Utrecht, 3 december 2026
Bron laatst gecontroleerd op 21 november 2026.
Bundel - Commissie Bestuur van 3 december 2026
1 Opening
2 Vaststellen van de agenda van 3 december 2026
3 Vaststellen van de behandelvoorraad Ter vaststelling (volgt uiterlijk 1 december 2026).
4 Toezeggingen /moties Ter vaststelling: Toezeggingen en motielijst commissie Bestuur 3 december 2026 (volgt 26 november 2026) Lijst aangenomen moties commissie Bestuur 3 december 2026 (volgt 26 november 2026).
5 Ingekomen stukken Indien aanwezig: (volgt 26 november 2026).
6 Raadsvoorstel Beleidsnota Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 Burgemeester, Beleidsterrein: Openbare Orde en Veiligheid Indicatieve behandeltijd: 150 minuten. De Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 geeft de speerpunten voor het Utrechtse veiligheidsbeleid voor de komende vier jaar weer. De agenda bouwt voort op de bestaande doelstellingen uit de vorige agenda: het integraal terugdringen van overlast en criminaliteit in wijken en buurten, het tegengaan van de ontwrichtende effecten van (drugs)criminaliteit, het beschermen van de democratische rechtsorde en tegengaan van excessen door maatschappelijke onrust. Accentverschuivingen, zijn o.a. ondermijning in de zorg. Daarnaast worden twee nieuwe doelstellingen toegevoegd: veiligheid voor vrouwen en het versterken van de weerbaarheid van de samenleving door o.a. betere voorbereiding op de gevolgen van grootschalige en langdurige crisis.
Raadsvoorstel Beleidsnota Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 ~~Raadsbrief Raadsvoorstel beleidsnota Veiligheidsagenda 2027-20~~ 30 ~~Beleidsnota Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030~~
7 Raadsvoorstel aanpassing referendum verordening correctief raadgevend referendum Presidium, Bestuurlijke Zaken Indicatieve behandeltijd: 45 minuten Op 6 februari 2025 heeft de referendumcommissie een advies uitgebracht over de referendumprocedure en de Verordening raadgevend referendum Utrecht. Daarbij zijn de nieuwste inzichten over de referendumprocedure en in het bijzonder de bepalingen van de VNG-modelverordening meegenomen. Het advies over mogelijke verbeteringen in de referendumverordening is voor besluitvorming voorgelegd aan de raad. Besloten is een deel van de adviezen over te nemen in een nieuw vast te stellen verordening. Deze verordening ligt nu voor ter besluitvorming, waarbij de aanpassingen in rood zichtbaar zijn. De referendumcommissie heeft n.a.v. de aangepaste verordening een (aanvullend) advies aan de gemeenteraad verzonden met enkele suggesties voor verdere aanpassing. Het presidium heeft deze verwerkt in een gewijzigd voorstel. Deze zijn geel gemarkeerd.
Raadsvoorstel aanpassing Referendumverordening ~~(Gewijzigd) 2026 Verordening correctief raadgeven~~ d referendum met wijzigingen bijhouden ~~(Gewijzigd) 2026 Verordening correctief raadgevend referendum~~ ~~Aanbieding gewijzigde Verordening correctief raadgevend referen~~ dum presidium ~~Gewijzigde toelichting 2026 Verordening correctief raadgevend referendum met w~~ ijzigingen ~~bijhouden~~ ~~Gewijzigde~~ toelichting 2026 Verordening correctief raadgevend referendum. Schoon
7.1 Advies referendumcommissie inzake Raadsvoorstel Aanpassing referendumverordening
Advies referendumcommissie inzake Raadsvoorstel Aanpassing referendumverordening
Voorstel aan de gemeenteraad
Beleidsveld Openbare Orde en Veiligheid Organisatieonderdeel Openbare Orde en Veiligheid Opsteller Jennifer Hofland, Bram de Boer Kenmerk 34224983 Vergaderdatum Raad volgt Referendabel Ja Geheim Nee
Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten:
1. De beleidsnota Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 vast te stellen, op basis waarvan de gemeente de komende 4 jaar werkt aan een veilige stad voor inwoners, ondernemers en bezoekers van Utrecht, met als belangrijkste punten:
a. Continueren van doelstellingen uit de Veiligheidsagenda Utrecht 2023-2026:
i. Terugdringen van overlast en criminaliteit en de wijkveiligheid te vergroten; ii. Tegengaan ontwrichtende effecten van (drugs)criminaliteit, en in het bijzonder
tegengaan van ondermijning in de zorg; iii. Beschermen democratische rechtsorde (waaronder het tegengaan van
excessen door maatschappelijk onrust); b. Aanvullend de volgende doelstellingen toe te voegen:
i. Veilige stad voor vrouwen; ii. Weerbare samenleving; c. Bij alle thema's specifiek aandacht hebben voor de manier waarop digitale technische
ontwikkelingen enerzijds en de online leefwereld anderzijds de problematiek versterken of nieuwe risico’s creëren, die veiligheid en leefbaarheid in stad en buurt direct beïnvloeden, en is dit geen aparte doelstelling meer.
Burgemeester en wethouders van Utrecht,
de secretaris, de burgemeester,
Samenvatting Met de Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 wordt de koers voor het Utrechtse veiligheidsbeleid voor de komende vier jaar vastgesteld. De agenda bouwt voort op de bestaande doelstellingen uit de [Veiligheidsagenda Utrecht 2023-2026](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/2b440de6-9a45-440a-9111-4da006e6dd23?documentId=0cfe697f-c4c3-4a4c-8f60-97402ad590d5&agendaItemId=4e28d5bf-6271-4319-bd0f-4a462d73ffdf) door in te zetten op het integraal terugdringen van overlast en criminaliteit in wijken en buurten, het tegengaan van de ontwrichtende effecten van (drugs)criminaliteit, en het beschermen van de democratische rechtsorde en tegengaan van excessen door maatschappelijke onrust. Daarbij nemen we accentverschuivingen, zoals die naar ondermijning in de zorg, mee in de nieuwe Veiligheidsagenda. Daarnaast worden twee nieuwe doelstellingen toegevoegd: we willen dat Utrecht een veilige stad is voor vrouwen en dat de weerbaarheid van de samenleving wordt versterkt door voorbereid te zijn op de gevolgen van maatschappelijke ontwrichting door een grootschalige en langdurige crisis. Bij de uitvoering van alle doelstellingen wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan zowel fysieke als digitale componenten van veiligheidsvraagstukken.
Context _Aanleiding_ Het huidige integraal veiligheidsplan 2023-2026 (IVP, Veiligheidsagenda Utrecht 2023-2026), dat de gemeenteraad eens in de vier jaar vaststelt (artikel 38b Politiewet), loopt eind dit jaar af. In het IVP worden de lokale prioriteiten op het gebied van veiligheid beschreven. Voor de gemeenteraad is het IVP het instrument om te sturen op lokaal veiligheidsbeleid en de aanpak van veiligheidsproblemen.
“Iedereen, wie je ook bent en welke keuzes je ook maakt, moet veilig kunnen zijn in onze stad.” (uit [het Coalitieakkoord 'Voor Uuuu' 2026-2030, gemeente Utrecht). In het coalitieakkoord is veiligheid een](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/e1c13074-4412-4331-a039-cf6571f47239) duidelijke prioriteit. Er wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan het zorgen voor een veilige stad voor vrouwen en leden van de LHBTQIA+ gemeenschap, aan het aanpakken van ondermijnende (drugs)criminaliteit, aan het tegengaan van overlast en criminaliteit en tegelijk het vinden van passende zorg voor de mensen die overlast veroorzaken, het bestrijden van polarisatie en aan het vergroten van de weerbaarheid van de samenleving tegen crises. Met de Veiligheidsagenda geven we invulling aan deze ambities en bouwen we voort op wat de afgelopen jaren is bereikt.
De doelstellingen zijn geformuleerd op basis van actuele trends en data (waaronder de Utrecht Monitor), professionele inzichten en analyses. We constateren dat:
- Utrecht onverminderd een centrale rol speelt in de (inter)nationale drugshandel. Daarbij zien we de ontwikkeling dat criminelen zich toegang hebben verschaft tot de zorgsector.
- Overlast en criminaliteit is toegenomen in de wijken.
- Internationale gebeurtenissen, zoals conflicten in o.a. het Midden-Oosten en Oekraïne, zichtbaar invloed hebben op gevoelens van angst, boosheid en onzekerheid onder inwoners. Deze gevoelens vertalen zich lokaal en ook online in spanningen tussen groepen, schadelijke polarisatie en een grotere kans op confrontaties in de openbare ruimte.
- De veiligheid van vrouwen en LHBTQIA+ personen onder druk staat en dat dat een maatschappelijk probleem is dat in Utrecht aandacht verdient.
- Veiligheid en stabiliteit geen vanzelfsprekendheden meer zijn. Het belang van weerbaarheid tegen internationaal conflict, grootschalige stroomuitval, klimaatverandering of een digitale ontregeling is daarbij naar de voorgrond gekomen.
- Veiligheidsproblematiek en criminaliteit vrijwel altijd een digitale/online component kennen.
- Op basis van actuele data, professionele inzichten en analyses, we onze inzet op de veiligheidsthema’s van de afgelopen vier jaar onverminderd moeten voortzetten. Verder zullen trends en nieuwe ontwikkelingen de komende jaren invloed hebben op de stad. Als er voldoende aanleiding voor is, scherpen wij onze doelstellingen gedurende de looptijd van de Veiligheidsagenda aan. We leven in een periode van toenemende onzekerheden, zowel nationaal als internationaal, die ook in Utrecht zichtbaar en voelbaar zijn.
_Toelichting doelstellingen:_ Tegengaan/terugdringen van overlast en criminaliteit
- In Utrecht spelen grote en urgente opgaven op het gebied van veiligheid en zorg. Het gaat om personen met complexe en hardnekkige problemen. Deze personen plegen strafbare feiten,
2
veroorzaken overlast, laten onbegrepen gedrag zien en hebben te maken met bijvoorbeeld verslaving en schulden.
- Het aantal meldingen ‘overlast door personen met verward en onbegrepen gedrag’ is de afgelopen jaren toegenomen. Het gaat hierbij niet altijd over mensen met psychiatrische problematiek maar juist ook vaak over mensen met een samenloop van complexe problemen (zoals gedrag/persoonlijkheidsproblematiek, verslaving, agressie, licht verstandelijke beperking).
- We zien een aanhoudend probleem van overlast en criminaliteit in met name de binnenstad van Utrecht, veroorzaakt door overlastgevende en criminele vreemdelingen (OCV) waaronder uitgeprocedeerde en ongedocumenteerde vreemdelingen, rondreizende jonge vreemdelingen, Noord-Afrikaanse migranten en (jongvolwassen) asielzoekers, inclusief alleenstaande minderjarigen. Deze personen komen op verschillende momenten op verschillende plekken in beeld bij gemeenten, politie, justitie, zorgpartners en de vreemdelingenketen.
- We stellen grenzen aan overlastgevend en strafbaar gedrag door stevig en zichtbaar op te treden tegen overtredingen en zo het gedrag van overlastgevers te normeren. Overlastgevers bieden we perspectief door het aanbieden van hulp en zorg of terug geleiding naar opleiding, werk of land van herkomst.
- Naar aanleiding van het toenemend aantal escalaties door een kleine groep jongeren intensiveren we de komende jaren de aanpak van jongerenoverlast. Het doel is om rust te creëren en te bewaren in alle wijken, en daarmee jongerenoverlast beheersbaar te houden.
- Jongeren bieden we perspectief door hen alternatieven en toekomstkansen te bieden, door de samenwerking tussen ouders, opvoeders en scholen te versterken en door hun weerbaarheid tegen verleidingen van het criminele pad te vergroten."
- We werken aan een goede informatiepositie over wat er gebeurt en starten op de plekken waar de meeste problematiek is en de meest recente incidenten met een openbare-ordeverstorend karakter hebben plaatsgevonden.
- We vergroten onze kennis en vakbekwaamheid over wat jongeren beweegt, zowel online als op straat.
Tegengaan ontwrichtende effecten van (drugs) criminaliteit en focus op tegengaan van ondermijning in de zorg
- Utrecht speelt een centrale rol in de (inter)nationale drugshandel. Geweld wordt niet geschuwd, beschietingen en explosies vinden plaats in onze stad. Het is onvoorstelbaar hoeveel geld en geweld er in de wereld van drugshandel omgaat en met hoeveel maatschappelijke ontwrichting dit gepaard gaat. We zien dat criminele netwerken op allerlei manieren ook de zorg zijn binnengedrongen.
- De aanpak van de ontwrichtende effecten van drugsgerelateerde criminaliteit is complex en vraagt een lange adem, temeer gezien de toenemende verwevenheid met de zorgsector die wordt gebruikt als financieringsbron en dekmantel.
- Onze inzet blijft daarom hard nodig. We blijven de lijn van de nota Grenzen Stellen Perspectief Bieden volgen, en houden focus op tegengaan van ondermijning in de zorg. De kern van de nota zijn twee pijlers: het doorbreken van criminele carrières en het doorbreken van criminele geldstromen.
Beschermen democratische rechtsorde en tegengaan excessen door maatschappelijke onrust
- We willen de democratische rechtsorde beschermen en excessen door maatschappelijke onrust tegengaan.
- We zetten vanuit _[Utrecht zijn we samen](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/e6e9f3bf-561d-4ec0-bfaf-3c393e34aaef)_ in op het tegengaan van schadelijke polarisatie, radicalisering en extremisme. Dit doen we door een groot netwerk van professionals en bondgenoten in te zetten.
- We bieden deskundigheidsbevordering aan zodat (online) trends en excessen tijdig gesignaleerd kunnen worden. Bijvoorbeeld bij nieuwe vormen van extremisme, desinformatie en schadelijke polarisatie, waarbij ook aandacht is voor de rol van online media.
3
- We zetten persoonsgerichte aanpak in bij personen die de democratische rechtsorde (dreigen te) ondermijnen.
- Veiligheidsmaatregelen die we toepassen ter bescherming van de democratische rechtsorde, worden gebaseerd op actuele (online) informatie en risico-inschattingen en komen tot stand in nauwe afstemming met de politie en andere veiligheidsdiensten. Denk hierbij aan maatregelen in het kader van het stelsel van bewaken en beveiligen, evenals van het in goede banen leiden van vreedzame demonstraties.
Veilige stad voor vrouwen
- We willen dat Utrecht een veilige stad is voor vrouwen. We willen dat Utrecht veilig is voor vrouwen die met geweld te maken krijgen; achter de voordeur en in de openbare ruimte.
- We zetten in op het vroegtijdig tegengaan van geweld in afhankelijkheidsrelaties door de aanpak geweld tegen vrouwen te versterken met bewustwording en normering, (vroeg) signalering, een stevige daderaanpak, bescherming en opvang.
- We besteden aandacht aan veiligheid in de openbare ruimte met de aanpak straatintimidatie. Daarbij vinden we het belangrijk de openbare ruimte te bezien door de ogen van vrouwen en nodigen hen uit samen met ons de openbare ruimte te schouwen zodat deze verbetert kan worden.
- We versterken de veiligheid van vrouwen door de digitale omgeving mee te nemen. Dit doen we door het signaleren van online dynamieken en schadelijke trends. Ook zetten we in op goede doorverwijzing bij digitale incidenten en/of schadelijke content in het online domein (zoals deepfakes en sextortion).
Weerbare samenleving
- We willen ons -samen met partners in de stad- beter voorbereiden op de gevolgen van maatschappelijke ontwrichting door een grootschalige en langdurige crisis.
- Onze inzet is erop gericht de (digitale) weerbaarheid van onze eigen organisatie en van onze crisisorganisatie te vergroten. En ook op het inrichten van noodsteunpunten in de wijken.
- Hierbij zijn zelfredzaamheid en samenredzaamheid in Utrecht sleutelbegrippen.
_Reguliere werkzaamheden en wettelijke verplichtingen_ Naast de doelstellingen in de Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 blijft de burgemeester zich vanuit haar OOV-portefeuille inzetten op het integraal veiligheidsbeleid. Dit bestaat uit bestaand beleid, maatregelen, instrumenten, bevoegdheden en voorzieningen die nodig zijn om de stad veilig te houden. Denk hierbij onder meer aan de wettelijke taken op het gebied van crisisbeheersing, huiselijk geweld (huisverboden), acties in het kader van preventie, het faciliteren van demonstraties, het voorkomen van en prepareren op openbare ordeverstoringen met de driehoekspartners en de voorbereiding van de inzet van de bestuurlijke maatregelen in het kader van openbare ordehandhaving. Verder valt te denken aan gemeentelijk cameratoezicht in het kader van de openbare orde, het veilig en feestelijk verloop van Koningsnacht/-dag en de Jaarwisseling, ordelijk verloop van wedstrijden in het betaald voetbal en de aanpak van woonoverlast.
_Leidende principes voor de uitvoering_ De volgende vijf leidende principes zijn richtinggevend bij de uitvoering van de Veiligheidsagenda. 1. Grenzen stellen, perspectief bieden 2. Ongelijk investeren voor gelijke kansen 3. Integrale samenwerking: verantwoordelijkheid nemen en rolvastheid 4. Aandacht voor Utrechtse jeugd en jongvolwassenen 5. Informatie- en risicogestuurd werken.
