdere onderzoek. De ENSIA-verantwoording vindt
nog steeds plaats en uit het onderzoek zijn geen signalen naar voren gekomen dat dit proces niet meer
op de gebruikelijke wijze verloopt. Ook maken informatiebeveiliging en privacy onderdeel uit van de
Planning & Control-cyclus van de gemeente en komen deze onderwerpen terug in de bijbehorende
documenten, waaronder de jaarverantwoording en bijvoorbeeld het jaarverslag van de FG. De gemeen
teraad behandelt deze documenten en is daarbij in de gelegenheid om ook over informatiebeveiliging
en privacy vragen te stellen. In de jaarverantwoording is bovendien in de paragraaf Bedrijfsvoering een
afzonderlijke passage opgenomen over de verantwoording van informatiebeveiliging.
2.3.12 IB&P cultuur
Sinds het eerdere onderzoek is zichtbaar dat de gemeente verdere stappen heeft gezet in het versterken
van de cultuur rond informatiebeveiliging en privacy, maar dat ook dit thema nog duidelijk in ontwikkeling
is. In het vorige rapport werd al vastgesteld dat de urgentie van informatiebeveiliging door directie en
SPO-team sterk werd gevoeld, maar dat deze urgentie nog onvoldoende was doorgedrongen in de rest
van de organisatie. Ook werd toen geconstateerd dat informatiebeveiliging door medewerkers en teams
nog vaak als een struikelblok werd gezien in plaats van als onderdeel van kwaliteit en professioneel
handelen, terwijl management het onderwerp nog niet actief genoeg uitdroeg. De noodzaak van cul
tuurverandering en gedragsverandering werd daarbij nadrukkelijk onderkend.
Uit de huidige interviews blijkt dat bewustwording nog steeds wordt gezien als een cruciaal, maar ook
als een van de moeilijkste onderdelen om duurzaam te borgen. Net als in het eerdere onderzoek is het
beeld dat bewustwording alleen niet voldoende is en dat het blijvend onder de aandacht brengen van
informatiebeveiliging en privacy in de lijnorganisatie een belangrijke uitdaging blijft. Daarbij wordt spe
cifiek genoemd dat het lastig is om aandacht voor informatiebeveiliging structureel in de jaarplannen
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 20 van 38
van afdelingen op te nemen en het onderwerp blijvend op de agenda te houden. Tegelijkertijd komt uit
de interviews naar voren dat op dit punt wel degelijk positieve ontwikkelingen zichtbaar zijn.
Zo wordt de directie inmiddels als stabieler ervaren en geeft zij nadrukkelijker aandacht aan informatie
beveiliging en privacy. Daarmee lijkt opvolging te zijn gegeven aan de eerdere constatering dat ma
nagement het beleid nog onvoldoende actief uitdroeg. Ook wordt de samenwerking tussen CISO en FG
als goed ervaren en is er volgens geïnterviewden meer aandacht voor structurele borging. De gover
nance rond het onderwerp is sterk verbeterd en er is steun vanuit de portefeuillehouder. Deze bestuur
lijke aandacht en sterkere positionering zijn relevant, omdat in het eerdere onderzoek juist werd bena
drukt dat cultuurverandering alleen kan slagen wanneer verantwoordelijkheid breder in de organisatie
wordt gevoeld en het onderwerp niet alleen bij specialisten blijft liggen.
Daarnaast is het bewustwordingsprogramma sinds 2022 duidelijk verder ontwikkeld. Waar in het eer
dere onderzoek werd verwezen naar de start van het programma ‘Helmond ben ik, veiligheid ben ik’,
blijkt uit de huidige situatie dat inmiddels een meerjarig bewustwordingsprogramma is ingericht, met
externe ondersteuning. Op basis van een jaarlijkse bewustwordingsmeting worden diverse activiteiten
uitgevoerd en teamgerichte benaderingen blijken daarbij effectief. Uit de interviews worden verschil
lende positieve voorbeelden genoemd, zoals de sterk verbeterde awareness, de focus op de menselijke
factor, meer aandacht voor phishing en basismaatregelen zoals schermvergrendeling, en een toene
mende betrokkenheid van CISO, FG en SPO’s. Ook worden concrete projecten genoemd waarin infor
matiebeveiliging beter is meegenomen, zoals het nieuwe archiefproject. Dit wijst erop dat bewustwor
ding inmiddels zichtbaarder en concreter is geworden dan ten tijde van het eerdere onderzoek.
Per saldo is het beeld dat de gemeente sinds het eerdere onderzoek duidelijke vooruitgang heeft ge
boekt in het agenderen van informatiebeveiliging en privacy, het versterken van bewustwording en het
vergroten van bestuurlijke aandacht voor dit thema. Daarmee zijn belangrijke voorwaarden voor cultuur
verandering verbeterd. Tegelijkertijd blijft de daadwerkelijke verankering van veilig gedrag in de dage
lijkse praktijk een vraagstuk van langere adem. De huidige situatie laat daarmee zien dat de gemeente
op het gebied van IB-cultuur stappen vooruit heeft gezet, maar dat duurzame gedragsverandering en
structurele inbedding in de lijnorganisatie nog verdere ontwikkeling vragen.
2.4 Overzicht bevindingen en huidige situatie
In deze paragraaf worden de bevindingen uit de tabel uit het eerdere informatiebeveiligingsonderzoek
van Hoffmann uit 2023 per onderwerp afgezet tegen de huidige situatie binnen de gemeente Helmond.
