Ede, 20 januari 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Beantwoording raadsvragen 2025/103
Schriftelijke vragen zoals omschreven in artikel 43 van het Reglement van Orde van de gemeenteraad van Ede.
Datum: 16 december 2025
Onderwerp: LHBTI+ Veiligheid en Inclusie
Indiener: Robin Bongers-Karmaoui - GroenLinks Boyce de Jong - PvdA
Inleiding:
Ede is sinds 2021 Regenbooggemeente en heeft zich met de recent vastgestelde Inclusienota Ede kiest Inclusie(f) 2024-2028 opnieuw uitgesproken voor gelijke kansen, veiligheid en zichtbaarheid voor álle inwoners, expliciet ook voor lhbti+-Edenaren. De Welzijnsmonitor 2025 laat echter opnieuw zien dat veel lhbti+-inwoners nog steeds te maken hebben met onveiligheid, uitsluiting of terughoudendheid in participatie. Voor een Regenbooggemeente vinden wij dit onacceptabel. Veiligheid en gelijkwaardigheid zijn geen ambities, maar basisrechten. Namens de fracties GroenLinks en PvdA Ede stellen wij daarom de volgende vragen.
Vragen en beantwoording door het college van burgemeester en wethouders d.d. 20 januari 2026:
1. Hoe beoordeelt het college de verschillen tussen de doelstellingen uit het Regenboogbeleid en de Inclusienota enerzijds, en de gemeten ervaringen van lhbti+-inwoners in de Welzijnsmonitor 2025 anderzijds?
Antwoord: De doelstellingen uit het Regenboogbeleid en de inclusienota gaan met name over meer sociale acceptatie vanuit de gemeenschap en meer sociale en fysieke veiligheid. Uit de gemeten ervaringen blijkt helaas dat het gevoel van veiligheid en acceptatie terugloopt.
2. Erkent het college dat het huidige beleid door de gemeenschap als onvoldoende (onder)steunend wordt ervaren?
Antwoord: De beleidsnota inclusie is van redelijk recente datum dus wij vinden het nog erg vroeg om daar al conclusies uit te trekken. Wel erkennen we dat uit de welzijnsmonitor naar voren komt dat het gevoel van veiligheid binnen de lhbti+ gemeenschap slechter is geworden in plaats van beter, zoals gewenst en gehoopt.
En op welke onderdelen ziet het college de grootste verbeteropgaven?
Antwoord: wij zien de grootste verbeteropgaven in bewustwordingsprocessen waarbij meer aandacht komt voor de zichtbaarheid en dialoog in het publiek domein, de (transgender)zorg en de leefomgeving van lhbti+personen.
Wat is ervoor nodig om voldoende resultaat te boeken?
Antwoord: We stellen in 2026 een (wettelijk verplichte) anti-discriminatienota op en ook het integraal veilheidsplan. Deze beleidsstukken zullen richtinggevend zijn voor de uitvoering en aanpak van dit vraagstuk. In samenwerking met de doelgroep zullen wij concretere doelstellingen formuleren om te gaan monitoren.
3. Welke onderdelen uit de Inclusienota die betrekking hebben op lhbti+-veiligheid, participatie en zichtbaarheid zijn gerealiseerd?
Antwoord: De afgelopen jaren hebben we op het vlak van veiligheid aandacht besteed aan het melden van discriminatie via publiekscampagnes. In de dorpen loopt op dit moment een project waarbij verschillende activiteiten worden georganiseerd om met name jongeren meer bewust te laten worden van onze diverse samenleving. Op het vlak van participatie is er veel aandacht geweest voor het
professionaliseren van de Ede-pride organisatie. Sinds eind vorig jaar zijn zij een officiële stichting en samen met Fierce erkend gesprekspartner van de gemeente en actief betrokken bij diverse activiteiten die zijn georganiseerd. De zichtbaarheid is mede gesteund door tentoonstellingen, Ede-pride vieringen en de plaatsing van het regenboogbankje. De subsidieregeling Diversiteit en Inclusie heeft meerdere initiatieven ondersteund met activiteiten die bijdragen aan inclusieve samenleving.
