Zaanstad, 19 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 20 november 2026.
MOZARD ZAAKNUMMER PAGINA gemeente Zaanstad 10804195 1/3
Raadsinformatiebrief1
Onderwerp Indienen zienswijzen en lobbybrief aanvragen nieuwe scholen PO en VO Portefeuillehouder M. Doeves-de Boer Portefeuille Onderwijs
Aan de leden van de gemeenteraad Zaanstad,
Inleiding De Stichting Interregionaal Onderwijs Zaanstad en Stichting Islamitisch Onderwijs Noord- Holland hebben bij de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aanvragen ingediend voor bekostiging van een nieuwe islamitische basisschool en twee middelbare scholen in Zaanstad onder de namen Horizon Zaandam-Zuidoost, Horizon Lyceum en Fiducie College. Op grond van de Wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen heeft het college de mogelijkheid een zienswijze in te dienen bij de minister. Het college heeft van deze mogelijkheid gebruikgemaakt en drie separate negatieve zienswijzen afgegeven.
Het college onderschrijft het belang van keuzevrijheid en een divers onderwijsaanbod, maar is van oordeel dat onvoldoende aannemelijk is gemaakt dat sprake is van een duurzame aanvullende behoefte aan het uitbreiden van islamitisch onderwijs binnen de gemeente Zaanstad. Tegelijkertijd is het college bezig met een lobby richting de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om de negatieve gevolgen die de wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen heeft voor gemeenten onder de aandacht te brengen. De ingediende zienswijzen zijn daarmee in lijn met deze lobby.
Toelichting redenen en argumenten die hebben geleid tot een negatieve zienswijze Onvoldoende aangetoonde aanvullende onderwijsbehoefte Hoewel de aanvragen kunnen voldoen aan de wettelijke toetsingscriteria van het Rijk heeft het college twijfels of deze belangstelling zal leiden tot een duurzame aanvullende leerling populatie. Binnen Zaanstad bestaat reeds een omvangrijk aanbod van islamitisch primair onderwijs en daarnaast zijn uitbreidingen voorzien bij bestaande scholen om de verwachte groei te kunnen huisvesten. Hierdoor ontstaat op termijn capaciteit voor circa 1.200 leerlingen binnen het islamitisch basisonderwijs. Bij de laatste leerlingentelling hadden de huidige islamitische scholen gezamenlijk 524 leerlingen. De scholen zijn dus nog niet op de helft van de maximale capaciteit. Met het toevoegen van een nieuwe islamitische school zal de groei van het bestaande aanbod dempen. De vraag blijft immers hetzelfde. Alle islamitische scholen moeten bij het elfde kalenderjaar na het aanvragen voor het stichten van een nieuwe school de stichtingsnorm hebben behaald. Het is dus van belang dat het bestaande aanbod uitgroeit tot vitale scholen zodat zij hun stichtingsnorm behalen. Het college acht daarom onvoldoende aannemelijk dat een vierde school voorziet in een nieuwe aanvullende onderwijsbehoefte en verwacht eerder een herverdeling van leerlingen over bestaande voorzieningen.
Effecten op de vitaliteit van bestaande scholen Het college acht het van belang dat scholen beschikken over voldoende schaalgrootte om kwalitatief goed onderwijs, passend onderwijs en specialistische ondersteuning duurzaam te kunnen organiseren. Een verdere verdeling van leerlingen over meerdere scholen met dezelfde grondslag kan de vitaliteit van bestaande scholen onder druk zetten en leiden tot versnippering van middelen en expertise. Dit heeft uiteindelijk een negatieve weerslag op de ontwikkeling van de leerlingen en hun kansen om onderwijs te volgen op vitale scholen.
1Op deze raadsinformatiebrief volgt geen actie van de Agendacommissie. Wanneer u een onderwerp hieruit wilt bespreken dan kunt u dit doen door een raadsinstrument in te zetten. Bijvoorbeeld een rondvraag (primair gericht aan het college van B&W of een agenda-initiatief (primair gericht aan de collega fracties)). Vermeld altijd in het raadsinstrument: wat u wilt bespreken inclusief een korte concrete toelichting. MOZARD ZAAKNUMMER PAGINA gemeente Zaanstad 10804195 2/3
Lerarentekort Het primair en voortgezet onderwijs hebben ook in Zaanstad te maken met een aanhoudend tekort aan onderwijspersoneel. Een uitbreiding van het aantal scholen binnen dezelfde doelgroep kan leiden tot extra concurrentie om bevoegde leerkrachten en ondersteunend personeel. Het college acht dit een risico voor de kwaliteit en continuïteit van het onderwijsaanbod. Het Rijk heeft met de ontwikkelingen rondom de herziening van de kleine scholenregeling ook ingezet om versnippering van het onderwijsaanbod tegen te gaan.
