Eindhoven, 18 november 2025
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Beantwoording technische vragen van de fractie(s) CDA D66 en VVD: Hoe werkt de systematiek van social return?
21 oktober 2025
Social return
Hoe werkt de systematiek van social return? Antwoord De toepassing verloopt doorgaans in drie stappen:
1. Bij nieuwe opdrachten boven een vastgestelde drempelwaarde wordt beoordeeld of social return van toepassing is. De omvang van de verplichting is vaak een percentage van de opdrachtsom (bijvoorbeeld 5% bij een arbeidsintensieve opdracht). 2. Leveranciers kunnen op verschillende manieren invulling geven aan hun verplichting, bijvoorbeeld door:
- Het bieden van banen, (leer)werkplekken of stages aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
- Sociale inkoop bij sociale ondernemingen, PSO30+ gecertificeerd of SW-bedrijven.
- Het zelf behalen van een PSO-certificaat.
- Activiteiten gericht op arbeidsontwikkeling inzetten voor de doelgroep.
- Bieden van maatschappelijke meerwaarde op het gebied van arbeidsparticipatie voor de doelgroep. 3. De gemeente informeert en ondersteunt opdrachtnemers via een vast aanspreekpunt (specialist social return). De voortgang wordt gevolgd en resultaten worden periodiek gerapporteerd in het monitorsysteem Wizzr.
Social Return in arbeidsmarkregio ZOB–023 by Studio – Infogram
Voorbeeld in de praktijk: Stel: de gemeente gunt een bouwbedrijf een opdracht voor de renovatie van een sportaccommodatie, met een opdrachtsom van € 2 miljoen
gedurende de looptijd van 4 jaar. Volgens de gemeentelijke systematiek geldt bij deze opdracht een social return-verplichting van 5%. Dat betekent dat het bouwbedrijf een social return verplichting heeft van € 100.000 over 4 jaar.
Het bedrijf kan deze verplichting invullen op verschillende manieren, bijvoorbeeld:
- Arbeidsparticipatie: het aannemen van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt voor de duur van het project, bijvoorbeeld via een werkplek of detachering (prestatiewaarde ca. 35.000,- per jaar per fulltime medewerker).
- Opleiding en begeleiding: het aanbieden van stageplekken aan leerlingen van een technische vakschool of mbo-instelling tot MBO niveau 2 (prestatiewaarde 10.000,- voor BBL-er).
- Samenwerking met sociaal ontwikkelbedrijf: het uitbesteden van schoonmaak- of groenonderhoudswerk aan Ergon (prestatiewaarde factuurbedrag excl. BTW).
De doelgroep social return bestaat uit onder meer bijstandsgerechtigden, inwoners die een uitkering van het UWV hebben, inwoners die in het doelgroepregister zijn en jongeren die een mboopleiding, voortgezet speciaal onderwijs of praktijkonderwijs volgen.
Worden er boetes opgelegd? Indien de social returnverplichting niet (volledig) wordt ingevuld is een boete verschuldigd van 1,5 x de openstaande social return verplichting. Hierop wordt gehandhaafd. Sinds 2022 zijn er geen nieuwe boetes meer opgelegd. Voor die tijd kwam het enkele keren voor dat een opdrachtnemer een boete werd opgelegd vanwege het niet (volledig) voldoen aan deze verplichting.
Hoeveel mensen uit de bijstand zijn er op deze manier aan het werk geholpen de laatste jaren? De cumulatieve cijfers van het aantal kandidaten geregistreerd in Wizzr (monitorsysteem social return) in Eindhoven zijn als volgt, dit is dus breder dan alleen de groep bijstandsgerechtigden: t/m 2022: 545 t/m 2023: 655 t/m 2024: 783 Sinds 2024 kunnen we in het Wizzr-systeem selecties maken. Er zijn in 2024 totaal 10 bijstandsgerechtigden via social return verplichting aan werk geholpen. In de kwartaalrapportages werk en inkomen is per kwartaal inzichtelijk hoeveel mensen in totaal uit de bijstand uitstromen (naar ander/regulier werk).
Basisbanen Kunnen we basisbanen beschikbaar stellen aan statushouders? Antwoord
We hebben uw raad geïnformeerd dat we 4W (werken, wonen, welzijn, wijk) gaan uitbreiden omdat dit 1-op-1 aansluit met onze basisbanen. 4W is een project waarin buddy’s gekoppeld worden aan werkzoekende jongeren om maatschappelijk relevant werk te verrichten in de wijk. Zoals is aangegeven willen we leren van deze basisbanen en daarom starten we met een pilot in een aantal wijken. We hebben als gemeente echter tal van instrumenten om bijstandsgerechtigden te ondersteunen bij het vinden van werk. Zo’n 30 werkgelegenheidsprojecten bij het Werkgelegenheidsteam (WGT) in veel sectoren, veel reguliere vacatures, plekken bij Ergon en initiatieven in het kader van maatschappelijke participatie bij WIJeindhoven als betaald werk nog niet mogelijk is.
