Haarlem, 12 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
De bron levert dit stuk in meerdere versies. Dit is een andere versie van de hoofdversie; alleen die telt mee en staat in de lijsten.
Gemeente Haarlem
Intensivering aanpak
mensenhandel
Aan de Commissie Bestuur Ons kenmerk 2018268744
Datum 4 september 2018
Afdeling Veiligheid & Handhaving
Contact R. Sweijen
Telefoon 023-5113140
E-mail rsweijen@haarlem.nl
Bijlage(n) Inventarisatie aanpak mensenhandel
Kopie aan Commissie Samenleving
Onderwerp: Intensivering aanpak mensenhandel
Geachte leden van de Commissie Bestuur,
Op 8 februari 2018 heeft u een brief ontvangen met de beantwoording vragen ex. art. 38 van het
RvO van de CU-fractie inzake mensenhandel (kenmerk 2017/615170). In de beantwoording hebben
wij u gemeld een verkenning uit te voeren naar de aard en omvang van het probleem mensenhandel
in Haarlem, en de rol van de gemeenten in deze aanpak. In de bijlage treft u de genoemde
verkenning aan. In deze brief informeren we u hoe we, naar aanleiding van de verkenning, de aanpak
van mensenhandel de komende tijd gaan intensiveren.
De verkenning in het kort
_Aard_ _en_ _omvang_
In Nederland, en ook in de regio Noord-Holland, bestaat het overgrote deel van de slachtoffers van
mensenhandel uit meerderjarige vrouwen met een niet-Nederlandse nationaliteit die slachtoffer zijn
geworden van seksuele uitbuiting. Op basis van cijfers van Comensha zijn er in Noord-Holland 40 slachtoffers in 2014 geregistreerd, 24 slachtoffers in 2015 en 18 slachtoffers in 20161.
Uit cijfers van de driehoeksmonitor blijkt dat er de afgelopen jaren enkele signalen van
mensenhandel en -smokkel in Haarlem waren. Dit betrof 1 signaal in 2014, 4 signalen in 2015, 4
signalen in 2016 en 3 signalen in 2017. In driekwart van de gevallen bleek, na onderzoek van de
politie, dat er geen sprake was van mensenhandel, maar dat er bijvoorbeeld sprake was van
(vrijwillige) illegale prostitutie. De overige signalen zijn opgepakt door het OM, de Arbeidsinspectie of
de Belastingdienst.
_Verantwoordelijkheid_ _van_ _gemeente_ _Haarlem_
Op basis van de verkenning kunnen we stellen dat gemeenten in het tegengaan van mensenhandel
een verantwoordelijkheid dragen in de preventie, signalering, handhaving en hulpverlening. Deze
verantwoordelijkheden worden landelijk vertaald naar vier rollen/taken:
1 De registratie van slachtoffers van mensenhandel gebeurt door Comensha op de regioniveaus van de politie. Er is geen
data specifiek voor Haarlem beschikbaar.
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Kenmerk: 2018268744 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
1/3
- gemeente als beleidsmaker;
- gemeente als signaleerden
- gemeente als deel van de integrale aanpak;
- gemeente als zorgcoördinator.
Uit de verkenning blijkt dat we als gemeente Haarlem op deze vier verantwoordelijkheden reeds
verschillende inspanningen leveren om mensenhandel tegen te gaan. Tegelijkertijd wordt zichtbaar
dat er nog ruimte is voor verbetering. Deze ruimte ligt me name op de volgende vlakken: gemeente
als signaleerder en de gemeente als zorgcoördinator. Dit zijn dan ook de twee vlakken waarop we
onze aanpak zullen intensiveren.
Tevens vermelden we hier graag dat we ook op het vlak van mensenhandel zo veel als mogelijk
samenwerken met onze regionale partners en aansluiten bij de ontwikkelingen voor het regionale
Integraal Meerjarenplan Veiligheid 2019-2022.
Hieronder lichten we toe op welke wijze de intensivering van onze gemeentelijke rol als signaleerder
en als zorgcoördinator in de aanpak van mensenhandel plaats zal vinden.
Intensivering aanpak Mensenhandel
_Signaleringsfunctie_
Een goede signaleringsfunctie is cruciaal voor een effectieve gemeentelijke aanpak. Mensenhandel
kan immers alleen bestreden worden indien signalen van mensenhandel worden herkend en
vervolgens kunnen worden geduid. Diverse professionals, binnen en buiten de gemeente, hebben
dagelijks klantcontact waarbij op allerlei manieren signalen van mensenhandel kunnen worden
opgevangen. Denk aan baliemedewerkers van Burgerzaken, buitengewoon opsporingsambtenaren
(BOA's), toezichthouders, leerplichtambtenaren en Sociaal Wijkteamleden, maar ook aan
professionals bij Veilig Thuis, Bureau Jeugdzorg, het CJG, (huis)artsen en de politie. Daarnaast kunnen
zoals gezegd, speelt het merendeel van de mensenhandelzaken zich (vooralsnog) af binnen de
seksindustrie.
De inzet van de gemeente Haarlem heeft zich ten aanzien van de signaleringsfunctie tot op heden
beperkt tot een interne 'online e-learning signalering mensenhandel'. Deze e-learning bevatte
interactieve opdrachten die medewerkers leert welke signalen van mensenhandel ze kunnen
oppikken in hun dagelijks werk. Daarnaast bevat de e-learning concrete handvatten, zodat
medewerkers gericht kunnen handelen als ze signalen ontdekken.