_Juridische context_ Op grond van artikel 38b lid 1 Politiewet stelt de gemeenteraad ten minste eenmaal in de vier jaar de doelen vast die de gemeente op het terrein van de veiligheid nastreeft door de handhaving van de openbare orde en de hulpverlening door de politie. De doelen worden met dit raadsvoorstel Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 voorgelegd.
4
_Beslistermijn_ Op grond van artikel 38b lid 1 Politiewet stelt de gemeenteraad ten minste eenmaal in de vier jaar de doelen vast die de gemeente op het terrein van de veiligheid nastreeft door de handhaving van de openbare orde en de hulpverlening door de politie. Dit wordt vastgelegd in het integraal veiligheidsplan (IVP) dat de Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 heet. Het is wenselijk de Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 zo spoedig mogelijk na afloop van de huidige Veiligheidsagenda (1-1-2027) te laten vaststellen door de raad.
_Beoogd effect_ In de eerste plaats dient de Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 om de veiligheid en leefbaarheid van de stad te verbeteren. Specifieker werken we aan:
- het terugdringen van de toename van overlast en criminaliteit, zodat (het gevoel van) de veiligheid in buurt en wijk wordt vergroot;
- het tegenaan van ontwrichtende effecten van ondermijnende (drugs)criminaliteit, met daarbij tevens focus op het tegengaan van ondermijning in de zorg;
- het beschermen van de democratische rechtsorde en het tegengaan van excessen door maatschappelijke onrust;
- een stad waar vrouwen zich op ieder moment van de dag veilig voelen;
- een samenleving die weerbaar is en voorbereid is op mogelijke incidenten, rampen en crises die impact hebben op stad en gemeentelijke organisatie.
_Eerdere besluitvorming en informatievoorziening aan de raad_
- Document Utrecht - Raadsbesluit Nota Grenzen stellen, perspectief bieden tegengaan van de ontwrichtende effecten van drugsgerelateerde criminaliteit (28122021).pdf - iBabs Publieksportaal
- [Document Utrecht - Veiligheidsagenda 2023-2026 (mei 2023).pdf - iBabs Publieksportaal](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/2b440de6-9a45-440a-9111-4da006e6dd23?documentId=0cfe697f-c4c3-4a4c-8f60-97402ad590d5&agendaItemId=4e28d5bf-6271-4319-bd0f-4a462d73ffdf)
- Raadsbrief Voortgangsrapportage Veiligheidsagenda 2023 Utrecht - iBabs Publieksportaal (bestuurlijkeinformatie.nl)
- [Raadsbrief Herijking Utrecht zijn we samen Utrecht - iBabs Publieksportaal](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/e6e9f3bf-561d-4ec0-bfaf-3c393e34aaef)
- [Raadsbrief Voortgangsrapportage Veiligheidsagenda 2024 Utrecht - iBabs Publieksportaal](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/71139b95-ce9f-4fb9-91c8-b6875b8fbf6e)
- [Raadsbrief Aanpak ondermijning in de zorg Utrecht - iBabs Publieksportaal](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/3191a955-21b6-4e8a-b23f-566194e56ff7)
- [Raadsbrief Voortgangsrapportage Veiligheidsagenda 2025 Utrecht - iBabs Publieksportaal](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/reports/item/7f2e5121-e615-49df-9a1f-240e04d53551)
Beslispunten, Argumenten en Kanttekeningen/Risico’s
Beslispunt
Col2
1
De beleidsnota veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 vast te stellen, op basis waarvan de gemeente de komende 4 jaar werkt aan een veilige stad voor inwoners, ondernemers en bezoekers van Utrecht, met als belangrijkste punten: a. Continueren van doelstellingen uit de Veiligheidsagenda Utrecht 2023-2026: i. Terugdringen van overlast en criminaliteit en de wijkveiligheid te vergroten; ii. Tegengaan ontwrichtende effecten van (drugs)criminaliteit, en in het bijzonder tegengaan van ondermijning in de zorg; iii. Beschermen democratische rechtsorde (waaronder het tegengaan van excessen door maatschappelijk onrust); b. Aanvullend de volgende doelstellingen toe te voegen: iv. Veilige stad voor vrouwen; v. Weerbare samenleving; c. Bij alle thema's specifiek aandacht hebben voor de manier waarop digitale technische ontwikkelingen enerzijds en de online leefwereld anderzijds de problematiek versterken of nieuwe risico’s creëren, die veiligheid en leefbaarheid in stad en buurt direct beïnvloeden, en is dit geen aparte doelstelling meer.
1.1
Prioriteiten uit 2023-2026 zijn actuele, urgente opgaven waarbij de veiligheidssituatie in de stad ten opzichte van vier jaar geleden complexer en uitdagender is geworden.
5
De trends en ontwikkelingen die zichtbaar waren tijdens het opstellen van Veiligheidsagenda Utrecht 2023-2026 hebben zich tijdens de looptijd van de beleidsnota in grote lijnen doorgezet. De prioriteiten uit de Veiligheidsagenda Utrecht 2023-2026 zijn daarom nog steeds relevant en urgent voor de komende vier jaren. Met de groei van de stad groeit ook de grootstedelijke problematiek. Overlastmeldingen en criminaliteitscijfers zijn gestegen, drugsproblematiek is diepgeworteld in Utrecht en (preparatie op mogelijke) excessen door maatschappelijke onrust blijven om veel inzet van gemeente en veiligheidspartners vragen. De Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 bouwt daarom voort op de prioriteiten uit de Veiligheidsagenda Utrecht 2023-2026. Daarbij zijn accentverschuivingen, zoals die naar ondermijning in de zorg, opgenomen in de nieuwe Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030. Een effectieve inzet op de doelstellingen vraagt om een lange adem. Het continueren van de doelstellingen maakt dat mogelijk.
1.2
Brede maatschappelijke uitdagingen zoals geweld tegen vrouwen en geopolitieke ontwikkelingen vragen om aanvullende doelstellingen.
Naast dat er doelstellingen (aangescherpt) worden doorgezet, zetten we in op een aanpak geweld tegen vrouwen. Daarnaast kunnen geopolitieke ontwikkelingen, klimaatveranderingen en netcongestie in Nederland leiden tot een grootschalige en langdurige ramp of crisis, met ook een grote impact op de Utrechtse samenleving. Daarom zijn in de Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 de doelstellingen ‘veilige stad voor vrouwen’ en ‘weerbare samenleving’ toegevoegd.
1.3
De fysieke en online leefwereld zijn verbonden en vraagt een hybride aanpak op alle veiligheidsthema’s en geen aparte doelstelling.
De digitalisering van de samenleving gaat onverminderd door en dat heeft ook effect op de veiligheidsvraagstukken. De fysieke en online leefwereld zijn verbonden en vraagt een hybride aanpak bij de veiligheidsvraagstukken. Daarom is de digitale component van veiligheid verweven in alle doelstellingen van de veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 en is het geen aparte doelstelling meer.
1.4
De Veiligheidsagenda draagt bij aan lokale, regionale en landelijke doelstellingen in veiligheidsbeleid.
Met de Veiligheidsagenda dragen we bij aan de doelstellingen zoals beschreven in het Coalitieakkoord 'Voor Uuuu' 2026-2030en in de gemeentelijke beleids- en uitvoeringsprogramma’s die daarmee samenhangen, zoals deRuimtelijke Strategie 2040 en deSociale Visie Utrecht 2040. De doelstellingen uit de Veiligheidsagenda sluiten aan bij de prioriteiten die landelijk en regionaal worden vastgesteld in respectievelijk de Landelijke Veiligheidsagenda 2027- 2030 en de Regionale Veiligheidsstrategie Midden-Nederland 2027-2030.
Kanttekeningen/Risico’s
Kanttekeningen/Risico’s
1.1
De uitvoering van deze agenda staat onder druk door capaciteitstekort bij de (veiligheids)partners van de gemeente en binnen de gemeente.
Een belangrijke randvoorwaarde voor de uitvoering van de prioriteiten is de beschikbare capaciteit bij de partners. Er is echter een groot tekort aan capaciteit bij o.a. de politie, het OM, de rechtbank, zorgpartners en de Jeugdbescherming. We zien ook dat er op de arbeidsmarkt een beperkt aanbod is aan specialisten binnen het veiligheidsdomein. Deze tekorten hebben gevolgen voor onze gezamenlijke uitvoeringskracht binnen deze Veiligheidsagenda. We temporiseren dan wel prioriteren als dit risico zich voordoet.
1.2
Partners kunnen prioriteiten of capaciteit elders leggen waardoor kans is op minder uitvoeringskracht voor deze agenda.
Veiligheid is een gezamenlijke integrale opgave van de gemeente en haar partners. Ieder stelt echter prioriteiten en kaders vanuit eigen taakstelling en gezag. Wanneer partners hun prioriteiten anders leggen dan de gemeente heeft dit gevolgen voor de doelstellingen
6
in de veiligheidsagenda en het (tijdig) behalen daarvan. Als dit risico zich dreigt voor te doen, dan stemmen we hierover af met partners.
1.3
De beperkte beschikbaarheid van en knelpunten bij woon- en verblijfsruimten voor zorg bemoeilijken de aanpak van veiligheidsproblematiek.
Er is een tekort aan (sociale) woonruimte, plekken voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en forensische zorg. We zien lange wachtlijsten in de jeugdhulp- en zorgsector. Hierdoor is het lastig om passende woonruimte en (verblijfs)zorg snel beschikbaar te stellen als de situatie daar vanwege veiligheidsbelang om vraagt. We blijven extra investeren in opvangplekken vanuit de gemeente om tijdelijk de plaatsing op een (crisis)zorg- of behandelplek te overbruggen bij multiproblematiek en hoog risicovolle casuïstiek.
1.4
De afhankelijkheid van niet-structurele (rijks)bijdragen bedreigt de uitvoering van deze agenda.
Door de afhankelijkheid van niet-structurele (rijks)bijdragen voor de financiering van onderdelen van onze werkzaamheden en aanpak, bestaat de kans dat beschikbare middelen wegvallen wanneer deze bijdragen niet worden voortgezet, met als gevolg dat activiteiten moeten worden afgeschaald of beëindigd. Hierdoor komt de realisatie van de beoogde doelstellingen en de leefbaarheid en veiligheid in de stad onder druk te staan. We ondervangen dit risico door helder te houden welke middelen nodig zijn en daarvoor te lobbyen. Daarbij brengen we in kaart wat de eventuele gevolgen zijn van minder of geen (incidentele) middelen. We blijven ook zorgvuldig afwegen welk werk we waarmee doen en waar we, indien nodig, kunnen herstructureren. Het uitgangspunt is daarbij dat we zo min mogelijk afdoen aan de inzet voor de veiligheid van onze inwoners.
1.5
Nieuwe crises die veel van de gemeentelijke capaciteit vragen, de extra inzet van de gemeente op weerbaarheid en grote opschaling bij incidentbestrijding beperken de uitvoeringskracht voor deze agenda.
Door nieuwe crises die veel van onze capaciteit vragen, zoals dit bijvoorbeeld speelt bij het Midden-Oosten conflict, onze extra inzet op weerbaarheid door geopolitieke ontwikkelingen en bij grote opschaling bij incidentbestrijding (zoals bij de explosie Visscherssteeg) bestaat de kans op minder uitvoeringskracht met als gevolg dat de doelstellingen uit de Veiligheidsagenda niet of niet tijdig worden behaald. We temporiseren dan wel prioriteren als dit risico zich voordoet.
1.6
Toenemende polarisatie en daardoor onder druk staan van vertrouwen tussen inwoners in buurten gaat gepaard met verkleinen van vertrouwen in de overheid.
Door toenemende polarisatie in de maatschappij en het daardoor onder druk staan van vertrouwen tussen inwoners in buurten, bestaat de kans dat het vertrouwen van inwoners in de overheid en de democratische rechtsorde verder afneemt en de noodzakelijke basis voor samenwerking verzwakt. Dit heeft als gevolg dat activiteiten binnen onze aanpak minder effectief zijn en de beoogde doelstellingen onvoldoende worden gerealiseerd. We bouwen aan vertrouwen in de overheid door voorspelbaar te zijn en duidelijk, open en eenduidig te werken en te communiceren. Ook blijven we inzetten op het vergroten van de meldingsbereidheid.
Financiën Onderstaande tabel is opgesteld met inachtneming van de Programmabegroting 2027 (ten tijde van presentatie en publicatie op 24 september 2026).
7
| Col1 | Col2 | Col3 | bedragen * € 1.000 | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| Doelstellingen | _2027_ | _2028_ | _2029_ | _2030_ |
| _Lasten_ | ||||
| Tegengaan/terugdringen van overlast en criminaliteit | 25.459 | 24.427 | 24.427 | 23.291 |
| _Preventieve en repressieve maatregelen, zoals inzet Eropaf team, toezicht en_ _handhaving, versterken weerbaarheid jongeren tegen verleidingen van het criminele_ _pad, stevig en zichtbaar optreden tegen overtredingen, perspectief bieden met hulp_ _en zorg of terug geleiding naar opleiding, werk of land van herkomst_ | ||||
| _Waarvan:_ | ||||
| _Bijdrage Samenwerkingsverbanden - Zorg en Veiligheidshuis Utrecht_ _en Landelijk Bureau Zorg- en Veiligheidshuizen_ | _2.723_ | _2.723_ | _2.723_ | _1.587_ |
| _Jongerenwerk - Jeugd en Veiligheid_ | _6.160_ | _6.160_ | _6.160_ | _6.160_ |
| _Straatveiligheid_ | _150_ | _150_ | _150_ | _150_ |
| _Cameratoezicht_ | _967_ | _967_ | _967_ | _967_ |
| _Overlastgevende Criminele Vreemdelingen_ | _686_ | _686_ | _686_ | _686_ |
| _Samen eropaf_ | _1.103_ | _1.103_ | _1.103_ | _1.103_ |
| _Toezicht en handhaving wijkveiligheid_ | _4.735_ | _4.737_ | _4.737_ | _4.736_ |
| _Overige uitvoeringskosten inclusief materieel budget_ | _8.935_ | _7.901_ | _7.901_ | _7.902_ |
| Tegengaan ontwrichtende effecten van (drugs)criminaliteit en focus op tegengaan van ondermijning in de zorg | 6.919 | 7.021 | 7.030 | 7.030 |
| _Preventieve en repressieve maatregelen, zoals voorkomen van jonge aanwas,_ _voorkomen doorgroeien, verbeteren perspectief, verstoren criminele activiteiten,_ _fenomeenanalyses, actie- en controle dagen, interne bewustwordingssessies_ | ||||
| Beschermen democratische rechtsorde en tegengaan excessen door maatschappelijke onrust | 6.994 | 7.332 | 7.355 | 7.356 |
| _Tegengaan van schadelijke polarisatie, radicalisering en extremisme (Utrecht zijn we_ _samen), o.a. door groot netwerk aan professionals en bondgenoten in te zetten,_ _aanbieden van deskundigheidsbevordering, inzet persoonsgerichte aanpak_ | ||||
| Veilige stad voor vrouwen | 315 | 315 | 315 | 315 |
| _O.a. meer inzet op bewustwording en normering, (vroeg) signalering, bescherming_ _en opvang van slachtoffers en een stevige plegeraanpak, preventieve en_ _handhavende maatregelen voor straatintimidatie en versterken van de veiligheid van_ _vrouwen door de impact van de digitale omgeving mee te nemen._ | ||||
| Weerbare samenleving | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 |
| _Gemeentebreed budget ten behoeve van vergroten (digitale) veiligheid van de gehele_ _eigen organisatie en de crisisorganisatie, inrichten van noodsteunpunten in de stad._ | ||||
| Totaal benodigd budget (A) | 40.688 | 40.095 | 40.127 | 38.991 |
| Reeds in de begroting gedekt (B) | 39.168 | 38.938 | 38.969 | 37.834 |
| _Baten_ | ||||
| Tegengaan/terugdringen van overlast en criminaliteit | -363 | |||
| Tegengaan ontwrichtende effecten van (drugs)criminaliteit en focus op tegengaan van ondermijning in de zorg | 0 | 0 | 0 | |
| Beschermen democratische rechtsorde en tegengaan excessen door maatschappelijke onrust | -1.157 | -1.157 | -1.157 | -1.157 |
| Veilige stad voor vrouwen | ||||
| Weerbare samenleving | ||||
| Totaal bijdragen van derden (C) | -1.520 | -1.157 | -1.157 | -1.157 |
| Nog niet gedekte kosten (A-B-C) | 0 | 0 | 0 | 0 |
8
| Col1 | Col2 | Col3 | bedragen * € 1.000 | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| Doelstellingen | _2027_ | _2028_ | _2029_ | _2030_ |
| _Lasten_ | ||||
| Tegengaan/terugdringen van overlast en criminaliteit | 25.459 | 24.427 | 24.427 | 23.291 |
| _Preventieve en repressieve maatregelen, zoals inzet Eropaf team, toezicht en_ _handhaving, versterken weerbaarheid jongeren tegen verleidingen van het criminele_ _pad, stevig en zichtbaar optreden tegen overtredingen, perspectief bieden met hulp_ _en zorg of terug geleiding naar opleiding, werk of land van herkomst_ | ||||
| Tegengaan ontwrichtende effecten van (drugs)criminaliteit en focus op tegengaan van ondermijning in de zorg | 6.919 | 7.021 | 7.030 | 7.030 |
| _Preventieve en repressieve maatregelen, zoals voorkomen van jonge aanwas,_ _voorkomen doorgroeien, verbeteren perspectief, verstoren criminele activiteiten,_ _fenomeenanalyses, actie- en controle dagen, interne bewustwordingssessies_ | ||||
| Beschermen democratische rechtsorde en tegengaan excessen door maatschappelijke onrust | 6.994 | 7.332 | 7.355 | 7.356 |
| _Tegengaan van schadelijke polarisatie, radicalisering en extremisme (Utrecht zijn we_ _samen), o.a. door groot netwerk aan professionals en bondgenoten in te zetten,_ _aanbieden van deskundigheidsbevordering, inzet persoonsgerichte aanpak_ | ||||
| Veilige stad voor vrouwen | 315 | 315 | 315 | 315 |
| ~~_O.a. meer inzet op bewustwording en normering, (vroeg) signalering, bescherming_~~ _en opvang van slachtoffers en een stevige plegeraanpak, preventieve en_ _handhavende maatregelen voor straatintimidatie en versterken van de veiligheid van_ _vrouwen door de impact van de digitale omgeving mee te nemen._ | ||||
| Weerbare samenleving | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 |
| _Vergroten (digitale) veiligheid van de eigen organisatie en de crisisorganisatie,_ _inrichten van noodsteunpunten in de stad._ | ||||
| Totaal benodigd budget (A) | 40.688 | 40.095 | 40.127 | 38.991 |
| Reeds in de begroting gedekt (B) | 39.168 | 38.938 | 38.969 | 37.834 |
| _Baten_ | ||||
| Tegengaan/terugdringen van overlast en criminaliteit | -363 | |||
| Tegengaan ontwrichtende effecten van (drugs)criminaliteit en focus op tegengaan van ondermijning in de zorg | 0 | 0 | 0 | |
| Beschermen democratische rechtsorde en tegengaan excessen door maatschappelijke onrust | -1.157 | -1.157 | -1.157 | -1.157 |
| Veilige stad voor vrouwen | ||||
| Weerbare samenleving | ||||
| Totaal bijdragen van derden (C) | -1.520 | -1.157 | -1.157 | -1.157 |
| Nog niet gedekte kosten (A-B-C) | 0 | 0 | 0 | 0 |
_Coalitieakkoord 2026-2030_ In het Coalitieakkoord 2026-2030 zijn vanaf 2027 structureel middelen beschikbaar gesteld voor:
- het bestrijden van overlast door de inzet van jongeren- en eropaf-teams (3,5 miljoen euro)
- extra inzet straatveiligheid (0,150 miljoen euro)
- weerbaarheid en aanpak om te zorgen dat de organisatie en inwoners weerbaar zijn tegen mogelijke rampen en crisis, bijvoorbeeld stroomuitval (1 miljoen euro - waarvan 0,5 miljoen euro aan verwachte Rijksbijdragen Weerbaarheid die nog onzeker zijn - en voor 2026 0,5 miljoen euro)
- De aanpak van femicide (geweld tegen vrouwen) (0,2 miljoen euro)
- Faciliteren van demonstraties (0,2 miljoen euro)
Vervolg _Voortgangsrapportages_ In jaarlijkse voortgangsrapportages zullen wij rapporteren over de voortgang van de Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030.
