Altena, 6 september 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Op dit moment wordt gewerkt aan de totstandkoming van een volkshuisvestingsprogramma voor de gemeente Altena. Onder dit programma ligt het Kader wonen, welzijn en zorg. Dit kader is op 28 oktober jl. geamendeerd aangenomen. Tevens is er een motie bij het kader aangenomen.
Met het amendement is besloten het concept kader vast te stellen, maar daarbij het college opdracht te geven ‘ _de gemeenteraad de overige benodigde bouwstenen voor het Programmakader_ _volkshuisvesting voor te leggen voorafgaand aan de aanbieding van het programma voor wensen en_ _bedenkingen_ ’.
De motie draagt het college van burgemeester en wethouders op in het nog gedeeltelijk op te stellen volkshuisvestingsprogramma als uitgangspunt op te nemen ‘ _Leefbaarheid van kleine kernen vereist het_ _bouwen van voldoende woningen om de sociale en maatschappelijke draagkracht, functies en_ _voorzieningen in stand te houden en te versterken_ ’ en dit punt verder uit te werken in het volkshuisvestingsprogramma.
In dit memo wordt beschreven op welke wijze uitvoering wordt gegeven aan het amendement en de motie. Hiervoor worden de kaders uit het reeds vastgestelde Kader Wonen, Welzijn en Zorg en de Omgevingsvisie gebruikt. De relevante kaders uit beide beleidsdocumenten zijn afgezet tegenover de vier thema’s die worden uitgewerkt in het Volkshuisvestingsprogramma.
Deze thema’s zijn:
- Toekomstig wonen;
- Wonen en zorg;
- Wonen met aandacht;
- Krachtige kernen.
Het afzetten van de relevante kaders tegen de thema’s van het volkshuisvestingsprogramma laat zien dat de raad het college al veel richtinggevende uitspraken heeft meegegeven en vastgesteld om tot een actueel volkshuisvestingsprogramma te komen.
Het op te stellen volkshuisvestingsprogramma van de gemeente Altena is een verplicht beleidsplan van overheden dat beschrijft hoeveel, waar en voor wie er woningen gebouwd gaan worden. Het doel
1
verbeteren van de leefbaarheid in de omgeving.
De basis van dit programma is de richting die wordt meegegeven in onder andere de omgevingsvisie en woonvisie, maar ook de reeds vastgestelde dorps- en kernvisies en de afspraken uit de regionale woondeal SRBT-regio). Naast richting uit beleidsdocumenten uit het fysieke domein, was er behoefte aan richting vanuit het sociaal domein. Daarom is met partners het kader wonen, welzijn en zorg opgesteld. In dit kader zijn richtinggevende uitgangspunten opgenomen ten aanzien van wonen, welzijn en zorg. In het volkshuisvestingsprogramma zal worden beschreven welke documenten allemaal zijn gebruikt bij het opstellen van het kader.
Onderstaande afbeelding maakt de relatie en samenhang tussen de diverse beleidsdocumenten zichtbaar.
In het volkshuisvestingsprogramma worden 4 thema’s uitgewerkt. In onderstaand overzicht is aangegeven welke kaders uit het Kader Wonen, Welzijn en Zorg en de Omgevingsvisie relevant zijn voor deze thema’s. Het laat zien dat de gemeenteraad op de verschillende thema’s die terugkomen in het volkshuisvestingsprogramma reeds een veelheid aan richtinggevende uitspraken heeft gedaan.
_Rood: Kaders uit Kader Wonen, Welzijn en Zorg_ _Blauw: Kaders uit Omgevingsvisie_
1. TOEKOMSTIG WONEN Dit thema gaat over waar (welke kernen) en hoeveel van welk soort woningen (segmenten, woonvormen, doelgroepen) de komende jaren wordt gebouwd (woningen en voorzieningen). Maar ook wat er binnen de huidige voorraad mogelijk is.