Kan voor de doelen die (nog) niet zijn gehaald aangegeven worden wat de voornaamste redenen zijn?
Antwoord: De tendens dat er sprake is van een verharding van de maatschappij tegen de lhbti+ gemeenschap en mondiale negatieve invloeden op dat vlak zijn lastig in te perken.
4. Hoe wordt gemonitord of beleid leidt tot hogere veiligheid, minder discriminatie en bredere toegankelijkheid?
Antwoord: Dit wordt gemonitord door inwonersonderzoeken zoals ‘inwoners aan het woord’ en het onlangs uitgevoerde onderzoek bij ons inwonerspanel.
5. Op welke wijze is ‘veiligheid van lhbti+-inwoners’ concreet opgenomen in het integrale veiligheidsplan?
Antwoord: Voor het komend jaar staat het opstellen van een nieuw integraal veiligheidsplan (IVP) op de planning. Het is de bedoeling dat het IVP zo veel als mogelijk een gerichte en inclusieve aanpak betreft.
6. Is het college bereid om, in samenwerking met politie, scholen, jongerenwerk, sport, cultuur en maatschappelijke partners, een specifiek veiligheids- en weerbaarheidsprogramma te ontwikkelen voor lhbti+-inwoners?
Antwoord: Het college streeft ernaar om veiligheids- en weerbaarheidsprogramma’s te ontwikkelen die toegankelijk zijn voor álle inwoners van Ede, ongeacht achtergrond, identiteit of voorkeur. Samenwerking met politie, scholen, jongerenwerk, sport-, cultuur- en maatschappelijke partners vormt daarbij een belangrijk onderdeel, zodat de programma’s breed en inclusief inzetbaar zijn. Specifiek vanuit Inclusie worden er bijvoorbeeld door Astrant en Fierce al diverse activiteiten georganiseerd die bijdragen aan de veiligheid- en weerbaarheid van de lhbti+ jongeren.
7. Hoe zorgt het college ervoor dat lhbti+-inwoners objectief echt veiliger zijn in de openbare ruimte, en niet alleen subjectief minder onveiligheid voelen?
Antwoord: zie antwoord vraag 6.
8. Hoe worden lhbti+-inwoners, belangenorganisaties en ervaringsdeskundigen betrokken bij het interpreteren van de monitoruitkomsten?
Antwoord: Er is periodiek overleg met de Ede-pride organisatie en Fierce waarbij deze uitkomsten worden besproken. En er is nauw contact met belangenorganisaties als Movisie en Vizier die we kunnen raadplegen of om advies kunnen vragen.
9. Welke stappen zet de gemeente Ede om een veilige en inclusieve werkomgeving te waarborgen voor (lhbti+-)medewerkers enerzijds en werkt zij aan informatie en opleiding hieromtrent anderzijds?
Antwoord: In ons periodiek medewerkersonderzoek vragen we of medewerkers zichzelf kunnen zijn. En daar scoren we heel positief op. Daarnaast is er in zijn algemeenheid aandacht voor inclusief leiderschap en inclusie zoals bijvoorbeeld op de jaarlijkse inspiratiedag. Door het hijsen van de regenboogvlag laten we zien dat we genderverschillen accepteren.
10. Hoe worden middelen gereserveerd voor de opvolging van de monitorbevindingen?
Antwoord: Dit wordt betaald uit het Inclusiebudget.
11. Is het college bereid om vóór de zomer van 2026 een integraal Actieplan lhbti+ Veiligheid & Inclusie aan de raad aan te bieden, waarin doelen, tijdpad, middelen, partners en meetbare resultaten worden opgenomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord: Een dergelijk plan staat niet op de planning. Wel zullen we vanuit Inclusie bijdragen aan de inhoud van het integrale veiligheidsplan. Daarnaast komt er in de op te stellen anti-discriminatienota uiteraard ook aandacht voor de veiligheid voor de lhbti+ inwoners.