_Zicht op effect_ In de wetenschap dat zicht op impact waardevol is, ondernemen we veel activiteiten om daar zo goed mogelijk vooruitgang te boeken. Zo toetsen we tussentijds resultaten aan recent onderzoek en kennis
9
over wat wel en niet werkt in de hulpverlening of wijkgerichte aanpak. Kennis over risico-en beschermende factoren voor afglijden in de criminaliteit benutten we in onze aanpakken. Daarbij zetten we zoveel mogelijk acties in die aantoonbaar resultaat hebben. Voor het aanbod van maatregelen kijken we naar wat lokaal nodig is en resultaat kan hebben. Tijdens de uitvoering wordt de voortgang van wat we doen in de gaten gehouden. In jaarlijkse voortgangsrapportages gaan we vooral in op de maatregelen die we hebben ondernomen. Kwantitatieve gegevens over de uitvoering worden naast kwalitatieve bronnen (zoals de ervaringen van professionals) gelegd, zodat een zo compleet mogelijk beeld ontstaat.
Samen stad maken ‘ _Gemeente aan zet’_ van toepassing, er is niet samengewerkt met Utrechters voor dit voorstel.
Dit voorstel zet de Veiligheidsagenda Utrecht 2023-2026 voort waarbij in 2022 meerdere gesprekken zijn gevoerd in de Utrechtse wijken met inwoners, ondernemers, wijkagenten en andere professionals. Deelnemers herkenden de prioriteiten binnen de Veiligheidsagenda (IVP). Voor dit voorstel zijn onze partners in 2026 bevraagd tijdens bestaande samenwerkingsvormen en/of overlegvormen. Daarnaast is gebruik gemaakt van signalen die ons regulier bereiken, onder andere via de veiligheidsteams in de wijken. Participatie is een belangrijk onderdeel binnen de aanpak van veiligheidsproblematiek. We werken vanuit een brede coalitie van inwoners, ondernemers, professionals en partners en we zijn blijvend met elkaar in gesprek over de gezamenlijke aanpak van de veiligheidsproblematiek.
Communicatie Na vaststelling van de beleidsnota informeert de gemeente de veiligheids- en zorgpartners in het sociaal domein. De gemeente maakt via diverse kanalen de inhoud van het voorstel bekend.
(Niet)Referendabel [De Verordening raadgevend referendum gemeente Utrecht](https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR701170/2) is van toepassing.
Bijlagen Bijlagen besluitvorming
- Beleidsnota Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030
- Raadsbrief
Bijlagen informatief
10
Burgemeester en wethouders Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 14 030 www.utrecht.nl
Aan de gemeenteraad
Behandeld door J. Hofland E-mail j.hofland@utrecht.nl Type brief Aanbiedingsbrief Bijlage(n) 1
Datum 6 oktober 2026 Kenmerk 34224983 Onderwerp Raadsvoorstel beleidsnota Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 Beleidsveld Openbare Orde en Veiligheid
Geachte leden van de raad,
U ontvangt van ons het raadsvoorstel Beleidsnota Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030. Met deze agenda geven wij invulling aan de wettelijke verplichting om iedere vier jaar een Integraal Veiligheidsplan vast te laten stellen. De Veiligheidsagenda vormt het kader voor de Utrechtse veiligheidsaanpak in de periode 2027-2030 die we samen met onze partners uitvoeren. Zij beschrijft de ontwikkelingen die wij zien, de keuzes die wij maken en de doelstellingen waar wij de komende jaren samen met onze partners aan werken.
_Veiligheid vraagt om focus én volharding_ Utrecht is een aantrekkelijke, groeiende stad. Dat is een kracht, maar brengt ook uitdagingen met zich mee. Steeds meer mensen wonen, werken, studeren en verblijven in onze stad. Daarmee neemt ook de druk op de openbare ruimte toe. Daarnaast zien wij dat criminaliteit en overlast zich ontwikkelen en steeds vaker verweven zijn met maatschappelijke, sociale en digitale vraagstukken. Ook internationale ontwikkelingen, maatschappelijke spanningen en digitale dreigingen hebben steeds meer invloed op de veiligheid in de stad.
Tegen die achtergrond is de Veiligheidsagenda opgesteld. De agenda bouwt voort op de koers van de afgelopen vier jaar. Dat is een bewuste keuze. Op basis van analyses, data en ervaringen van professionals constateren wij dat de prioriteiten waarop de afgelopen jaren is ingezet onverminderd urgent zijn. Veel van deze opgaven zijn diepgeworteld en vragen om een lange adem. In de Veiligheidsagenda 2027-2030 zetten we daarom drie prioriteiten voort:
- het tegengaan/terugdringen van de toename van overlast en criminaliteit en de wijkveiligheid vergroten,
- het tegenaan van ontwrichtende effecten van ondermijnende (drugs)criminaliteit, met daarbij tevens focus op het tegengaan van ondermijning in de zorg,
- het beschermen van de democratische rechtsorde en het tegengaan van excessen als gevolg van maatschappelijke onrust.
We richten ons de komende jaren ook op aanvullende prioriteiten:
- werken aan een stad waar vrouwen zich op ieder moment van de dag veilig voelen,
- een weerbare samenleving.
Burgemeester en wethouders
Datum Ons kenmerk
6 oktober 2026 34224983
Bij alle vijf prioriteiten hebben we specifiek aandacht voor de manier waarop digitale technische ontwikkelingen enerzijds en de online leefwereld anderzijds de problematiek versterken of nieuwe risico’s creëren, die veiligheid en leefbaarheid in stad en buurt direct beïnvloeden. Dat betekent dat het in deze Veiligheidsagenda geen aparte doelstelling meer is.
Wij zien in het coalitieakkoord steun voor de koers met de genoemde prioriteiten. Niet alleen omdat de prioriteiten uit de huidige Veiligheidsagenda daarin zijn opgenomen, maar ook omdat voor deze prioriteiten aanvullende structurele middelen beschikbaar zijn gesteld. Dat biedt een belangrijke basis om de ingezette aanpakken voort te zetten, verder te versterken en met onze partners te blijven investeren in een veilige en leefbare stad.
Juist daarom kiezen wij ervoor om de komende jaren vooral te investeren in de uitvoering en versterking van de aanpakken die hun waarde hebben bewezen. De veiligheidsopgaven waarvoor Utrecht staat zijn groot en hardnekkig. Met deze Veiligheidsagenda zetten we ons in met extra focus en middelen op de thema's waar de risico's voor onze stad en inwoners het grootst zijn. Waar ontwikkelingen daarom vragen, scherpen wij deze aanpakken aan. Daarbij houden we nadrukkelijk rekening met de beschikbare capaciteit en prioriteiten bij de samenwerkingspartners en de krappe arbeidsmarkt met betrekking tot het veiligheidsdomein.
_Extra aandacht voor opkomende en urgente ontwikkelingen_ Hoewel de doelstellingen aansluiten op de vorige Veiligheidsagenda, leggen wij binnen de uitvoering nieuwe accenten. Dat geldt in het bijzonder voor de aanpak van geweld tegen vrouwen, de aanpak van jongerenoverlast, de bescherming van de democratische rechtsorde, het vergroten van maatschappelijke weerbaarheid en het tegengaan van ondermijning in de zorg.
_Vijf doelstellingen voor een veilige stad_ De Veiligheidsagenda richt zich op vijf doelstellingen. Deze doelstellingen zijn gebaseerd op de huidige Veiligheidsagenda, actuele trends en ontwikkelingen, veiligheidsanalyses en de uitgangspunten uit het coalitieakkoord.
1. Het terugdringen van overlast en criminaliteit Overlast en criminaliteit hebben directe invloed op het dagelijks leven van inwoners. Daarom blijven wij stevig inzetten op het vergroten van de veiligheid in buurten en wijken. Dat doen wij door zichtbaar op te treden tegen overlastgevend en strafbaar gedrag, maar ook door perspectief te bieden aan mensen die dreigen af te glijden. Bijzondere aandacht gaat uit naar overlast van jongeren, overlast door personen met een samenloop van complexe problemen en een gevaarsrisico, overlastgevende criminele vreemdelingen en Oost-Europese migranten.
2. Het tegengaan van de ontwrichtende effecten van ondermijnende (drugs)criminaliteit De positie van Utrecht binnen nationale en internationale drugsstromen maakt dat ondermijnende criminaliteit een blijvende bedreiging vormt voor de veiligheid van de stad. De verwevenheid tussen de boven- en onderwereld is groot en raakt steeds vaker ook sectoren zoals de zorg. Daarom zetten wij de aanpak Grenzen Stellen, Perspectief Bieden voort en zetten wij ons in om criminele carrières en criminele geldstromen te doorbreken. Daarbij zetten we ons in om criminele inmenging in de zorgsector te voorkomen.
3. Het beschermen van de democratische rechtsorde en het tegengaan van excessen door maatschappelijke onrust Vrijheid van meningsuiting, demonstratierecht en democratische waarden vormen het fundament van onze samenleving. Tegelijkertijd zien wij een toename van maatschappelijke spanningen, dreigingen richting instituties en gezagsdragers, polarisatie en radicalisering. Ongewenste buitenlandse beïnvloeding, bijvoorbeeld in de vorm van het verspreiden van desinformatie kunnen voor (verdere) verdeeldheid zorgen en drukken op onze democratische rechtsorde. De komende jaren investeren wij daarom verder in openbare orde, crisisparaatheid, het tegengaan van schadelijke polarisatie en het beschermen van de democratische rechtsorde.
2/4
Burgemeester en wethouders
Datum Ons kenmerk
6 oktober 2026 34224983
4. Een veilige stad voor vrouwen Iedere vrouw moet zich in Utrecht op elk moment van de dag veilig kunnen voelen, zowel in de openbare ruimte als achter de voordeur en online. Daarom krijgt de aanpak van geweld tegen vrouwen een nadrukkelijkere plaats binnen de Veiligheidsagenda. Wij zetten in op bewustwording en normering, vroegsignalering, bescherming en opvang van slachtoffers, een stevige plegeraanpak en de verdere verkenning van een Filomena-centrum in Utrecht. Ook zetten wij de aanpak van straatintimidatie voort.
5. Een weerbare samenleving De wereld wordt onvoorspelbaarder. Geopolitieke ontwikkelingen, klimaatveranderingen en netcongestie kunnen in Nederland leiden tot een grootschalige en langdurige ramp of crisis, met ook een grote impact op de Utrechtse samenleving. Onze inzet is er primair op gericht de (digitale) weerbaarheid van onze eigen organisatie en van onze crisisorganisatie te vergroten. Bijvoorbeeld door afspraken te maken over de continuïteit van onze kritieke processen en hiervoor locaties van noodstroom te voorzien. En ook door alternatieve communicatiemiddelen te faciliteren en door werkafspraken te maken over de bemensing van kritieke processen. Door het inrichten van noodsteunpunten in de wijken voorzien we inwoners van informatie als de reguliere communicatie is uitgevallen en bieden we de mogelijkheid om noodmeldingen (112) te doen. Daarnaast ondersteunen we vanuit de noodsteunpunten maatschappelijke initiatieven voor hulp aan verminderd zelfredzamen. In het versterken van de weerbare samenleving zijn zelfredzaamheid en samenredzaamheid in Utrecht sleutelbegrippen. Daarom werken we in onze voorbereiding nauw samen met onze partners in de stad.
_Extra aandacht voor opkomende en urgente ontwikkelingen_ Hoewel de doelstellingen aansluiten op de vorige Veiligheidsagenda, leggen wij binnen de uitvoering nieuwe accenten. Dat geldt in het bijzonder voor de aanpak van geweld tegen vrouwen, de bescherming van de democratische rechtsorde, het vergroten van maatschappelijke weerbaarheid en het tegengaan van ondermijning in de zorg.
_Financiën_ De doelstellingen uit de Veiligheidsagenda worden ondersteund door structurele middelen die beschikbaar zijn voor het voortzetten van verschillende aanpakken, rijksmiddelen en aanvullende structurele middelen uit het coalitieakkoord. De investeringen uit het coalitieakkoord versterken de uitvoering van de Veiligheidsagenda in de komende jaren en stellen ons in staat om de gekozen doelstellingen met extra kracht uit te voeren. Het gaat daarbij om:
- het bestrijden van overlast door de inzet van jongeren- en eropaf-teams (3,5 miljoen euro)
- het versterken van de weerbaarheid van de organisatie en inwoners tegen mogelijke rampen en crisis, bijvoorbeeld stroomuitval (0,5 miljoen euro in 2026 en 1 miljoen euro vanaf 2027, waarvan 0,5 miljoen euro aan verwachte Rijksbijdragen Weerbaarheid die nog onzeker zijn)
- de aanpak van femicide (geweld tegen vrouwen) (0,2 miljoen euro)
- het faciliteren van demonstraties (0,2 miljoen euro)
- maatregelen ter versterking van de straatveiligheid (0,15 miljoen euro)
_Tot slot_ Veiligheid is geen vanzelfsprekendheid. Het vraagt iedere dag opnieuw om samenwerking, investeringen en de bereidheid om grenzen te stellen én perspectief te bieden. Met deze Veiligheidsagenda kiezen wij voor een aanpak die voortbouwt op wat werkt, inspeelt op nieuwe ontwikkelingen en zich richt op problematiek die de grootste invloed heeft op de veiligheid en leefbaarheid van Utrecht. Daarbij blijven we ruimte houden voor maatwerk en flexibiliteit als de actualiteit daarom vraagt.
De komende jaren blijven wij samen met veiligheids-en zorgpartners, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties werken aan een stad waarin iedereen veilig kan wonen, werken, ondernemen en zich vrij kan voelen.
Wij zien uit naar de behandeling van de Veiligheidsagenda Utrecht 2027-2030 in uw raad.
