Vijfheerenlanden, 20 oktober 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Vijfheerenlanden 2026-2030
Inhoudsopgave 1/2
Griffie (2) Rekenkamer
Inleiding Fier op reis Gemeentebestuur Kaderstellende rol
Vragenhalfuur Amendementen Raadsenquête/ raadsonderzoek
Nevenfuncties Burgemeester Commissieleden
Kennis paRaad
2
commissie Vertrouwens- commissie
BOB-model
Inhoudsopgave 2/2
Gast van de raad Inspreken
REGELGEVING
PRAKTISCHE ZAKEN ICT-voorzieningen
Gemeentewet Awb en Abbb’s
3
Gemeenteraad | Inleiding
De gemeenteraad staat aan het hoofd van de gemeente. De raadsleden worden
rechtstreeks gekozen door de inwoners van Vijfheerenlanden. Als hoogste
bestuursorgaan stelt de raad de kaders en de randvoorwaarden voor het bestuur van
de gemeente vast. (Raad gaat over het WAT: wat willen we bereiken voor onze
inwoners). De raad bestuurt dus op hoofdlijnen en het college voert als dagelijks
bestuur van de gemeente de besluiten van de raad uit en werkt binnen de door de
raad vastgestelde kaders (Het college gaat over het HOE: hoe gaan we dat dan
doen).
De gemeenteraad heeft een aantal instrumenten om zijn kaderstellende,
controlerende en volksvertegenwoordigende taken naar behoren te kunnen
uitvoeren. De raad wordt hierbij ambtelijk ondersteund door de griffie.
De 33 raadsleden zijn op dit moment verdeeld over 9 fracties. De fracties hebben ook
4
Gemeenteraad | FIER OP REIS! Het vervolg
Op 18 maart 2026 waren de gemeenteraadsverkiezingen.
Op die dag mochten de inwoners van de gemeente Vijfheerenlanden naar de stembus
om 33 mede inwoners te kiezen als gemeenteraadslid.
Op 1 april werd de nieuwe raad van de gemeente Vijfheerenlanden geïnstalleerd.
Daarmee begon een nieuwe raadsperiode van vier jaar.
Om deze vier jaar goed in te vullen, ging de nieuwe raad aan de slag met de vraag: wat
voor een raad willen wij zijn.
De zoektocht naar dat antwoord startte niet blanco. De voorgaande raad had een
zogenaamd overdrachtsdocument opgesteld. Een belangrijk onderwerp was het
koersdocument Fier op reis. In het overdrachtsdocument adviseerde de oude aan de
nieuwe raad om opnieuw een raadsbreed koersdocument vast te stellen. Vooral omdat
dit richting geeft aan de ontwikkeling die de raad wil maken. Een ontwikkeling van een
raad van een steeds groter wordende gemeente. Tot een omvang die veel vraagt van
raadsleden. Meer professionaliteit, meer sturing, zonder dat de herkenbaarheid en
toegankelijkheid verloren gaat.
[Deze uitgangspunten zijn verwerkt in het nieuwe koersdocument Fier](https://vijfheerenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/6f8dd9b8-995c-436c-8581-bac3d44c0b62)
[op reis 2026-2030. In grote lijnen lijkt die op het voorgaande](https://vijfheerenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/6f8dd9b8-995c-436c-8581-bac3d44c0b62)
koersdocument. Fier op reis 2026-2030 bestaat net als haar
voorganger uit drie delen: sturen, samenleven en samenwerken. De
ontwikkeling die de vorige raad heeft ingezet, is doorgezet. En er is
gekeken naar ruimte voor verbetering en ontwikkeling.
Op het gebied van sturen, blijft de RaadsRoutePlanner een belangrijk
instrument. Hiermee is de raad in staat om sturend te zijn in de
agendering van onderwerpen. Fier op reis 2026-2030 voorziet in een
verdere ontwikkeling van dit instrument. Voor wat betreft de
samenleving, blijft erop uit, het gemeentehuis uit, de gouden regel.
Maar er is een soort van democratische nazorg aan toegevoegd.
Anders gezegd: niet alleen voor het besluit gaan we met inwoners in
gesprek, maar ook daarna.
Het laatste punt: samenwerken, gaat niet alleen om omgangsvormen,
maar ook om methoden om efficiënter samen te werken met elkaar.
Zoals aangegeven: de omvang en complexiteit van de vraagstukken
van onze gemeente neemt toe. Efficiënt sturen op hoofdlijnen is een
must!
5
De gemeente kent drie bestuursorganen:
1. de gemeenteraad
[2.](https://www.vijfheerenlanden.nl/college-van-burgemeester-en-wethouders/) [het college (van burgemeester en wethouders)](https://www.vijfheerenlanden.nl/college-van-burgemeester-en-wethouders/)
3. de burgemeester.
[Op grond van artikel 125 Grondwet staat de gemeenteraad aan het hoofd van de](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0001840&hoofdstuk=7&artikel=125&z=2023-02-22&g=2023-02-22)
gemeente. Het dagelijks bestuur wordt gevormd door het college van burgemeester
en wethouders. De wethouders worden door de raad benoemd. De burgemeester
wordt door de koning benoemd voor een periode van zes jaar. Feitelijk bepaalt de
gemeenteraad via een voordracht wie burgemeester wordt.
Sinds de dualisering in 2002 heeft de raad zijn eigen ambtelijke ondersteuning, de
griffie en heeft er een aantal wettelijke instrumenten bijgekregen (zie dia 24 t/m 34).
Ook zijn de zogenoemde rollen van de raad versterkt. Daarbij hebben we het over de
kaderstellende, de controlerende en de volksvertegenwoordigende rol van de raad.
Voor een goed functionerend gemeentebestuur is de samenwerking binnen
de zogenoemde driehoek van burgemeester, gemeentesecretaris en griffier
van groot belang. De burgemeester verbindt bestuur, raad en organisatie,
de gemeentesecretaris adviseert het college en geeft leiding aan de
ambtelijke organisatie, en de griffier ondersteunt en adviseert de raad.
Vanuit hun eigen verantwoordelijkheid zorgen zij gezamenlijk voor
zorgvuldige besluitvorming, heldere processen en een goede
informatievoorziening.
Daarom wordt in Vijfheerenlanden geïnvesteerd in een sterke driehoek,
gebaseerd op open communicatie, onderling vertrouwen en respect voor
elkaars rol. Een goed functionerende driehoek versterkt de samenwerking
tussen raad, college en organisatie en vormt daarmee een belangrijke basis
voor een sterke bestuurscultuur en lokale democratie.
6
Volgens het dualisme voert het college de regels en plannen uit die de gemeenteraad
vaststelt. De gemeenteraad heeft daarmee een kaderstellende rol.
In deze rol klinkt door dat de raad op hoofdlijnen het beleid en de daarbij benodigde
[budgetten bepaalt. Daarmee geeft de gemeenteraad een opdracht mee aan het](https://www.vijfheerenlanden.nl/college-van-burgemeester-en-wethouders/)
[college. De richtlijnen gaan over wat wil de raad bereiken voor de samenleving, de](https://www.vijfheerenlanden.nl/college-van-burgemeester-en-wethouders/)
maatschappelijke doelen en het maatschappelijk effect.
Zo stelt de raad jaarlijks de begroting vast en stelt hij bijvoorbeeld
bestemmingsplannen vast en alle regels die binnen de gemeente gelden op een
bepaald beleidsterrein (gemeentelijke verordeningen en beleidsnota’s).
De raad stelt deze kaders meestal op voorstel van het college vast. Daarbij weegt de
raad de verschillende belangen af en kan hij afwijken van de voorgestelde plannen en
aanvullende regelgeving en/of plannen.