2
Relevante vastgestelde kaders:
_van de kernen is het van belang dat er bij alle kernen van Altena kan worden gebouwd._ _Hiermee kunnen voorzieningen op peil gehouden worden._ _a)_ _We zetten ons in voor voldoende betaalbare woningen (huur en koop) in alle kernen._ _b)_ _Er is sprake van vergrijzing en onvoldoende passende (betaalbare) woningen voor_ _starters en senioren. Hier gaan we ons voor inzetten. We geven prioriteit aan: (1)_ _levensloopgeschikte woningen voor senioren en (2) betaalbare woningen voor_ _starters. We zetten ons specifiek in voor betaalbaar wonen zodat inwoners met_ _minder geld zoals starters ook een woning kunnen vinden in Altena._ _c)_ _De demografische ontwikkelingen zijn richtinggevend (2): We houden rekening met_ _de leeftijd van onze bevolking (vergrijzing en ontgroening) en het aantal eens- en_ _meerspersoonshuishoudens in onze gemeente. Door de ontwikkelingen goed te_ _volgen en de uitwerkingen in het Volkshuisvestingsprogramma goed te monitoren,_ _kan tijdig worden ingespeeld op eventuele veranderende omstandigheden._ _d)_ _De regionale beleidsdocumenten geven richting aan de lokale uitwerking (1)._
_e)_
3
_transformatie van bestaand vastgoed of verplaatsing van bedrijven of scholen._ _b)_ _Gezien de forse druk op de ruimte zien we kansen voor gestapeld bouwen passend bij de_
_omgeving. Zo blijft het buitengebied zo groen mogelijk en behouden we ook waardevolle_ _groene zones binnen de kernen._ _c)_ _Naar verwachting kunnen we met enkel inbreiding niet voldoende woningen realiseren._
_Daarom zetten we ons ervoor in dat het ook in de toekomst mogelijk blijft om - uiteraard_ _zo zorgvuldig mogelijk - potentiële locaties aan de randen van de bebouwde kom te_ _benutten. We zetten in op uitbreiding waar dit past bij de aanwezige kwaliteiten en_ _waarden._ _d)_ _Transformatie van vrijkomende agrarische bebouwing (boerderij) naar woningen_
_behoort ook tot de mogelijkheden. Zolang dit minimaal bijdraagt aan instandhouding_ _van de huidige omgevingskwaliteit en liefst zelfs tot verbetering leidt._ _3)_ _Nieuwe woonvormen zoals knarrenhofjes en tiny houses kunnen oplossingen bieden._ _4)_ _We maken het benutten van_ _bestaande woningbouw (9),_ _waaronder woningsplitsing,_ _mogelijk onder voorwaarden. We kijken naar meer mogelijkheden om grote woningen te_ _splitsen, om zo woningen te creëren zonder dat daar extra voor gebouwd hoeft te worden._ _5)_ _De centrale ambitie in het regionale woningmarktbeleid is het terugdringen van de druk op_ _de woningmarkt door een versnelling van de woningbouwproductie (Regionale_ _Investeringsagenda Regio Breda, RIA). Regionale afstemming met andere gemeenten en_ _provincie Noord-Brabant is gewenst._
Bovenstaande kaders (m.n. kader 1 in bovenstaande opsomming) sluiten aan bij de volgende motie: ‘ _Leefbaarheid van kleine kernen vereist het bouwen van voldoende woningen om de sociale en_ _maatschappelijke draagkracht, functies en voorzieningen in stand te houden en te versterken_ ’. Deze motie wordt dus meegenomen in de uitwerking van het volkshuisvestingsprogramma.
2. WONEN EN ZORG Dit thema gaat passend aanbod voor wonen en zorg, hoe omgegaan wordt met langer zelfstandig thuis wonen, het versterken van zorgzame buurten, de sociale basis en de clustering van voorzieningen.
Relevante vastgestelde kaders:
- _Wonen op maat voor iedere levensfase (8)._
- _Inzet op langer zelfstandig thuis wonen en clustering van voorzieningen (5)._
- _Versterken van de sociale basis in alle wijken en kernen (12)._
- _Geclusterde woonvormen als schakel tussen zorg en zelfstandigheid (6)._
- _Bundeling van (zorg)voorzieningen in de grotere kernen en inzet op behoud van de sociale_ _structuren in kleinere kernen (11)_
- _Voor verschillende vormen van wonen en zorg kiezen we voor een gebundelde spreiding._ _Enerzijds is clustering nodig om de zorg goed te kunnen verlenen en gedeelde ervaringen op te_ _kunnen doen. Anderzijds is spreiding belangrijk om gebruik te maken van bestaande sociale_ _structuren._
- _Samen met de dorpen zoeken we naar locaties om woon- zorgvoorzieningen te realiseren._
- _Woonzorgvoorzieningen willen in de grote kernen realiseren, zodat deze goed kunnen aansluiten_ _bij al bestaande (intramurale) zorgvoorzieningen._
- _Zorg in tijden van arbeidsschaarste (13). Stimuleren van innovatie en zelfredzaamheid_ _bevorderen._
- _Wederkerigheid als fundament voor een zorgzame gemeente (14)_
4
3. WONEN MET AANDACHT
ouderen, mensen met somatische of psychogeriatische klachten, mantelzorgverleners en ontvangers, uitstromers uit instellingen, woonwagenbewoners, arbeidsmigranten, studenten, daken thuislozen, jongeren en starters en spoedzoekers.