3/4
Burgemeester en wethouders
Datum Ons kenmerk
6 oktober 2026 34224983
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,
de secretaris, de burgemeester,
4/4
Colofon
Vaststelling college: dinsdag 22 september 2026 Vormgeving: Enof creatieve communicatie
Beeld: Omslag: Jimme Porton Foto 1: Gemeente Utrecht Foto 2: Peter Hulshof Foto 3: Robert Oosterbroek Foto 4: Gemeente Utrecht Foto 5: Eelkje Colmjon Foto 6: Jelle Verhoeks
2026-017.ENOF
Foto 7: Eelkje Colmjon Foto 8: Gemeente Utrecht Foto 9: Shutterstock Foto 10: Gemeente Utrecht Foto 11: J. Soeterik Foto 12: Ruben May Foto 13: Eelkje Colmjon
Foto 14: Gemeente Utrecht Foto 15: Jelle Verhoeks Foto 16: Stefan Cornelis Foto 17: Robert Oosterbroek Foto 18: Bas van Setten Foto 19: Rebecca Brockbernd
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 2
Utrecht is een prachtige, groeiende stad. Daarom moeten we blijven investeren in wat ons sterk maakt: veiligheid, vertrouwen en weerbaarheid. Een veilige stad begint bij het stellen van grenzen én het bieden van perspectief. Dat is geen tegenstelling; het is precies de combinatie die de Utrechtse aanpak typeert. Als burgemeester ben ik hiervoor verantwoordelijk en ik zie het als mijn taak dat iedereen veilig en met perspectief kan opgroeien en zich beschermd weet door de overheid. Zodat we met name onze jongeren – de volgende generatie – een veilige, gezonde en duurzame leefwereld bieden om zich te ontwikkelen.
In aanvulling op de [Veiligheidsagenda 2023 - 2026 zie ik de komende](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/2b440de6-9a45-440a-9111-4da006e6dd23?documentId=0cfe697f-c4c3-4a4c-8f60-97402ad590d5&agendaItemId=4e28d5bf-6271-4319-bd0f-4a462d73ffdf) periode een aantal speerpunten waarmee ik samen met de gemeente raad, het college, veiligheids- en zorgpartners, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties aan de slag wil. In Utrecht moeten vrouwen zich op elk moment van de dag veilig voelen. Daarom wil ik samen met u werken aan een veilige stad voor vrouwen door het uitbreiden van de aanpak van geweld tegen vrouwen en femicide door sterker in te zetten op preventie en vroegsignalering, onder andere door in te zetten op gelijkwaardige relaties en daar ook jongens en mannen bij te betrekken. Tegelijkertijd voeren we een verdere verkenning uit naar de realisatie van een Filomena-centrum, zetten we in op een stevige plegeraanpak, het bestrijden van seksuele uitbuiting en het voortzetten van de aanpak straatintimidatie. Het terugdringen van de toename van overlast en criminaliteit door EU-onderdanen, mensen met onbegrepen gedrag en gevaarsrisico, overlastgevende criminele vreemdelingen en jongeren is ook van belang. Voor deze problematiek wil ik als centrale stad in Nederland de aanpak sluitend maken, onder meer met de Eropaf-aanpak, regie op jeugdoverlast, de lokale en landelijke aanpak overlastgevende criminele vreemdelingen en door te investeren in handhaving.
Ook zien we de laatste jaren steeds vaker vermenging van (drugs) criminaliteit met de zorg (ondermijning in de zorg). Dat richt grote schade aan: inwoners die recht hebben of aanspraak maken op zorg of ondersteuning krijgen geen, minder of kwalitatief slechte ondersteuning. Het zicht hierop moet worden vergroot en criminele inmenging in de zorgsector in Utrecht moet worden voorkomen. Daarnaast wil ik barrières opwerpen en concreet criminele netwerken aanpakken die actief zijn binnen de zorg.
Om de democratische waarden te beschermen, ontwrichtende dreigingen tegen te gaan, de vrije meningsuiting (zoals demonstratierecht) te garanderen, en de veiligheid en het vertrouwen in instituties te waarborgen, wil ik verstoringen van de openbare orde voorkomen danwel (snel) herstellen en wil ik de crisisparaatheid versterken door de stad, de partners en de gemeentelijke organisatie hierop voor te bereiden. En laten we eerlijk zijn: de wereld om ons heen wordt onvoorspelbaarder. Polarisatie, radicalisering, digitale dreigingen, mondiale crises – ze raken ook Utrecht. Het is daarom van belang om de weerbaarheid van onze stad te vergroten. Door stedelijke netwerken uit te bouwen, (online) polarisatie en radicalisering tegen te gaan, de online weerbaarheid van inwoners en organisaties te versterken tegen bijvoorbeeld desinformatie en door noodsteunpunten in te richten is de stad beter voorbereid op landelijke en globale ontwrichtende crises.
Sharon Dijksma, Burgemeester van Utrecht
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 3
1. Introductie Iedereen, wie je ook bent en welke keuzes je ook maakt, moet veilig kunnen zijn in onze stad’. Zo luidt de eerste zin van de veiligheids paragraaf van het [coalitieakkoord 2026 - 2030. We werken in Utrecht](https://www.utrecht.nl/bestuur-en-organisatie/college-van-b-en-w/coalitieakkoord) aan een leefbare en veilige stad. Waar inwoners zich onbezorgd kunnen bewegen op ieder moment van de dag, ongeacht hun geslacht, geaardheid of afkomst. En waar iedereen zich vrij voelt te zijn wie hij, zij of hen wil zijn.
Bewaken en versterken van de openbare orde en veiligheid vraagt in deze tijd om een duidelijke, gezamenlijke aanpak van grenzen stellen, perspectief bieden en verantwoordelijkheid nemen. Grenzen stellen door stevig en zichtbaar op te treden. Perspectief bieden door alternatieven en toekomstkansen te bieden, door te investeren in sociale samenhang en door weerbaarheid te versterken. En dat we investeren in veiligheid door samen te werken: gemeente, politie, Openbaar Ministerie, scholen, jongerenwerk, zorg- en veiligheidspartners, bedrijven en inwoners. Veiligheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid en opgave.
De gemeenteraad stelt eens in de vier jaar het Integraal Veiligheidsplan (de Veiligheidsagenda) vast (artikel 38b Politiewet). Deze Veiligheids agenda 2027 - 2030 is een vervolg op de [Veiligheidsagenda 2023 - 2026.](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/2b440de6-9a45-440a-9111-4da006e6dd23?documentId=0cfe697f-c4c3-4a4c-8f60-97402ad590d5&agendaItemId=4e28d5bf-6271-4319-bd0f-4a462d73ffdf) Het bouwt voort op wat de afgelopen jaren al is bereikt. Dit doen we door uit te voeren wat we de voorgaande periode in werking hebben gesteld met aanscherpingen wanneer nodig. We richten onze inzet op de thema’s waar de grootste risico’s zijn; het tegengaan van de ontwrichtende effecten van (drugs)criminaliteit en de overlast en criminaliteit in onze wijken. Daarnaast investeren we in een veilige stad voor vrouwen, een weerbare samenleving, het beschermen van de democratische rechtsorde (en het daarbij tegengaan van excessen door maatschappelijke onrust). Bij alle thema’s hebben we specifiek
aandacht voor de manier waarop digitale technische ontwikkelingen enerzijds en de online leefwereld anderzijds de problematiek versterken of nieuwe risico’s creëren, die veiligheid en leefbaarheid in stad en buurt direct beïnvloeden.
De Veiligheidsagenda staat niet op zichzelf en sluit aan op het [coalitieakkoord 2026 - 2030 ‘Voor Uuuu’. Met de uitvoering van de](https://www.utrecht.nl/bestuur-en-organisatie/college-van-b-en-w/coalitieakkoord) Veiligheidsagenda wordt ook aangesloten op het beleid voor de leefomgeving voor de lange termijn. Om te zorgen dat Utrecht ook op lange termijn een aantrekkelijke, gezonde stad is voor iedereen, is een koers vastgesteld die geldt als stip aan de horizon. Deze staat beschreven in de [Ruimtelijke Strategie 2040 (RSU 2040) en de](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/dedcc939-ae80-46dc-a5b4-c980f12c082b?documentId=4362ead0-fb95-4aa5-a3fe-05bea0682fcb&agendaItemId=07474971-31c5-490a-b44b-21a50f2a0ebe) [Sociale](https://omgevingsvisie.utrecht.nl/fileadmin/uploads/documenten/zz-omgevingsvisie/koers/2026-sociale-visie-utrecht-2040.pdf) [Visie Utrecht 2040 (SVU 2040).](https://omgevingsvisie.utrecht.nl/fileadmin/uploads/documenten/zz-omgevingsvisie/koers/2026-sociale-visie-utrecht-2040.pdf)
De integrale veiligheidsaanpak begint met het besef dat een relatief klein aantal mensen verantwoordelijk is voor een groot deel van de overlast en criminaliteit. Dit besef bepaalt hoe we onze inzet opbouwen. We werken volgens een oplopende lijn, van breed naar smal. Eerst brede preventie: voor alle inwoners, gericht op het voorkomen dat problemen ontstaan (in lijn met de RSU 2040 en SVU 2040). Vervolgens selectieve preventie, gericht op de kleinere groep bij wie het risico op afglijden groter is. Voor de kleine groep die daadwerkelijk grenzen overschrijdt, volgt repressie – stevig en zichtbaar optreden. En voor diezelfde laatste groep zetten we vervolgens weer in op preventie, nu in de vorm van herstel en perspectief: voorkomen dat iemand terugvalt en het bieden van nieuwe kansen. Deze lijn maakt concreet wat “grenzen stellen en perspectief bieden” in de praktijk betekent: zoveel mogelijk investeren in preventie, en pas waar dat niet werkt, een duidelijke grens trekken. Het is geen keuze tussen preventie óf repressie, maar een opeenvolging waarin beide hun plek hebben, gericht op precies die groep waar ze het meest effect hebben. _Foto 1: Uitzicht op de Dom_
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 5
2. Doelstellingen Op basis van actuele data, professionele inzichten en analyses constateren we dat we onze inzet op de veiligheidsthema’s van de afgelopen vier jaar onverminderd moeten voortzetten. Het realiseren van duurzame verbeteringen op veiligheidsgebied vraagt daarbij vaak om een lange adem, consistent handelen en het vasthoudend voortzetten van de ingezette koers. Verder zullen trends en nieuwe ontwikkelingen de komende jaren invloed hebben op de stad. Als er voldoende aanleiding voor is, scherpen wij onze doelstellingen gedurende de looptijd van de Veiligheidsagenda aan. We leven in een periode van toenemende onzekerheden, zowel nationaal als internationaal, die ook in Utrecht zichtbaar en voelbaar zijn.
Veiligheid en leefbaarheid blijven essentiële voorwaarden voor alle inwoners, ondernemers en bezoekers. Het borgen van het reguliere veiligheidswerk vraagt continu om inzet, wendbaarheid, afstemming en samenwerking tussen partners. Hoewel we duidelijke doelstellingen voor de komende vier jaar vaststellen, behouden we aandacht voor de traditionele veiligheidsthema’s. Flexibiliteit blijft noodzakelijk, zodat we snel en effectief kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen, risico’s of acute problematiek. We bouwen voort op de prioriteiten uit de Veiligheidsagenda 2023 - 2026. Daarbij nemen we accentverschuivingen, zoals die naar ondermijning in de Zorg, mee in de nieuwe Veiligheids agenda 2027 - 2030. We blijven de gevolgen van digitale ontwikkelingen (zoals artificiële intelligentie (AI) en quantumtechnologie) enerzijds en van de online leefwereld anderzijds, voortdurend vertalen naar onze veiligheidsthema’s. De online leefwereld is de digitale omgeving waarin mensen, vooral jongeren, een groot deel van hun sociale leven, informatievoorziening, ontspanning en dagelijkse activiteiten beleven, wat hun handelen in de offline wereld beïnvloedt.
Op basis van de uitgangspunten uit het [coalitieakkoord 2026 - 2030](https://www.utrecht.nl/bestuur-en-organisatie/college-van-b-en-w/coalitieakkoord) en de actuele trends en ontwikkelingen werken we aan een veilige, leefbare en inclusieve stad voor iedereen. Daarvoor richten we onze inzet op de thema’s waar de grootste risico’s zijn. Specifiek werken we aan:
_Foto 2: Overvecht bij avondlicht._
Voortbouwend op de Veiligheidsagenda 2023 - 2026: 1. het tegengaan/terugdringen van de toename van overlast en criminaliteit, zodat (het gevoel van) de veiligheid en leefbaarheid in buurt en wijk wordt vergroot; 2. het tegenaan van ontwrichtende effecten van ondermijnende (drugs) criminaliteit, met daarbij tevens focus op het tegengaan van ondermijning in de zorg; 3. het beschermen van de democratische rechtsorde en het tegengaan van excessen als gevolg van maatschappelijke onrust;
en aanvullend werken we aan: 4. een stad waar vrouwen zich veilig voelen; 5. een samenleving die weerbaar is en voorbereid is op mogelijke incidenten, rampen en crises die impact hebben op stad en gemeentelijke organisatie.
Via jaarlijkse rapportages over de voortgang van de Veiligheidsagenda worden de doelstellingen gevolgd in de beleidscyclus. Daarnaast vinden de doelstellingen uit de Veiligheidsagenda een plek in de begrotingscyclus waarin de burgemeester zich vanuit haar OOV-portefeuille blijft inzetten op het integraal veiligheidsbeleid. Dit bestaat uit bestaand beleid, maatregelen, instrumenten, bevoegdheden en voorzieningen die nodig zijn om de stad veilig te houden. Denk hierbij onder meer aan de wettelijke taken op het gebied van crisisbeheersing, huisverboden, acties in het kader van preventie, het faciliteren van demonstraties, het voorkomen van en prepareren op interventies bij (mogelijke) openbare ordeverstoringen met de driehoekspartners en de voorbereiding van de inzet van de bestuurlijke maatregelen in het kader van openbare ordehandhaving. Verder valt te denken aan gemeentelijk cameratoezicht in het kader van de openbare orde, het veilig en feestelijk verloop van evenementen zoals Koningsnacht/-dag en de Jaarwisseling, ordelijk verloop van wedstrijden in het betaald voetbal en de aanpak van woonoverlast.
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 6
1. Trends en leidende principes
Algemeen trendbeeld De Veiligheidsagenda 2027 - 2030 volgt in grote lijnen de richting en trends die beschreven worden in de [Veiligheidsagenda 2023 - 2026.](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/2b440de6-9a45-440a-9111-4da006e6dd23?documentId=0cfe697f-c4c3-4a4c-8f60-97402ad590d5&agendaItemId=4e28d5bf-6271-4319-bd0f-4a462d73ffdf) Uit de voortgangsrapportages [2023,](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/5528a275-0f41-4a55-a5ac-3f138895fb90) [2024](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/71139b95-ce9f-4fb9-91c8-b6875b8fbf6e) en [2025](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/reports/item/7f2e5121-e615-49df-9a1f-240e04d53551) van de Veiligheids agenda 2023 - 2026 zijn de ontwikkelingen en bijsturingen sinds 2022 te lezen. De veiligheidsagenda 2027 - 2030 bouwt voort op wat de afgelopen jaren is gedaan en is bereikt. We zien de volgende trends en ontwikkelingen op het gebied van veiligheid in onze stad.
Veiligheid als complexe en hybride uitdaging De afgelopen jaren is het eens te meer duidelijk geworden dat veiligheid en stabiliteit geen vanzelfsprekendheden zijn in Europa en in andere landen waar Utrechtse inwoners zich nauw mee verbonden voelen. Geopolitieke ontwikkelingen, klimaatveranderingen, digitale dreigingen en netcongestie kunnen in Nederland leiden tot een grootschalige en langdurige ramp of crisis, met ook een impact op de Utrechtse samenleving. We zien verder dat steeds vaker scherp stelling wordt genomen in het maatschappelijk debat en demonstraties zelden nog homogeen van aard zijn. Maatschappelijk ongenoegen is steeds zichtbaarder en het debat lijkt te verharden. Dit kan leiden tot [maatschappelijke onrust](https://veiligheidscoalitie.nl/kennisbank/maatschappelijke-onrust/) bijvoorbeeld als gevolg van verscherpende tegenstellingen tussen groepen in de samenleving en [groeiende weerstand tegen de overheid.](https://www.scp.nl/actueel/nieuws/2022/12/29/ergernis-over-harde-toon-en-extreme-uitingen-in-politieke-en-publieke-debat)
De digitalisering van de samenleving gaat onverminderd door en dat heeft ook effect op de veiligheidsvraagstukken. De fysieke en online leefwereld zijn verbonden en vraagt een hybride aanpak. Online platforms en nieuwe technologieën zoals AI, spelen een belangrijke rol in criminaliteitsontwikkelingen. Digitale middelen worden ingezet bij traditionele criminaliteit, echt en nep is moeilijk te onderscheiden,
intimidatie vindt ook online plaats, sociale media en het internet vormen broedplaatsen voor radicalisering of extremisme en wanneer de spanning in de stad oploopt weten mensen elkaar via het internet razendsnel te vinden. Het is voor overheden een uitdaging om goed zicht te krijgen op wat zich online afspeelt en hier adequaat op te reageren. Dit vraagt specifieke aandacht voor de [digitale component van](https://www.politie.nl/nieuws/2026/mei/20/00-jaarverantwoording-veel-impact-door-maatschappelijke-spanningen-en-online-criminaliteit.html) de veiligheidsproblematiek.
Criminaliteit is niet altijd zichtbaar op straat. In 2024 werd uit het ondermijningsbeeld van de politie Midden-Nederland duidelijk dat criminelen toegang hebben gekregen tot de [zorgsector en misbruik](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/3191a955-21b6-4e8a-b23f-566194e56ff7) maken van kwetsbare groepen en sectoren voor financieel gewin. Deze ontwikkeling illustreert ontwrichtende effecten die ondermijnende (drugs) criminaliteit met zich meebrengt.