Waar gaat de raad wel over?
- Omgevingsvisie en omgevingsplannen
- Sociaal Maatschappelijke Agenda (Sociaal Domein)
- Armoedebeleid
- Begroting(swijzigingen)
- Subsidiebeleid en het maximale subsidiebudget
- Veiligheidsbeleid
- Algemene Plaatselijke Verordening (APV)
- Verkeerscirculatieplan en mobiliteit
- …….
Waar gaat de raad niet over?
- Waar een bankje in het park wordt geplaatst
- Toekennen wie welke subsidie krijgt
- Vergunningverlening op basis van de APV
- Waar een verkeersdrempel komt
- Wie een uitkering krijgt
- ……...
7
Deze rol komt erop neer dat de raad controleert of het college de door de raad
gestelde kaders (Kadernota, programmabegroting, verordeningen, aanvullende
beleidskaders) naar behoren uitvoert en een goed dagelijks bestuur van de gemeente
voert.
Om goed te kunnen controleren heeft de raad voldoende informatie nodig. Het
[college heeft daarom de zogenoemde actieve en de passieve informatieplicht:](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0005416&titeldeel=III&hoofdstuk=X&artikel=169&z=2026-06-04&g=2026-06-04)
- Actief: het college moet zich richting de raad verantwoorden over de gang van
zaken in de gemeente en daarbij zelf nadenken over welke informatie de raad
nodig heeft.
- Passief: als door de raad of een raadslid om informatie wordt gevraagd over het
bestuur van de gemeente, dan is het college verplicht deze informatie te
verstrekken.
Belangrijk voor de controle op de jaarstukken is de accountant. Deze wordt door de
raad benoemd en is een vaste adviseur van de auditcommissie. De auditcommissie
adviseert de gemeenteraad over (de uitvoering van) de financiële verordeningen,
rechtmatigheidscontrole en de behandeling van de jaarstukken.
De Rekenkamer Vijfheerenlanden doet onafhankelijk onderzoek naar het
gevoerde gemeentelijk beleid. De Rekenkamer bestaat uit drie
onafhankelijke leden.
Welke instrumenten kan de raad inzetten:
- Schriftelijke vragen
- Technische vragen
- Rondvraag
- Rekenkamer
- Auditcommissie
- Accountant
8
Dit is feitelijk geen echte rol: de raad is immers de volksvertegenwoordiging.
Deze rol gaat over het kunnen wegen van de belangen van inwoners in de
besluitvorming van de gemeenteraad. De raadsleden willen weten wat de inwoners
van Vijfheerenlanden belangrijk vinden. De gemeenteraad heeft in 2020 de
[Participatie- en inspraakverordening Vijfheerenlanden](https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR646379/1) vastgesteld en in 2026 de
[bijbehorende participatieverordening.](https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR646379)
De raad vindt burgerparticipatie een belangrijk onderwerp en werkt dit de komende
raadsperiode verder uit.
Op het VHL-plein kunnen inwoners in gesprek gaan met de raad om hun mening en
ideeën te delen. Er is een inspreekmoment en inwoners kunnen meepraten bij de
andere onderwerpen die geagendeerd staan. Inwoners kunnen contact houden door
een brief te sturen of individuele raadsleden en fracties te benaderen.
Ook organiseren fracties op allerlei manieren zelf contact met inwoners, door
politieke (thema)bijeenkomsten te organiseren, door langs de huizen te gaan of
mensen uit te nodigen voor een gesprek enz.
Nb.
De gemeenteraad vertegenwoordigt de hele gemeente en elk raadslid
hoort bij de besluitvorming altijd alle betrokken belangen te wegen.
Dus niet een belang van één inwoner of ondernemer of één groep.
[(Artikel 7 Gemeentewet)](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0005416&titeldeel=II&hoofdstuk=II&artikel=7&z=2026-10-01&g=2026-10-01)
9
Wanneer je benoemd wordt als raadslid door de voorzitter van het centraal
stembureau, leidt het volgende proces tot de installatie als raadslid:
1. Een door de raad geïnstalleerde vaste Commissie onderzoek geloofsbrieven
controleert of aan alle vereisten is voldaan:
I. De brief van de voorzitter van het centraal stembureau waaruit blijkt dat
de kandidaat tot raadslid wordt benoemd en een formulier waaruit blijkt
dat de kandidaat zijn benoeming aanvaardt;
II. Dat de persoon in de gemeente woont;
III. Dat hij/zij 18 jaar of ouder is;
IV. Een overzicht van nevenfuncties en/of openbare betrekkingen waaruit
[blijkt dat deze niet in strijd zijn met de in de artikel 13 van de](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0005416&titeldeel=II&hoofdstuk=II&artikel=13&z=2026-06-04&g=2026-06-04)
Gemeentewet genoemde functies die onverenigbaar zijn met het
raadslidmaatschap.
2. Bij een positief advies van de Commissie onderzoek geloofsbrieven besluit de
raad het raadslid toe te laten.
3. Het raadslid legt vervolgens in een raadsvergadering de verklaring en belofte, dan
wel de eed af. En gaat op zijn/haar plek in de raad zitten.
Nb.
- Een raadslid dat ontslag genomen heeft blijft in functie tot zijn/haar
opvolger in de raad toegelaten is. Het vertrekkend raadslid stemt
dus mee over de opvolger.
- Een raadslid kan zich voor maximaal 3 x 16 weken laten vervangen
wegens ziekte of zwangerschap.
10
Om ervoor te zorgen dat iedereen in het openbaar bestuur zijn rol op een zorgvuldige
en respectvolle manier uitoefent zonder belangenverstrengeling, is een aantal regels
opgesteld en zijn er afspraken gemaakt over integriteit. Integriteit is niet alleen een
kwestie van regels, maar zijn ook de onderlinge omgangsvormen.
Om de integriteit van gemeentebestuurders te versterken, stelt de Gemeentewet het
opstellen van gedragscodes verplicht. De raad stelt gedragscodes op voor de
raadsleden, voor de wethouders en voor de burgemeester. In deze gedragscodes
worden zaken geregeld als het vervullen van nevenfuncties, regels over verboden
handelingen, het omgaan met geheime informatie, het aannemen en melden van
geschenken, het gebruik van gemeentelijke voorzieningen en het declareren van
gemaakte kosten.
De Gemeentewet heeft ook bepaald dat de burgemeester de integriteit bevordert. In
de praktijk komt deze rol erop neer dat de burgemeester erop toeziet dat periodiek
over dit belangrijke thema in de raad en in het college wordt gesproken en dat in geval
van (vermoedens van) een integriteitsschending, de burgemeester daadkrachtig
optreedt.
11
Raadsleden zijn wettelijk verplicht om hun nevenfuncties openbaar te maken. Dit is
in 1994 ingevoerd om een transparant openbaar bestuur te bevorderen en de
integriteit van bestuurders te bewaken. Ook is deze openbaarmaking van belang voor
een goede politieke controle en een open debat over belang en wenselijkheid van
nevenfuncties. In 2023 is de wet nog verder aangescherpt door op te nemen dat de
nevenfuncties direct na benoeming of aanvaarding van een functie moet gebeuren.
Het raadslidmaatschap wordt door de wetgever gezien als hoofdfunctie.