De inzet op deze signaleringsfunctie zal de komende periode worden geïntensiveerd. Er zullen
trainingen worden georganiseerd met behulp van de sleutelfunctionaris Mensenhandel binnen
gemeente Haarlem. Deze sleutelfunctionaris is specifiek opgeleid om dergelijke trainingen te
verzorgen. Tijdens deze training leren professionals wat mensenhandel precies inhoudt, waar zij
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Kenmerk: 2018268744 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
2/3
signalen van mensenhandel aan kunnen herkennen, én waar en wanneer ze signalen kunnen melden.
De aan te bieden trainingen zullen niet alleen gericht zijn op professionals van onze gemeentelijke
organisatie, maar ook op professionals van ketenpartners die een rol kunnen hebben in het
signaleren van mensenhandel. Bij het selecteren van deelnemers en de vormgeving van het
programma van de sessies wordt aangesloten bij de behoeften en opgaven in het veld.
_Zorgcoördinatie_
Gemeenten zijn financieel en organisatorisch verantwoordelijk voor de zorgcoördinatie van
slachtoffers van mensenhandel. Zorgcoördinatie betekent het regelen van opvang, hulp- en
ondersteuning aan slachtoffers van mensenhandel. Meer concreet houdt dit in dat slachtoffers van
mensenhandel, worden opgevangen op een veilige, voor hen geschikte plek in een van de regionale
opvangcentra. Vanuit deze opvanglocatie worden de slachtoffers geholpen in het verkrijgen van
medische en psychische zorg. Naast dergelijke zorg worden slachtoffers gestimuleerd en
ondersteund in het doen van aangifte, waarna juridische ondersteuning volgt.
Voor slachtoffers uit de gehele regio van de politie-eenheid Noord-Holland is vanaf 1 januari 2018
voor één jaar zorgcoördinatie ingekocht door gemeente Alkmaar bij HvO Querido. Dit betekent dat
HvO Querido momenteel bovenstaande zorgcoördinerende-taken in de gehele regio verzorgd.
Gemeente Alkmaar heeft met HvO een contract gesloten voor 0,5 Fte voor het gehele jaar 2018.
Aangezien dit niet afdoende is voor de zorgcoördinatie-taken die er liggen, vult HvO Querido dit aan
met 1 Fte uit eigen middelen.
We zijn als gemeente Haarlem momenteel in overleg met de overige drie centrumgemeenten
Vrouwenopvang in de regio Noord Holland - Zaanstand, Alkmaar en Den Helder - over een regionaal
dekkende zorgcoördinatie vanaf 1 januari 2019. Gedacht wordt aan de gezamenlijke inkoop van de
zorgcoördinatie door HvO Querido voor de hele regio Noord Holland vanaf 2019. Middels deze
regionale inkoop kunnen krachten op dit dossier worden gebundeld en verplaatsing van de
problematiek zo veel als mogelijk tegen gegaan. De inschatting is dat de zorgcoördinatie voor de
gehele regio Noord Holland 1,5 tot 2 Fte zal vergen. In het regeerakkoord is aangegeven dat extra
middelen worden vrijgemaakt voor de aanpak van mensenhandel, waarvan een deel direct wordt
overgeheveld naar gemeenten. Deze middelen zullen worden aangewend om de zorgcoördinatie te
bekostigen. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Hoogachtend, mede namens de wethouder zorg.
Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. Kenmerk: 2018268744 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl
3/3
Aan Commissie Bestuur
Datum 4 september 2018
Onderwerp Inventarisatie aanpak mensenhandel
Conform beantwoording van vragen ex. Art. 38 van het RvO van de CU-fractie inzake mensenhandel heeft de burgemeester het initiatief genomen om een verkenning te doen naar de rol van de gemeente op het gebied van mensenhandel.
1. Aard en omvang
_Aard_ Het delict mensenhandel is omschreven in artikel 273f Sr. Onder mensenhandel verstaan we het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon, met gebruik van dwang (in brede zin) en met het doel die persoon uit te buiten. De (beoogde) uitbuiting is de kern van mensenhandel. We onderscheiden drie verschillende verschijningsvormen van mensenhandel [1]: 1. _Mensenhandel binnen de seksindustrie,_ waaronder valt mensenhandel in de gereguleerde, niet-gereguleerde of illegale prostitutie. 2. _Mensenhandel buiten de seksindustrie,_ waaronder bijvoorbeeld valt mensenhandel in de land- en tuinbouw, horeca, schoonmaak, maar ook criminele uitbuiting (het aanzetten van personen om strafbare feiten te plegen). 3. _Mensenhandel met het oogmerk van orgaanverwijdering,_ waaronder valt het aanzetten van mensen om onder dwang organen af te staan.
Omvang – landelijk Het Coördinatiecentrum Mensenhandel (CoMensha) is belast met de landelijke registratie van alle mogelijke slachtoffers die in Nederland in beeld komen. In onderstaande grafiek is voor de periode 2007-2016 het jaarlijks aantal bij CoMensha gemelde slachtoffers te zien [2].