Dit is dus geen opsomming van de paragrafen vanuit het vorige hoofdstuk. In de tabel is per onderwerp
de paragraafnummering aangehouden zoals die ook in het eerdere rapport uit 2023 en in de Raadsin
formatiebrief 2025-062 is gebruikt, zodat de opvolging en vergelijking goed navolgbaar zijn. In de tabel
wordt per onderwerp eerst de oorspronkelijke bevinding en aanbeveling uit het eerdere rapport weer
gegeven, waarna de huidige situatie wordt beschreven zoals die uit het onderhavige onderzoek naar
voren is gekomen.
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 21 van 38
Daarnaast is per onderwerp een status van groei toegekend. Deze status geeft een duiding van de mate
waarin de eerdere bevindingen adequaat zijn opgevolgd en doorgevoerd binnen de gemeente Helmond,
en vormt daarmee tevens een antwoord op in hoeverre opvolging heeft plaatsgevonden en welke con
crete verbeteringen zijn gerealiseerd. Om de tabel goed te kunnen duiden, worden de gehanteerde
statusdefinities hieronder nader toegelicht.
| Goed | Bevinding is naar behoren opgepakt |
|---|---|
| Verbeterd | Bevinding is deels opgepakt of staat op de agenda en moet nog wel geïmplementeerd worden |
| Verdient aandacht | Bevinding is onvoldoende opgepakt en heeft te weinig verbetering geboekt |
| Par | Bevinding 2022 | Aanbevelingen | Huidige situatie 2026 | Status |
|---|---|---|---|---|
| 3.1.1 (nr 1) | Er is geen dataclassificatiebe- leid waardoor het onduidelijk is hoe bepaalde documenten be- handeld c.q. beveiligd moeten worden. | Implementeer een data- classificatiebeleid en systeem. | De gemeente beschikt op dit moment nog niet over een vastgesteld en geïmplementeerd geactualiseerd dataclassificatiebeleid. Hoe- wel het onderwerp is opgenomen in de road- map van het programma ‘Altijd Verbonden’ en beleid en implementatie uiterlijk in 2026 gere- aliseerd moeten zijn, ontbreekt momenteel nog formele vaststelling en uitvoering. Daar- door is de omgang met en beveiliging van do- cumenten nog niet organisatie breed en een- duidig geborgd en vindt dit waar nodig vooral plaats op basis van informele of best-effort werkwijzen. | Verdient aandacht |
| 3.1.2 (nr 2) | Een aantal beschreven pro- cessen van het beleid zijn nog onvoldoende ingebed in de or- ganisatie of nog niet beschre- ven naar concrete en uitvoer- bare acties. Hierdoor beschrij- ven deze processen onvol- doende wat het verwacht van de medewerkers. | Scherp de overige ope- rationele beleidsstuk- ken en protocollen aan of werk deze uit, zodat de werking in de praktijk beter aansluit op het be- leid. | De gemeente heeft in de afgelopen periode veel aandacht besteed aan het beschrijven van processen en het beleggen van proces- eigenaarschap voor de brede organisatie, echter dit heeft ook geleid tot een complexe beheersopgave. Voor informatiebeveiliging blijkt daarbij geen volledig ingerichte PDCA- cyclus op het implementeren en controleren van het tactisch informatiebeveiligingsbeleid dat een correcte uitvoering in de weg staat. | Verdient aandacht |
| 3.1.2 (nr 3) | Het beleid wordt onvoldoende gecommuniceerd richting de medewerkers. En er wordt te weinig geverifieerd of mede- werkers op de hoogte zijn van het beleid. | Communiceer de intra- netsite ‘Veilig Werken’ periodiek naar iedereen en doe dit via verschil- lende kanalen zoals: mail, team overleggen, IB-sessies, KNAAL e.d. | Het beleid is openbaar te vinden onder “Veilig Werken”. Daarbij is er aandacht voor speci- fieke kennis voor doelgroepen, waaronder de SPO’s en via het awareness programma voor de medewerkers. De implementatie van actu- eel beleid, lis hierbij belangrijker (zie onder 3.1.2. nr 2) | Verbeterd |
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 22 van 38
| 3.1.3 & 3.1.8 (nr 4) | Het SPO en ICT-team zijn in- compleet en het SPO-team is relatief onervaren. | Vervul de openstaande vacatures binnen het SPO en ICT-team. Bied handvatten aan en faciliteer ontwikkelings- mogelijkheden zodat het SPO-team groeit in kennis en ervaring. | Het SPO-team inmiddels op sterkte. Er is sprake geweest van verloop, maar de bezet- ting is nu stabiel. Het SPO-team bestaat mo- menteel uit zes fulltime medewerkers en per afdeling één of meer decentrale SPO-ambas- sadeurs. Het SPO-team heeft de rol van bu- siness partner binnen afdelingen goed opge- pakt, wat de betrokkenheid van IB&P binnen de organisatie versterkt. | Goed |
|---|---|---|---|---|
| 3.1.3 (nr 5) | Voor bepaalde functies geldt dat taken, verantwoordelijkhe- den en rapportagelijnen niet helder zijn afgebakend of dat er geen officiële benoeming is. | Beleg en mandateer ta- ken en verantwoorde- lijkheden (m.b.t. infor- matiebeveiliging en pri- vacy) zodat er een dui- delijk afbakening ont- staat. Formaliseer de huidige rapportagelijn van de FG naar de verantwoor- delijke wethouder om onafhankelijkheid van de FG te waarborgen. Breng de CISO formeel onder bij de verantwoor- delijke wethouder en implementeer een di- recte rapportagelijn tus- sen hen. | De positionering van CISO en FG is sinds 1 juli 2024 bij de directie, onder de staf georga- niseerd (onder Unit Concern Control). De on- afhankelijke rol en taken van de FG zijn vast- gelegd in het Reglement Functionaris Voor Gegevensbescherming 2026. Het jaarplan IB is opgenomen in het Afdelingsplan Unit Con- cern Control 2026, zodat commitment vanuit directie geborgd is. Tevens is het plan om de CISO via de “control tafel” ook over IB te laten rapporteren. | Goed |