Nevenfuncties zijn dus alle werkzaamheden en activiteiten die een raadslid uitvoert
naast het raadslidmaatschap. Dit kunnen betaalde banen zijn, maar ook
vrijwilligerstaken. Raadsleden zijn zelf verantwoordelijk voor het melden en openbaar
[maken van hun nevenfuncties, in Vijfheerenlanden wordt dit gepubliceerd op de wie-](https://vijfheerenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/People/Profiles/5d83bc1d-1728-4ea5-9c87-5b378932e99b)
[is-wie pagina op de website. Dit geldt ook voor commissieleden. Raads- en](https://vijfheerenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/People/Profiles/5d83bc1d-1728-4ea5-9c87-5b378932e99b)
commissieleden zijn dus zelf verantwoordelijk voor het openbaar maken van hun
nevenfuncties. Zij kunnen dit niet overlaten aan de griffier of de gemeente. Soms
moeten zij ook bekendmaken hoeveel zij met deze functies verdienen.”
[In de gedragscode van de gemeenteraad is een artikel opgenomen over belangen en](https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR716262)
nevenfuncties. Hierin staat dat een raadslid bij aantreden, maar ook tijdens de
zittingsperiode, plichtig is om naast de nevenfuncties ook alle (financiële) belangen
[te melden. Hierover kan contact worden opgenomen met de griffier.](mailto:k.goossens@vijfheerenlanden.nl)
Het raadslid kan relevante belangen hebben in bepaalde sectoren van de lokale
samenleving, niet alleen financiële, die aanleiding kunnen zijn tot (schijn van)
belangenverstrengeling. Het kan gaan om het bezit van effecten, aandelen, opties,
derivaten, vorderingsrechten, onroerend goed, bouwgrond en om financiële
deelnemingen in ondernemingen. In dit artikel wordt dus ook gedoeld op belangen
die niet financieel zijn. Voorbeelden zijn een terugkeergarantie of andere bijzondere
regelingen die het raadslid heeft na de beëindiging van het raadslidmaatschap.
12
De burgemeester heeft een bijzondere positie binnen de gemeente. Hij/zij is
voorzitter van de gemeenteraad, voorzitter en lid van het college en een apart
bestuursorgaan. Hij is belast met de handhaving van de openbare orde. In die rol kan
de burgemeester allerlei beslissen nemen. Verder is hij (wettelijk) vertegenwoordiger
binnen en buiten de gemeente. En heeft hij tot taak om de bestuurlijke integriteit van
de gemeente te bevorderen.
De burgemeester wordt voor een periode van zes jaar benoemd bij Koninklijk Besluit.
In het (her)benoemingsproces speelt de gemeenteraad een belangrijke rol. De raad
stelt uit zijn midden een vertrouwenscommissie aan die de (her)benoeming, maar
ook de jaarlijkse klankbordgesprekken voorbereid en begeleid.
Als voorzitter van de gemeenteraad zit de burgemeester de raadsvergadering voor. De
burgemeester heeft als voorzitter van de gemeenteraad vooral een onafhankelijke,
procedurele rol. Hij bewaakt dat het democratische debat ordelijk, eerlijk en
zorgvuldig verloopt.
De burgemeester is geen raadslid en heeft dus geen stemrecht.
Bij afwezigheid van de burgemeester zit de plaatsvervangend voorzitter van de
raad voor. Die wordt door de raad benoemd.
[De huidige plaatsvervangend voorzitter is benoemd tijdens de raadsvergadering](https://vijfheerenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/75a08149-e087-4c11-8433-42dfa88fd445)
van 7 juli 2026.
13
Ter ondersteuning van het raadswerk, mogen alle fracties commissieleden laten
benoemen door de raad. Fracties met drie of minder raadszetels mogen drie
commissieleden laten benoemen, fracties met vier of meer zetels mogen twee
commissieleden laten benomen.
Commissieleden mogen deelnemen aan de commissievergaderingen, VHL-plein,
kennis paRaad sessies en werkbezoeken van de raad, maar ook optreden als
raadsrapporteur voor Gemeenschappelijke Regelingen. Commissieleden krijgen voor
het bijwonen van vergaderingen op vaste commissieavonden, het VHL-plein, Kennis
paRaad en als raadsrapporteur een vastgestelde vergoeding per vergadering. De
griffie registreert de aanwezigheid en stuurt deze door naar de salarisadministratie
voor de uitbetaling van deze vergoeding per kwartaal.
Commissieleden kunnen meedenken over en meeschrijven aan schriftelijke vragen,
amendementen en moties, maar kunnen deze niet formeel indienen. Ze worden
ondertekend door een raadslid. Commissieleden mogen wel, ter voorbereiding op
een commissievergadering en over overige onderwerpen, technische vragen stellen.
Commissieleden worden tijdens een raadsvergadering geïnstalleerd na het
afleggen van de verklaring en belofte of de eed.
14
In Vijfheerenlanden werken we op verschillende gebieden samen met andere
gemeenten of partners omdat sommige taken vragen om meer schaal,
specialistische kennis of continuïteit dan de gemeente zelf kan bieden. Maar ook
[omdat het wettelijk verplicht is (zoals de Veiligheidregio, de regionale GGD en de](https://vru.nl/wij-zijn-de-vru/)
[omgevingsdienst). Samenwerking kan dan de kwaliteit verhogen, risico’s delen en](https://www.odu.nl/)
kosten beperken. Deze samenwerkingen heten ook wel verbonden partijen waarbij
de Gemeenschappelijke regelingen (GR-en) de bekendste vorm zijn.
Verbonden partijen zijn onmisbaar voor de uitvoering van gemeentelijke taken, maar
ze zetten invloed op beleid, budget en verantwoording ook verder van de raad.
Daarom heeft Vijfheerenlanden een Nota Samenwerking en een Sturingsstrategie
Samenwerkingen.
De Nota Samenwerking beschrijft het waarom, met wie, hoe en wanneer de
gemeente samenwerkt ook om de raad te helpen afwegingen te kunnen makend wat
het beste is voor de inwoners. Passende sturing en beheersing van bestuurlijke en
financiële risico’s staan daarbij centraal.
De Sturingsstrategie Samenwerkingen vertaalt het kader naar concrete
sturingsinstrumenten voor de raad en afspraken over informatievoorziening.
Zo kan de raad tijdig kaders stellen, de voortgang volgen, waar nodig bijsturen
en zijn controlerende rol versterken.
Daarnaast is een samenwerking gestart met alle Utrechtse gemeenten om de
raden nog beter in positie te brengen. De samenwerking heeft geleid tot meer
betrokkenheid van raden bij regionale processen en meer aandacht voor
invloed op de P&C-cyclus, beleidsvorming en het gebruik van
raadsinstrumenten mede door de inzet van een raadsadviseur die specifiek
werkt voor alle gemeenten op het gebied van regionale samenwerkingen.
15
De raadsgriffie is de belangrijkste adviseur en ondersteuner van de gemeenteraad.
De gemeenteraad is werkgever van de raadsgriffie. Het is belangrijk om als raad vast
te stellen wat voor raad je wilt zijn om vervolgens te kunnen bepalen hoe de ideale
griffie voor de gemeenteraad eruit dient te zien. Het is ook belangrijk dat alle
raadsleden zich realiseren dat zij werkgever zijn van de griffier en de overige op de
griffie werkzame personen.
Via de werkgeverscommissie wordt praktische invulling gegeven aan deze taak. De
werkgeverscommissie voert tenminste tweemaal per jaar gesprekken met de griffier
over zijn/haar functioneren en de gang van zaken op de griffie.
Samenstelling werkgeverscommissie:
- T.P. de With (voorzitter)
- P. van Hemert
- M.G.M. de Jong- Middelkoop
- J.W. van de Velden
De burgemeester is adviseur.
16
De vertrouwenscommissie is een besloten commissie van raadsleden rond de
burgemeester. De belangrijkste taak van deze commissie is het voorbereiden van de
(her)benoeming van de burgemeester. Zij spreekt en beoordeelt kandidaten voor een
nieuwe burgemeester en adviseren de raad over de aanbeveling aan de minister.
