Den Haag, 15 september 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Raadsvoorstel
Documentnummer: OCW/11028978 Zaaknummer: 386119
Oplegger gemeenteraad
Onderwerp
Haagse inschrijving als kandidaat voor de titel Europese Culturele Hoofdstad 2033
Waarom dit raadsvoorstel?
De raad heeft middels een motie het college in 2023 verzocht te onderzoeken wat de voor- en nadelen zijn van een Haagse kandidatuur voor de titel Europese Culturele Hoofdstad 2033. De uitwerking van deze motie heeft mede geleid tot het Projectplan DH33. Op basis van dit projectplan wordt de raad gevraagd in te stemmen met een officiële Haagse inschrijving en daarmee tot het opstellen van een eerste bidbook voor Europese Culturele Hoofdstad 2033.
Beoogd effect: (maatschappelijke) doel (en) en (publiek) belang
Het project Europese Culturele Hoofdstad is een meerjarig stadsbreed traject dat maatschappelijke impact wil verankeren in beleid, infrastructuur en gemeenschappen. Het maatschappelijk doel van de Haagse kandidatuur is om cultuur strategisch in te zetten voor publieke doelen die zonder overheid niet bereikt worden, zoals eerlijke toegang tot cultuur, duurzame versterking van het culturele ecosysteem, verdieping van Europese verbinding en internationale profilering met publieke meerwaarde, en cultuur als hefboom voor sociale cohesie en stedelijke ontwikkeling. De beoogde effecten zijn alleen haalbaar bij publieke regie, borging van publieke waarden en langdurige samenwerking. De bidbookcriteria vragen expliciet om uitvoeringskracht, politiek draagvlak, haalbare begroting/fundraising en governance. Zonder gemeentelijke rol bestaat het risico dat de kandidatuur zich niet verder ontwikkelt dan een eenmalig project van een deel van de sector, terwijl de publieke legitimatie juist zit in stadsbrede bereikbaarheid, inclusie, verbinding op meerdere maatschappelijke opgaven, gebiedsspreiding en blijvende nalatenschap.
Voorgeschiedenis en eerdere besluitvorming over dit onderwerp
Vaststelling motie “Den Haag Culturele Hoofdstad 2033” (RIS316149) Uitvoering motie met een "Cultureel Manifest", benchmark analyse "Den Haag perspectief 2033" onder vijf voormalige Culturele Hoofdsteden en de commissiebrief “Kansen en voorwaarden Haagse kandidaatstelling Europese Culturele Hoofdstad 2033” (RIS321904). Collegebesluit "Subsidieverlening aan de initiatiefnemers van de motie voor de uitvoering van het projectplan DH33 Den Haag Culturele Hoofdstad 2033” (RIS322893). "Cultuurvisie Den Haag 2033" (RIS315525).
Beslispunten (dictum)
I. In te stemmen met een Haagse inschrijving voor Europese Culturele Hoofdstad 2033 alvorens de begroting 2027 is vastgesteld; II. In te stemmen met het terugtrekken van de kandidatuur indien er niet voldoende middelen zijn opgenomen in de vastgestelde begroting 2027 om het opstellen van een eerste bidbook mogelijk te maken; III. Kennis te nemen van het collegebesluit over het onderzoek naar een op te richten stichting die – in opdracht van de gemeente – Den Haag zal inschrijven als kandidaat Europese Culturele Hoofdstad 2033 en die de taak krijgt om deze kandidatuur verder voor te bereiden.