1 Een vaststaande definitie van mensenhandel ontbreekt omdat het geen statische vorm van criminaliteit is. Het delict kenmerkt zich juist door de vele verschijningsvormen waarin het zich kan voordoen. De laatste jaren worden steeds meer vormen van mensenhandel gezien en worden steeds meer fenomenen met mensenhandel in verband gebracht. In dit [memo worden de kaders van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel aangehouden. Zie ook: Mensenhandel: tiende](https://www.nationaalrapporteur.nl/binaries/Nationaal%20Rapporteur%20(2017)%20Tiende%20rapportage%20mensenhandel_interactief_tcm23-288257.pdf) [rapportage van de Nationaal Rapporteur.](https://www.nationaalrapporteur.nl/binaries/Nationaal%20Rapporteur%20(2017)%20Tiende%20rapportage%20mensenhandel_interactief_tcm23-288257.pdf) [2 Zie ook: Slachtoffermonitor Mensenhandel (2012-2016)](https://www.nationaalrapporteur.nl/binaries/Slachtoffermonitor%20mensenhandel%202012-2016_Nationaal%20Rapporteur%20(i)_tcm23-285357.pdf)
1/10
Het aantal geregistreerde slachtoffers laat reeds een aantal jaar een stevig dalende trend zien. Van 2014 tot 2016 zelfs een daling van wel 30 procent. Deze daling zegt volgens Comensha en de Nationale Rapporteur Mensenhandel echter níets over het aantal werkelijke slachtoffers en baart daarmee juist tot zorgen. Zij stellen dat de daling veeleer het gevolg lijkt te zijn van gewijzigde prioriteiten en verminderde expertise en capaciteit aan de kant van de daartoe bevoegde opsporingsinstanties. De vluchtelingencrisis en reorganisatie van de politie lijken in deze ook een rol te spelen, evenals het strikter naleven van de privacy wet- en regelgeving door organisaties die niet verplicht zijn tot melden bij Comensha, zoals jeugdzorginstellingen [3].
Daarnaast vormt het geregistreerde aantal slachtoffers slechts een deel van het daadwerkelijke aantal slachtoffers vanwege het verborgen karakter van mensenhandel (‘dark figure’). Daarom is er met behulp van de Multiple Systems Estimation methode (MSE) voor het eerst een schatting gemaakt van het werkelijke aantal slachtoffers. Hieruit blijkt dat er in Nederland grofweg tussen de 5.000 en 7.500 mensenhandel-slachtoffers per jaar zijn. Dit staat gelijk aan ongeveer 37 slachtoffers per 100.000 inwoners [4].
Omvang – regio Noord Holland _[5]_ en Haarlem Een sluitend beeld van de omvang van de problematiek van mensenhandel in de gemeente Haarlem of in de gehele regio Noord Holland is niet te geven. We weten dat de geregistreerde omvang van mensenhandel (veel) lager is dan de geschatte daadwerkelijke omvang, maar de mate waarin is onbekend. Gelijk aan het landelijke beeld zien we de afgelopen jaren ook in Noord Holland een forse daling in registraties van slachtoffers van mensenhandel. In 2014 zijn in totaal 40 slachtoffers geregistreerd in Noord Holland, in 2015 24 slachtoffers en in 2016 18 slachtoffers. Het overgrote deel van deze slachtoffers waren meerderjarige vrouwen met een niet-Nederlandse nationaliteit die slachtoffer zijn geworden van seksuele uitbuiting. Zie bijlage 3 voor een nadere uitwerking van de data.
Uit de driehoeksmonitor blijkt dat er de afgelopen jaren ook enkele signalen van mensenhandel en smokkel in Haarlem waren: 1 signaal in 2014, 4 signalen in 2015, 4 signalen in 2016 en 3 signalen in
3 De politie en Kmar zijn als opsporingsinstantie verplicht om signalen van mensenhandel te melden bij Comensha. [4 UNODC & Nationaal Rapporteur (2017)](https://www.nationaalrapporteur.nl/binaries/An%20estimation%20of%20the%20numbers%20of%20presumed%20human%20trafficking%20victims%20in%20the%20Netherlands_tcm23-282157.pdf) 5 De registratie van slachtoffers van mensenhandel gebeurt door Comensha op de regioniveaus van de politie. Er is geen data specifiek voor Haarlem beschikbaar. Verder zijn deze cijfers ‘vervuild’ omdat het werkgebied van de Kmar groter is dan alleen de politieregio Noord-Holland waardoor niet met zekerheid te bepalen is of een melding van de Kmar ook de politieregio Noord-Holland betreft.
2/10
2017. In driekwart van de gevallen bleek, na onderzoek van de politie, dat er geen sprake was van mensenhandel, maar dat er bijvoorbeeld sprake was van (vrijwillige) illegale prostitutie. De overige signalen zijn opgepakt door het OM, de Arbeidsinspectie of de Belastingdienst.