Daarnaast bereidt zij een eventuele herbenoeming voor en heeft periodieke
klankbordgesprekken met de burgemeester.
Vergaderingen, kandidaten, gesprekken en documenten van de
vertrouwenscommissie zijn geheim. Die geheimhoudingsplicht blijft ook gelden
nadat de commissie is opgeheven. In Vijfheerenlanden bestaat de
vertrouwenscommissie uit alle fractievoorzitters. De commissie wordt door een van
hen voorgezeten.
[In de verordening op de vertrouwenscommissie is de samenstelling en de werkwijze](https://vijfheerenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/ff77e3db-1522-4ef4-ae6a-83d972a50790?documentId=223e3092-92ed-4105-be6d-fcfcbefe0717&agendaItemId=c078baba-9f56-413b-81e8-6476c1bc24da)
vastgelegd van de commissie vastgelegd.
De besluitvorming in Vijfheerenlanden volgt het BOB-model: beeldvorming,
oordeelsvorming, besluitvorming.
1. Beeldvorming _:_ De beeldvormende fase is bedoeld om een goed beeld te vormen
van raadsvoorstellen zodat duidelijk is waar het voorstel over gaat en welk besluit
aan de raad gevraagd wordt. Beeldvorming gebeurd op basis van
raadsvoorstellen, technische vragen en eventueel een extra toelichting tijdens het
VHL-plein of in een technische sessie. Op het VHL-plein kunnen ook inwoners
hun mening en ideeën meegeven. Ook kunnen raads- en commissieleden zelf
met belanghebbenden praten om informatie op te halen.
2. Oordeelsvorming: Vindt plaats in een van de drie commissies. Tijdens deze
besprekingen verwoorden fracties hun standpunten, maar is het de bedoeling
ook de verschillen met andere fracties te verkennen en misschien wel te
overbruggen. In de commissie kondigen fracties ook aan of ze een motie of
amendement willen indienen bij een voorstel. In dat geval wordt het als
bespreekstuk doorgeleid naar de raadsvergadering. Zo niet dan kan het in de raad
als hamerstuk worden afgedaan.
Een onderwerp kan ook zonder raadsvoorstel opiniërend worden besproken in de
commissie. Dit kan met een opinievoorstel op verzoek van het college, griffie of
een of meer fracties.
3. Besluitvorming _:_ In de raadsvergadering wordt gedebatteerd en
besloten over het raadsvoorstel, de amendementen en de moties.
Vergaderdagen
De commissies van Vijfheerenlanden vergaderen op dinsdag (commissie
RWD), woensdag (commissie WOS) en donderdag (commissie AZ). De
gemeenteraad vergadert in principe standaard op donderdagen.
Agendering voorstellen
De agendacommissie bepaalt namens de gemeenteraad hoe de
agenda’s van deze vergaderingen eruit zien en wanneer raadsvoorstellen
[worden ingepland. De agendacommissie stelt de vergaderkalender voor](https://vijfheerenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Details/a62569dd-5cbd-40c5-8939-70bbeb33635f)
de vergaderingen op en stuurt deze voor instemming naar de raad.
18
De agendacommissie tevens Presidium bestaat uit de fractievoorzitters en de vice voorzitter van de raad. De vice-voorzitter van de raad is de onafhankelijk voorzitter. De
voorzitter van de raad is adviseur. De griffier is adviseur en secretaris.
De taken van de agendacommissie zijn:
- Het voorbereiden en vaststellen van voorlopige agenda’s van de raad- en
commissievergaderingen;
- Het vaststellen van de vergadercyclus van de raad- en raadscommissies (de
jaarplanning);
- [Het vaststellen van extra vergaderingen (art. 17 lid 2 Gemeentewet) op verzoek van](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0005416&titeldeel=II&hoofdstuk=II&artikel=17&z=2026-10-01&g=2026-10-01)
de burgemeester of tenminste 1/5 [e] van het aantal raadsleden (= 6);
- Bespreken van de RaadsRoutePlanner (RRP) i.v.m. spreiding werkdruk en gewenst
voorbereidings- en besluitvormingsproces;
- Bespreken opzet en programma VHL-plein.
Agenderingsverzoek
Raadsleden/fracties kunnen de agendacommissie verzoeken een onderwerp in de
commissie te agenderen voor een opiniërende bespreking om te peilen hoe
andere fracties over een onderwerp denken. De uitkomst daarvan kan
evt. leiden tot een vervolgactie, zoals een motie, amendement of
initiatiefvoorstel.
Nb.
- Bij grote en/of complexe onderwerpen buigt een KSG (Klein Slim
Groepje: ca 3 raadsleden, ambtelijke ondersteuning en wethouder)
zich op verzoek van de agendacommissie/presidium over het
gewenste proces.
- Gebruik de griffie als sparringpartner bij het opstellen van je
opiniërende nota.
- Bij de vergaderstukken staat de laatste versie van de
RaadsRoutePlanner (RRP).
19
Elke maand organiseert de gemeente Vijfheerenlanden het VHL plein. Voor
raadsleden is dit een onderdeel van de Beeldvorming. Het VHL-plein bestaat uit twee
delen:
- Het eerste onderdeel is het inspreekuur. Hier kunnen inwoners of andere
belanghebbende de raads- en commissieleden laten weten hoe ze over een
bepaald onderwerp denken of ideeën meegeven. Dit kan gaan over voorstellen die
in de komende commissies en raad behandeld worden, maar ook over eigen
onderwerpen die de inspreker met de raad wil delen.
- In het tweede onderdeel van het VHL-plein worden raads- en commissieleden
geïnformeerd over allerlei onderwerpen. Dit kan op allerlei manieren, bijv. door
presentaties, interactieve gesprekken, een markt met standjes van betrokken
organisaties. Inwoners en andere belangstellenden zijn welkom om te luisteren,
vragen te stellen en mee te praten.
Nb.
Het VHL-plein is niet politiek. Er wordt géén debat gevoerd, wel kunnen
raads- en commissieleden verhelderende vragen stellen. Daarmee
krijgen ze meer kennis over het onderwerp en een beeld van de betrokken
belangen.
Raadsleden kunnen de informatie van het VHL-plein later wel gebruiken
om vragen te stellen aan het college, een motie of amendement in te
dienen, een initiatiefvoorstel te maken of een interpellatiedebat te
voeren.
20
In de drie raadscommissies worden de raadsvergaderingen voorbereid. Hun
werkvelden zijn als volgt verdeeld:
1. Algemene zaken (AZ): Bestuur, organisatie en representatie, regionale
samenwerking, veiligheid, openbare orde en toezicht, financiën, wijk- en
kerngericht werken, communicatie en participatie, toerisme en recreatie, kunst,
cultuur en erfgoed, economie.
2. Ruimte, wonen en duurzaamheid (RWD _)_: Ruimtelijke ordening, wonen,
grondexploitaties en vastgoed, duurzaamheid en milieu, verkeer en vervoer,
openbare werken, circulariteit.
3. Welzijn, onderwijs en sport (WOS): Volksgezondheid en welzijn, onderwijs,
sport, jeugd/jeugdzorg, arbeid en inkomen, integratie en inburgering, inclusie en
emancipatie.
De voorzitters van de commissies zijn raadsleden en worden benoemd door de raad.
De vaste voorzitters van de commissies zijn:
- AZ Soemya Amghar en Monique van der Broek
- RWD Marcel Verweij
- WOS Ridvan Elmaci
Vooraf:
- Publicatie agenda en stukken is 7 werkdagen voor commissie
- Technische vragen fracties: schriftelijk uiterlijk 3 hele werkdagen
voor de betreffende vergadering (commissies en raad) de dag van
indienen telt niet mee. Antwoorden uiterlijk 24 uur voor vergadering.