[We zien ook dat overlast door (een relatief kleine groep) jongeren](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/6159814b-1694-4b89-a7de-6660e9db8b6c) en jongvolwassenen toeneemt en vooral in bepaalde wijken, zoals Kanaleneiland en Overvecht, met regelmaat escaleert. De overlast bestaat uit onder meer het intimideren en uitschelden van voorbijgangers, het plegen van vernielingen in de openbare ruimte, en geluidsoverlast. Inwoners en bezoekers lijden onder dit gedrag. Deze overlast neemt niet alleen op straat toe, maar ook in (semi-) publieke voorzieningen zoals scholen, bibliotheken, jongerencentra en sportaccommodaties. Situaties waarbij de politie moet optreden escaleren soms, waarbij de politie wordt uitgescholden, beledigd, en met (zwaar) vuurwerk of stenen wordt bekogeld. Jongeren en jongvolwassenen proberen daarbij geregeld controles te frustreren of bewust de confrontatie te zoeken met de politie, handhavers en hulpverleners. Dit is onacceptabel, grenzeloos gedrag en bovendien levensgevaarlijk. De impact voor omwonenden is ook groot, het leidt tot gevoelens van onrust en onveiligheid.
_Foto 3: We zien dat de overlast door (een relatief kleine groep) jongeren_ _en jongvolwassen toeneemt in bepaalde wijken zoals Overvecht._
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 7
Maatschappelijke onrust Maatschappelijke onrust is te omschrijven als (zichtbare) collectieve gedragingen in situaties die voortkomen uit maatschappelijk ongenoegen. Maatschappelijk ongenoegen is een gevoel van angst, onzekerheid, onvrede of miskenning. Het kunnen uiten van je mening en dus ook ongenoegen is – zolang dit binnen de grenzen van de wet gebeurt – essentieel voor een vitale democratie. Ook in Utrecht uit maatschappelijke onrust zich op verschillende manieren, zoals in demonstraties. Het aantal demonstraties groeit sterk: 380 in 2023, 522 in 2024 en 668 in 2025.
We zien en ervaren steeds vaker dat het uiten van meningen en ongenoegen voorbij de grenzen van de wet gaat. Dit heeft maatschappelijke onrust, schadelijke polarisatie, radicalisering, strafbare feiten (waaronder geweld tegen personen, bedreiging en belediging) en (ernstige) openbare ordeverstoringen tot gevolg, al dan niet aangejaagd via (sociale) media.
Criminaliteit, overlast en veiligheidsgevoelens Het totaal aantal geregistreerde misdrijven is sinds het peiljaar (2022, Veiligheidsagenda 2023 - 2026) toegenomen met 15%: van 24.117 misdrijven in 2022 naar 27.831 misdrijven in 2025. Gecorrigeerd voor de bevolkingsgroei is de toename 10% ten opzichte van het peiljaar. Alle G4-steden laten na de coronaperiode een toename zien in de geregistreerde criminaliteit. In Rotterdam en Amsterdam is deze stijging inmiddels afgevlakt en is zelfs sprake van een dalende trend. In Utrecht zet de groei echter door, na een tijdelijke stabilisatie in 2024 (zie ook [Raadsbrief Voortgangsrapportage Veiligheidsagenda 2025 Utrecht](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/reports/item/7f2e5121-e615-49df-9a1f-240e04d53551)
[- iBabs Publieksportaal). Het](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/reports/item/7f2e5121-e615-49df-9a1f-240e04d53551) [niveau van de geregistreerde criminaliteit](https://utrecht-monitor.nl/sociale-omgeving/veiligheid/criminaliteit) blijft in alle steden nog wel onder (of net er boven) dat van kort vóór de coronapandemie.
Daarnaast blijft Utrecht een centrale rol spelen in de (inter)nationale drugshandel. Veel verdachten van plofkraken of daaraan gerelateerde zaken zijn afkomstig uit Midden-Nederland en Utrecht.
De openbare ruimte in Utrecht komt steeds meer onder druk te staan door de (bevolkings)groei en aantrekkingskracht van de stad. Utrechters ervaren steeds vaker overlast. Uit cijfers van politie en gemeente blijkt dat het aantal meldingen over overlast in de stad de laatste jaren [toeneemt, zowel bij gemeente als politie. We onderscheiden grofweg](https://utrecht-monitor.nl/sociale-omgeving/veiligheid/veiligheidsbeleving-overlast) vier typen overlastgevende groepen, (Oost-)Europese migranten, overlastgevende criminele vreemdelingen (OCV’s) – inclusief alleenstaande minderjarige vreemdelingen –, personen met onbegrepen gedrag en hoge veiligheidsrisico’s (met een samenloop van complexe problemen zoals verslaving en persoonlijkheids- of psychiatrische problematiek) en lokale jeugd en (jong) volwassene groepen die overlast geven. Utrecht heeft, gezien haar centrale ligging, een aantrekkingskracht als ontmoetingsplaats waar verschillende groepen en ‘werelden’ elkaar makkelijk treffen. Dit leidt tot aanhoudende overlastgevende situaties.
We zien een toename in onveiligheidsgevoel onder inwoners. Dit is een landelijk [beeld. Sinds 2021 is in Utrecht het percentage inwoners](https://www.waarstaatjegemeente.nl/nieuws/aantal-nederlanders-dat-zich-weleens-onveilig-voelt-stijgt/370) dat zich wel eens onveilig voelt in eigen buurt gestegen van 30% naar 37%. Ondanks het gegeven dat veranderende veiligheidsbeleving een complex concept is waar geen op zichzelf staande oorzaak voor gegeven kan worden vraagt deze ontwikkeling om aandacht. We zien dat met name vrouwen zich onveiliger voelen dan mannen en jongeren vaker dan ouderen. De groep die aangeeft zich het onveiligst te voelen zijn jonge vrouwen (18 - 30 jaar). Vrouwen krijgen daarnaast steeds [vaker te maken met straatintimidatie (Utrechtmonitor). Geweld tegen](https://utrecht-monitor.nl/sociale-omgeving/veiligheid/veiligheidsbeleving-overlast) vrouwen en meisjes in afhankelijkheidsrelaties is een groot en breed maatschappelijk probleem, ook in Utrecht).
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 8
Leidende Principes Terwijl we zien dat de problematiek complexer wordt en vertrouwen in de landelijke overheid de afgelopen jaren sterk is afgenomen geven Utrechters aan relatief veel vertrouwen in de lokale overheid te hebben [(Utrecht Monitor). Ook zien we dat de tevredenheid over de zicht-](https://utrecht-monitor.nl/bevolking-bestuur/lokale-democratie/vertrouwen-de-overheid) baarheid en het functioneren van de politie in de buurt binnen Utrecht gunstiger is dan het Nederlands gemiddelde (Veiligheidsmonitor). Dit vormt een belangrijke basis om samen met onze partners te werken aan een veilige stad voor de inwoners, ondernemers en bezoekers met de opgestelde doelstellingen uit deze veiligheidsagenda als kaders. Wat deze doelstellingen inhouden en hoe wij werken om ze te bereiken wordt in de volgende hoofdstukken uitgewerkt. Daarbij gelden, onder andere, de volgende leidende principes.
Grenzen stellen en perspectief bieden Bewaken en versterken van de openbare orde en veiligheid vraagt in deze tijd om een duidelijke, gezamenlijke aanpak. Dat betekent dat we als stad samen met onze partners grenzen stellen, perspectief bieden en verantwoordelijkheid nemen. Grenzen stellen door stevig en zichtbaar op te treden. Perspectief door alternatieven en toekomstkansen te bieden, door te investeren in preventie, sociale samenhang en door weerbaarheid te versterken. Bij de inzet van deze ‘Utrechtse aanpak’ vanuit een zorgvuldig afgewogen balans tussen preventie en repressie zien we dat een relatief kleine groep verantwoordelijk is voor een groot deel van de overlast en criminaliteit. Wij richten ons op de individuen die de meeste overlast veroorzaken. Daarmee zorgen we ook dat het draagvlak voor deze doelgroepen in zijn geheel niet verder afneemt en dat er naast daders en plegers ook perspectief geboden wordt aan inwoners en ondernemers die de overlast ervaren. Daarbij is maatwerk en consistente inzet van alle partners essentieel.
Integrale samenwerking: verantwoordelijkheid nemen en rolvastheid Net als voorgaande jaren trekken we intensief op met onder andere politie, Openbaar Ministerie, partners uit de strafrechtketen (zoals
We analyseren daarom beschikbare kwantitatieve en kwalitatieve data en vertalen deze voor zover mogelijk naar indicatoren, trends of patronen. Op basis van deze (digitale) informatie en geïnventariseerde risico’s nemen we gericht actie, grijpen we in op hotspots en risicovolle tijdstippen of ontwikkelen we beleid op kwetsbare gebieden, branches en doelgroepen. Deze manier van werken maakt het mogelijk om beleid _Foto 4: In de wijken werkt de gemeente samen met organisaties op_ te monitoren en flexibel bij te sturen als de geanalyseerde informatie _gebied veiligheid en zorg- en welzijn._
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 9
Reclasseringsorganisaties, Dienst Justitiële Inrichtingen, Halt en Raad voor de Kinderbescherming), het Zorg- en Veiligheidshuis Regio Utrecht, de Veiligheidsregio Utrecht, het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum Midden Nederland (RIEC), jongerenwerk, buurtteams, scholen, partners uit de asielketen en zorg- en maatschappelijke partners. In deze samenwerking nemen alle partijen nadrukkelijk hun verantwoordelijkheid en handelen zij vanuit de eigen taak, met heldere afspraken over het stellen van grenzen én het bieden van perspectief. Ook inwoners, ondernemers en vrijwilligers spelen een belangrijke rol, bijvoorbeeld als stadsmakers, bondgenoten of via bewoners initiatieven. Zij signaleren wat er speelt in buurten en denken actief mee over oplossingen.
Aandacht voor Utrechtse jeugd en jongvolwassenen Utrecht is een jonge stad met veel kinderen en jongvolwassenen [tegenover relatief weinig ouderen (Utrecht Monitor). Jongeren en](https://utrecht-monitor.nl/bevolking-bestuur/bevolking/bevolking-naar-groepen) jongvolwassenen hebben echter specifieke kwetsbaarheden om zowel dader als slachtoffer te worden van de in toenemende mate complexe criminaliteit waar onze stad mee te maken heeft. Daarom houden wij in
_Foto 5: Voor de jongeren in onze stad willen we een veilige, gezonde en_ _duurzame leefwereld bieden om zich te ontwikkelen._
onze werkzaamheden rekening met hoe beleid zich verhoudt tot deze groep Utrechters en waar de kwetsbaarheden maar ook mogelijkheden liggen. Daarbij geldt het belang van tijdig signaleren wanneer iemand afglijdt en het betrekken van opvoeders en relevante partijen.
Informatie- en risicogestuurd werken We blijven met onze partners in gesprek over het informatiegestuurd samenwerken. Dit is soms lastig door een lage melding- en aangifte bereidheid bij diverse, met name nieuwe criminaliteitsvormen.
daar aanleiding voor geeft. We gaan daarbij zorgvuldig om met informatie, en hebben oog voor privacy en ethiek.
Ongelijk investeren voor gelijke kansen In het [coalitieakkoord 2026 - 2030](https://www.utrecht.nl/bestuur-en-organisatie/college-van-b-en-w/coalitieakkoord) is oog voor (kansen)ongelijkheid en dat kan leiden tot gezondheidsachterstanden, verminderde opleidingskansen, vatbaarheid voor criminele verleidingen tot aan dakloosheid en toenemend wantrouwen in de overheid. We vinden het belangrijk de afstand tussen kansrijk en kansarm te verkleinen. Vanuit het principe van ongelijk investeren voor gelijke kansen richten we ons samen met onze partners in de stad op Utrechters en wijken/buurten waar de problematiek het meest urgent is.
2. Waar willen we naartoe?
1. Tegengaan/terugdringen van overlast en criminaliteit Overlast komt voor in verschillende vormen. Van jongeren en volwassenen die hangen in de openbare ruimte en geluidsoverlast veroorzaken of soms intimiderend gedrag vertonen, tot ernstige woonoverlast of strafbaar en overlastgevend gedrag. We gaan dit gedrag tegen door zowel preventieve als repressieve maatregelen in te zetten.
We dringen de overlast onder andere terug door rust te creëren en te bewaren in alle wijken en daarmee overlast beheersbaar te houden. We werken aan een goede informatiepositie over wat er gebeurt en starten een aanpak op de plekken waar de meeste problematiek is en de meest recente incidenten met een openbare-ordeverstorend karakter hebben plaatsgevonden. We stellen samen met onze partners grenzen aan overlastgevend en strafbaar gedrag door stevig en zichtbaar op te treden tegen overtredingen en zo dat gedrag van overlastgevers te normeren. Overlastgevers bieden we daarnaast perspectief door het aanbieden van hulp en zorg of terug geleiding naar opleiding, werk of land van herkomst.
Jongeren bieden we perspectief door hen alternatieven en toekomstkansen te bieden, door te investeren in sociale samenhang met ouders /verzorgers/opvoeders en onderwijs en door hun weerbaarheid tegen verleidingen van het criminele pad te versterken. We werken nauw samen met scholen, zorg- en veiligheidspartners, politie, Openbaar Ministerie, ondernemers en inwoners.
Overlast of strafbaar gedrag ontstaat niet alleen op straat, maar ook in de online leefwereld. Online trends (zoals challenges gericht op geweld, online pesten of expose accounts) kunnen zowel online als offline tot ongewenst, grensoverschrijdend of strafbaar gedrag en incidenten leiden. Daarom vergroten we blijvend onze kennis en vakbekwaamheid over wat jongeren beweegt, online en op straat, en hoe we daar op kunnen anticiperen.
_Foto 6: Wijkagent geeft samen met de gemeente gastles op basisschool_ _om kinderen weerbaar te maken._
_Foto 7: Voor de jongeren in onze stad willen we een veilige, gezonde en_ _duurzame leefwereld bieden om zich te ontwikkelen._
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 10
2. Tegengaan ontwrichtende effecten van (drugs) criminaliteit en focus op tegengaan van ondermij- ning in de zorg Utrecht speelt nog altijd een centrale rol in de (inter)nationale drugs handel. Geweld wordt niet geschuwd, beschietingen en explosies vinden plaats in onze stad. Het is onvoorstelbaar hoeveel geld en geweld er in de wereld van drugscriminaliteit omgaat en met hoeveel maatschappelijke ontwrichting dit gepaard gaat. We zien dat criminele netwerken op allerlei manieren ook de zorg zijn binnengedrongen. Dit heeft onder andere tot gevolg dat zwaar crimineel dan wel onbekwaam personeel verantwoordelijk is voor zorg van kwetsbare doelgroepen, zoals ouderen, jeugd, mensen met een beperking en anderen die zorg nodig hebben. Utrecht wil een gezonde, maar ook veilige en leefbare stad zijn voor haar huidige en toekomstige inwoners. We willen de ontwrichtende effecten van drugsgerelateerde criminaliteit in Utrechtse wijken tegengaan. Hiervoor is het nodig grenzen te stellen én perspectief te bieden. De kern van onze aanpak [Grenzen Stellen](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/agenda/index/231e8bf0-acd9-44f2-bc54-b3b48a470c3c) [Perspectief Bieden](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/agenda/index/231e8bf0-acd9-44f2-bc54-b3b48a470c3c) bestaat uit twee pijlers: voorkomen dat mensen in de criminaliteit stappen of er verder in doorgroeien én het terugdringen van de schaduweconomie in de stad. De gemeenteraad heeft eind
_Foto 8: Amsterdamsestraatweg na herinrichting, waar blijvend aandacht_ _is voor de aanpak van ondermijning._
december 2021 de integrale _De_ aanpak Grenzen Stellen Perspectief Bieden vastgesteld: gericht op het doorbreken van criminele carrières (voorkomen van jonge aanwas en doorgroeiers in de criminaliteit) en het doorbreken van criminele geldstromen in de stad. Het doorbreken van criminele carrières en het doorbreken van criminele geldstromen blijft de komende jaren onze doelstelling. De aanpak van de ontwrichtende effecten van drugsgerelateerde criminaliteit is complex en vraagt een lange adem, temeer gezien de toenemende verwevenheid met de zorgsector die wordt gebruikt als financieringsbron en dekmantel.
3. Beschermen democratische rechtsorde en tegen- gaan excessen door maatschappelijke onrust De democratische rechtsorde kan alleen goed functioneren als mensen kunnen vertrouwen op de rechtsstaat, rechtsstatelijke waarborgen effectief zijn en er sprake is van een open samenleving. Deze randvoorwaarden zijn niet vanzelfsprekend. We willen de democratische rechtsorde in onze stad beschermen en excessen door maatschappelijke onrust tegengaan. Het is duidelijk geworden dat veiligheid en stabiliteit geen vanzelfsprekendheden zijn in Europa en in andere landen waar we ons nauw mee verbonden voelen. Dit zorgt voor onzekerheid, angst en onvrede in de Nederlandse samenleving. Gevoelens en emoties die we ook terugzien in de vorm van maatschappelijke onrust in de stad. Soms ook gevoed door buitenlandse actoren die in ons land verdeeldheid willen zaaien door bijvoorbeeld het verspreiden van desinformatie. Groepen in de maatschappij nemen vaker scherp stelling tegen elkaar in waarbij ongenoegen zich in sommige gevallen ook richt op de overheid en het gezag. Minder zichtbare vormen van maatschappelijke onrust (bijvoorbeeld online radicalisering) blijven daarnaast ook vragen om onze inzet. Het aantal demonstraties dat plaatsvindt in Utrecht is de afgelopen jaren steevast toegenomen. We willen demonstraties en manifestaties blijven faciliteren waarbij we ook de openbare orde en de stad zullen beschermen.