| 3.1.4 (nr 6) | Er is geen information security managementsysteem (ISMS) aanwezig, waarmee er structu- reel een PDCA-aanpak op IB wordt geborgd. | Richt een ISMS in waar- door structuur kan wor- den aangebracht in IB en om inzichtelijk te ma- ken welke dreigingen en risico’s prioriteit heb- ben. Daarnaast wordt het met een ISMS over- zichtelijk of de ge- meente heeft voldaan aan de normvereisten. | Het onderwerp “ISMS-aanpak” staat op de agenda en in het jaarplan IB 2026, en is dus nog niet gerealiseerd. De huidige werkwijze is sterk gericht op ENSIA-verantwoording (waaronder de verantwoording richting toe- zichthouders op DigiD/Suwinet). Risicoanalyses worden uitgevoerd op som- mige processen en applicaties, maar niet or- ganisatie breed. Bewijslast wordt onder an- dere vastgelegd in Topdesk, maar opvolging is onvoldoende structureel ingericht. Nog niet alle processen en applicaties vallen structu- reel binnen scope van risicoanalyses van- wege capaciteitsbeperkingen. | Verbeterd |
| 3.1.4 & 3.1.5 (nr 7) | Er zijn nog geen afgeronde bu- sinesscontinuïteitsmanage- ment-, communicatie- en cri- siscommunicatieplannen in | Rond alle plannen om- trent businesscontinuï- teitsmanagement-, communicatie en crisis- communicatie af en | Uit de interviews komt naar voren dat busi- ness continuity management (BCM) nadruk- kelijk op de agenda staat en in ontwikkeling is, maar zich in de praktijk nog vooral concen- treert op incidentmanagement binnen het IT- | Verbeterd |
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 23 van 38
| Col1 | werking wat zicht op de conti- nuïteit van de gemeente geeft. | communiceer deze naar de medewerkers. Oefen crisissituaties pe- riodiek in de praktijk d.m.v. crisistrainingen en crisisscenario’s. | domein. Er zijn stappen gezet, zoals de aan- stelling van een BCM-coördinator en de uit- werking van een plan, maar formele vaststel- ling en organisatie brede implementatie zijn nog niet gerealiseerd. De invulling van BCM krijgt momenteel met name vorm vanuit operationele IT-maatrege- len, zoals incidentrespons, monitoring en her- stelcapaciteit. Een overkoepelende structuur voor crisismanagement en BCM, gericht op de continuïteit van gemeentelijke (primaire) processen, ontbreekt echter nog. Daarbij is de rol van proceseigenaren en data-eigena- ren wel formeel belegd, maar in de praktijk nog onvoldoende uitgewerkt en ingevuld. Hierdoor blijft BCM vooralsnog vooral reactief en technisch van aard, terwijl een integrale en procesgerichte benadering nog in ontwikke- ling is. | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| 3.1.6 (nr 8) | Risicomanagement is niet overal onderdeel van de be- sluitvorming omtrent IB. Hier- door is minder zicht op de risi- cobereidheid en kan minder gecontroleerd worden of de maatregelen binnen de ge- meente de risico’s terugbren- gen tot een acceptabel niveau. | Stimuleer een risicoge- richte denkwijze door het centraliseren van ri- sicomanagement. | Hier zijn de afgelopen periode stappen in ge- maakt. Zo wordt de SPO bijvoorbeeld betrok- ken bij projecten, bij change management (IT) en bij de aanschaf van nieuwe IT-producten (via i-adviseur). Uit de interviews blijkt echter dat integraal risicomanagement binnen infor- matiebeveiliging en privacy nog in ontwikke- ling is en nog niet overal structureel onderdeel vormt van de besluitvorming. Tegelijkertijd zijn er stappen gezet om IB be- ter te verankeren in de planning- en control cyclus. Zo is de afspraak dat informatiebevei- liging en privacy wordt meegenomen in de jaarplannen van afdelingen en bestaat het voornemen om dit onderwerp ook structureel te agenderen aan de ‘control tafel’. Dit laat zien dat het onderwerp steeds nadrukkelijker onderdeel wordt van de besluitvorming. | Verdient aandacht |
| 3.1.6 (nr 9) | Er worden alleen risicoanaly- ses uitgevoerd op nieuwe en aangepaste processen, niet op bestaande processen. Daar- naast worden er geen risico- analyses uitgevoerd op meta- niveau, waardoor er een over- zicht ontbreekt van de (poten- tiële) risico’s gemeente breed. | Implementeer risico- analyses op bestaande processen en actuali- seer deze periodiek. | Hoewel in 2025 een top 10 processen is vast- gesteld, moet verdere prioritering en risico- analyse nog in 2026 plaatsvinden. In de prak- tijk is de toepassing nog niet organisatie breed uitgerold. Ook de structurele bespre- king van deze risico’s in MT- en DT-overleg- gen kan nog worden versterkt. | Verdient aandacht |
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 24 van 38
| 3.1.7 (nr 10) | De gemeente heeft bij een aantal samenwerkingspart- ners onvoldoende zicht op hoe zij IB in de praktijk hebben in- gericht en of zij zich houden aan de afspraken in de over- eenkomsten. | Laat de samenwer- kingspartijen evalueren door de contractmana- ger op welke afspraken er zijn gemaakt, of de overeengekomen af- spraken worden nage- leefd en hoe de partijen IB in de praktijk hebben ingericht. Verifieer of bij alle over- eenkomsten met sa- menwerkingspartners de Standaard Verwer- kersovereenkomst Ge- meenten van de VNG is gebruikt en waar dit niet het geval is, evalueer deze overeenkomsten opnieuw. | Uit de interviews blijkt dat leveranciersma- nagement op het gebied van informatiebevei- liging en privacy is ingericht, echter dat in de praktijk IB&P niet altijd betrokken wordt bij le- veranciersselectie. Er is wel een i-adviseur aangewezen, maar de borging werkt nog niet consistent. Er vindt multidisciplinair overleg plaats, maar dit is nog niet volledig gestan- daardiseerd. Binnen het ISMS kan hierbij een goed contro- lerend proces worden ingericht. Dit is echter nog niet gebeurd, waardoor controles na con- tracteren nog geen onderdeel zijn van het ri- sicomanagement proces. | Verdient aandacht |