[Zie art. 11 RvO raadscommissies.](https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR767418)
21
De commissievergaderingen kennen een aantal vaste onderdelen. Deze zijn;
1. Opening
2. Vaststellen (agenda, verslag en toezeggingenlijst)
3. Mededelingen (commissie, college en samenwerkingen)
4. Ter opiniering
5. Ter advisering
6. Rondvraag en sluiting
Onder agendapunt 4 worden Opiniestukken geagendeerd die dienen om in een vroeg
stadium input van de raad op te halen, zonder dat er een besluit voorligt. De indiener
(college, griffie of fractie) introduceert het onderwerp, waarna commissieleden
verhelderende vragen kunnen stellen. Vervolgens krijgen alle fracties in de eerste
termijn maximaal vijf minuten spreektijd, waarbij interrupties mogelijk en zelfs
wenselijk zijn.
Onder agendapunt 5 worden voorstellen die voor besluitvorming zijn voorgelegd aan
de raad geagendeerd. De stukken zijn in 3 categorieën ingedeeld; hamer-,
bespreekstukken A en B. De deling van A- en B-stukken geeft de raad inzicht in de
benodigde behandeltijd en helpt de raad regie te houden op de agenda.
Bespreekstukken B zijn voorstellen met een beperkter belang of waarover meer
consensus bestaat. Fracties die het woord willen voeren melden dit vooraf. Alleen
deze fracties spreken in de eerste termijn, met een spreektijd van maximaal drie
minuten. De verdere behandeling verloopt hetzelfde als bij A-stukken.
De bespreekstukken worden afgesloten met een advies voor behandeling in de
raadsvergadering.
Nb. Gebruik de commissievergadering niet alleen om je eigen standpunt te
verwoorden, maar ook de verschillen met andere fracties te verkennen en
[misschien wel te overbruggen. Link naar kennis PaRaad-sessie 14 maart](https://portal.ibabs.eu/Agenda/View/c8411d6b-3083-42b8-9aed-092e185295fe)
‘23.
22
Hamerstukken worden zonder bespreking doorgestuurd naar de raadsvergadering
en daar als hamerstuk vastgesteld.
Bespreekstukken A zijn voorstellen met een groter politiek, bestuurlijk of
maatschappelijk belang waarover de raad een uitgebreider debat wil voeren.
Hiervoor gelden de reguliere vergaderregels (1
e termijn; 5 minuten spreektijd per
fractie, geen interrupties, 2
e termijn geen tijdslimiet en interrupties mogelijk).
Het slot van de vergadercyclus is altijd de raadsvergadering. Dan neemt de
gemeenteraad alle besluiten. De raadsvergadering kent een aantal vaste onderdelen:
1. Opening
2. Vaststellen agenda, besluitenlijst, motiemonitor, geheimhoudingsregister en
voortgang aanbevelingen rekenkamer (VAR).
3. Mededelingen
4. Lijst ingekomen stukken
5. Hamerstukken
6. Bespreekstukken
7. Motie vreemd aan de orde
8. Besloten deel vergadering (indien nodig)
9. Sluiting
De raadsvergadering wordt voorgezeten door de burgemeester of (in zijn afwezigheid)
door de plaatsvervangend voorzitter, een raadslid. In Vijfheerenlanden is dat Evert
Geluk.
De griffier is aanwezig om het verloop van de vergadering te stroomlijnen. De griffier
ondertekent samen met de burgemeester alle besluiten.
Nb.
- Tijdens de raadsvergadering is met name ruimte voor debat over de
aangekondigde amendementen en moties.
Deel je amendementen en moties ruim voor de raadsvergadering.
Dan is er voldoende tijd voor afstemming met andere fracties en kan
iedereen (raad en college) zich goed voorbereiden op het debat.
- Vertel vooral wat jou discussiepunten zijn en bevraag andere
fracties hierop. Waar zit gezamenlijke ruimte om een voorstel te
verbeteren of aan te vullen? Vragen aan het college zijn hier ook op
gericht.
- Een stemverklaring is een korte verklaring (ca. 3 regels), waarin je
toelicht waarom jij zo wil stemmen over een voorstel (vaak een
dilemma).
23
Raadsleden kunnen aan het college (of aan de burgemeester) schriftelijke vragen
stellen. Deze vragen worden vaak naar aanleiding van actuele berichtgeving over
Vijfheerenlanden (lokaal, regionale en/of landelijk) gesteld, ontwikkelingen in
Vijfheerenlanden of naar aanleiding van een raadsinformatiebrief (RIB) van het
college, maar kan ook een vraag zijn naar inlichtingen bijvoorbeeld de opvatting en/of
afweging van het college of een politiek vervolg op technische vragen.
In tegenstelling tot technische vragen, hebben schriftelijke vragen een politieke
functie. Ze vragen naar een opvatting, een beleidskeuze, afweging, het waarom. Dit in
tegenstelling tot technische vragen, die meer feitelijk van aard zijn.
Schriftelijke vragen kunnen een opmaat zijn voor het gebruik van andere
raadsinstrumenten, zoals een motie vreemd of een initiatiefvoorstel. In dat geval kan
een fractie eerst schriftelijk informatie inwinnen over bijvoorbeeld de handelswijze
van de gemeente/het college en de afwegingen die zijn gemaakt en dient ze,
afhankelijk van de beantwoording, bijvoorbeeld een motie in (waarmee een uitspraak
van de raad wordt afgedwongen).
Schriftelijke vragen kunnen ook gebruikt worden om een (schriftelijke)
toezegging te ontlokken aan het college.
Schriftelijke vragen worden door een raadslid bij de griffie ingediend. De
griffie stuurt de vragen door naar het college en zorgt voor het, via iBabs
informeren van de raadsleden. Het college beantwoordt de vragen
binnen 15 werkdagen schriftelijk. Soms is mondelinge beantwoording in
de raad ook mogelijk. De beantwoording wordt met tussenkomst van de
griffie zo spoedig mogelijk op iBabs gepubliceerd.
24
Naast schriftelijke vragen kunnen raadsleden ook vragen stellen over een onderwerp
op de agenda (bijvoorbeeld een raadsvoorstel) of over een onderwerp of project
buiten de agenda. Wanneer deze vragen feitelijk en/of juridisch van aard zijn en (dus)
door een ambtenaar kunnen worden beantwoord, is sprake van technische vragen.
Het stellen van technische vragen is een vorm van ambtelijke bijstand.
Technische vragen over een onderwerp op de agenda
Technische vragen zijn feitelijk/juridisch en kunnen door een ambtenaar beantwoord
worden. Zij worden tenminste 3 werkdagen voorafgaand aan de vergadering per email
gesteld, de dag van indiening wordt niet meegeteld. Beantwoording volgt uiterlijk 24
uur voor de vergadering. De vragen en antwoorden zijn openbaar en worden
gekoppeld aan het betreffende agendapunt.
Technische vragen over een onderwerp buiten de agenda (Overige
technische vragen)
Wanneer raadsleden of commissieleden meer (feitelijke) informatie
nodig hebben over een onderwerp buiten de agenda, kunnen ze daar
ook technische vragen over stellen. Dat kan via de griffie. De
antwoorden worden zo spoedig mogelijk gegeven, uiterlijk binnen 5
werkdagen, de dag van indiening wordt niet meegeteld. Deze overige
technische vragen worden in principe anoniem aan het college
doorgestuurd. De vragen en antwoorden worden alleen met
toestemming van de vragensteller gepubliceerd.
Nb.