We zetten vanuit [Utrecht zijn we samen in op het tegengaan van](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/e6e9f3bf-561d-4ec0-bfaf-3c393e34aaef) schadelijke polarisatie, radicalisering en extremisme. Dit doen we door een groot netwerk van professionals en bondgenoten in te zetten. We bieden deskundigheidsbevordering aan zodat (online) trends en excessen tijdig gesignaleerd kunnen worden. Bijvoorbeeld bij nieuwe vormen van extremisme, desinformatie en schadelijke polarisatie, waarbij ook aandacht is voor de rol van online media. De persoonsgerichte aanpak op radicalisering zetten we in op personen die de democratische rechtsorde (dreigen te) ondermijnen.
Veiligheidsmaatregelen die we toepassen ter bescherming van de democratische rechtsorde, worden gebaseerd op actuele (online) informatie en risico-inschattingen en komen tot stand in nauwe afstemming met de politie en andere veiligheidsdiensten. Denk hierbij aan maatregelen in het kader van veiligheid en weerbaarheid, evenals van het in goede banen leiden van vreedzame demonstraties.
_Foto 9: In 2025 zijn 668 demonstraties gefaciliteerd door de gemeente_ _Sinds 2023 zien we een forse toename van het aantal demonstraties._
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 11
is erop gericht de (digitale) weerbaarheid van onze eigen organisatie en van onze crisisorganisatie te vergroten. En ook op het inrichten van noodsteunpunten in de wijken. Hierbij zijn zelfredzaamheid en samenredzaamheid in Utrecht sleutelbegrippen. Daarom werken we in onze voorbereiding nauw samen met onze partners in de stad.
_Foto 11: Tijdens de oefening van een grootschalige stroomuitval in_ _december 2025 werd een noodsteunpunt voor de wijk ingericht._
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 12
_Foto 10: ‘Zij loopt in vrijheid en verdient veiligheid’, muurschildering van_ _Munir de Vries aan de Troelstralaan._
4. Veilige stad voor vrouwen We willen dat Utrecht een veilige stad is voor vrouwen. We willen dat Utrecht veilig is voor vrouwen die met geweld te maken krijgen; achter de voordeur en in de openbare ruimte. We zetten in op het vroegtijdig tegen gaan van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Dat doen we door de aanpak geweld tegen vrouwen te versterken door meer in te zetten op bewustwording en normering, (vroeg) signalering, bescherming en opvang van slachtoffers en een stevige plegeraanpak.
De veiligheid in de openbare ruimte vinden we uitermate belangrijk, omdat iedereen zich veilig en vrij moet kunnen bewegen in de stad. De aanpak straatintimidatie is gericht op (seksueel) grensoverschrijdend gedrag met focus op seksuele intimidatie richting vrouwen in de openbare ruimte. We pakken dit gedrag aan met een combinatie van preventieve en handhavende maatregelen. We vinden het belangrijk om de openbare ruimte te bezien door de ogen van vrouwen en nodigen hen uit om met ons de openbare ruimte te schouwen zodat deze verbeterd kan worden.
We versterken de veiligheid van vrouwen door de impact van de digitale omgeving mee te nemen: van het signaleren van online dynamieken en schadelijke trends (bijvoorbeeld de manosphere of binnen COM‑netwerken [1] ) die veiligheid van vrouwen kunnen beïnvloeden in de offline wereld tot het zorgen van goede doorverwijzing bij digitale incidenten en/of schadelijke content in het online domein (bijvoorbeeld in geval van deepfakes of sextortion).
5. Weerbare samenleving Geopolitieke ontwikkelingen, klimaatveranderingen en netcongestie kunnen in Nederland leiden tot een grootschalige en langdurige ramp of crisis, met ook een grote impact op de Utrechtse samenleving. We willen ons beter voorbereiden op de gevolgen van maatschappelijke ontwrichting door een grootschalige en langdurige crisis. Onze inzet
_[1 https://hcss.nl/report/hcss-focus-het-com-netwerk/](https://hcss.nl/report/hcss-focus-het-com-netwerk/)_
3. Hoe willen we dit bereiken?
1. Openbare Orde en Crisisbeheersing Wat zien we? Zowel de AIVD als The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) [waarschuwen in hun jaarverslag (jaarverslag AIVD 2026) en respec-](https://www.aivd.nl/documenten/2026/04/23/jaarverslag-2025) [tievelijk strategische monitor (Strategische Monitor Politie 2026) dat](https://hcss.nl/report/strategische-monitor-politie-2026-weerbare-rechtsorde-in-onzekere-tijden/) de dreiging van de nationale veiligheid niet eerder zo onder druk heeft gestaan. Dat heeft te maken met een combinatie van ontwikkelingen waaronder extremisme, geopolitieke ontwikkelingen, digitale beïnvloeding, afnemend vertrouwen in instituties en anti-institutionalisme, delegitimatie van democratische instituties en normalisering van (rechts-) [extremistisch gedachtengoed. HCSS geeft verder aanhttps://hcss.nl/](https://hcss.nl/report/strategische-monitor-politie-2026-weerbare-rechtsorde-in-onzekere-tijden/) [report/strategische-monitor-politie-2026-weerbare-rechtsorde-in-onze-](https://hcss.nl/report/strategische-monitor-politie-2026-weerbare-rechtsorde-in-onzekere-tijden/) [kere-tijden/ dat sprake is van “toenemende geopolitieke spanningen,](https://hcss.nl/report/strategische-monitor-politie-2026-weerbare-rechtsorde-in-onzekere-tijden/) digitale ontwrichting en een gepolariseerde, weinig vergevingsgezinde samenleving. De ‘ongezellige samenleving’ vergroot druk op gezag: normvervaging en laag vertrouwen in instituties maken gezagsacceptatie minder vanzelfsprekend.”
In het rapport van HCSS wordt erop gewezen dat er sprake is van een vervaging tussen online radicalisering en maatschappelijk debat, dat democratische spelregels minder vanzelfsprekend zijn en dat de extremistische onlinecultuur doorsijpelt naar mainstream politiek. Gewaarschuwd wordt voor aanvallen op rechtspraak, delegitimatie van journalistiek, complotdenken en vijanddenken richting instituties.
We zien deze ontwikkelingen ook terug in Utrecht. De stad staat niet op zichzelf: internationale gebeurtenissen, zoals conflicten in o.a. het Midden-Oosten en Oekraïne, hebben zichtbaar invloed op gevoelens van angst, boosheid en onzekerheid onder inwoners. Deze gevoelens vertalen zich lokaal en ook online in spanningen tussen groepen, schadelijke polarisatie en een grotere kans op confrontaties online en in de openbare ruimte.
De maatschappelijke dynamiek wordt bovendien beïnvloed door bredere ontwikkelingen zoals klimaatverandering, economische onzekerheid en zorgen over migratie. Dit vergroot het risico dat maatschappelijke onrust zich vertaalt in incidenten en verstoringen van de openbare orde.
Polarisatie wordt schadelijk wanneer het debat verschuift van inhoud naar (persoonlijke) kenmerken van de ander. Groepen worden weggezet als ‘de ander’ of vijand, nuance verdwijnt en parallelle werkelijkheden ontstaan (o.a. door desinformatie). Digitalisering versnelt dit proces: extreme standpunten verspreiden sneller dan gematigde en online subculturen versterken (vrouwen)haat en cynisme. Naast ‘klassieke’ vormen van extremisme (gewelddadig jihadisme, extreemrechts/-links) ontstaan online-first fenomenen zoals COM-groepen (nihilistische groepen waarbij het idee is dat niets van betekenis is of een doel heeft, extreem geweld wordt beloond met status en aanzien).
Sommige personen in Utrecht tonen vaker dan voorheen anti institutioneel gedrag en agressie. Professionals signaleren bredere vijandigheid en afnemend vertrouwen richting de overheid. Vrouwen ervaren toenemende straatintimidatie en online vrouwenhaat. Moslimdiscriminatie en antisemitisme nemen ook in Utrecht toe, vooral bij internationale spanningen. Antisemitisme wordt gevoed door moderne varianten van complottheorieën en escaleert bij geopolitieke spanningen. Moslimdiscriminatie uit zich in stereotypering, uitsluiting en online haat. Beiden ondermijnen veiligheid, waardigheid en vertrouwen in de rechtsorde, en versterken polarisatie.
Een van de meest zichtbare uitingen van deze onrust is de forse stijging van het aantal demonstraties. In 2025 zijn 668 demonstraties gefaciliteerd, een significante toename ten opzichte van 522 in 2024 en een voortzetting van de stijgende trend van de afgelopen jaren.
Hoewel het grote merendeel van deze demonstraties zonder (grote) incidenten verloopt, verandert het karakter:
- Meer spontane en nietaangekondigde demonstraties;
- Groeiende complexiteit en gevoeligheid van onderwerpen;
- Groter risico op tegenreacties en confrontaties tussen groepen;
- Intensiever debat en scherpere standpunten;
- Meer demonstraties gericht op disruptie.
Daarnaast wordt zichtbaar dat demonstraties vaker onderdeel zijn van bredere maatschappelijke spanningen, waardoor ze minder voorspelbaar zijn en meer inzet van veiligheidsdiensten vereisen. De stad moet verder rekening houden met bredere risico’s zoals het dreigingsniveau terrorisme dat op niveau 4 van 5 staat. Dit houdt in dat een aanslag in Nederland voorstelbaar is. Een ander reëel scenario vormen langdurige crises (bijv. als gevolg van stroomuitval of een hybride aanval) met daarbij toenemende afhankelijkheid van vitale (online) infrastructuur.
Voorbeelden van hybride aanvallen zijn dreigingen afkomstig van statelijke actoren, zoals cyberaanvallen, spionage, desinformatie en ongewenste buitenlandse inmenging. Deze dreigingen richten zich niet alleen op overheden, maar ook op kennisinstellingen, bedrijven, maatschappelijke organisaties, democratische processen en gemeenschappen in de stad.
Nadat de afgelopen jaren een redelijk stabiel beeld te zien was in het aantal piketmeldingen, zien we dit aantal de laatste twee jaar toch weer stijgen (394 in 2023, naar 470 en 463 in respectievelijk 2024 en 2025). Dit laat zien dat we 24/7 voorbereid moeten blijven op plotselinge incidenten zoals explosies en branden. Samen met geweldsincidenten vormt dit de top drie van het aantal piketmeldingen in de stad.
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 13
Wat doen we? De komende jaren zetten we in op een aanpak die excessen van maatschappelijke onrust zo vroeg mogelijk herkent en voorkomt dat spanningen escaleren naar incidenten in de openbare ruimte. Daarbij verschuift de nadruk steeds meer van reactief handelen naar het tijdig begrijpen wat er speelt in de stad en daar gericht op anticiperen. Dat vraagt om een blijvende investering in het contact met inwoners, maatschappelijke organisaties en partners in de wijken. We willen beter zicht krijgen op onderliggende spanningen, bijvoorbeeld rondom internationale ontwikkelingen, sociale ongelijkheid of ervaren onrecht, en deze signalen actief meenemen in onze aanpak. Tegelijkertijd blijft, als onderdeel van een integrale aanpak, inzet door handhaving en/of politie in sommige gevallen noodzakelijk.
Demonstraties We blijven ruimte bieden aan demonstraties als essentieel onderdeel van de democratische rechtsstaat. We blijven dit informatiegestuurd doen zodat verwachtingen over het verloop, de grenzen en de veiligheid helder zijn voordat een demonstratie plaatsvindt. Tegelijkertijd investeren we in het versterken van onze positie als betrouwbare en neutrale facilitator: een overheid die ruimte biedt, maar ook duidelijk grenzen stelt wanneer veiligheid of openbare orde in het gedrang komt. In situaties waarin demonstraties gevoelige of polariserende thema’s raken, richten we ons nadrukkelijk op het voorkomen van escalatie tussen groepen, onder andere door vroegtijdig in gesprek te gaan met betrokken partijen en waar nodig aanvullende maatregelen te treffen, bijvoorbeeld inzet van politie en / of handhaving of verkeersregelaars om een veilig verloop van de demonstratie te ondersteunen.
Bestuurlijk instrumentarium Naast het faciliteren van het uitoefenen van grondrechten blijven we nadrukkelijk inzetten op het stellen van grenzen. In de komende jaren zal het bestuurlijk instrumentarium een belangrijke rol blijven spelen om snel en effectief te kunnen ingrijpen wanneer de openbare orde onder druk staat. Denk daarbij aan de bevoegdheden van de burgemeester op
dit terrein zoals het opleggen van gebiedsverboden en dwangsommen maar ook aan het inzetten van noodbevelen en het aanwijzen van veiligheidsrisicogebieden. Tegelijkertijd ontwikkelen we deze instrumenten verder door, zodat ze beter aansluiten bij nieuwe vormen van onrust, zoals online opruiing en digitale beïnvloeding. We onderzoeken hoe we ook in het digitale domein effectiever kunnen optreden, bijvoorbeeld wanneer online gedrag direct leidt tot spanningen of incidenten in de fysieke leefomgeving.
Betaald voetbal In Utrecht werken we nauw samen met partners om wedstrijden van FC Utrecht veilig te laten verlopen. We voeren samen met andere steden, het Rijk, FC Utrecht en de KNVB een integrale aanpak van voetbalgeweld uit. In geval van verstoringen van de openbare orde of (andere) strafbare feiten, en het voorkomen daarvan, zetten we samen met onze partners een breed palet aan maatregelen in. Die variëren van strafrecht en bestuursrecht (zoals gebiedsverboden en meldplicht) tot civielrecht (zoals stadionverboden), aangevuld met fysieke ingrepen in en rond het stadion. De combinatie van stapsgewijze normalisatie en duidelijke kaders blijkt effectief en zetten we de komende jaren voort.
Weerbaarheid We investeren in het versterken van de weerbaarheid van de samenleving als geheel. We gaan ervan uit dat inwoners en organisaties steeds vaker zelf een rol moeten spelen in het omgaan met spanningen en crises. Daarom richten we ons op het vergroten van zelfredzaamheid en samenredzaamheid. In de komende jaren bouwen we verder aan voorzieningen zoals noodsteunpunten en stimuleren we inwoners, organisaties en instellingen om voorbereid te zijn op situaties waarin (overheids)voorzieningen tijdelijk minder beschikbaar of bereikbaar zijn. Tegelijkertijd voeren we het gesprek, onder andere in het stedelijk veiligheidsnetwerk, over wat zij van de overheid mogen verwachten en wat zij zelf kunnen doen. Ondertussen zorgen we dat kritische processen waar we verantwoordelijk voor zijn doorgang kunnen vinden
als bijvoorbeeld de stroom uitvalt en prepareren we ons op crisistaken als nooddrinkwaterdistributie.
Een belangrijk onderdeel van het versterken van de weerbaarheid van de samenleving is het tegengaan van polarisatie en radicalisering. We blijven investeren in het trainen van professionals en het versterken van netwerken in de stad, zodat signalen van verharding tijdig worden herkend. In de toekomst willen we deze aanpak verder verdiepen door meer aandacht te geven aan online omgevingen, waar jongeren en andere doelgroepen steeds meer tijd doorbrengen en waar beïnvloeding een grote rol speelt. Een brede adaptieve online aanpak helpt met het digitaal weerbaar maken van inwoners, zodat zij zichzelf en anderen kunnen beschermen tegen schadelijke polarisatie, radicalisering, filterbubbels en normoverschrijdend gedrag in de online leefwereld. Daarnaast vergroten we de online vakbekwaamheid van betrokken ketenpartners, waardoor zij bijvoorbeeld online signalen beter leren lezen en hierop weten te acteren. Hierbij werken we nauw samen met de Utrechtse online coalitie (UOC), een nieuwe en belangrijke alliantie van sociale en veiligheidspartners die gezamenlijk en/of in afstemming met elkaar interventies uitvoeren of initiëren vanuit een gezamenlijke visie: een (online) samenleving die veilig, gezond, inclusief en weerbaar is.
Statelijke dreigingen waarmee Utrecht te maken kan krijgen zijn geen afzonderlijk veiligheidsprobleem, maar een dwarsdoorsnijdend fenomeen dat fysieke, digitale, en maatschappelijke vraagstukken met elkaar verbindt. We zetten daarom in op het versterken van de maatschappelijke en digitale weerbaarheid, het vroegtijdig herkennen van signalen en een nauwe samenwerking met lokale, regionale en landelijke partners. Zo beschermen we de openbare orde en de democratische rechtsorde.
Cameratoezicht Ook de manier waarop we toezicht houden in de stad ontwikkelen we door. Openbare orde cameratoezicht blijft een middel dat we zorgvuldig inzetten op plekken waar de druk hoog is en andere maatregelen onvoldoende effect hebben. In de komende periode houden we
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 14
_Foto 13: Het Bollendak; een van de hotspotlocaties waar veel_ _overlast is._
Overlast en criminaliteit Uit cijfers van politie en gemeente blijkt dat het aantal meldingen over overlast in de stad de laatste jaren toeneemt [3], zowel bij gemeente als politie. We onderscheiden grofweg vier typen overlastgevende groepen, (Oost-) Europese migranten, overlastgevende criminele vreemdelingen (OCV’s) – inclusief alleenstaande minderjarige vreemdelingen, personen met onbegrepen gedrag en hoge veiligheidsrisico’s (met een samenloop van complexe problemen zoals verslaving en persoonlijkheids- of psychiatrische problematiek) en lokale jeugd en (jong) volwassene groepen die overlast geven. Alle groepen houden zich langdurig op bepaalde locaties in de openbare ruimte op en laten overlastgevend, intimiderend en soms ook strafbaar gedrag zien (bijvoorbeeld straatintimidatie richting vrouwen, vernielingen of verkeersovertredingen).