2. Verantwoordelijkheden van gemeenten
In de strijd tegen mensenhandel spelen gemeenten een belangrijke rol. Zij hebben een verantwoordelijkheid op het gebied van preventie, signalering, handhaving en hulpverlening, maar ook op het gebied van het opwerpen van barrières. De afgelopen jaren zijn verschillende rapporten verschenen die gemeenten richting geven in het (nader) invullen van hun rol binnen de aanpak van mensenhandel. De meest toonaangevende rapporten zijn: het rapport van de Commissie Lenferink (2015) [6], de Handreiking Basisniveau bestuurlijke aanpak van mensenhandel (2015) en de tiende Rapportage van de Nationale Rapporteur Mensenhandel (2017) [ 7]. Op basis van deze rapporten kan de verantwoordelijkheid van gemeenten binnen de aanpak van mensenhandel worden gevat in vier verschillende rollen/taken:
Figuur 1 De rol van gemeenten bij de aanpak van mensenhandel (bron: Nationaal Rapporteur, 2017)
_De gemeente als signaleerder_ Een goede signaleringsfunctie wordt beschouwd als de minimumeis voor een effectieve gemeentelijke aanpak. Mensenhandel kan immers alleen bestreden worden indien signalen van mensenhandel worden herkend en geduid. Deze signaleringsfunctie begint bij bewustwording van betrokken professionals zoals toezichthouders, BOA’s, politie, CJG-coaches, medewerkers van bureau
6 Naar aanleiding van de vraag wat de verantwoordelijkheden van gemeenten zijn t.a.v. slachtoffers van mensenhandel helemaal na transitie van de Wmo en Jeugdwet per 1 januari 2015 - hebben de VNG en de Federatie Opvang (FO) medio 2014 besloten een gezamenlijke commissie in te stellen: de Commissie Lenferink. De commissie bestond uit gemeentebestuurders en vertegenwoordigers van instellingen die zich met de zorg en opvang van slachtoffers mensenhandel bezighouden en viel onder voorzitterschap van de heer H. Lenferink, burgemeester van Leiden. In het rapport van de commissie wordt gesteld dat gemeenten financieel en organisatorisch verantwoordelijk zijn voor de zorg voor, en opvang van slachtoffers van mensenhandel (verplichting vanuit de Wmo en de Jeugdwet). 7 Zie bijlage 1 voor een samenvatting van deze rapporten.
3/10
Jeugdzorg, (huis)artsen, leden van het Sociaal Wijkteam, leerplichtambtenaren, politie en baliemedewerkers. Dit zijn dus zowel gemeenteprofessionals als professionals van ketenpartners.
_De gemeente als beleidsmaker_ De Nationaal Rapporteur Mensenhandel is van mening dat elke gemeente op lokale omstandigheden toegespitst beleid over mensenhandel zou moeten hebben. We zien momenteel dat er twee vormen van mensenhandelbeleid binnen gemeenten worden gehanteerd: een algemeen lokaal beleid en specifiek lokaal beleid.
Een voorbeeld van algemeen lokaal beleid is het opnemen van mensenhandel in het om de vier jaar vast te stellen Integraal Veiligheidsplan of de aansluiting van gemeenten bij regionale initiatieven. Van specifiek lokaal beleid is sprake als de gemeente beschikt over een specifiek op mensenhandel gericht beleidsplan of beleidsdocument. Het aandeel gemeenten in Nederland met specifiek lokaal beleid is 4,5%, eenzelfde percentage van gemeenten werkt daar momenteel aan. Verder is bij circa 50% van de gemeenten het onderwerp mensenhandel expliciet opgenomen in het integrale veiligheid of regionaal veiligheidsplan _[8]_. Om verplaatsingseffecten te voorkomen wordt gemeenten aanbevolen hun lokaal beleid op regionaal niveau af te stemmen.
_De gemeente als deel van de integrale aanpak_ Een effectieve aanpak van mensenhandel betekent een integrale aanpak, waarbij zowel strafrechtelijke als bestuursrechtelijke instrumenten kunnen worden ingezet, en waar zowel straf- als zorgpartners zijn aangehaakt. Het RIEC heeft hierin een belangrijke rol qua afstemming en informatie-uitwisseling tussen partijen. RIEC-partners, zoals gemeente, OM, politie, Belastingdienst, Kmar en de FIOD kunnen signalen van mensenhandel aanmelden bij het RIEC. Zorgpartners kunnen onder andere via de gemeente en politie hun signaal bij het RIEC kwijt. De binnengekomen signalen worden aangevuld met informatie van andere RIEC-partners en kunnen vervolgens leiden tot een integrale aanpak.
_De gemeente als zorgcoördinator_ De Commissie Lenferink stelt dat gemeenten financieel en organisatorisch verantwoordelijk zijn voor de zorg voor, en opvang van slachtoffers _[9]_. In dit kader hebben de wethouders van de 35 centrumgemeenten voor Vrouwenopvang, waaronder de gemeente Haarlem, op 3 november jl. besloten om in ieder geval één advies van de commissie Lenferink op te volgen, te weten: het realiseren van een landelijk dekkende zorgcoördinatiefunctie. Zorgcoördinatie betekent het organiseren van belangenbehartiging en het bieden van hulp- en ondersteuning aan slachtoffers van mensenhandel, waaronder de toeleiding van slachtoffers naar de juiste organisatie. In het regeerakkoord is opgenomen dat er extra middelen vrijkomen voor de zorgcoördinatie, waarbij ook een deel van het geld zal worden overgeheveld naar gemeenten. Het is nog te vroeg om een goede inschatting te kunnen maken om welk bedrag dit gaat.
[8 Mensenhandel: Tiende rapportage van de Nationaal Rapporteur (2017), p. 174-175](https://www.nationaalrapporteur.nl/binaries/Nationaal%20Rapporteur%20(2017)%20Tiende%20rapportage%20mensenhandel_interactief_tcm23-288257.pdf)
9 C. Smit, Gemeenten en de opvang van en zorg voor slachtoffers van mensenhandel, Den Haag: VNG/Federatie Opvang, 2015.
4/10
3. Wat doet de gemeente Haarlem?
_Gemeente als signaleerder_ Binnen de gemeente Haarlem is sinds 2015 een sleutelfunctionaris mensenhandel aangewezen [10]. De sleutelfunctionaris is verantwoordelijk voor het op orde hebben van de signaleringsfunctie van de gemeente. Hiertoe is in maart 2017 een ‘online e-learning signalering mensenhandel’ verspreid onder baliemedewerkers van Burgerzaken, Integraal Handhavers, Parkeerhandhavers en BRPcontroleurs. De e-learning bevatte interactieve opdrachten die medewerkers leren waaraan signalen van mensenhandel kunnen worden herkend en hoe daar vervolg aan moet worden gegeven. Het is niet bekend hoeveel medewerkers de e-learning ook daadwerkelijk hebben gevolgd. De medewerkers van wie terugkoppeling is ontvangen, gaven aan dat de e-learning een goede eerste kennismaking met het onderwerp was.