Gebruik voor het opstellen van technische vragen het
daarvoor bestemde sjabloon. Op te vragen bij de
[griffie@vijfheerenlanden.nl](mailto:griffie@vijfheerenlanden.nl)
25
| Aanvang commissie/raad | Deadline technische vragen |
|---|---|
| Maandag 20.00 uur | Dinsdag |
| Dinsdag 20.00 uur | Woensdag |
| Woensdag 20.00 uur | Donderdag |
| Donderdag 20.00 uur | Vrijdag |
Rondvraag commissies
Het laatste agendapunt van elke commissievergadering is de rondvraag. Er zijn geen
formele regels voor. De afspraak is dat hier vragen gesteld kunnen worden ter
afsluiting van de vergadering, waar kleine (politieke) zaken nog even aangekaart
kunnen worden die direct te beantwoorden zijn en waar geen discussie over gevoerd
wordt. De vragen zijn dus kort, urgent en makkelijk te beantwoorden.
Vragenhalfuur voorafgaand aan de raad
Het vragenhalfuur een politiek instrument voor raadsleden om een urgent en vreemd
aan de orde punt te bespreken/vragen over te stellen. Het vragenhalfuur start om
19.30 uur. Onderwerpen hiervoor worden 24 uur tevoren bij de griffier gemeld. De
voorzitter kan het onderwerp in overleg met de griffier weigeren als:
- Het onderwerp niet voldoende nauwkeurig is aangegeven.
- Het onderwerp niet ‘vreemd aan de orde’ is.
- Het onderwerp niet dermate spoedeisend is, dat schriftelijke vragen of reguliere
behandeling in commissies/raad niet mogelijk is.
26
Een ander bekend raadsinstrument is een amendement (een wijzigingsvoorstel). Het
college legt de raad raadsvoorstellen voor met daarin een gevraagde beslissing,
oftewel een ontwerp-raadsbesluit. Raadsleden kunnen de raad met een
amendement voorstellen het ontwerpbesluit te wijzigen.
Een amendement moet naadloos kunnen worden verwerkt in het ontwerp raadsbesluit. De toelichting van het college in het raadsvoorstel bij het ontwerp raadsbesluit kan (uiteraard) niet worden gewijzigd.
Besluitvorming over amendementen vindt plaats vóór de besluitvorming over het
ontwerp-raadsbesluit. Wanneer een amendement wordt aangenomen, wordt
daarmee het ontwerp-raadsbesluit automatisch gewijzigd. Er wordt vervolgens over
het geamendeerde voorstel gestemd. De griffie plaatst het gewijzigde en
ondertekende raadsbesluit bij de vergaderstukken op de website van de
gemeenteraad.
Soms worden meer amendementen met dezelfde strekking ingediend. Er wordt dan
eerst over het meest verstrekkende amendement gestemd.
Nb.
- Gebruik voor het opstellen van een amendement het daarvoor
[bestemde sjabloon. Op te vragen bij de griffie@vijfheerenlanden.nl](mailto:griffie@vijfheerenlanden.nl)
- Kondig je amendement tijdig aan, bijvoorbeeld bij de
oordeelsvorming in de commissievergadering. Zo kan al met andere
woordvoerders worden gesproken en afgestemd. Op die manier
vergroot je het draagvlak voor je amendement.
27
Een ander belangrijk middel voor raadsleden om invloed uit te oefenen is een
zogenoemde motie. Met een motie kan je de raad een mening of gevoelens laten
uitspreken over een bepaald onderwerp. Vaak wordt dan ook het college of raad
gevraagd om iets te doen. Het college (en de ambtelijke organisatie) voeren de motie
uit.
Een motie heeft de vorm en het karakter van een raadsbesluit. Het college kan
theoretisch gezien weliswaar besluiten een motie niet uit te voeren, maar dit kan
uiteraard (ongewenste) politieke gevolgen hebben. De meeste moties worden bij de
behandeling van een raadsvoorstel ingediend als aanvullend verzoek. Besluitvorming
over dergelijke moties vindt ná besluitvorming over het raadsvoorstel plaats. Een
motie kan tot aan de stemming erover worden ingetrokken.
Moties die niet bij de behandeling van een geagendeerd onderwerp (raadsvoorstel)
worden ingediend, worden ‘moties vreemd aan de orde van de dag’ genoemd. Moties
vreemd worden doorgaans aan het einde van de vergadering behandeld.
[Alle moties worden in ‘Ibabs - overzicht moties’ opgenomen. In de](https://portal.ibabs.eu/ListReport/View/22b0c713-466d-45ab-af03-09225e208aab)
raadsvergadering wordt de Motiemonitor vastgesteld. Hierin geeft het
college een toelichting op de stand van zaken en of ze al zijn afgedaan.
De raad stemt in met de afdoening. Ook is er gelegenheid vragen te
stellen over de voortgang.
Nb.
- Gebruik voor het opstellen van een motie het daarvoor bestemde
[sjabloon. Op te vragen bij de griffie@vijfheerenlanden.nl](mailto:griffie@vijfheerenlanden.nl)
- Kondig je motie tijdig aan, bijvoorbeeld bij de oordeelsvorming in de
commissievergadering. Zo kan al met andere woordvoerders
worden gesproken en afgestemd. Op die manier vergroot je het
draagvlak voor je motie.
28
De meeste raadsvoorstellen worden door het college aan de raad voorgelegd.
Raadsleden kunnen echter zelf ook een raadsvoorstel indienen, een zogenoemd
initiatiefvoorstel.
Voor het opstellen van een initiatiefvoorstel kun je advies vragen bij de griffie, maar je
kunt daarnaast ook aanspraak maken op ambtelijke bijstand. Een verzoek hiervoor
loopt ook via de griffie.
Een initiatiefvoorstel wordt schriftelijk aan de agendacommissie gestuurd. Deze
biedt dit zo spoedig mogelijk aan het college aan voor een zienswijze. Het college
heeft daarvoor 30 dagen de tijd.
De agendacommissie plaatst het initiatiefvoorstel vervolgens op de agenda van de
eerstvolgende raadsvergadering. In de praktijk wordt het voorstel ook in een
commissie besproken.
De indiener van het initiatiefvoorstel kan deze intrekken totdat besluitvorming door
de raad daarover is afgerond.
Zie bijvoorbeeld
[•](https://portal.ibabs.eu/Document/AgendaItem/df01b028-57de-4edf-ba12-4e1d699f0a46/6ccd0742-6013-409b-a83c-0d82e7d5cb70/871874c0-56ea-41e4-a218-248d05a1403f) [Initiatiefvoorstel Camperplaatsen bij de boer](https://portal.ibabs.eu/Document/AgendaItem/df01b028-57de-4edf-ba12-4e1d699f0a46/6ccd0742-6013-409b-a83c-0d82e7d5cb70/871874c0-56ea-41e4-a218-248d05a1403f)
[•](https://portal.ibabs.eu/Document/AgendaItem/5c7bf49b-59e9-4d5b-858a-3e839280755d/36ea469f-4923-449f-85db-376c9a95c978/0141c5db-f655-456a-b558-d560868783b5) [Initiatiefvoorstel Ongeadresseerd drukwerk](https://portal.ibabs.eu/Document/AgendaItem/5c7bf49b-59e9-4d5b-858a-3e839280755d/36ea469f-4923-449f-85db-376c9a95c978/0141c5db-f655-456a-b558-d560868783b5)
[•](https://portal.ibabs.eu/Document/AgendaItem/44908627-5108-42fe-9d79-69773bf37caf/19553ddc-21c3-427a-8b70-6dc9b77341a1/9f0dd8f7-069d-46a0-aa66-22f0a2fa8b4b) [Initiatiefvoorstel Jeugdlintje Vijfheerenlanden](https://portal.ibabs.eu/Document/AgendaItem/44908627-5108-42fe-9d79-69773bf37caf/19553ddc-21c3-427a-8b70-6dc9b77341a1/9f0dd8f7-069d-46a0-aa66-22f0a2fa8b4b)
29
Het kan voorkomen dat een raadslid (of een groep raadsleden) ontevreden is over
hoe het college heeft gehandeld tijdens een actuele gebeurtenis. Dan kan een
raadslid tijdens de raadsvergadering natuurlijk raadsvragen stellen. Afhankelijk van
de ernst van de gebeurtenis, kan een raadslid ook een interpellatiedebat aanvragen.
