Zwolle, 23 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
voorstel
Raadsbrief
Datum 9 september 2026
Onderwerp Raadsbrief actualisatie KGO-beleid (afdoening toezegging 1105) Versienummer 1
Portefeuillehouder Gerdien Rots
Samenvatting Het college actualiseert het gemeentelijke beleid voor de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving (KGO). Het huidige kader sluit onvoldoende aan op de maatschappelijke behoeftes veranderingen en opgaven in het buitengebied. Met de actualisatie wil het college meer duidelijkheid bieden aan initiatiefnemers en ruimte geven aan passende ontwikkelingen op erven en in het buitengebied, onder de voorwaarde dat deze aantoonbaar bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. De nieuwe werkwijze wordt gebiedsgericht, integraal en praktisch toepasbaar. Medeoverheden en belanghebbenden worden bij de uitwerking betrokken. Het college streeft ernaar het definitieve KGO-beleid voor de zomer van 2027 ter besluitvorming aan de raad voor te leggen.
Bijlagen
Openbaarheid
Openbaar Geheim
Wij stellen u voor kennis te nemen van:
1. Voorgestelde wijze van afhandeling van toezegging 1105 ‘Actualisatie KGO-beleid’ tijdens het raadsdebat van 8 juni 2026.
1/6
voorstel
Datum 9 september 2026
Inleiding De Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving is een belangrijk instrument voor ontwikkelingen in het Zwolse buitengebied. De systematiek maakt ontwikkelingen mogelijk wanneer daar een passende en aantoonbare verbetering van de omgevingskwaliteit tegenover staat. Het huidige gemeentelijke kader is verouderd en biedt onvoldoende houvast voor de groeiende diversiteit aan initiatieven en gebiedsopgaven.
In het coalitieakkoord is afgesproken het KGO-beleid samen met partners te actualiseren, zodat meer ruimte ontstaat voor passende ontwikkelingen op erven en in het buitengebied. Daarbij blijft leidend wat past bij de schaal, identiteit en leefkwaliteit van dorpen, buurtschappen en het buitengebied.
Met deze brief informeren wij u over de richting, inhoud en planning van de actualisatie. Hiermee geven wij tevens invulling aan de toezegging om de raad in het najaar van 2026 te informeren over de herijking en verruiming van het KGO-beleid.
Kader [Coalitieakkoord gemeente Zwolle;](https://www.zwolle.nl/naar-een-nieuwe-coalitie-coalitieakkoord-2026-2030-bouwen-op-zwolse-kracht) [Omgevingsvisie Zwolle;](https://zwolle.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/2bba0e0f-8605-4453-be23-22c689188de7?documentId=d9ae143b-f0f9-4778-a53e-3f9f4ff7a310&agendaItemId=87a3dd1e-0311-44b8-8de8-54ed880595ad) [Ruimtelijk Toekomstperspectief;](https://www.zwolle.nl/file/ruimtelijk-toekomstperspectief) [Provinciale Omgevingsvisie en Omgevingsverordening Overijssel;](https://www.overijssel.nl/onderwerpen/omgeving/omgevingsvisie-overijssel)
Kernboodschap Zwolle ontwikkelt een toekomstbestendig, gebiedsgericht en praktisch toepasbaar KGO-beleid dat ruimte biedt aan passende initiatieven en tegelijk zorgt voor aantoonbare maatschappelijke meerwaarde. De kwaliteit van landschap, natuur, water en bodem en de sociaal-economische kwaliteit van het gebied vormen daarbij het vertrekpunt. Dit is in lijn met provinciaal beleid.
2/6
voorstel
Datum 9 september 2026 Toelichting
_De beweging die we willen maken_
Van
Naar
Generiek KGO-instrument (en generieke referenties) met provinciaal werkboek (2009) als hulpmiddel voor maatwerktoepassing op locatieniveau.
Gebiedsgericht KGO-beleid met gebiedsgerichte referenties, met meer lokale afwegingsruimte binnen gezamenlijke afspraken tussen provincie en gemeente.
Terughoudendop stedelijke ontwikkeling in het buitengebied, tenzij compensatie op ruimtelijke kwaliteit.
Ontwikkelruimtemogelijk die past binnen ontwikkelperspectief voor een gebied (gebiedsprofiel omgevingsvisie), met een kwaliteitsimpuls op omgevingskwaliteit.
Balansmodel(gebiedseigen- gebiedsvreemd; schaal en impact; eigen belang vs maatschappelijk belang).
Ieder initiatief heeft maatschappelijke meerwaarde op landschap, bodem en water en/of sociaal-economisch passend bij het gebied.