We zien met name in de binnenstad een toename van excessen als steekincidenten en misdrijven. Dit gebeurt veelal op of rondom de hotspotlocaties waar veel overlast is (zoals het Bollendak, de
_3 Zie de Infographic Ontwikkelingen veiligheid in Utrecht (2021 - 2025)_ _en_ _[Veiligheidsbeleving & overlast | Utrecht Monitor](https://utrecht-monitor.nl/sociale-omgeving/veiligheid/veiligheidsbeleving-overlast)_
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 15
rekening met de uitbreiding van het aantal camera’s en kijken we hoe we dit instrument slimmer kunnen gebruiken, bijvoorbeeld door flexibeler te reageren op veranderende situaties in de stad en door beter te koppelen aan andere vormen van informatie en observatie zoals bij een dreiging, explosie of beschieting gericht tegen een pand. Hierbij blijft het uitgangspunt dat openbare orde cameratoezicht altijd ondersteunend is en zorgvuldig wordt afgewogen.
Crises Verder zetten we in op het versterken van onze crisisorganisatie. De verwachting is dat de kans op grootschalige incidenten en crises toeneemt, mede door geopolitieke ontwikkelingen, klimaatverandering en de afhankelijkheid van vitale infrastructuur en digitale middelen. Hierbij hebben we ook aandacht voor incidenten die digitaal beginnen, omdat deze zich door snelheid van verspreiding, onvoorspelbaarheid van de schaal en sterke ketenverbondenheid anders ontwikkelen dan traditionele crises. [2] We blijven daarom investeren in voorbereiding, oefening en samenwerking met partners zoals de Veiligheidsregio Utrecht.
Tot slot erkennen we dat maatschappelijke onrust een blijvend en dynamisch vraagstuk is dat steeds vaker meerdere oorzaken tegelijk kent, zoals sociale problematiek, mentale kwetsbaarheid en geopolitieke spanningen. De aanpak die we kiezen, zal daarom voortdurend moeten meebewegen met nieuwe ontwikkelingen. Daarbij blijven we inzetten op een integrale aanpak waarin veiligheid en preventie nauw met elkaar verbonden zijn en blijven. We leren van ervaringen, evalueren wat werkt en sturen bij waar nodig. Door te blijven investeren in samenwerking, kennis en flexibiliteit willen we ervoor zorgen dat Utrecht ook in een veranderende en soms onrustige omgeving een stad blijft waarin verschillen vreedzaam kunnen worden geuit en waarin de veiligheid en leefbaarheid voor iedereen gewaarborgd blijven.
_[2 Kamerbrief bij onderzoeksrapport `Cyberweerbaarheid binnen](https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2025/12/15/kamerbrief-bij-onderzoeksrapport-cyberweerbaarheid-binnen-gemeentegrenzen-uitwerking-van-het-bestuurlijk-convenant-digitale-veiligheid-gemeenten-en-het-rijk)_ _[gemeentegrenzen Uitwerking van het Bestuurlijk Convenant Digitale](https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2025/12/15/kamerbrief-bij-onderzoeksrapport-cyberweerbaarheid-binnen-gemeentegrenzen-uitwerking-van-het-bestuurlijk-convenant-digitale-veiligheid-gemeenten-en-het-rijk)_ _[Veiligheid Gemeenten en het Rijk` | Rijksoverheid.nl](https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2025/12/15/kamerbrief-bij-onderzoeksrapport-cyberweerbaarheid-binnen-gemeentegrenzen-uitwerking-van-het-bestuurlijk-convenant-digitale-veiligheid-gemeenten-en-het-rijk)_
2. Wijkveiligheid en criminaliteitsfenomenen Wat zien we? De openbare ruimte in de stad wordt door steeds meer mensen benut en dat is een positieve ontwikkeling. De stad en het aantal inwoners groeit. Meer mensen maken verschillend gebruik van de (beperkte) openbare ruimte en dat gaat niet altijd even goed samen. Dit kan leiden tot een afnemend gevoel van veiligheid op straat, in buurten, op pleintjes, in hofjes en in parken. Ook kunnen omwonenden meer overlast ervaren door de toegenomen drukte. We krijgen de afgelopen jaren steeds meer meldingen van inwoners en ondernemers over drukte en onveiligheidsgevoelens in de stad, waaronder ook van vrouwen en andere groepen die zich onveilig voelen op straat.
_Foto 12: Steeds grotere groepen maken gebruik van dezelfde ruimte._
Mariaplaats, Sijpesteijntunnel) en waar verschillende doelgroepen met complexe problemen bij elkaar komen (lokale jongeren, mensen met o.a. een harddrugsverslaving, Oost-Europese migranten en overlastgevende en criminele vreemdelingen). Ook het terugdringen van uitgaansoverlast en -geweld blijft een aandachtspunt in de binnenstad. In de andere wijken zien we op een aantal locaties vooral overlastgevend gedrag door (lokale) jongeren en Oost-Europese en Noord-Afrikaanse (arbeids-)migranten die dag en nacht op straat verblijven.
Jongerenoverlast Het overgrote deel van de jongeren en jongvolwassenen in Utrecht gaat elke dag naar school, stage of werk en houdt zich aan de regels. Met name in wijken waar meer kansenongelijkheid is door bijvoorbeeld armoede, tekort aan woningen, arbeidsmarktdiscriminatie, taalachterstanden of opleiding van ouders, doen zij dit soms tegen de stroom in. Én we zien een relatief kleine groep jongeren en jong volwassenen die mogelijk ook kansenongelijkheid ervaart, maar ervoor kiest zich hevig te misdragen. Die groep is nu dominant in het beeld dat over de wijk bestaat.
Een aantal jongeren geeft aan onder druk te staan en vaker mentale problemen, discriminatie en pestgedrag te ondervinden. Daarnaast lijkt het middelengebruik onder jongvolwassenen toe te nemen, zoals snus en lachgas. Ze zijn ook heel actief op sociale media, waar ze elkaar vinden en beïnvloeden in gedrag op straat. Online trends (zoals gewelddadige challenges), pesten of expose accounts kunnen ook tot incidenten op straat leiden. Hierbij is er minder acceptatie van onderlinge verschillen. Tot slot signaleren we een afnemend normbesef onder bepaalde groepen jongeren, wat zich uit in minder respect voor grenzen en gezag.
Impactvolle en veel voorkomende criminaliteitsfenomenen We hebben in het afgelopen decennium onverminderd ingezet op de aanpak van high impact crimes (zoals woningbraak, overvallen, straatroof en geweld), veelvoorkomende criminaliteit (zoals fietsdiefstal,
winkeldiefstal, autokraak en vernieling) en digitale criminaliteit (zoals phishing, identiteitsfraude, online oplichting zoals nepwinkels en Marktplaats-fraude, ransomware en helpdeskfraude). Daarbij werken we informatie- en risicogestuurd. We monitoren trends en ontwikkelingen in deze vormen van criminaliteit en spelen in op nieuwe fenomenen binnen deze criminaliteitsvormen.
Ondanks deze inzet laten de cijfers over traditionele misdrijven een wisselend beeld zien. Het zijn structureel lagere aantallen dan tien jaar geleden, maar vanaf 2025 zien we een sterkere toename van het aantal woning- en auto inbraken (zowel diefstal van spullen uit de auto als diefstal van auto onderdelen), in tegenstelling tot het beeld in de andere G4steden. Ook neemt het aantal geweldsincidenten toe. We krijgen signalen dat hier steeds jongere jongeren bij betrokken zijn. Voor veel jongeren zijn dit bovendien instapdelicten, waarbij geweld sneller wordt ingezet.
42% van alle criminaliteitsslachtoffers in Nederland had te maken met online criminaliteit [4]. Twee op de drie Nederlanders kreeg in 2025 een nepsms of mail van zogenaamd banken, pakketbezorgers of webwinkels en slachtoffers raken soms duizenden euro’s kwijt. Door de opkomst van generatieve AI kunnen criminelen online fraude en oplichting nog meer automatiseren en professionaliseren, waardoor ze dus nauwelijks technische kennis hoeven te hebben om deze vormen van criminaliteit te plegen. Naast financiële schade ervaren slachtoffers ook emotionele gevolgen zoals wantrouwen, schaamte en schuldgevoel. Slachtoffers van digitale criminaliteit hebben vaak minder vertrouwen in mensen (37%) en voelen zich minder veilig (30%). [5] Helaas is de aangiftebereidheid van digitale criminaliteit laag, hooguit 20% [6], waardoor er onvoldoende zicht is op de werkelijke omvang van het probleem.
_[4 Cybercrime | Openbaar Ministerie](https://www.om.nl/onderwerpen/c/cybercrime)_ _[5 7. Online criminaliteit totaal | CBS](https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/rapportages/2025/online-veiligheid-en-criminaliteit-2024/7-online-criminaliteit-totaal)_ _[6 Raadswijzer Weerbaarheid online criminaliteit](https://vng.nl/sites/default/files/2026-04/raadswijzer_weerbaarheid_online_criminaliteit.pdf)_
Wat doen we? We zetten in op een veilige, toegankelijke en leefbare stad, ook voor vrouwen en andere kwetsbare groepen. We willen voorkomen dat Utrechters te veel overlast ervaren of slachtoffer worden van criminaliteit. Dat doen we samen met inwoners en partners in de stad, zowel door grenzen te stellen aan overlastgevend gedrag als door criminaliteit te voorkomen. We werken samen in netwerken in de wijk, zodat alle Utrechters zich veilig thuis kunnen voelen in hun buurt. Daarbij hebben we ook aandacht voor de effecten van gedrag online.
_Foto 14: Billboard van de campagne ‘Doorbreek de situatie’ tegen_ _straatintimidatie in 2026._
Samen netwerken in de wijk Om de criminaliteit en overlast in een gebied integraal aan te pakken en zo de wijkveiligheid te vergroten, werken we als gemeente samen met politie en inwoners, ondernemers, verenigingen, welzijnsorganisaties en tal van andere partijen. In iedere wijk werken veiligheidsteams, waarbij de gebiedsmanager veiligheid de regie voert en samenwerkt met de veiligheidspartners en afstemt met collega’s ‘op het stadskantoor’ voor inzet van specialistische kennis. De gebiedsmanagers veiligheid zijn
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 16
de oren en ogen in de buurt, goed bereikbaar voor en in contact met inwoners en ondernemers.
Zo weten we wat er speelt in de wijk en handelen we meldingen van inwoners en ondernemers af. Samen met politie, Toezicht en Handhaving en andere partners wordt beoordeeld hoe problemen aan te pakken en welke interventies er al dan niet in samenhang nodig zijn om veiligheid en leefbaarheid te verbeteren.
Door te investeren in de (online) samenwerking met inwonersgroepen, bijvoorbeeld door deelname in het bondgenoten- of moedernetwerk of als stadsmaker of een beheergroep voor het beheer van parken, hostels of stadsboerderijen, stellen we wijkbewoners in staat om actief bij te dragen aan de veiligheid in de wijk.
Ook de boa’s (onder andere wijkboa’s en boa’s met een taakaccent jeugd) inspecteurs van BUIT (Bestuurlijk Utrechts Interventieteam), wijkagenten, jongerenwerkers, veldwerkers en in sommige wijken een straatconciërge zijn dus onmisbaar in de wijkgerichte aanpak van veiligheid. Samen krijgen we een goed beeld van de wijk en herkennen we kwetsbaarheden. Bijvoorbeeld wanneer iemand slachtoffer dreigt te worden van criminaliteit of dreigt te bezwijken voor de verleidingen van (ondermijnende) criminaliteit. Met elkaar werken we eveneens aan het bevorderen van de weerbaarheid van inwoners en ondernemers, bijvoorbeeld in een integrale aanpak, zoals Samen voor Overvecht. In andere wijken werken we samen met partners vanuit een buurt agenda. Kortom, werken in netwerken en in afstemming met elkaar is heel belangrijk in ons werk.
Aanpak overlastgevend en strafbaar gedrag Toenemende en/of verplaatsende overlastproblematiek vraagt zoals gezegd om meer flexibele inzet van handhavers om overlastgevend gedrag te stoppen. Dit gebeurt onder regie van de gebiedsmanager wijkveiligheid. We reageren snel en flexibel op overlastsituaties en openbare ordeproblemen. Met de inzet van het Actualiteitenteam Preventief
(toezichthouders) en het Actualiteitenteam Repressief (boa’s) vanuit Toezicht en Handhaving zijn we wendbaar en kunnen we snel hierop reageren. Daarnaast wordt, als de situatie er om vraagt, ook afgestemd met het team ondermijning of met het team Veiligheid en Zorg voor de lokale persoonsgerichte aanpak en de stedelijke aanpakken (zoals OCV en Eropaf) die essentieel is voor overlastplegers die specifieke zorg nodig hebben. Dat vraagt om samenhang tussen preventie en repressie. Meer hierover en over de stedelijke aanpak overlastgevende groepen staat in hoofdstuk 3.3.
_Foto 15: Met een integrale aanpak, waaronder de inzet van een verbod_ _op harddrugsgebruik in de openbare ruimte, dringen we de overlast in_ _Park Lepelenburg en omgeving terug._
Tegengaan jongerenoverlast In Utrecht doen we veel voor jongeren, juist ook in de openbare ruimte. Jongeren ontmoeten elkaar graag op straat, dat hoort zo en moet vooral zo blijven. Elkaar ontmoeten en hangen op straat kan gepaard gaan met (lichte) vormen van overlast, die in veel gevallen horen bij het opgroeien en het verkennen van grenzen. We faciliteren daarom jongeren ontmoetingsplekken in de wijk. Ook aan het tegengaan van overlast op straat doen we veel. Dat begint met contact op straat met jongeren
en jongvolwassenen, met kennen en gekend worden. De gemeente coördineert de aanpak van jeugdgroepen, de persoonsgerichte aanpak jeugd, en neemt maatregelen in de openbare ruimte. Dit alles gebeurt in nauwe samenwerking met Toezicht en Handhaving, jongerenwerk, politie en OM.
Actuele ontwikkelingen vragen om een eenduidige, gefaseerde, integrale en structurele aanpak van jongerenoverlast, met extra aandacht voor kwetsbare buurten in wijken als Overvecht en Kanaleneiland.
Naar aanleiding van het toenemend aantal escalaties door een kleine groep jongeren intensiveren we de komende jaren de aanpak van jongerenoverlast. De leden van de driehoek hebben zich hier vanuit hun rol ook aan gecommitteerd en werken samen in een task force. Het doel is om rust te creëren en bewaren in alle wijken, en daarmee jongerenoverlast beheersbaar te houden. Dit doen we vanuit grenzen stellen en perspectief bieden. We nemen extra acties op basis van versterken van integrale en versterkte samenwerking met alle partners in de wijken, aanpak van (potentiële) hotspots en nieuwe interventies inzetten waar nodig.
De lokale persoonsgerichte aanpak is essentieel voor overlastplegers die specifieke zorg nodig hebben of die dreigen door te groeien in de criminaliteit en de aanpak van structureel overlastgevende jeugd. De jeugdgroepenaanpak is een belangrijk onderdeel om structureel overlastgevende jongeren te begrenzen, hun ouders/opvoeders te betrekken en tegelijk te kijken waar ook perspectief middels ondersteuning kan worden geboden. Daarnaast gaan we onderzoeken waarom een aantal jongeren vaker grensoverschrijdend gedrag op straat vertoont.
Onze partners zoals politie en jongerenwerk constateren soms grensoverschrijdend gedrag, zoals online pesten, expose accounts of oproepen tot gewelddadige challenges en daarvan beelden posten. Dit leidt soms tot excessen op straat. We vergroten de kennis over de
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 17
leefwereld van de jongeren, op straat en online. En zetten in op wenselijk gedrag in de online leefwereld. Dat doen we via jongerenwerk, onderwijs en lessen online burgerschap en mediawijsheid, waarbij ook aandacht is voor de rol van opvoeders.
Aanpak impactvolle en veel voorkomende criminaliteitsfenomenen De uitdagingen voor de leefbaarheid en veiligheid verschillen; buurten of doelgroepen waar de uitdagingen groter en/of complexer zijn, krijgen meer aandacht en inzet. Om effectief te werken zetten we maatwerk in op risicolocaties, groepen en hotspots. Door interventies op de situatie in de buurt toe te spitsen, stemmen we beter af op de behoeftes en is het effect groter. Interventies variëren van extra toezicht, gerichte inzet van handhaving, tot campagnes en het aanbieden van voorlichting of training. Ook stimuleren we actieve inwoners en ondernemers hieraan deel te nemen: via buurtwhatsapp-groepen, bijeenkomsten, winkeliersverenigingen en KVO’s (Keurmerk Veilig Ondernemen).
Criminaliteitsfenomenen die diep ingrijpen in het dagelijks leven, zoals overvallen, oplichting door babbeltrucs(nepagenten), woninginbraak, online oplichting en fraude (zoals bankhelpdeskfraude) of mobiel banditisme (rondtrekkende internationale dievenbendes) willen we tegengaan. Op basis van aangiftecijfers en signalen van partners, zoals de politie, brengen we in kaart waar dit het meest gebeurt. Zo kunnen we mensen voorlichten en tips geven om hen hier weerbaarder tegen te maken. Wanneer nieuwe fenomenen opkomen, schakelen we snel met partners over welke preventieve aanpak nodig is, zodat we de veiligheid van kwetsbare doelgroepen kunnen versterken.