|---|---|---|---|---|
| 3.1.7 (nr 11) | Bij de aanschaf van (IT) pro- ducten en diensten worden CISO en de privacy-organisa- tie niet altijd, of (te) laat betrok- ken, waardoor eisen m.b.t. in- formatiebeveiliging niet vol- doende worden gewaarborgd. | Voldoe bij elke aan- schaf aan de eisen m.b.t. informatiebeveili- ging. De eisen dienen voor het sectorhoofd/de inko- per helder en vindbaar te zijn. Werkprocessen moeten ervoor zorgen dat de CISO/privacy or- ganisatie worden be- trokken. | Hoewel rollen zoals de i-adviseur zijn inge- richt en er multidisciplinair wordt samenge- werkt in aanbestedingsteams, is deze werk- wijze nog onvoldoende gestandaardiseerd en wordt niet altijd de juiste expertise geraad- pleegd (bijvoorbeeld door het ontbreken van IT- of technische expertise). | Verbeterd |
| 3.1.8 (nr 12) | De informatieprocessen bin- nen het ICT-landschap vragen veel handmatig werk, waar- door er sprake is van weinig automatisering in de proces- sen en tools. | Faciliteer meer automa- tisering in de processen en tools van de informa- tieprocessen binnen het ICT-landschap. | Uit de interviews blijkt dat de mate van auto- matisering binnen het ICT-landschap in ont- wikkeling is en dat met name binnen de tech- nische infrastructuur al belangrijke stappen zijn gezet. Zo is er een SIEM/SOC ingericht die rapportages levert. Tegelijkertijd is niet het gehele proceslandschap geautomati- seerd, waardoor in de praktijk nog sprake is van handmatig werk in verschillende informa- tieprocessen. De gemeente werkt gefaseerd aan verdere automatisering, onder andere via het pro- gramma ‘Altijd Verbonden’, waarin optimali- | Verbeterd |
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 25 van 38
| Col1 | Col2 | Col3 | satie van processen en systemen is opgeno- men. Dit betekent dat, ondanks ingezette ver- beteringen en duidelijke plannen, de volledige automatisering van informatieprocessen nog meerdere jaren in beslag zal nemen en de huidige situatie nog deels afhankelijk blijft van handmatige handelingen. | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| 3.1.9 (nr 13) | Er is geen sturing op het ver- wijderen van (persoons)gege- vens op persoonlijke schijven en e-mail van medewerkers. | Stel beleid op en imple- menteer een verwijder- instructie bij de verwer- king van (persoons)ge- gevens. Laat medewer- kers periodieke opscho- ning uitvoeren en con- troleer deze. Stuur op het gedrag van mede- werkers om persoon- lijke schijven en e-mail op te schonen. | Dit is een complex onderwerp. Er bestaat wel een proces rond uitdiensttreding (mailbox af- sluiten en opschonen), maar een bredere pe- riodieke controle of sturing ontbreekt. De or- ganisatie heeft e.e.a. meegenomen in de pro- gramma’s van gegevensmanagement. Het is in dit onderzoek niet duidelijk geworden in hoeverre opschoning nu concreet is doorge- voerd. Uit de interviews blijkt dat er binnen de ge- meente veel aandacht is voor het vergroten van bewustwording en het versterken van het gedrag van medewerkers op het gebied van informatiebeveiliging en privacy. Dit heeft een preventieve werking. | Verbeterd |
| 3.1.9 (nr 14) | Het verwerkingsregister is niet actueel. Dit kan de transparan- tie over waar de gegevens van betrokkenen (burgers) voor worden gebruikt verhinderen. | Actualiseer het verwer- kingsregister. Beleg deze taak bij een mede- werker uit het SPO- team. | Uit de interviews blijkt dat het verwerkingsre- gister al meerdere jaren als prioriteit wordt ge- zien, maar dat de actualiteit en kwaliteit ervan nog onvoldoende zijn geborgd. Ondanks be- stuurlijke aandacht zijn er nog onvoldoende concrete en structurele stappen gezet om het register op orde te brengen. Het register is daarbij nog niet goed gekoppeld aan de feite- lijke processen en het eigenaarschap in de eerste lijn is beperkt ontwikkeld. In de praktijk ligt het initiatief grotendeels bij het SPO-team, terwijl de lijnverantwoordelijkheid onvol- doende wordt ingevuld. Hierdoor ontbreekt een structurele borging van het beheer en de actualisatie van het verwerkingsregister. Er wordt nagedacht over verbeteringen, zoals het gebruik van de I-Navigator als primaire bron voor actualisatie, maar vooralsnog blijft het verwerkingsregister een belangrijk aan- dachtspunt binnen de organisatie. | Verdient aandacht |
| 3.1.9 (nr 15) | Actiepunten van DPIA’s wor- den niet opgenomen in het pri- vacy jaarplan. | Neem actiepunten van de DPIA’s mee in het jaarplan en bespreek deze periodiek in team- overleggen. | Uit de interviews blijkt dat de opvolging van DPIA-maatregelen in de praktijk nog onvol- doende is geborgd en nog niet structureel wordt opgenomen in de afdelingsplannen. Hoewel bestuurlijk is aangegeven dat deze | Verdient aandacht |
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 26 van 38