Relevante vastgestelde kaders:
- _De evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen werkt door in de gemeentelijke_ _woningbouwprogrammering (3)._
- _Gerichte spreiding voor een veerkrachtige wijk (7)_
- _In onze visie horen alle mensen erbij. We vinden het belangrijk dat er genoeg woningen zijn voor_ _mensen die zorg of hulp nodig hebben en voor bijzondere doelgroepen zoals spoedzoekers,_ _arbeidsmigranten en statushouders._
4. KRACHTIGE KERNEN Dit thema gaat over de gezonde toegankelijke woonomgeving, de openbare ruimte, de identiteit van de kernen, de bijbehorende voorzieningen, wonen in samenhang met werken en mobiliteit en de groene, klimaatadaptieve leefomgeving.
Relevante vastgestelde kaders:
- _We werken aan zorgzame gemeenschappen (4)_
- _De levendigheid, veilige bereikbaarheid en het verblijfsklimaat staan voorop. We willen de_ _zelfredzaamheid en de samenredzaamheid, die in onze lokale cultuur geworteld zit, blijven_ _ondersteunen met goede voorzieningen en accommodaties._
- _Altena investeert in een goede leefomgeving. Er is ruimte om elkaar te ontmoeten, de_ _leefomgeving is toegankelijk en veilig voor alle inwoners. We stimuleren inwoners om actief deel_ _te nemen aan de maatschappij (sociaal, verenigingen, sport, bewegen, betaald of onbetaald_ _werk). Ook wordt in Altena iedereen betrokken._
- _In de toekomst zien we onze centra als dorpsharten met een brede, multifunctionele en sociale_ _functie. Een plek gericht op ontmoeting (sport, muziek en samenkomst)._
- _De Openbare ruimtes richten we meer in voor sport, spelen en bewegen. We zorgen voor meer_ _groen en ruimte voor water, verbeteren de groenstructuren en het watersysteem, beschermen_ _waardevolle bomen en versterken de natuurbeleving._
- _Verdichten voor woningen nabij voorzieningen (10)._
- _We zullen niet in iedere kern voorzieningen van voldoende kwaliteit kunnen waarborgen. Daarbij_ _hebben we extra aandacht voor de toegankelijkheid van voorzieningen zodat iedereen mee kan_ _doen. We zien daarbij een netwerk van dorpen die elkaar aanvullen met een optimaal aanbod_ _voor Altena als geheel._
`o` _We houden de (kwaliteit van) voorzieningen in de grote kernen in stand en zorgen voor_
_het behoud van ontmoetingsfuncties. Ook de regionale functie van de grote kernen_ _willen we in de toekomst vergroten en versterken. De grote kernen vormen de basis van_ _het netwerk tussen de dorpen._
`o` _In de kleine kernen speelt specifiek de opgave voor het op peil houden van voldoende_
_voorzieningen en de kwaliteit hiervan. Dit bereiken we in de kleinere kernen door (de_ _kwaliteit van) voorzieningen in stand te houden en te zorgen voor het behoud van_ _ontmoetingsfuncties, zoals de basisvoorzieningen en scholen. Daar waar een_ _voorziening in een bepaalde kern niet in stand gehouden kan worden, helpt het netwerk_ _ons om de bereikbaarheid van eenzelfde voorziening in een andere kern te behouden._
5
_zeespiegelstijging, verzilting en duurzame (economische) ontwikkeling._
`o` _We zetten ons in voor duurzaam, energieneutraal, natuurinclusief en klimaatadaptief_
_wonen, zodat onze woningvoorraad zo toekomstbestendig mogelijk is. Hier liggen met_ _name uitdagingen in het aanpassen van de bestaande voorraad._
`o` _Energieneutraal en klimaatadaptief Altena. De ambitie is om in 2046 een CO2-neutrale_
_gemeente te zijn._
`o` _Dat betekent dat woningen makkelijk aanpasbaar worden naar andere doelgroepen als_
_de vraag in de toekomst verandert. Er liggen met name uitdagingen in het aanpassen_ _van de bestaande woningvoorraad. Maar ook in het klimaatadaptief maken van onze_ _leefomgeving in combinatie met inbreiding. We pakken als gemeente een stimulerende_ _en faciliterende rol bij initiatieven vanuit inwoners om hun eigen woning te_ _verduurzamen._
`o` _We gaan wijkgericht grootschalig verduurzamen. Bestaande woningen worden_
_klaargemaakt voor aardgasvrij wonen. Woning- en bedrijfsdaken benutten we zoveel_ _mogelijk voor zonnepanelen. Ook zullen we voor zowel herontwikkeling als nieuwbouw_ _normen stellen rondom klimaatadaptatie, waterrobuustheid, natuurinclusiviteit en_ _biodiversiteit._
`o` _Het watersysteem is in 2050 waterrobuust ingericht op extreem weer (droogte en_
_extreme regenval) met meer ruimte, zowel qua (water)oppervlak als in de bodem._
`o` _De randen van de grote kernen vormen een zoekgebied voor kleinschalige_
_energieprojecten._
6