Gebied waar het voorstel betrekking op heeft
De gemeente Den Haag
Vervolg Sept. 2026 - Oprichting van een stichting met projectorganisatie
_Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 26-6-2026 om 13:58_ pagina 1 van 4
Sept-Okt. 2026 - Officiële inschrijving als kandidaat Okt. 2027 - Indienen van het eerste bidbook Eind 2027 - Voorselectie (Preselectie) Sept. 2028 - Uitwerking bidbook naar een definitieve selectie Begin 2029 - Officiële benoeming van de titel 2029-2033 - Uitvoering bidbook 2034 - Evaluatie
Risico's en kanttekeningen
Een ambitieus plan met grote financiële uitdagingen als ECH vereist een zorgvuldige omgang met (financiële) risico’s en een beheersingsinstrumentarium dat aansluit op deze risico’s. Daarom is Berenschot gevraagd een verkenning uit te voeren naar de elementen die belangrijk zijn bij het zorgvuldig vormgeven van risicomanagement (zie bijlage). Indien besloten wordt tot kandidaatstelling zal het risicomanagement van DH33 concreet worden uitgewerkt, waarbij rekening wordt gehouden met ervaringen met andere grootschalige trajecten. Ook zal het risicomanagement voor DH33 goed aansluiten op de gemeentebrede richtlijnen voor risicomanagement en krijgt de informatievoorziening aan de gemeenteraad een prominente plek.
Overwogen alternatieven of scenario's
Nee
Waarom zijn er geen alternatieven of scenario’ s overwogen?
Een project als de kandidatuur voor Europese Culturele Hoofdstad kent in essentie geen volwaardige alternatieve scenario’s, een stad doet mee of doet niet mee. De procedure, tijdlijn en beoordelingscriteria zijn vastgesteld door de Europese Commissie, waardoor er geen betekenisvolle varianten bestaan op het indienen van een bidbook en het doorlopen van het selectieproces.
Maatschappelijke kosten en baten
De benchmark analyse "Den Haag perspectief 2033" (RIS321904) laat zien dat Europese Culturele Hoofdstad 2033 structurele maatschappelijke waarde kan genereren, een versterking van cultuurparticipatie vooral onder inwoners die normaal minder bereikt worden, vergrote sociale cohesie door wijkgerichte programma’s en vrijwilligersprojecten en een professionele impuls voor de culturele en creatieve sector. Ook effecten op het zelfbeeld en externe profilering zijn significant.
Financiële consequenties
De kosten voor het opstellen van een eerste bidbook voor Europese Culturele Hoofdstad 2033 worden geraamd op € 0,75 miljoen in 2027. Een eventuele vervolgfase om te komen tot een definitief bidbook vereist aanvullend € 0,75 miljoen in 2028. Tot slot zullen de kosten die gemaakt worden bij een daadwerkelijk titel substantieel zijn. Een eerste inschatting van de totale kosten bedraagt circa € 70 tot € 100 miljoen. Deze kosten dienen door verschillende partijen in de stad gedragen te worden, maar ook de bijdrage van de gemeente zal substantieel dienen te zijn. Hierbij wordt gedacht aan een gemeentelijk bijdrage van circa € 20 miljoen, naast het gericht inzetten van reeds bestaande gemeentelijke budgetten. Er is binnen programma Cultuur (P5) geen dekking voor de kosten van dit gemeentebrede project beschikbaar.
Juridische
consequenties
Bij besluit tot kandidaatstelling voor Europese Culturele Hoofdstad 2033 wordt een stichting opgericht die verantwoordelijk is voor de voorbereiding van de kandidatuur, het bidbook en de projectorganisatie. De stichting wordt notarieel vastgelegd, inclusief doel en governance. Deze rechtsvorm past bij het traject: zij maakt een slagvaardige, zelfstandige uitvoering mogelijk, inclusief samenwerking met publieke en private partners en het aantrekken van aanvullende financiering, terwijl publieke belangen goed geborgd blijven. De gemeente neemt het initiatief tot oprichting. De governance, waaronder bestuur en eventueel toezicht, wordt daarbij nader uitgewerkt. Uitgangspunt is een balans tussen zelfstandigheid, publieke betrokkenheid, maatschappelijke verankering en artistieke onafhankelijkheid. Gezien de financiële betrokkenheid van de gemeente wordt bij de uitwerking gekeken naar regels rond
_Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 26-6-2026 om 13:58_ pagina 2 van 4
verbonden partijen, aanbesteding en staatssteun. Ook worden afspraken gemaakt over verantwoording, toezicht, informatievoorziening en risicobeheersing. De juridische en financiële randvoorwaarden worden verder uitgewerkt bij de inrichting van de stichting.