| Col1 | Col2 | Col3 | borging via SPO-businesspartners en jaar- plannen wordt versterkt, rapporteert de FG19 dat dit in de uitvoering niet consistent wordt uitgevoerd. Maatregelen worden doorgaans wel belegd, maar door de afwezigheid van een ISMS-pro- ces, ontbreekt het aan voldoende inzicht in de voortgang en daadwerkelijke opvolging. Hier- door komt een sluitende PDCA-cyclus nog niet tot stand. De kern van het knelpunt ligt volgens geïnterviewden in de beperkte bor- ging binnen de eerste lijn: hoewel de lijnorga- nisatie eindverantwoordelijk is, wordt deze verantwoordelijkheid nog onvoldoende struc- tureel ingevuld. | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| 3.1.9 (nr 16) | Procedures over rechten van betrokkenen (burgers) zijn nog onvoldoende bekend bij mede- werkers. | Verbeter de inbedding van deze procedures en controleer periodiek of medewerkers op de juiste manier gehoor ge- ven aan mensen die be- roep doen op hun pri- vacy rechten. | Uit de interviews blijkt dat de afhandeling van verzoeken van betrokkenen centraal is geor- ganiseerd via de SPO, die optreedt als advi- seur en coördinator en daarbij de proceseige- naar en het management betrekt bij de be- sluitvorming. Daarmee is de procedure orga- nisatorisch ingericht. Met de inzet en de rollen van de SPO en de decentrale SPO-ambassa- deurs is dit voldoende ingericht binnen de ge- meente. | Goed |
| 3.1.9 (nr 17) | Binnen applicaties is er geen sprake van een beoordeling van toegangsrechten. | Formaliseer beleid, richt procedures in en leg rol- len en verantwoordelijk- heden vast. Voer perio- dieke controle uit op de naleving. | Voor de meeste primaire en hogere risicoap- plicaties is het autorisatiebeheer ingericht, voor proces ondersteunende applicaties is dat nog wisselend. Specifiek voor autorisatie- beheer wordt een IAM-tool, voor in- en uit- stroomprocessen, opnieuw aanbesteed. Ver- dere doorontwikkeling van tooling op dit vlak staat gepland vanaf 2026, met implementatie voorzien in 2027/2028. | Verbeterd |
| 3.1.11 (nr 18) | Persoonsgegevens worden soms op plekken zoals een persoonlijke schijf en e-mail opgeslagen door medewer- kers. Er heerst weinig uniformi- teit wat betreft de omgang met persoonsgegevens binnen de gemeente. | Implementeer classifi- catiebeleid. Zorg ervoor dat op de documenten zichtbaar wordt van welke classificatie sprake is, waardoor uni- formiteit ontstaat in de omgang met persoons- gegevens. | De gemeente beschikt op dit moment nog niet over een vastgesteld, geïmplementeerd en geactualiseerd classificatiebeleid. Deze is op- genomen in de roadmap van het programma ‘Altijd Verbonden’ met implementatie uiterlijk in 2026 (zie 3.1.1). Uit de interviews blijkt dat er binnen de ge- meente veel aandacht is voor het vergroten van bewustwording en het versterken van het gedrag van medewerkers op het gebied van | Verdient aandacht |
19 Jaarverslag Privacy 2024, 1 maart 2025
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 27 van 38
| Col1 | Col2 | Stuur op het gedrag van medewerkers dat zij persoonsgegevens niet op een persoonlijke schijf en e-mail bewa- ren. | informatiebeveiliging en privacy. Er is een meerjarig bewustwordingsprogramma inge- richt, ondersteund door een externe partij, waarbij op basis van jaarlijkse metingen ge- richte activiteiten worden uitgevoerd. Team- gerichte benaderingen blijken daarbij effectief en er zijn zichtbare eerste resultaten. | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| 3.1.11 (nr 19) | Het ontbreekt aan generieke digitale vaardigheden bij me- dewerkers en de directie heeft weinig ervaring met en achter- grond in IB. | Voer bewustwordings- campagnes uit om men- sen te voeden met ken- nis op het vlak van IB. Een volgende stap is een gedragsverande- ringstraject waarbij men er daadwerkelijk toe wordt gezet om het vei- lige gedrag te vertonen. | Met het meerjarig bewustwordingspro- gramma worden op basis van jaarlijkse me- tingen gerichte activiteiten uitgevoerd. Team- gerichte benaderingen blijken daarbij effectief en er zijn zichtbare eerste resultaten. Tegelijkertijd wordt cultuurverandering als een langdurig en complex proces ervaren. De ingezette inspanningen vragen om blijvende aandacht. Positief is dat de directie het belang van informatiebeveiliging expliciet uitdraagt en dat de governance zich verder ontwikkelt. | Verbeterd |
| 3.1.11 (nr 20) | Veel medewerkers zien IB als struikelblok i.p.v. kwaliteits- stuk. Hierdoor wordt er nog weinig capaciteit op de werk- vloer voor IB vrijgemaakt en draagt het management het IB-beleid niet actief uit. | Zoek interdisciplinaire samenwerking op tus- sen teams. Focus op samenwerking, kennis, uitwisseling van infor- matie. Organiseer peri- odiek sessies voor alle leidinggevende op het vlak van IB om de ur- gentie van het thema te duiden, met als doel dat zij het thema overbren- gen op de medewerkers in hun team. | Op basis van de interviews en ontwikkelingen in de afgelopen jaren is zichtbaar dat het draagvlak binnen het management voor infor- matiebeveiliging en privacy is toegenomen. De inzet van de SPO als businesspartner en de decentrale SPO-ambassadeurs zorgen voor ondersteuning en sturing bij besluitvor- ming. Ook via jaarplannen en overlegstruc- turen worden IB&P doelen opgenomen. Tegelijkertijd blijkt dat de daadwerkelijke bor- ging in de organisatie nog achterblijft. De eer- ste lijn neemt nog onvoldoende structureel ei- genaarschap voor het beheersen van IB&P- risico’s en leunt in de praktijk nog sterk op de CISO en het SPO-team. Hierdoor blijft de ver- antwoordelijkheid voor uitvoering en opvol- ging deels gecentraliseerd, terwijl deze juist in de lijnorganisatie zou moeten liggen. Verdere versterking van eigenaarschap en sturing in de eerste lijn is daarmee een belangrijke vol- gende stap. | Verbeterd |
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 28 van 38
3.1 Conclusies
Op basis van het onderzoek kan worden geconcludeerd dat de gemeente Helmond sinds het eerdere
onderzoek zichtbare stappen heeft gezet in de verdere inrichting van informatiebeveiliging en privacy.