_Gemeente als beleidsmaker_ De gemeente Haarlem hoort bij de groep gemeenten die over algemeen lokaal mensenhandelbeleid beschikt. In Haarlem is de aanpak van mensenhandel immers een onderdeel van de aanpak van ondermijnende en georganiseerde criminaliteit. Dit is één van de vijf prioriteiten uit het lokaal veiligheidsbeleid [11]. De aanpak is gericht op integrale en regionale samenwerking waar zowel strafrechtelijke als bestuursrechtelijke instrumenten kunnen worden ingezet. Daarnaast wordt op dit [moment het prostitutiebeleid en prostitutiehoofdstuk in de APV gewijzigd (2018/101133). In deze](https://gemeentebestuur.haarlem.nl/bestuurlijke-stukken/2018101133-1-Wijziging-Algemene-plaatselijke-verordening-hoofdstuk-over-prostitutie-e-a-1.pdf) herziende versie wordt expliciet aandacht besteed aan mensenhandel binnen de seksindustrie en de bescherming van de positie van prostituees.
_Gemeente als deel van de integrale aanpak_ Signalen van mensenhandel kunnen door alle RIEC-partners worden aangemeld bij het RIEC waarna – indien het signaal sterk genoeg is – een integrale aanpak kan worden gestart. Vanaf oktober 2016 wordt een regionaal overzicht bijgehouden van het aantal mensenhandel-casussen die lopen via het RIEC. De meeste signalen worden ingebracht door de politie. Elke politie-eenheid heeft een team ‘Afdeling Vreemdelingen Identificatie en Mensenhandel’ (AVIM). Alle signalen van mensenhandel worden hier voor de hele politie-eenheid onderzocht. Vanuit het AVIM zijn vaste contactpersonen die regelmatig acties houden of hun expertise delen met collega’s uit de basisteams. Sinds oktober 2016 zijn er in Noord-Holland 11 signalen van mensenhandel ingebracht, 10 daarvan hebben geleid tot een RIEC-casus. Geen van deze casussen speelde zich af in de gemeente Haarlem. De gemeente Haarlem heeft eenmaal een signaal ingebracht, maar dit heeft niet tot een RIEC-casus geleid. Momenteel is niet duidelijk of zorgpartners voldoende zijn aangehaakt op de integrale aanpak van het RIEC (weten zorgpartners de weg via politie of gemeente naar het RIEC te vinden, ontvangen ze terugkoppeling op gemelde zaken?).
10 Op 17 september 2014 is de Driehoek Haarlem akkoord gegaan met het regionaal advies arbeidsuitbuiting. Hierin is afgesproken dat iedere gemeente een sleutelfunctionaris aanwijst die deel neemt aan de ‘train de trainer’ bijeenkomst en voorlichtingsbijeenkomsten organiseert binnen de eigen organisatie. 11 Integraal Veiligheids- en Handhavingsbeleid Haarlem (2015-2018).
5/10
_Gemeente als zorgcoördinator_ Voor slachtoffers uit de gehele regio van de politie-eenheid Noord-Holland is vanaf 1 januari 2018 voor één jaar zorgcoördinatie ingekocht door gemeente Alkmaar bij HVO Querido. Gemeente Alkmaar heeft met hen een contract gesloten voor 0,5 fte. Aangezien dit niet afdoende is voor de zorgcoördinatie-taken die er liggen, vult HVO dit aan met 1 fte uit eigen middelen. De inzet van gemeente Alkmaar is om gedurende 2018 met andere gemeenten uit de regio, waaronder Haarlem, te spreken over het uitbreiden van het aantal uren en het gezamenlijk financieren van de zorgcoördinatie vanaf 2019.
4. Verbeterpunten in de huidige aanpak gemeente Haarlem [12]
Bovenstaande verkenning laat zien dat we als gemeente Haarlem verschillende inspanningen leveren om mensenhandel tegen te gaan. Tegelijkertijd maakt de verkenning zichtbaar dat er ook nog ruimte voor verbetering is, met name op het vlak van signalering en de zorgcoördinatie [13].
Binnen onze gemeente heeft de inzet op signalering tot op heden ‘slechts’ plaatsgevonden door middel van de verspreiding van een e-learning onder collega’s van verschillende gemeentelijke afdelingen. Er zijn echter verschillende tools en trainingen beschikbaar die gericht zijn op een sterkere signaleringsfunctie en daarin meer diepgang bieden dan de genoemde e-learning. Signalering van mensenhandel is niet alleen een taak van gemeenteambtenaren. Hier ligt bij uitstek ook een rol voor professionals van (jeugd-) zorginstellingen, huisartsen, het Sociaal Wijkteam of het CJG. Op basis van een eerste rondvraag komt het beeld naar voren dat (ook) bij hen nog niet altijd de juiste expertise aanwezig is om signalen van mensenhandel goed te kunnen herkennen en te duiden. Toekomstige interventies gericht op expertisevergroting van mensenhandel zullen daarom ook gericht moeten zijn op externe professionals. Verder is momenteel niet duidelijk of zorgpartners voldoende zijn aangehaakt op de integrale aanpak van het RIEC. Zo is niet bekend of professionals de verschillende meldroutes kennen, of zij signalen ook daadwerkelijk melden, en of alle signalen daarmee uiteindelijk ook op de juiste plek terecht komen. Hier ligt mogelijk nog een verbeterpunt.