| Uitvoeringsconsequenties | Een mogelijke kandidaatstelling voor Europese Culturele Hoofdstad 2033 brengt een aantal uitvoeringsconsequenties met zich mee, zowel organisatorisch, financieel als inhoudelijk. Deze consequenties volgen logisch uit de eisen van de Europese vastgestelde procedures en voorwaarden en criteria waaraan een bidbook moet voldoen. | Col3 | Col4 |
|---|---|---|---|
| Informatie over hoe het voorstel tot stand is gekomen | De opdracht om te komen tot een projectplan DH33 is belegd bij een stuurgroep. Deze stuurgroep kent een brede vertegenwoordiging uit het onderwijsveld, maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven en de cultuursector, die allen beschikken over waardevolle kennis en ervaring om een Haagse kandidatuur voor Europese Culturele Hoofdstad succesvol vorm te geven. Daarnaast is er vanuit de ambtelijke organisatie functionele expertise ingebracht en secretarieel ondersteund. De stuurgroep werd bijgestaan door een kerngroep van initiatiefnemers uit de culturele sector en medewerkers van de gemeente Den Haag om het projectplan concreet tot stand te brengen. De inhoud van het projectplan is mede tot stand gekomen door gesprekken met de culturele sector, partijen uit andere sectoren, bewoners, regiogemeenten, provincie Zuid -Holland en collega's van de gemeente Den Haag. Daarnaast heeft TIG- events een marktverkenning uitgevoerd om een beeld te krijgen van potentiële inkomstenbronnen voor DH33, waarbij de focus ligt op zowel commerciële partnerships als particuliere fondsen en donaties van vermogende particulieren en heeft adviesbureau Berenschot een risicomanagementanalyse opgesteld om de risico's van dit project in kaart te brengen. | De opdracht om te komen tot een projectplan DH33 is belegd bij een stuurgroep. Deze stuurgroep kent een brede vertegenwoordiging uit het onderwijsveld, maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven en de cultuursector, die allen beschikken over waardevolle kennis en ervaring om een Haagse kandidatuur voor Europese Culturele Hoofdstad succesvol vorm te geven. Daarnaast is er vanuit de ambtelijke organisatie functionele expertise ingebracht en secretarieel ondersteund. De stuurgroep werd bijgestaan door een kerngroep van initiatiefnemers uit de culturele sector en medewerkers van de gemeente Den Haag om het projectplan concreet tot stand te brengen. De inhoud van het projectplan is mede tot stand gekomen door gesprekken met de culturele sector, partijen uit andere sectoren, bewoners, regiogemeenten, provincie Zuid -Holland en collega's van de gemeente Den Haag. Daarnaast heeft TIG- events een marktverkenning uitgevoerd om een beeld te krijgen van potentiële inkomstenbronnen voor DH33, waarbij de focus ligt op zowel commerciële partnerships als particuliere fondsen en donaties van vermogende particulieren en heeft adviesbureau Berenschot een risicomanagementanalyse opgesteld om de risico's van dit project in kaart te brengen. | De opdracht om te komen tot een projectplan DH33 is belegd bij een stuurgroep. Deze stuurgroep kent een brede vertegenwoordiging uit het onderwijsveld, maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven en de cultuursector, die allen beschikken over waardevolle kennis en ervaring om een Haagse kandidatuur voor Europese Culturele Hoofdstad succesvol vorm te geven. Daarnaast is er vanuit de ambtelijke organisatie functionele expertise ingebracht en secretarieel ondersteund. De stuurgroep werd bijgestaan door een kerngroep van initiatiefnemers uit de culturele sector en medewerkers van de gemeente Den Haag om het projectplan concreet tot stand te brengen. De inhoud van het projectplan is mede tot stand gekomen door gesprekken met de culturele sector, partijen uit andere sectoren, bewoners, regiogemeenten, provincie Zuid -Holland en collega's van de gemeente Den Haag. Daarnaast heeft TIG- events een marktverkenning uitgevoerd om een beeld te krijgen van potentiële inkomstenbronnen voor DH33, waarbij de focus ligt op zowel commerciële partnerships als particuliere fondsen en donaties van vermogende particulieren en heeft adviesbureau Berenschot een risicomanagementanalyse opgesteld om de risico's van dit project in kaart te brengen. |