Met name op strategisch niveau, in de governance en in de bestuurlijke aandacht is vooruitgang zicht
baar. Er is nieuw strategisch IB&P-beleid opgesteld, de positionering van de CISO en FG is versterkt,
het SPO-team is stabieler en beter op sterkte gekomen en informatiebeveiliging en privacy hebben
inmiddels duidelijker prioriteit binnen directie en organisatie. Ook op het gebied van bewustwording,
technische infrastructuur en de P&C-cyclus zijn verbeteringen zichtbaar. Uit de operationele testen komt
een gemengd maar duidelijk beeld naar voren. De phishingtest laat zien dat de digitale weerbaarheid
van medewerkers is verbeterd ten opzichte van het eerdere onderzoek, maar ook dat blijvende aandacht
nodig is voor het herkennen, melden en bij twijfel bespreken van phishingmails. De inlooptest maakt
tegelijkertijd duidelijk dat de fysieke toegangsbeveiliging en naleving van basismaatregelen nog kwets
baarheden kennen. De resultaten onderstrepen daarmee dat zowel digitale alertheid als fysieke bevei
ligingsdiscipline blijvend aandacht vragen en periodiek moeten worden getoetst.
Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat de opvolging van de eerdere bevindingen slechts gedeeltelijk
is gerealiseerd en dat de structurele borging in de lijnorganisatie nog achterblijft. De belangrijkste ver
klaring daarvoor ligt in de organisatorische context waarin de gemeente zich sinds 2022 heeft bevonden.
Veel wisselingen op directie-, team- en afdelingsniveau hebben ertoe geleid dat de opvolging van be
vindingen niet steeds in een constante lijn heeft plaatsgevonden en dat governance, verantwoordelijk
heden en prioriteiten zich telkens opnieuw moesten zetten. Daardoor zijn verbeteringen wel in gang
gezet, maar op veel onderwerpen nog niet volledig doorgevoerd of bestendig verankerd.
De kernbevinding van dit onderzoek is dat de gemeente inmiddels beschikt over een steviger strategisch
en bestuurlijk fundament voor informatiebeveiliging en privacy, maar dat de vertaling naar tactische
uitwerking, procesmatige borging en aantoonbare uitvoering nog onvoldoende is uitgewerkt. Dit komt
onder meer naar voren in het ontbreken van een sluitende PDCA-cyclus, de nog beperkte volwassen
heid van de eerste lijn, het ad hoc karakter van risicoanalyses en DPIA-opvolging, de onvoldoende
structurele borging van privacy processen en het nog niet organisatie breed uitgewerkte business con
tinuïteit management (BCM).
Daarnaast blijkt dat de gemeente op meerdere onderdelen al wel bezig is met verbetering, maar dat
veel van deze onderwerpen op de roadmap staan en nog niet in de praktijk zijn afgerond. Dat geldt
onder meer voor dataclassificatie, integraal risicomanagement, autorisatiebeheer, BCM, incident res
ponse, actualisatie van het verwerkingsregister en de verdere formalisering van rollen en verantwoor
delijkheden. De gemeente bevindt zich daarmee nadrukkelijk in een fase van verdere doorontwikkeling:
op veel thema’s is richting gekozen en zijn verbeterinitiatieven gestart, maar de daadwerkelijke uitvoe
ring en borging zijn nog niet overal voldoende aantoonbaar gerealiseerd.
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 29 van 38
Het overall beeld is daarom tweeledig. Enerzijds is sprake van duidelijke voortgang ten opzichte van het
eerdere onderzoek, vooral in bestuurlijke aandacht, governance en organisatorische opbouw. Ander
zijds zijn veel verbeteringen nog onvoldoende geland in de dagelijkse praktijk van processen, eigenaar
schap, naleving en sturing. Juist daar ligt op dit moment de grootste opgave voor de gemeente Helmond.
3.2 Aanbevelingen
Op basis van de conclusies worden de volgende aanbevelingen gedaan. Onderzoeker realiseert zich
dat deze deels al terugkomen in de jaarplannen, projecten en genomen initiatieven van de gemeente.