Versnipperde kwaliteitsimpuls in gebied en soms gezochte investeringen op erfniveau.
Samenhangende kwaliteitsimpuls in gebied gericht op de belangrijkste opgaven.
Nauwelijks zicht op cumulatief effect van nieuwe functies en kwaliteitsinvesteringen.
Meeraan de voorkant keuzes maken wat passend/ambitie is voor het gebied.
Huidig KGO vraagt veel vakinhoudelijke kennis, daarmeeweinig intrinsieke motivatie bij initiatiefnemers om daadwerkelijk te realiseren.
Nut en noodzaak van KGO beter uit te leggen en benutten eigen Zwolse kracht vanuit gebied voor kwaliteitsimpuls.
_Van generiek naar gebiedsgericht_ De actualisatie verschuift het accent van een voornamelijk generieke beoordeling per erf naar een gebiedsgerichte beoordeling. De opgaven, kenmerken en ambities van het betreffende gebied bepalen mede welke ontwikkeling passend is en welke kwaliteitsbijdrage nodig is. De bestaande gebiedsprofielen voor het agrarisch landschap, het gemengd landelijk gebied en het natuurlandschap vormen hiervoor een belangrijke basis.
De nieuwe aanpak moet vooraf meer duidelijkheid geven. Initiatiefnemers weten daardoor beter welke ontwikkelingen kansrijk zijn en welke bijdrage aan de omgevingskwaliteit van hen wordt verwacht. Bij de beoordeling kijken we niet alleen naar landschappelijke inpassing, maar ook naar effecten op natuur, biodiversiteit, water en bodem, sociale samenhang, leefbaarheid en bereikbaarheid.
_Lessen uit de provinciale pilots_ Zwolle was één van de drie provinciale pilots voor gebiedsgerichte KGO. De pilots bevestigen dat gebiedsgericht werken meer samenhang kan brengen tussen afzonderlijke initiatieven en publieke opgaven. Belangrijke lessen zijn: formuleer gebiedsopgaven vooraf, werk met kwaliteitsbouwstenen per landschapstype, stel heldere criteria op, borg de samenhang met andere gebiedstrajecten en organiseer monitoring en evaluatie.
3/6
voorstel
Datum 9 september 2026 Daarnaast onderzoeken wij of een KGO-fonds wenselijk en haalbaar is. Een fonds kan uitkomst bieden wanneer een initiatiefnemer de vereiste kwaliteitsbijdrage niet doelmatig op of rond het eigen erf kan realiseren. De financieel-juridische uitwerking, uitvoerbaarheid en governance worden betrokken bij het definitieve beleidsvoorstel.
_Scope en producten_ De actualisatie omvat de KGO-systematiek, criteria voor kwaliteitswinst en een integrale toetsingssystematiek voor initiatieven in het buitengebied. Erftransformatie en wonen in het buitengebied zijn belangrijke onderdelen. Daarbij gaat het onder meer om vrijkomende agrarische bebouwing, woningsplitsing, hergebruik van bestaande bebouwing, familiewoningen, zorgconcepten op erven, erfdelen, ervenclusters en andere passende vormen van functieverandering. De actualisatie levert in ieder geval de volgende producten op:
| ▪ een analyse- en uitgangspu | untennotitie; | Col3 |
|---|---|---|
| ▪ een Zwols KGO-kader met | toetsingssystematiek; | |
| ▪ een handreiking voor erftra ▪ kaartbeelden en kwaliteitsp ▪ een financieel-juridisch kad | nsformatie in het buitengebied; rofielen voor landschappen en erven; er, inclusief een afweging over een KGO-fond | s; |
| ▪ een participatie- en implem ▪ een voorstel voor monitorin | entatiestrategie; g en periodieke evaluatie. | |
| _ebiedsuitwerkingen en lopende in_ | _ itiatieven _ gehele Zwolse buitengebied en staat l nitiatieven. Totdat nieuw beleid is vastgeste | os van afzonderlijke ld, worden initiatieven |
| e actualisatie geldt voor het biedsuitwerkingen en concrete i | e actualisatie geldt voor het biedsuitwerkingen en concrete i | e actualisatie geldt voor het biedsuitwerkingen en concrete i |
| oordeeld aan de hand van het g iden tot ongelijke behandeling e pende gebiedstrajecten betrokk | eldende beleid. Vooruitlopen op nog vast te s n precedentwerking. Waar relevant worden en bij de gemeentebrede actualisatie w | tellen KGO-beleid kan lessen en wensen uit e doen dit middels |
| tsproeven. | ||
| _otsproeven _ j de actualisatie van het KGO- hoeften, waaronder hergebruik v | beleid worden o.a. de in Herfte geïnventar an bestaande bebouwing, de wens voor int | iseerde initiatieven en ergenerationeel wonen |
Hiermee wordt invulling gegeven aan de gemaakte afspraak met (een vertegenwoordiging van) de inwoners van Herfte. Daarnaast hebben we ook initiatieven uit andere delen van het buitengebied in
| Col1 | Col2 |
|---|---|
| ogelijk gemaakt | . Zij worden benut om te toetsen of en - zo ja - onder welke voorwaarden dergelijke |
gebiedseigen initiatieven binnen het te actualiseren KGO-kader passend kunnen worden gemaakt. Daarbij worden ook de relatie met het volkshuisvestelijk en ruimtelijk beleid, de gebiedskenmerken en de vereiste kwaliteitsbijdrage betrokken.