| Is er sprake geweest van een inspraak- of participatieproces? | Ja | Ja | Ja |
| Toelichting op het doorlopen participatie- en/of inspraaktraject | In deze procesfase is een gerichte en proportionele participatieaanpak ingezet om inwoners, makers, instellingen en partners te betrekken bij de ontwikkeling van het projectplan DH33. Deze aanpak past bij de voorbereidende aard van deze fase en bij het feit dat de gemeenteraad nog moet besluiten over het vervolg. Het heeft geleid tot een breed en divers palet aan inzichten passend bij deze voorbereidingsfase. Bij een positief raadsbesluit wordt het participatieproces verder opgeschaald met bewoners, makers en partners. | In deze procesfase is een gerichte en proportionele participatieaanpak ingezet om inwoners, makers, instellingen en partners te betrekken bij de ontwikkeling van het projectplan DH33. Deze aanpak past bij de voorbereidende aard van deze fase en bij het feit dat de gemeenteraad nog moet besluiten over het vervolg. Het heeft geleid tot een breed en divers palet aan inzichten passend bij deze voorbereidingsfase. Bij een positief raadsbesluit wordt het participatieproces verder opgeschaald met bewoners, makers en partners. | In deze procesfase is een gerichte en proportionele participatieaanpak ingezet om inwoners, makers, instellingen en partners te betrekken bij de ontwikkeling van het projectplan DH33. Deze aanpak past bij de voorbereidende aard van deze fase en bij het feit dat de gemeenteraad nog moet besluiten over het vervolg. Het heeft geleid tot een breed en divers palet aan inzichten passend bij deze voorbereidingsfase. Bij een positief raadsbesluit wordt het participatieproces verder opgeschaald met bewoners, makers en partners. |
| Communicatie | Het besluit van de raad zal via de bestaande mediakanalen van de gemeente Den Haag, nieuwsbrieven van Cultuur en de website DH33 en middels een persbericht bekend worden gemaakt. Ook zullen alle betrokkenen die deel hebben genomen aan de stadsgesprekken en die op de website hun gegevens hebben achtergelaten hierover worden geïnformeerd. | Het besluit van de raad zal via de bestaande mediakanalen van de gemeente Den Haag, nieuwsbrieven van Cultuur en de website DH33 en middels een persbericht bekend worden gemaakt. Ook zullen alle betrokkenen die deel hebben genomen aan de stadsgesprekken en die op de website hun gegevens hebben achtergelaten hierover worden geïnformeerd. | Het besluit van de raad zal via de bestaande mediakanalen van de gemeente Den Haag, nieuwsbrieven van Cultuur en de website DH33 en middels een persbericht bekend worden gemaakt. Ook zullen alle betrokkenen die deel hebben genomen aan de stadsgesprekken en die op de website hun gegevens hebben achtergelaten hierover worden geïnformeerd. |
| Is er sprake van termijngebondenheid? | Ja | Datum termijngebondenheid | 30-09-2026 |
| Toelichting termijngebondenheid | Het raadsbesluit dient te zijn genomen vóór het moment waarop het Ministerie van OCW in het najaar van 2026 de "call for application" opent. Een concrete datum is nog niet door het ministerie bekend gemaakt. | Het raadsbesluit dient te zijn genomen vóór het moment waarop het Ministerie van OCW in het najaar van 2026 de "call for application" opent. Een concrete datum is nog niet door het ministerie bekend gemaakt. | Het raadsbesluit dient te zijn genomen vóór het moment waarop het Ministerie van OCW in het najaar van 2026 de "call for application" opent. Een concrete datum is nog niet door het ministerie bekend gemaakt. |
| Openbaar / Geheim | Openbaar | Openbaar | Openbaar |
Bijlage(n) DH33_projectplan_DEF
Verslag - stadsgesprek 17 november 2025
Verslag - stadsgesprek 27 oktober 2025
Verslag - stadsgesprek 6 oktober 2025
Stadsgesprekken input in een poster verhaallijnen DH33
_Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 26-6-2026 om 13:58_ pagina 3 van 4
_Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 26-6-2026 om 13:58_ pagina 4 van 4