Wat betreft de verantwoordelijkheid qua zorg en opvang van slachtoffers leunt gemeente Haarlem momenteel volledig op de zorgcoördinatie die door gemeente Alkmaar, middels de inzet van HvO Querido, wordt georganiseerd. Echter, deze constructie eindigt per 1 januari 2019. Daarnaast ligt er de verplichting - naar aanleiding van het besluit van de centrumgemeenten Vrouwenopvang - om de zorgcoördinatie mensenhandel landelijk dekkend te organiseren. Oftewel, voor Gemeente Haarlem ligt er een concrete opdracht om de zorgcoördinatie per 1 januari 2019 - weliswaar met regionale afstemming – zelfstandig te organiseren [14].
12 Zie bijlage 2 voor een overzicht van verantwoordelijkheden – aanpak Haarlem – verbeterpunten Haarlem. 13Het moet worden opgemerkt dat bovenstaande verbeterpunten het resultaat zijn van een _eerste_ verkenning van de problematiek mensenhandel. Het is goed denkbaar dat bij een nadere verdieping nog andere verbeterpunten naar voren zullen komen. Zo zien we bij gemeenten die al langere tijd een gerichte aanpak voeren dat winst valt te behalen in bijvoorbeeld een betere ontsluiting van gemeentelijke systeeminformatie en het opwerpen van gemeentelijke barrières. Bij een eventueel te vormen aanpak zullen nieuwe verbeterpunten uiteraard worden meegenomen.
14 Eén van de mogelijkheden is het regionaal inkopen van zorgcoördinatie bij HVO Querido. Middels een eerste verkenning sprak HVO de verwachting uit ongeveer 2 fte nodig te hebben om de zorgcoördinatie regionaal uit te kunnen voeren.
6/10
5. Conclusie
Op basis van bovenstaande verbeterpunten – en met inachtneming van de taken en verantwoordelijkheden die bij gemeenten zijn belegd – komen wij tot de volgende conclusie:
`o` Het algemene lokale beleid, waarbij mensenhandel een plek heeft in het vierjarige Integrale
Veiligheid- & Handhavingsbeleid, dient te worden gehandhaafd.
`o` De integrale aanpak, waarbij het AVIM van de politie-eenheid Noord-Holland is belast met
het (strafrechtelijk) onderzoek naar signalen van mensenhandel en waarbij het RIEC de integrale aanpak ondersteund, werkt naar behoren en dient te worden voortgezet.
`o` Het is wenselijk om de signaleringsfunctie te intensiveren door trainingen aan te bieden aan
interne én externe professionals gericht op het herkennen, duiden én melden van signalen van mensenhandel.
`o` Het is noodzakelijk om vanaf 1 januari 2019 zelfstandig, maar met regionale afstemming,
zorg te dragen voor de zorgcoördinatie mensenhandel.
7/10
Bijlage 1. Onderzoeksrapporten mensenhandel
_1._ _Commissie Lenferink (2015): Gemeenten en de opvang van en zorg voor slachtoffers van_ _mensenhandel_ _[15]_ In dit rapport wordt gesteld dat gemeenten financieel en organisatorisch verantwoordelijk zijn voor de zorg voor, en opvang van slachtoffers van mensenhandel (verplichting vanuit de Wmo en de Jeugdwet). Deze verplichting heeft betrekking op:
`o` Hulp en opvang van slachtoffers van mensenhandel.
`o` Begeleiding van het verblijfsrechtelijk traject.
`o` Begeleiding van het strafrechtelijk traject.
_2._ _Handreiking Basisniveau bestuurlijke aanpak van mensenhandel (2015)_ _[16]_ Deze handreiking betreft een referentiekader en handelingsperspectief voor gemeenten inzake hun bestuurlijke aanpak van mensenhandel. Gesteld wordt dat deze bestuurlijke aanpak minimaal moet zorgen voor:
`o` Actieve signalering van mensenhandel, onder andere via baliemedewerkers van burgerzaken,
toezichthouders en inspectiemedewerkers van de GGD.
`o` Een functionaris die optreedt als contactpersoon binnen de gemeente, die bekend is met de
bestuurlijke mogelijkheden om op te treden tegen mensenhandel, en de instanties waar slachtoffers terecht kunnen.
`o` Gemeentelijk beleid en lokale regelgeving die de aanpak van mensenhandel ondersteunt.
_3._ _Tiende rapportage van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel (2017)_ _[17]_ In deze rapportage worden de trends en ontwikkelingen ten aanzien van mensenhandel in Nederland besproken. De belangrijkste punten uit deze rapportage voor de gemeentelijke aanpak zijn:
`o` De groeiende rol van het bestuursrecht naast het strafrecht in de aanpak van mensenhandel.
`o` De aanbeveling dat elke gemeente beschikt over specifiek beleid, waarbij dit lokale beleid op regionaal niveau wordt afgestemd om zo verplaatsingseffecten te voorkomen.