Bij 4W werken nu ongeveer 20 mensen (in Gestel en Woensel-zuid). Voorstel Basisbanen is om dit uit te breiden naar nog een wijk en ook het aantal basisbanen voor de drie wijken uit te breiden in de vorm van een pilot waarmee we ervaringen opdoen.De basisbanen kunnen beschikbaar gesteld worden voor statushouders maar zoals is aangegeven is 4W/Basisbanen een pilot in straks drie wijken. En er moet sprake zijn van een goede match en voldoende buddy's. Voor statushouders kennen we meer instrumenten zoals Startbanen, trainingen Aan de Slag en trainingen Aan het werk, er kunnen mensen gaan werken bij DAF of werkervaring opdoen via Ergon. Daarnaast helpen interne consulenten in samenspraak met het WGT mensen aan werk.
Welke pilots doen we als gemeente bij werk en inkomen Antwoord 1. Aanbod voor anderstaligen als opstap naar re-integratie In Woensel-Oost is een taalpilot gestart voor inwoners die Nederlands als tweede taal leren met een bijstandsuitkering, in samenwerking met WIJeindhoven, Ergon, Bibliotheek Eindhoven en Taalkracht. De lessen vinden plaats bij Ergon en zijn gericht op het verhogen van het taalniveau van A1 naar A2, zodat deelnemers kunnen doorstromen naar het TCB-traject. De pilot is succesvol en wordt mogelijk uitgebreid naar andere wijken.
2. Pilot fietsen In samenwerking met Citydeal ‘Fietsen voor Iedereen’ worden fietslessen aangeboden aan inwoners die niet kunnen fietsen, met als doel hun mobiliteit en participatie te vergroten. De lessen worden gegeven in kleine groepjes op diverse locaties in Eindhoven, met ondersteuning van 27 vrijwilligers. Sinds januari 2024 zijn 76 aanvragen gedaan, waarvan 12 deelnemers zijn geslaagd. Deze pilot loopt nog.
3. Sport in de wijk Via het programma ‘Buurt in Beweging’ worden inwoners in Stratum gedurende 12 weken begeleid om sportaanbod in de wijk te ontdekken
en deel te nemen. Deelnemers worden actief benaderd door buurtsportcoaches en generalisten van WIJeindhoven. Het programma vergroot de zelfredzaamheid en is inmiddels regulier aanbod in meerdere wijken. Deze pilot loopt nog.
4. Ouderparticipatie bij Samimi De pilot ‘Groep voor moeders’ bood moeders met jonge kinderen ondersteuning via taallessen, opvoedondersteuning en sociale contacten. Van de zeven deelneemsters bleven er vier structureel deelnemen, maar door beperkte bezetting en sluiting van Samimi is de pilot gestopt.
5. De WIJk Werkt! Turkse vrouwen Deze training richt zich op Turkse vrouwen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en sociaal isolement, waarbij persoonlijke ontwikkeling en groepsdynamiek centraal staan. In 2024 zijn vijf trainingen gegeven met in totaal 40 deelnemers, waarvan 73% een stap heeft gezet op het Participatiepad. De veilige setting en inzet van een Turkse trainster bleken cruciaal voor het succes.
6. Asielzoekers aan het werk In 2024 is het beleidsplan Welkom in Eindhoven vastgesteld. Vanuit pijler 1 is de pilot asielzoekers aan het werk opgestart in samenwerking met COA, UWV, VNG, Gemeente Eindhoven, Ergon, Wasbeer & Pauw, Werkgelegenheidsteam, Werkcentrum/Huis naar Werk om asielzoekers sneller en beter richting werk te begeleiden. Landelijk zijn het COA, UWV en VNG een samenwerking gestart om in 3 gemeentes, waaronder Eindhoven, pilots in te richten om kansen en obstakels te identificeren hoe een structurele aanpak eruit moet zien om asielzoekers naar werk te begeleiden. De pilots open gedurende het hele jaar 2025 en zullen tussentijds geëvalueerd worden. Geleerde lessen uit eerdere pilots worden ook meegenomen in de verkenning naar een structurele aanpak.
7. Pilot 4W Het project 4W (werken, wonen, welzijn, wijk) is een samenwerking tussen Ergon, Archipel en Woonbedrijf. Via dit project worden 55+ inwoners (buddy’s) gekoppeld aan werkzoekende jongeren om maatschappelijk relevant werk te verrichten in de wijk. Er is inmiddels vanuit 4W een evaluatie opgeleverd. Voorgesteld wordt om op basis van de goede resultaten en ambities van de gemeente 4W te verlengen voor 3 jaar en uit te breiden naar andere wijken. Op deze manier kunnen we basisbanen realiseren.
8. Pilots Werk & Geld Er zijn twee pilots opgestart met de bedoeling om een nieuwe werkwijze gemeentelijke dienstverlening rondom ‘Werk & Geld’ te ontwerpen en implementeren.
1. Intensivering ‘voortgangsgesprekken’ langdurig bijstandsgerechtigden, integrale aanpak. 2. ‘Nieuwe aanvragen’ waarbij Geld en Werk nauw op elkaar aansluiten: intake gevolgd door een ontwikkelperiode, mogelijkheden onderzoeken, ontwikkelen en/of ondersteunen naar werk/maatschappelijke participatie.
9. Pilot ontwikkelcoaches We gaan starten met een pilot ontwikkelcoaches bij het Werkgelegenheidsteam om te zorgen dat nieuwe werknemers en werkgevers goed ondersteund worden om de duurzaamheid van de arbeidsovereenkomst te bevorderen.