Dit is een zwaarder politiek middel dat in veel gevallen, uiteraard afhankelijk van de
verdediging, handreikingen en beantwoording vanuit het college, kan eindigen met
indiening van en stemming over een motie van ‘treurnis’, ‘afkeuring’ of ‘wantrouwen’.
Vaak wordt een interpellatiedebat vergeleken met een spoeddebat in de Tweede
Kamer.
Raadsleden moeten voor een interpellatiedebat minimaal 48 uur voorafgaand aan de
raadsvergadering via de griffier een verzoek indienen bij de voorzitter van de raad. Het
verzoek bevat in ieder geval het onderwerp.
Het interpellatiedebat wordt geagendeerd wanneer minimaal 1/3 [e] van de raadsleden
hiermee instemmen.
De interpellant krijgt als eerste het woord, waarna aansluitend het college de
gelegenheid krijgt de vragen te beantwoorden. Daarna kunnen de raad en het
college met elkaar in gesprek gaan waarbij de interpellant als eerste het
woord krijgt. Er geldt een spreektijd van 5 minuten per fractie. Interrupties
zijn hierbij toegestaan.
Na afloop van het gesprek krijgt de interpellant nog de gelegenheid een
slotverklaring uit te spreken. Eventuele moties worden daarna in stemming
gebracht.
30
Een raadsenquête is een zwaar middel van de gemeenteraad om het college en het
door het college of de burgemeester gevoerd bestuur mee te controleren. Op
landelijk niveau is het vergelijkbaar met een parlementaire enquête.
Indien één of meer raadsleden de raad wil(len) voorstellen een enquête in te stellen,
wordt daarvoor een schriftelijk voorstel ingediend bij de voorzitter van de raad, met
daarin een omschrijving van het onderwerp en een toelichting.
De enquête wordt uitgevoerd nadat de gemeenteraad hierover een besluit heeft
genomen. De raadsenquête wordt uitgevoerd door een door de raad ingestelde
commissie van minimaal drie raadsleden. De specifieke regels en afspraken worden
vastgelegd in een verordening. Daarin wordt ook beschreven hoe de commissie
ambtelijk wordt ondersteund.
Een raadsenquête wordt alleen gebruikt om complexe en/of langdurige misstanden
te onderzoeken.
Andere mogelijkheden tot onderzoek
- Raadsonderzoek, is lichtere vorm dan een raadsenquête
- Aangescherpt accountantsonderzoek
- Verzoek aan de Rekenkamer Vijfheerenlanden
31
In de RaadsRoutePlanner (RRP) is de bestuurlijke planning opgenomen. Het geeft
een overzicht van welke onderwerpen wanneer in de raad behandeld worden. Het
is het instrument op basis waarvan de raad bepaalt waarover zij willen vergaderen
en op welke manier.
De basis van de RRP wordt gevormd door de acties en raadsvoorstellen die volgen
uit het coalitieakkoord. Het is daarmee een planningsinstrument van de ambtelijke
organisatie, college maar ook de raad. Het geeft inzicht in de agendadruk, zodat in
de agendacommissie pro-actief een gesprek gevoerd kan worden over spreiding.
Maar het is meer. Belangrijk is het gegeven dat de raad over zijn eigen agenda gaat.
Dus ook onderwerpen kan toevoegen. Of kan bepalen waar extra aandacht vanuit
de raad op gericht is en dus hoe het besluitvormingsproces eruit moet zien. Soms
is bijvoorbeeld een extra stap in de beeldvorming nodig omdat het een technisch
complex onderwerp is of er spelen veel verschillende belangen die gehoord
moeten worden.
Soms wordt een extra opiniërende of besluitvormende stap ingezet,
om eerst proceskaders of kaders op hoofdlijnen mee te geven. Of om
eerst de ideeën en meningen in de commissie of raad te peilen.
Nb.
- Bij grote en/of complexe onderwerpen buigt een KSG (Klein
Slim Groepje): ca 3 raadsleden, ambtelijke ondersteuning en
wethouder) zich op verzoek van de
agendacommissie/presidium over het gewenste
(besluitvormings)proces.
- Een actuele versie van de RRP is te vinden in de
vergaderstukken van het presidium/agendacommissie en op
[de RaadsRoutePlanner.](https://vijfheerenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/3bd8a421-ec8d-4fdd-92db-b213ff427567)
32
Een belangrijk instrument dat de raad helpt om te bepalen wie en wanneer er aan het
stuur zit, is het Kleine Slimme Groepje (KSG). In een KSG wordt gewerkt aan het
ontwerpen van een zorgvuldig proces zonder inhoudelijke/politieke sturing.
Niet alle onderwerpen komen in aanmerking voor behandeling in een KSG. Het
instrument wordt alleen ingezet voor politiek zwaarwegende thema’s of onderwerpen
op de RaadsRoutePlanner (RRP) waarbij de raad aan het stuur wil zitten.
Een KSG is een tijdelijk gremium dat het proces organiseert, zonder de politieke
discussie vooraf in te vullen. Een KSG verkent het onderwerp en de
informatiebehoefte en denkt na over een passend besluitvormingsproces.
De procesgroep kent een duidelijk begin en een eind. Na afronding van het opstellen
van het proces wordt het KSG dus weer opgeheven.
Een KSG kent de volgende samenstelling: 2 à 3 raadsleden, 1 tot 2 ambtenaren, de
portefeuillehouder en een lid van de griffie als adviseur en procesbewaker.
33
Kennis paRaad is het interne opleidingsprogramma voor raads- en
commissieleden van de gemeente Vijfheerenlanden. Het doel van kennis paRaad
is raads- en commissieleden:
- uit te rusten met de voor hun functie benodigde kennis en vaardigheden,
- uit te dagen na te denken over hun positie ten opzichte van de samenleving,
het college, de ambtelijke organisaties en (regionale)
samenwerkingsverbanden
- bewust te laten zijn van hun interactie met eerdergenoemde partijen
Voor de komende twee jaar (2026,2027) is een leerlijn opgezet. Deze wordt
ingevuld met ca 6 sessies per jaar. Het jaarplan wordt vastgesteld door het
presidium en krijgt een plaats in de vergaderkalender.
Momenteel denkt de griffie na over mogelijkheden om kennis paRaad ook digitaal
aan te bieden. Hiermee wordt het programma meer flexibel qua tijd en kan er
meer maatwerk worden geleverd.
34
De raadsgriffie ondersteunt de gemeenteraad en de individuele raadsleden. De hoofdtaken zijn procesmanagement (het vergaderbedrijf, termijnbewaking, etc.) en advisering
(op bijvoorbeeld moties, amendementen, scholing of het functioneren van de gemeenteraad), strategisch advies positionering van de raad, opleidingen e.d.
Raadsadviseur/cie-griffier
Griffier
Raadsadviseur/plv.griffier
Raadsadviseur/cie-griffier
Raadsadviseur/communicatie
Griffiesecretaris
Griffiemedewerker
35
De griffie ondersteunt de raad bij het invullen van zijn positie binnen de bestuurlijke
verhoudingen en adviseert over de rolvastheid van raad, college en ambtelijke
organisatie.