[15 Gemeenten en de opvang van en zorg voor slachtoffers van mensenhandel, Commissie Lenferink (2015).](https://vng.nl/files/vng/nieuws_attachments/2014/20150409-gemeenten-en-opvang-slachtoffers-mensenhandel-commissie-lenferink_0.pdf) 16 Opgesteld door het ministerie van Veiligheid en Justitie, het LIEC–RIEC en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid. Zie ook: Basisniveau bestuurlijke aanpak van mensenhandel. [17 Mensenhandel: Tiende rapportage van de Nationaal Rapporteur (2017), p. 163-182.](https://www.nationaalrapporteur.nl/binaries/Nationaal%20Rapporteur%20(2017)%20Tiende%20rapportage%20mensenhandel_interactief_tcm23-288257.pdf)
8/10
Bijlage 2. Overzicht Verantwoordelijkheden – Huidige aanpak – Verbeterpunten
| Col1 | Col2 | Col3 | Col4 |
|---|---|---|---|
| Gemeente als signaleerder | Een goede signaleringsfunctie wordt beschouwd als de minimumeis voor een effectieve aanpak op mensenhandel. Interne medewerkers én professionals bij externe ketenpartners weten signalen van mensenhandel te herkennen en te duiden, en weten hoe ze daar vervolgens op dienen te handelen. | Verspreiding e-learning in 2017 onder interne medewerkers van Gemeente Haarlem, te weten baliemedewerkers van Burgerzaken, Integraal Handhavers, Parkeerhandhavers, BRP- controleurs. | Intensiveer de inzet op de signaleringsfunctie door trainingen aan te bieden aan professionals van zowel de gemeente Haarlem als aan professionals van ketenpartners gericht op het herkennen, duiden en melden van signalen. |
| Gemeente als beleidsmaker | Volgens de Nationale Rapporteur Mensenhandel dient iedere gemeente te beschikken over een op lokale omstandigheden toegespitst beleid over mensenhandel waarbij dit beleid op regionaal niveau wordt afgestemd. | De aanpak mensenhandel is een onderdeel van de aanpak van ondermijnende en georganiseerde criminaliteit. Dit is één van de vijf prioriteiten uit het lokaal veiligheidsbeleid. | Handhaaf het algemene lokale beleid waarbij mensenhandel een plek heeft in het vierjarige Integrale Veiligheid- & Handhavingsbeleid. |
| Gemeente als deel van de integrale aanpak | Een effectieve aanpak van mensenhandel betekent een integrale aanpak, waarbij zowel strafrechtelijke als bestuursrechtelijke instrumenten kunnen worden ingezet, en waar zowel straf- als zorgpartners op zijn aangehaakt. | Signalen van mensenhandel kunnen worden aangemeld bij het RIEC, waarna een integrale aanpak kan worden gestart. Indien meldingen van mensenhandel worden gedaan bij het RIEC verlopen deze momenteel op een succesvolle integrale manier. | Handhaaf de integrale aanpak waarbij het AVIM van de politie-eenheid Noord-Holland is belast met het (strafrechtelijk) onderzoek naar signalen van mensenhandel en het RIEC de integrale aanpak ondersteund. |
| Gemeente als zorgcoördinator | De gemeenten zijn financieel en organisatorisch verantwoordelijk voor de zorg voor, en opvang van slachtoffers. Dit betekent het organiseren van belangenbehartiging en het bieden van hulp- en ondersteuning aan slachtoffers van mensenhandel, waaronder de toeleiding naar de juiste organisatie. | Momenteel heeft de gemeente Haarlem geen 'eigen zorgcoördinatie'. Voor slachtoffers uit de gehele regio van de politie-eenheid Noord-Holland is vanaf 1 januari 2018 voor één jaar zorgcoördinatie ingekocht door gemeente Alkmaar bij HVO Querido. | Draag vanaf 1 januari 2019 zelfstandig, maar met regionale afstemming, zorg voor de zorgcoördinatie mensenhandel. |
9/10
Bijlage 3. Meldingen slachtoffers Comensha 2014-2016