Deze aanbevelingen zijn bedoeld om richting te geven aan de inhoud van de initiatieven.
1. Versterk de lijnverantwoordelijkheid en het eigenaarschap in de eerste lijn
Maak expliciet dat proceseigenaren en management in de eerste lijn verantwoordelijk zijn voor het be
heersen van IB&P-risico’s binnen hun processen. Investeer in het vastleggen en communiceren van
duidelijke taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden en laat de 2 [e] lijn hierbij helpen. Op termijn
kan dit resulteren in minder afhankelijkheid van de SPO’s, de CISO en de FG en wordt de lijnorganisatie
in staat om zelfstandig risico’s te managen. De realiteit en ervaring leert ons, dat ondersteuning van 2 [e]
lijn echter altijd gewenst zal blijven.
2. Implementeer het ISMS conform plan
Borg dat niet alleen beleid wordt opgesteld en maatregelen worden afgesproken, maar dat ook structu
reel wordt gecontroleerd, geëvalueerd en bijgestuurd. Dit geldt in het bijzonder voor DPIA-maatregelen,
risicoanalyses, tactisch beleid, privacy maatregelen en naleving van bestaande afspraken. Zorg dat dit
terugkomt in het ISMS-project van 2026. Borg hierin ook de periodieke toetsing (audit) of de geïmple
menteerde maatregelen ook voldoende effectief zijn (vb phishing- en inlooptesten).
3. Versnel de ontwikkeling van integraal risicomanagement
Werk toe naar een organisatie breed risicomanagementproces waarin risicovolle processen, risicoana
lyses, beheersmaatregelen, voortgang en rapportages samenkomen. Gebruik de selectie van risicovolle
processen als startpunt, maar zorg dat uiteindelijk een breder en structureel overzicht ontstaat van de
belangrijkste IB&P-risico’s binnen de gemeente.
4. Formaliseer rollen, verantwoordelijkheden en samenwerking verder
Werk de rolverdeling tussen CISO, FG, Manager IVA, SPO’s, decentrale ambassadeurs, proceseige
naren en management verder formeel uit en communiceer hierover. Zorg daarnaast voor een formele
uniforme overleg- en samenwerkingsstructuur, zodat betrokkenheid minder persoonsafhankelijk wordt.
5. Breng privacy processen structureel op orde
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 30 van 38
Geef prioriteit aan het actualiseren en duurzaam beheren van het verwerkingsregister, het structureel
opvolgen van DPIA-maatregelen, het schonen van persoonsgegevens buiten kernsystemen en het ver
der inrichten van autorisatiebeheer. Dit zijn onderwerpen die al langer bekend zijn en nu vragen om
concrete uitvoering en borging.
6. Ontwikkel business continuïteit verder van planvorming naar implementatie
Zorg voor formele vaststelling van BCM-gerelateerde plannen en werk toe naar organisatie brede im
plementatie. Betrek daarbij nadrukkelijk data- en proceseigenaren, zodat business continuïteit niet be
perkt blijft tot IT en incidentrespons, maar ook in de uitvoeringsorganisatie wordt geborgd. Maak hierbij
onderscheid tussen de crisis- en communicatieplannen voor “openbare orde crises” en de meer “interne
gemeentecrises” op de bedrijfsvoering, waaronder bijvoorbeeld: langdurige uitval van de kantoorauto
matisering (IT), maar ook OT-systemen (bijvoorbeeld gemalen, bruggen, e.d.).
7. Versterk incidentmanagement en meldingsbereidheid
Werk de ambitie uit de strategische speerpunten van de CISO vanhet Afdelingsplan Unit Concern Con
trol 2026 uit tot een concreet en effectief incident response-proces. Besteed daarbij niet alleen aandacht
aan registratie en afhandeling, maar ook aan meldingsbereidheid, analyse van trends, escalatiecriteria
en aansluiting op crisismanagement en bedrijfscontinuïteit.
8. Borg IB&P structureel in inkoop- en leveranciersprocessen
Zorg dat informatiebeveiliging, privacy en IT structureel en tijdig worden betrokken bij aanbestedingen,
leveranciersselectie en contracteren. Werk met een vaste processtap voor IB&P-beoordeling en richt
ook de controle op naleving van leveranciersafspraken explicieter in.
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 31 van 38
De volgende medewerkers van Hoffmann hebben het onderzoek uitgevoerd en deze rapportage opge
maakt [20]:
Onderzoeker 1
Security Risk Management Consultant
Onderzoeker 2
Cyber Security Specialist
Onderzoeker 3
Mystery Guest
Onderzoeker 4
Mystery Guest
Ondergetekende is vanuit haar rol als leidinggevende eindverantwoordelijk voor dit onderzoek.
Elisabeth Huige – Van de Loo
Directeur Cybersecurity & Security Risk management
Dit rapport is geschreven voor de opdrachtgever, zodat hij of zij staat wordt gesteld om maatregelen te
nemen teneinde de cyberweerbaarheid van zijn/haar organisatie te verhogen. Wij kunnen geen aan
sprakelijkheid aanvaarden voor acties of maatregelen die door opdrachtgever of diens vertegenwoordi
gers op basis van het rapport worden ondernomen. Tenslotte verwijzen wij naar de van toepassing
zijnde dienstverleningsvoorwaarden.
Almere, 1 juni 2026
20 De onderzoekers zijn met naam en toenaam bekend bij Hoffmann en de opdrachtgever, maar worden hier in het kader van hun privacy niet nader benoemd.