De griffie werkt op basis van een griffieplan dat aan het begin van iedere
raadsperiode wordt vastgesteld. Dit plan beschrijft hoe de griffie de gemeenteraad
ondersteunt bij zijn kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende
taken. De speerpunten en ambities uit het griffieplan komen rechtstreeks voort uit
Fier op Reis, het koersdocument van de gemeenteraad waarin de raad heeft
vastgelegd wat voor raad hij wil zijn en hoe hij zijn rol wil invullen in de lokale
democratie.
In het griffieplan wordt uitgewerkt hoe de griffie bijdraagt aan het realiseren van deze
ambities. Daarbij wordt onder meer aandacht besteed aan de kwaliteit van de
besluitvorming, de ondersteuning van raads- en commissieleden, participatie en
communicatie, opleidingen en kennisontwikkeling, regionale samenwerking en de
verdere versterking van de positie van de gemeenteraad. Ook bevat het plan concrete
doelen en activiteiten voor de ontwikkeling van de griffieorganisatie zelf.
Het griffieplan wordt periodiek besproken met de Werkgeverscommissie.
Daarbij wordt stilgestaan bij de voortgang van de doelstellingen, de
ondersteuning van de raad en de ontwikkeling van de griffieorganisatie. Op
deze manier geeft de werkgeverscommissie invulling aan haar rol als
werkgever van de griffier en blijft zij betrokken bij de uitvoering van de
ambities die de raad in Fier op Reis heeft vastgesteld.
36
Om onder andere de controle van de raad te versterken is de rekenkamerfunctie bij
gemeenten ingevoerd. De gemeente Vijfheerenlanden heeft in 2019 de Rekenkamer
opgericht.
De Rekenkamer bestaat uit drie externe leden en heeft als taak het gemeentelijke
beleid op de volgende aspecten te onderzoeken:
- Doeltreffendheid: zijn de bedoelde maatschappelijke effecten van het beleid
bereikt?
- Doelmatigheid: zijn de beschikbare middelen (tijd, personeel, geld) goed
besteed?
- Rechtmatigheid: heeft de gemeente de voor haar geldende wettelijke regels en
zelf geformuleerde regels (verordeningen) gevolgd bij de uitvoering van het beleid?
Samenstelling Rekenkamer:
- R. Paulussen (voorzitter)
- C. Hoogeveen
- L. van Aelst
Ambtelijk secretariaat:
- Eveline ten Caat
De Rekenkamer stelt jaarlijks rond de jaarwisseling een jaarplan met
onderzoeksprogramma vast en consulteert voorafgaand de raad over de
onderzoekskeuze. De Rekenkamer zendt het jaarplan na vaststelling ter
kennisname aan de raad.
Daarnaast heeft de Rekenkamer overleg met de auditcommissie over de
onderzoeken die zij uitvoert.
Jaarlijks brengt de Rekenkamer een jaarverslag uit over haar
werkzaamheden.
37
Een bijzondere commissie is de auditcommissie. Dit is een technische commissie
met een toezichthoudende en controlerende bevoegdheid. De auditcommissie
adviseert aan en overlegt namens de gemeenteraad over alle activiteiten die van
invloed zijn op de beheersing van (financiële) rechtmatigheid en doelmatigheid.
De auditcommissie bestaat uit een vertegenwoordiger per fractie (raads- of
commissielid). Zij worden benoemd door de raad. De auditcommissie wijst uit haar
midden een voorzitter aan. De controller van de gemeente en de accountant zijn de
vaste adviseurs van de auditcommissie. Verder is de auditcommissie de vaste
overlegpartner van de Rekenkamer.
De taken van de auditcommissie zijn o.a.:
- Afstemmingsoverleg met accountant over aandachtspunten
controle, boardletter en het accountantsrapport en –verklaring.
- Aanbesteding benoeming en evaluatie van het functioneren van de
accountant.
- Bewaking en monitoring aanbevelingen accountant.
- Advisering verbetering planning & control-cyclus.
- Advisering over opbouw en inrichting programmabegroting.
- Bevorderen afstemming accountscontrole, rekenkameronderzoeken
en collegeonderzoeken (212 en 213a Gemeentewet).
De accountant speelt een belangrijke rol in het waarborgen van de betrouwbaarheid
en rechtmatigheid van de gemeentelijke financiën. Jaarlijks controleert hij de
jaarrekening van de gemeente en beoordeelt of deze een getrouw beeld geeft van de
financiële positie en of alle uitgaven volgens de geldende wet- en regelgeving zijn
gedaan. Deze controle is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een
belangrijk instrument voor transparantie en goed bestuur.
De gemeenteraad wijst de accountant aan. In 2024 heeft de raad ETL Assurance &
Overheidsaccountants B.V. aangewezen als accountant. De accountant is voor de
gemeenteraad een onafhankelijke deskundige die helpt bij het uitvoeren van de
controlerende taak. Hij biedt inzicht in financiële risico’s, interne
beheersingsmaatregelen en naleving van regels. Daarmee ondersteunt hij de raad bij
het nemen van verantwoorde besluiten en het houden van toezicht op het college
van B&W. Naast controle kan de accountant ook adviseren over verbeterpunten in
processen en verantwoording, zodat de gemeente efficiënter en transparanter werkt.
In de gemeente Vijfheerenlanden schuift de accountant als vaste adviseur aan bij de
Auditcommissie.
39
Bij het raadswerk worden raadsleden in eerste instantie ondersteund en geadviseerd
door de griffie. Wanneer zij echter op zoek zijn naar specialistisch advies dat niet
door de griffie gegeven kan worden, kan gebruik worden gemaakt van ambtelijke
[bijstand. Dit is wettelijk bepaald in artikel 33 van de Gemeentewet. Het is aan de](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0005416&titeldeel=II&hoofdstuk=II&artikel=33&z=2026-10-01&g=2026-10-01)
gemeente hoe zij dit inrichten, daarom geldt er sinds juni 2025 een vernieuwde
verordening voor ambtelijke ondersteuning.
In deze verordening vervult de griffier een centrale rol. De griffier vervult de rol van
schakel tussen de raadsleden en de reguliere ambtelijke organisatie. Het is dus niet
aan het raadslid om de ambtenaren direct te benaderen. Dit is niet bedoeld om
formele barrières op te werpen, maar om duidelijkheid te verschaffen voor alle
betrokkenen.
De griffie zal voor specialistische hulp op het gebied van technische informatie,
technische en juridische controle van amendementen, moties en regelingen in
bepaalde gevallen een beroep op de ambtelijke organisatie doen. Dit geldt ook voor
specifieke informatie die alleen bij de reguliere ambtelijke organisatie beschikbaar is.
Omdat de griffier geen zeggenschap heeft over de reguliere ambtelijke organisatie zal
de gemeentesecretaris in het geval van ambtelijke bijstand de ambtenaar of
ambtenaren die de ambtelijke bijstand verleent moeten aanwijzen.
Waarvoor kan ambtelijke ondersteuning:
- Raadsleden kunnen technische vragen stellen. Dit kan schriftelijk worden
gedaan, maar in sommige gevallen kan ook gekozen worden voor
mondelinge vraagstelling en beantwoording.
- Raadsleden kunnen ambtelijke ondersteuning vragen bij het opstellen van
een amendement of motie.
- Raadsleden kunnen ambtelijke ondersteuning vragen bij het opstellen van
een initiatiefvoorstel. Voor een initiatiefvoorstel of omvangrijke technische
informatie vraagt het raadslid ondersteuning aan de griffie. De griffier kan
daarvoor via de gemeentesecretaris ambtelijke bijstand regelen.
40