De uitkomsten van deze botsproeven worden meegenomen bij de verdere uitwerking van de KGOsystematiek en de handreiking voor erftransformatie. Daarmee dragen de ervaringen uit Herfte en andere delen van het buitengebied bij aan een voor het gehele Zwolse buitengebied toepasbaar en gelijkwaardig beleidskader. Het door de gemeenteraad vastgestelde ruimtelijke beleid blijft daarbij leidend.
4/6
voorstel
Datum 9 september 2026 Maatschappelijk draagvlak & participatie De actualisatie vindt plaats in afstemming met onder meer de provincie Overijssel, buurgemeenten, het
Portefeuilleho trokken geme rtners en be Doelstelling
regeling AQUON 2024 uder A. Mollema entelijke disciplines. We organiseren minimaal twee participatiemomenten met langhebbenden. De opbrengsten gebruiken we bij de uitwerking van de Zichtbaar maken van de maatschappelijke waarde van de AWP en verbetering van uitstraling en landschappelijke inpassing.
biedsprofielen,
kwaliteitscriteria en uitvoeringsaanpak.
ommunicatie
ommunicatie
Bij de communicatie leggen we nadruk op transparantie en voorspelbaarheid: waarom KGO nodig is,
Geagendeerd elke ruimte het beleid biedt en welke bijdr Bij persstation Bergen op Zoom is de loca
Vergaderdatum age aan de omgeving bij een ontwikkeling wordt verwacht. tie ingericht als excursielocatie. Het gebouw en het terrein
e actualisatie draagt bij aan een klim
aatbestendige, natuurinclusieve en toekomstbestendige
twikkeling van het buitengebied. Wa
ter en bodem, biodiversiteit, landschap en zorgvuldig
ruimtegebruik worden integraal onderdeel van de beoordeling van initiatieven.
Financiën Voor de actualisatie van het KGO-beleid is incidenteel € 40.000 beschikbaar gesteld. Eventuele financiële gevolgen van de invoering van een KGO-fonds, monitoring of aanvullende uitvoeringscapaciteit worden uitgewerkt in het definitieve voorstel. Hierover worden geen onomkeerbare besluiten genomen voordat de raad het nieuwe beleidskader heeft behandeld.
Risico’s De belangrijkste risico’s zijn vertraging door veranderende rijks- en provinciale kaders, onvoldoende uitvoerbaarheid van de nieuwe systematiek en onduidelijkheid bij initiatiefnemers tijdens de overgangsperiode. Deze risico’s beperken we door tijdige afstemming met de provincie en uitvoerende disciplines, botsproeven met praktijksituaties, een helder overgangsregime en participatie met gebruikers van het beleid.
Vervolg Het KGO-beleid komt stapsgewijs tot stand. Eerst werken we het conceptbeleidskader, de handreiking en de financieel-juridische uitgangspunten uit. Vervolgens halen we via participatie en bestuurlijke afstemming inbreng op, waarbij de raad aan de voorkant aandachtspunten kan meegeven. Daarna toetsen we het beleid in de praktijk met botsproeven en bespreken we eventuele bestuurlijke dilemma’s in het college. Op basis hiervan stellen we het definitieve beleidsvoorstel op, dat naar verwachting vóór de zomer van 2027 ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd. Na vaststelling volgen de gebiedsgerichte toepassing en, na twee jaar, een evaluatie van de werking en resultaten.
Openbaarheid Deze raadsbrief en alle bijlagen zijn openbaar.
Burgemeester en wethouders van Zwolle,
5/6
voorstel
Datum 9 september 2026
burgemeester, Peter Snijders
secretaris, Dick Emmer
6/6