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 32 van 38
Onder leiding van Cyberveilig Nederland (https://www.cyberveilignederland.nl/) hebben ruim 60 organi
saties, overheidspartijen en private partijen meegewerkt aan de samenstelling van het cybersecurity
woordenboek. Er is een verklarende woordenlijst opgesteld met bijna 600 cybersecuritytermen om bij
voorbeeld rapporten, adviezen of offertes beter te begrijpen.
[Voor het complete woordenboek verwijzen wij graag naar: www.cyberveilignederland.nl/woordenboek](http://www.cyberveilignederland.nl/woordenboek)
Hieronder een opsomming van cybersecuritytermen die voorkomen in deze rapportage.
BEGRIP
BETEKENIS
BIO
Baseline Informatiebeveiliging Overheid, het basis normenkader voor in- formatiebeveiliging binnen de overheid.
CISO
Chief Information Security Officer. De medewerker die aangewezen ver- antwoordelijk is voor informatiebeveiliging. Rol op strategisch niveau. Bestuur blijft altijd eindverantwoordelijke.
DPIA
een Data Privacy Impact Analyse is een onderzoek naar de privacy ri- sico’s van een verwerking van persoonsgegevens, zodat je die risico’s vooraf kunt beperken.
FG
Functionaris Gegevensbescherming. Verantwoordelijk voor toezicht op toepassing en naleving van de AVG.
Informatiebeveiligingsorganisatie/ IB-organisatie
Het team wat zich binnen een bedrijf bezighoudt met het beschermen van de vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van informatie.
ISMS
Information Security Management Systeem. Verzameling van alle on- derling samenhangende elementen op het vlak van informatiebeveili- ging. Helpt beleid, procedures en doelstellingen te formuleren, imple- menteren, communiceren en evalueren om de algehele informatiebevei- liging te verbeteren/garanderen en risico’s te beheersen.
Incident
Gebeurtenis of actie waarbij de beveiliging van hardware, software, in- formatie, een proces of organisatie mogelijk is gevaar is gebracht of ge- heel of gedeeltelijk is doorbroken.
IT-systemen
Dit zijn systemen van hardware, software en netwerken die informatie verwerken, opslaan en uitwisselen. Hier wordt ook vaak gesproken over Kantoorautomatisering; de IT-systemen die worden gebruikt binnen de werkprocessen van een kantoor of bedrijf
Logging
Het automatisch bijhouden van veranderingen en gebeurtenissen bin- nen een systeem.
Manager IVA
Manager van de afdeling Informatievoorziening en Automatisering
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 33 van 38
BEGRIP
BETEKENIS
Mystery guest bezoek (inlooptest)
Beveiligingstest waarbij een daartoe aangewezen persoon op bezoek gaat bij een organisatie. Daar probeert hij in ruimtes te komen waar hij niet mag komen. En hij probeert bij informatie te komen waar hij niet bij mag komen. Zo test de persoon deze organisatie. Men kan deze test combineren met een pe- netratietest. In dat geval gaat de mystery guest een beveiligde ruimte in. Daar probeert hij in te breken op het lokale computernetwerk.
OT-systemen
Operational Technology: zijn systemen die fysieke processen en appa- ratuur in de echte wereld aansturen en bewaken, zoals machines, sen- soren, pompen en productielijnen. OT richt zich dus op het bedienen van processen, niet op het beheren van data zoals IT.
PDCA
Plan-Do-Check-Act (cyclus). Stappen ter verbetering van bijvoorbeeld een proces of beleid.
Phishing/Mail-phishing
Aanval waarbij de aanvaller iemand verleidt om belangrijke informatie te geven, zoals bijvoorbeeld inloggegevens of creditcardgegevens. Phishing gebeurt vaak via e-mails. Maar aanvallers proberen het ook via de telefoon, een sms of een app-bericht.
RBA
Rol Gebaseerd Autoriseren, een wijze waarop de (controle op) toegang tot een systeem (applicatie) wordt ingericht volgens de rol die een me- dewerker krijgt binnen zijn of haar functie.
SIEM/SOC
SIEM is een systeem dat beveiligingslogs verzamelt en analyseert om dreigingen te detecteren binnen IT-systemen, en SOC is het team of de afdeling die die meldingen bewaakt en opvolgt.
SPO
Security & Privacy Officer. Verantwoordelijk voor het ontwikkelen en be- waken van het informatiebeveiliging- en privacybeleid en ondersteuning bieden bij uitvoering van het beleid.
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 34 van 38
| Functie | Datum interview |
|---|---|
| Concern controller | 24-02-2026 |
| Gemeentesecretaris | 24-02-2026 |
| Chief Information Security Officer | 26-02-2026 |
| Functionaris gegevensbescherming | 26-02-2026 |
| Security & Privacy Officer | 26-02-2026 |
| Manager IVA | 26-02-2026 |
| Teamleider IT | 26-02-2026 |
| Wethouder(s) digitalisering | 02-03-2026 |
Overzicht bestudeerde documenten
Onderstaande tabel bevat de documenten die zijn ontvangen vanuit de gemeente Helmond en bestu
deerd ten behoeve van het onderzoek naar de organisatie van informatiebeveiliging.
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 35 van 38
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 36 van 38
Vanwege de gevoeligheid van de bevindingen en uit voorzorg om eventueel misbruik van de specifieke
methodieken en bevindingen te voorkomen, worden het specifieke verloop van de testen en bijbeho
rende details niet openbaar gemaakt, maar middels aparte en losse rapportages separaat gedeeld op
basis van ‘need to know’ binnen de gemeente en de Rekenkamer.
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 37 van 38
Hoffmann | Dossiernummer 22508057| OPENBAAR Pagina 38 van 38
www.hoffmann.nl