| zijn verwerkt en waarin we realistische ramingen maken van de nog t kosten. Zodra deze begroting gereed is zal het college een aanvullend vragen voorzien van een dekkingsvoorstel. Ik ga er vanuit u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet. Onderstaande rapportages overlappen het onderzoeksgebied niet. Toch worden de ben vooronderzoeken meegenomen in deze rapportage aangezien de destijds gehanteerde b informatie en de resultaten van de bureaustudie relevant kunnen zijn voor dit onderzoek Rapportage Derden: T&A Survey B.V, Historisch vooronderzoek naar de aanwezigheid van convention explosieven ter plaatse van Project Groot Onderhoud Vaarwegen (GOVa) Fase 4c projectnummer: GPR3689 (Amsterdam 18 oktober 2013). | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 | Col6 | Col7 | Col8 | Col9 | Col10 | Col11 | Col12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2014 2014 Geslacht Man Vrouw Totaal Sector van uitbuiting Man Vrouw Totaal Leeftijd 18- 18+ 18- 18+ Seksuele dienstverlening 2 30 32 Nederlands 2 2 7 11 Gereguleerde arbeid/dienstverlening 2 1 3 Niet- Nederlands 4 1 24 29 Gedwongen criminaliteit 2 2 Totaal 6 3 31 40 Gedwongen bedelarij Orgaanhandel | 2014 2014 Geslacht Man Vrouw Totaal Sector van uitbuiting Man Vrouw Totaal Leeftijd 18- 18+ 18- 18+ Seksuele dienstverlening 2 30 32 Nederlands 2 2 7 11 Gereguleerde arbeid/dienstverlening 2 1 3 Niet- Nederlands 4 1 24 29 Gedwongen criminaliteit 2 2 Totaal 6 3 31 40 Gedwongen bedelarij Orgaanhandel | 2014 2014 Geslacht Man Vrouw Totaal Sector van uitbuiting Man Vrouw Totaal Leeftijd 18- 18+ 18- 18+ Seksuele dienstverlening 2 30 32 Nederlands 2 2 7 11 Gereguleerde arbeid/dienstverlening 2 1 3 Niet- Nederlands 4 1 24 29 Gedwongen criminaliteit 2 2 Totaal 6 3 31 40 Gedwongen bedelarij Orgaanhandel | 2014 2014 Geslacht Man Vrouw Totaal Sector van uitbuiting Man Vrouw Totaal Leeftijd 18- 18+ 18- 18+ Seksuele dienstverlening 2 30 32 Nederlands 2 2 7 11 Gereguleerde arbeid/dienstverlening 2 1 3 Niet- Nederlands 4 1 24 29 Gedwongen criminaliteit 2 2 Totaal 6 3 31 40 Gedwongen bedelarij Orgaanhandel | 2014 2014 Geslacht Man Vrouw Totaal Sector van uitbuiting Man Vrouw Totaal Leeftijd 18- 18+ 18- 18+ Seksuele dienstverlening 2 30 32 Nederlands 2 2 7 11 Gereguleerde arbeid/dienstverlening 2 1 3 Niet- Nederlands 4 1 24 29 Gedwongen criminaliteit 2 2 Totaal 6 3 31 40 Gedwongen bedelarij Orgaanhandel | 2014 2014 Geslacht Man Vrouw Totaal Sector van uitbuiting Man Vrouw Totaal Leeftijd 18- 18+ 18- 18+ Seksuele dienstverlening 2 30 32 Nederlands 2 2 7 11 Gereguleerde arbeid/dienstverlening 2 1 3 Niet- Nederlands 4 1 24 29 Gedwongen criminaliteit 2 2 Totaal 6 3 31 40 Gedwongen bedelarij Orgaanhandel | 2014 2014 Geslacht Man Vrouw Totaal Sector van uitbuiting Man Vrouw Totaal Leeftijd 18- 18+ 18- 18+ Seksuele dienstverlening 2 30 32 Nederlands 2 2 7 11 Gereguleerde arbeid/dienstverlening 2 1 3 Niet- Nederlands 4 1 24 29 Gedwongen criminaliteit 2 2 Totaal 6 3 31 40 Gedwongen bedelarij Orgaanhandel | 2014 2014 Geslacht Man Vrouw Totaal Sector van uitbuiting Man Vrouw Totaal Leeftijd 18- 18+ 18- 18+ Seksuele dienstverlening 2 30 32 Nederlands 2 2 7 11 Gereguleerde arbeid/dienstverlening 2 1 3 Niet- Nederlands 4 1 24 29 Gedwongen criminaliteit 2 2 Totaal 6 3 31 40 Gedwongen bedelarij Orgaanhandel | Orgaanhandel | |||
| Nog niet gewerkt | |||||||||||
| Onbekend | 3 | 3 | |||||||||
| Totaal | 40 | ||||||||||
| 2015 | 2015 | 2015 | 2015 | 2015 | 2015 | 2015 | 2015 | 2015 | 2015 | 2015 | 2015 |
| Geslacht | Man | Vrouw | Totaal | Sector van uitbuiting | Man | Vrouw | Totaal | ||||
| Leeftijd | 18- | 18+ | 18- | 18+ | Seksuele dienstverlening | 16 | 16 | ||||
| Nederlands | 1 | 2 | 11 | 14 | Gereguleerde arbeid/dienstverlening | 3 | 1 | 4 | |||
| Niet- Nederlands | 2 | 8 | 10 | Gedwongen criminaliteit | |||||||
| Totaal | 3 | 2 | 19 | 24 | Gedwongen bedelarij | ||||||
| Orgaanhandel | |||||||||||
| Nog niet gewerkt | 1 | 1 | |||||||||
| Onbekend | 3 | 3 | |||||||||
| Totaal | 3 | 21 | 24 | ||||||||
| 2016 | 2016 | 2016 | 2016 | 2016 | 2016 | 2016 | 2016 | 2016 | 2016 | 2016 | 2016 |
| Geslacht | Man | Vrouw | Totaal | Sector van uitbuiting | Man | Vrouw | Totaal | ||||
| Leeftijd | 18- | 18+ | 18- | 18+ | Seksuele dienstverlening | 14 | 14 | ||||
| Nederlands | 1 | 2 | 8 | 11 | Gereguleerde arbeid/dienstverlening | 1 | |||||
| Niet- Nederlands | 1 | 2 | 3 | 6 | Gedwongen criminaliteit | 2 | 3 | ||||
| Totaal | 2 | 4 | 11 | 17 | Gedwongen bedelarij | ||||||
| Orgaanhandel | |||||||||||
| Nog niet gewerkt | |||||||||||
| Onbekend | 1 | 1 | |||||||||
| Totaal | 2 | 16 | 18_18_ | ||||||||
18 Het aantal gemelde sectoren in 2016 is hoger dan het aantal slachtoffers, omdat 1 slachtoffer in meerdere sectoren is uitgebuit.
10/10