Onderwijshuisvesting Daarnaast wijst het college op de aanzienlijke opgaven binnen onderwijshuisvesting. De komende jaren wordt geïnvesteerd in vervanging, uitbreiding en verduurzaming van diverse schoolgebouwen. Onverwachte aanvullende zorgplicht brengt aanvullende druk met zich mee op de beschikbare onderwijsaccommodaties en vergroot de complexiteit van de gemeentelijke huisvestingsopgave. Gemeenten krijgen geen extra middelen om huisvesting te organiseren voor nieuwe initiatieven, waardoor er aanspraak gemaakt moet worden op de reeds beperkte algemene middelen.
Kansengelijkheid De gemeente investeert samen met onderwijs- en maatschappelijke partners in het vergroten van kansengelijkheid. Het college acht het van belang dat scholen voldoende omvang en organisatorische kracht hebben om hierin duurzaam te kunnen investeren. Verdere versnippering van een beperkte doelgroep kan deze gezamenlijke inspanningen onder druk zetten.
Belangstellingmeting Onderdeel van de toetsingscriteria is het meten van de belangstelling bij ouders voor het stichten van een nieuwe school. Deze ouders moeten woonachtig zijn in een straal van 6 kilometer voor het PO en 15 kilometer voor het VO. Met deze afstanden worden ouders ver buiten de gemeentegrenzen bereikt, waarbij een overgroot deel van de doelgroep ook bereikt kan worden in het dichtbevolkte Amsterdam. Onduidelijk is hoeveel van de ouders daadwerkelijk hun kind(eren) aan zou melden voor desbetreffende onderwijsinstelling, maar met de fysieke barrière van het Noordzeekanaalgebied kan er wel reden zijn om aan te nemen dat er een vertekend beeld kan ontstaan bij het meten van de belangstelling.
Draagvlak Het college heeft de zienswijzen opgesteld vanuit zijn verantwoordelijkheid voor een toekomstbestendige onderwijsstructuur. In een bestuurlijk overleg hebben verschillende schoolbesturen en zorgen geuit over de gevolgen van verdere uitbreiding van het onderwijsaanbod binnen hetzelfde voedingsgebied. Daarbij wordt gewezen op de risico’s van versnippering van leerlingen, personeel, middelen en expertise, met mogelijke gevolgen voor de vitaliteit van bestaande scholen, de kwaliteit van het onderwijs en de gezamenlijke aanpak van maatschappelijke opgaven.
Daarnaast sluit de opstelling van het college aan bij de bredere inzet richting het Rijk om aandacht te vragen voor de effecten van de Wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen op gemeenten, met name op het gebied van onderwijshuisvesting, uitvoerbaarheid en de samenhang van het lokale onderwijslandschap. Het college constateert dat er begrip bestaat voor de waarde van keuzevrijheid in het onderwijs, maar dat tegelijkertijd bij betrokken partners substantiële zorgen leven over de noodzaak en meerwaarde van de aangevraagde scholen in relatie tot het bestaande en reeds geplande onderwijsaanbod.
Financiële en Juridische consequenties Deze raadsinformatiebrief heeft geen directe financiële consequenties. Op grond van de Wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen kan het college een zienswijze indienen bij de minister over een aanvraag voor een nieuwe school. Van deze mogelijkheid is gebruikgemaakt.
MOZARD ZAAKNUMMER PAGINA gemeente Zaanstad 10804195 3/3
Op het moment dat de minister van OCW besluit de aanvraag toe te kennen heeft de gemeente Zaanstad de zorgplicht om binnen 14 maanden te voorzien in huisvesting.
Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Niet van toepassing
Aanpak/uitvoering De initiatiefnemer is geïnformeerd over de inhoud van de zienswijze die door het college aan de minister is verzonden. Het college wacht de beoordeling van de aanvraag door het ministerie af.
Betreft Actieve informatievoorziening
Bijgaande stukken Zienswijze Fiducie College Zaanstad - Stichting Islamitisch Onderwijs Noord-Holland 10804195 Zienswijze Horizon Lyceum - Stichting Interregionaal Onderwijs Zaanstad 10804195 Zienswijze PO Horizon - Stichting Interregionaal Onderwijs Zaanstad 10804195 Lobbybrief Wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen 10804195
Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zaanstad,
drs. J. Hamming, burgemeester
mr. L. Graaff, gemeentesecretaris
Transactiebewijs iBabs digitale handtekening