Verder gaan we door met de succesvolle preventie en bewustwordingscampagnes, zoals de digitale veiligheid voor senioren, de antiwoninginbraakacties in de zomer en winter en gebiedsgerichte criminaliteitspreventie door het Actualiteitenteam Preventief vanuit Toezicht en Handhaving. Voorkomen lukt helaas niet altijd. Daarom gaan we ook door met geven van nazorg door goede doorverwijzing naar partners zoals Slachtofferhulp of naar gespecialiseerde organisaties
zoals Offlimits (bijvoorbeeld in het geval van deepfakes of sextortion) of Keerpunt of Fier (bijvoorbeeld als iemand onder dwang als ‘geldezel’ is ingezet). Voor specifiek digitale criminaliteit is er extra aandacht voor het doen van een aangifte bij de politie en/of een melding (bijvoorbeeld bij de Fraudehelpdesk) om zo ook de meldingsbereidheid bij deze vorm van criminaliteit te verhogen.
Tegengaan intimidatie op straat Sinds 2022 werken we hard aan het tegengaan van straatintimidatie, met name jegens vrouwen en meisjes, de LHBTQIA+ gemeenschap en inwoners met zichtbare geloofsovertuiging. We werken aan bewustwording en normstelling, aan aanpak van daders en ondersteuning van slachtoffers. We willen grensoverschrijdend gedrag, discriminatie en geweld op straat voorkomen. De komende jaren blijven we ons hiervoor inzetten, waarbij we ook aandacht hebben voor tegen gaan van online (seksuele) intimidatie.
3. Veiligheid en Zorg Wat zien we? In Utrecht spelen grote en urgente opgaven op het gebied van veiligheid en zorg. Het gaat om personen met complexe en hardnekkige problemen. Deze personen plegen strafbare feiten, veroorzaken overlast, laten onbegrepen gedrag zien en hebben te maken met bijvoorbeeld verslaving en schulden.
Het aantal meldingen ‘overlast door personen met verward en onbegrepen gedrag’ is de afgelopen jaren toegenomen. Het gaat hierbij niet altijd over mensen met psychiatrische problematiek maar juist ook vaak over mensen met een samenloop van complexe problemen (zoals gedrag/ persoonlijkheidsproblematiek, verslaving, agressie, licht verstandelijke beperking).
We zien een aanhoudend probleem van overlast en criminaliteit in met name de binnenstad van Utrecht, veroorzaakt door overlastgevende en criminele vreemdelingen (OCV) waaronder uitgeprocedeerde en
ongedocumenteerde vreemdelingen, rondreizende jonge vreemdelingen, Noord-Afrikaanse migranten en (jongvolwassen) asielzoekers, inclusief alleenstaande minderjarigen. Deze personen komen op verschillende momenten op verschillende plekken in beeld bij gemeenten, politie, OM, zorgpartners en de vreemdelingenketen.
Daarnaast is geweld tegen vrouwen en meisjes een breed maatschappelijk probleem, ook in Utrecht. We zien dat vrouwen zich onveiliger voelen dan mannen en vaker te maken krijgen met straatintimidatie. We willen dat Utrecht veilig is voor vrouwen die met geweld te maken krijgen, zowel achter de voordeur als in de openbare ruimte. Tot slot; extreme woonoverlast vormt een hardnekkig maatschappelijk probleem dat het woongenot en de veiligheid van inwoners ernstig kan aantasten. Het gaat daarbij om situaties waarin overlast langdurig en intensief aanwezig is en de leefbaarheid in buurten in Utrecht onder druk zet.
Wat doen we? We werken op verschillende manieren persoonsgericht. Dat betekent dat we de persoon zelf en wat hij of zij nodig heeft, centraal stellen. Zo begeleiden we gedetineerden door al tijdens detentie te werken aan hun terugkeer. Dat is belangrijk om hun leven beter op de rit te krijgen en terugval in criminaliteit te voorkomen. Daarnaast werken we persoonsgericht voor mensen die steeds verder afglijden richting criminaliteit, ernstige (woon) overlast veroorzaken en bij wie reguliere handhaving, toezicht en hulpverlening onvoldoende effect hebben. Dit doen we via de persoonsgerichte aanpak (PGA).
[Detentie en Terugkeer](https://www.utrecht.nl/wonen-en-leven/veiligheid/detentie-en-terugkeer/informatie-voor-professionals-programma-detentie-en-terugkeer) We ondersteunen mensen die uit de gevangenis komen bij hun terugkeer in de samenleving. Samen met de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), de reclassering en onze samenwerkingspartners zorgen we ervoor dat zij tijdens de periode in detentie kunnen werken aan het verbeteren van hun situatie op de leefgebieden en toegang kunnen krijgen tot de juiste hulp, zorg, ondersteuning en voorzieningen. Daarom zijn medewerkers van de gemeente in de gevangenissen aanwezig. Daar
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 18
organiseren we spreekuren en bieden we begeleiding bij praktische zaken (de leefgebieden), zoals bij het zoeken naar een baan of dag besteding, het opstarten van (schuld)hulpverlening of het inplannen van een gesprek met een zorgaanbieder. Het blijft belangrijk om al tijdens detentie te werken aan terugkeer. Dit is nodig om het perspectief te verbeteren en terugval in criminaliteit te voorkomen. We zien dat niet iedereen die vastzit gemotiveerd is om mee te werken of op dat moment in staat is om andere keuzes te maken. De periode in de gevangenis geeft ons dan de gelegenheid om aansluiting te zoeken bij wat er nodig is. Daarmee blijven we ons de komende tijd ook richten op inwoners die een hoog risico hebben op terugval in criminaliteit en niet per se zelf bij de gemeente aankloppen. Dit loopt via de persoonsgerichte aanpak (PGA) en via de Re-Integratie Officieren (RIO’s). Zie voor meer informatie hoofdstuk 3.4 over het doorbreken van criminele carrières).
Aanpak geweld tegen vrouwen We voeren regie op de aanpak om samen met partners te komen tot een meer gecoördineerde, integrale en gendersensitieve aanpak Geweld tegen Vrouwen. We versterken de aanpak door meer in te zetten op bewustwording en normering, (vroeg) signalering, bescherming en opvang van slachtoffers en een stevige plegeraanpak. We sturen aan op meer bewustwording en normering bij zowel professionals als ook bij de mensen in de directe omgeving van een potentieel slachtoffer en van een potentieel pleger. We onderzoeken hoe het huisverbod (Wet tijdelijk huisverbod) eerder en actiever kan worden overwogen en niet alleen naar aanleiding van een melding bij de politie.
We willen dat er eerder en vaker gesignaleerd en gemeld wordt. Met dat doel zetten we in op het aanscherpen van de samenwerking met onze partners. We dragen in de wijken actief bij aan het vergroten van veiligheid, bewustzijn en gendergelijkheid. Dit door samen te werken met de lokale organisaties in de stad. We kijken hoe we Utrechters in contactberoepen, bijvoorbeeld kappers, kunnen betrekken bij het signaleren van huiselijk geweld.
We intensiveren en versterken de aanpak op plegers. We richten ons op het vroegtijdig inzetten op inzicht, begeleiding en het herstel van onderliggende problemen. Bij hoogrisico casuïstiek worden veiligheidsmaatregelen en zorginterventies aan elkaar geknoopt door in te zetten op (lokale) persoonsgerichte aanpakken en multidisciplinaire aanpak (MDA++) in het Zorg- en veiligheidshuis regio Utrecht (ZVHRU). Verder rollen we in Midden-Nederland het slachtofferdevice (een klein apparaatje met gps dat is gekoppeld aan de elektronische enkelband van de verdachte/veroordeelde) verder uit. Het slachtofferdevice is bedoeld voor slachtoffers van hoog risico stalkings- en huiselijk geweldzaken. Het waarschuwt reclassering zodra verdachte te dicht bij het slachtoffer komt Ook het slachtoffer wordt hierover geïnformeerd.
We breiden de begeleiding en het aantal plekken voor de opvang van slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties uit.
We verkennen de mogelijkheden voor een kennis- en expertisecentrum Filomena in Utrecht.
De gezamenlijke geïntensiveerde inzet op deze opgave vraagt (aanvullende) inzet van partners die al onder druk staan, onder andere door personeelstekorten. We zullen dan ook moeten prioriteren en keuzes moeten maken.
Aanpak Overlastgevende criminele vreemdelingen We voeren regie door middel van een integrale persoonsgerichte aanpak (PGA) op deze doelgroep om overlast en criminaliteit te verminderen. We combineren grenzen stellen met perspectief bieden door toe te leiden naar voorzieningen, passende zorg en – waar mogelijk – duurzame terugkeer.
We werken nauw samen met partners uit de zorg-, veiligheids- en migratieketen en zetten outreachend werk en cultuursensitieve interventies in om mensen uit de anonimiteit te halen en problematiek in beeld te brengen.
Omdat een groot deel van de doelgroep geen binding heeft met Utrecht, organiseren we stopgesprekken in gemeenten van herkomst en koppelen we actief informatie tussen regio’s. Utrecht vervult hiermee een verbindende rol tussen gemeenten en ketenpartners.
Onze bestaande werkwijze en infrastructuur voor domeinoverstijgende casuïstiek vormen de basis voor de landelijke doorontwikkeling van de PGA OCV, waarbij Utrecht als koplopergemeente nauw betrokken is. Tegelijkertijd houden we onze lokale aanpak voor de groep mensen die (al dan niet tijdelijk) in Utrecht verblijven.
Aanpak Samen Eropaf (mensen met een samenloop van complexe problemen/onbegrepen gedrag) We voeren regie op een integrale aanpak met veiligheids- en zorg partners om overlast en criminaliteit door personen met onbegrepen gedrag (samenloop van complexe problemen) te verminderen. Een integrale aanpak waarbij grenzen stellen aan gedrag en het bieden van een perspectief op hulp en zorg hand in hand gaan. We blijven inzetten op een outreachende benadering van personen met onbegrepen gedrag om toe te leiden naar zorg o.a. door de inzet van het Eropaf-team, en het versterken van de samenwerking tussen zorg, politie, gemeente en maatschappelijke partners onder regie van de gemeente (door de inzet van persoonsgerichte aanpakken). Daarbij verbeteren we de afstemming tussen zorg, gemeente en politie bij meldingen van onbegrepen gedrag en ontwikkelen we een gezamenlijke werkwijze om snel en effectief passende ondersteuning te bieden en de veiligheid voor de persoon zelf en de omgeving te herstellen.
Aanpak Extreme woonoverlast Vanaf 1 januari 2027 wordt de stedelijke aanpak Extreme Woonoverlast ondergebracht bij de gemeente (openbare orde en veiligheid, Veiligheid en Zorg) zodat deze steviger wordt gepositioneerd binnen het domein waar zorg, veiligheid en handhaving samenkomen. De aanpak valt onder de Persoonsgerichte Aanpak (PGA), omdat het merendeel van de personen betrokken bij deze casuïstiek baat heeft bij een integrale,
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 19
domeinoverstijgende aanpak. Onder regie van de gemeente werken politie, corporaties en andere zorg- en veiligheidspartners samen om extreme woonoverlast te beëindigen of beheersbaar te maken, de leefbaarheid en veiligheid in de buurten te herstellen en passende zorg te organiseren om verdere escalatie te voorkomen.
4. Ondermijning Wat zien we? Het onderzoek [‘Van de top tot de straat, drugscriminaliteitsbeeld 2025’](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/7f2e5121-e615-49df-9a1f-240e04d53551) laat wederom zien dat drugscriminaliteit diepgeworteld is in Utrecht en zichtbaar is op meerdere niveaus: van de top tot de straat. Kwetsbare buurten met veel crimineel kapitaal vormen een voedingsbodem voor jongeren die ontvankelijk zijn om betrokken te raken bij drugscriminaliteit. Facilitering van drugscriminaliteit is breed verankerd en niet beperkt tot enkele branches. Door deze verwevenheid raken tal van branches
- bewust of onbewust – betrokken bij drugscriminaliteit, wat de ondermijnende werking op de stad Utrecht vergroot. De problematiek is zichtbaar en voelbaar in de wijken van onze stad.
Op basis van het onderzoek zijn een aantal ontwikkelingen tussen 2021 [7] en 2025 te zien:
- Drugscriminaliteit oefent in Utrecht steeds meer aantrekkingskracht uit op jongeren: zij zoeken zelf in toenemende mate aansluiting. In verschillende wijken wordt drugscriminaliteit bovendien als steeds normaler ervaren, waardoor de drempel om in te stappen verder daalt.
- Een grotere verwevenheid tussen de legale economie en de drugseconomie: deze verwevenheid is wijdverspreid en beperkt zich niet tot specifieke branches.
- De toename van zorgcriminaliteit en de relatie met drugscriminaliteit
- al is de precieze omvang van zorgcriminaliteit in Utrecht op dit moment nog onbekend.
_7 In 2021 is een vergelijkbaar onderzoek uitgevoerd dat diende als_ _onderbouwing van de aanpak Grenzen Stellen Perspectief Bieden_
- Ook zien we nog steeds dat plofkraken vaak gerelateerd zijn aan drugscriminaliteit.
- We zien dat in vrijwel alle Utrechtse wijken sprake is van een vorm van drugsproblematiek.
- Uit MMA-meldingen (Meld Misdaad Anoniem) en signalen ingediend bij de gemeente, uit politieregistraties (die laten zien dat de handel in harddrugs stabiel is gebleven, maar dat er een toename is van bezit harddrugs (wat duidt op handel)), en uit gesprekken met professionals blijkt dat overlast van drugshandel in wijken en buurten significant is gestegen. Het onderzoek concludeert dan ook dat er zichtbaar meer drugs gedeald wordt op straat.
- Er is duidelijk een lokale vraag naar drugs aanwezig, die een directe relatie heeft met het dealen en andere vormen van drugscriminaliteit in Utrecht.
_Illustratie: De toename van zorgcriminaliteit en de relatie met drugs_ _criminaliteit – al is de precieze omvang van zorgcriminaliteit in Utrecht op_ _dit moment nog onbekend._
Wat doen we? Onze inzet blijft daarom hard nodig. We blijven de lijn van de nota Grenzen Stellen Perspectief Bieden volgen, waarbij we aanvullend ook de aanpak van ondermijning in de zorg voortzetten. De kern van de nota zijn twee pijlers: het doorbreken van criminele carrières en het doorbreken van criminele geldstromen. Dit doen we samen met veiligheidspartners en partners in het sociaal domein. Ondermijnende drugscriminaliteit is een breed maatschappelijk probleem dat zijn weerslag heeft in de wijken van de stad en waarvan de aanpak een brede coalitie van partners, bedrijven, inwoners en ouders vraagt. De aanpak wordt, naast met gemeentelijke middelen, gefinancierd door het Rijk. Het ministerie heeft de Specifieke Uitkering Preventie met Gezag toegekend aan Utrecht voor de periode juni 2026 tot en met eind 2029.
De procesevaluatie GSPB uit 2025 laat zien dat de gekozen aanpak
- het hand in hand laten gaan van het stellen van grenzen en het bieden van perspectief – nog steeds wordt ervaren als de beste manier om de ontwrichtende effecten van drugs(gerelateerde)criminaliteit aan te pakken. Er is geen aanleiding om te komen tot grote wijzigingen in de aanpak of de kernwaarden binnen de aanpak.
Echter: ondermijning is, meer dan toen de eind 2021 nota werd vastgesteld, terug te vinden in de zorg. Criminele netwerken maken in de volle breedte dankbaar gebruik van de weeffouten en het versnipperde toezicht in het complexe zorgsysteem. De aanpak is daarom aangescherpt met meer focus op [ondermijning in de zorg. Ook krijgt](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/3191a955-21b6-4e8a-b23f-566194e56ff7) de onlinecomponent in (drugs)criminaliteit de komende periode meer aandacht binnen GSPB, omdat het dagelijks leven van jongeren sterk verweven is met de online leefwereld. Offline en online criminaliteit zijn met elkaar verweven, jonge daders die in beeld zijn voor online criminaliteit zijn ook in beeld voor andere vormen van criminaliteit waaronder drugscriminaliteit, digitale technologie faciliteert ondermijnende criminaliteit en jongeren raken online in aanraking met een mogelijke carrière in criminaliteit.
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 20
Naast de aanpak GSPB blijven we breder inzetten om de aanpak van ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. We hebben daarbij oog voor onze eigen weerbaarheid als gemeente, bijvoorbeeld als het gaat om het potentieel faciliteren van criminele activiteiten dan wel criminelen die dankbaar gebruik maken van onze diensten en producten.
Om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan zet de burgemeester waar nodig ook haar bestuurlijk instrumentarium in. Bijvoorbeeld het sluiten van panden bij het aantreffen van explosieven in garage/opslagboxen, drugs en/of wapens in woningen of het opleggen van een last onder dwangsom voor het hebben van technische hulpmiddelen bijv. voor het plegen van plofkraken.
GSPB: Doorbreken criminele carrières Onze activiteiten om te voorkomen dat jongeren afglijden in de criminaliteit of erin doorgroeien organiseren we langs drie strategische lijnen, die gezamenlijk een doorlopende lijn vormen:
1. Preventie en Weerbaarheid; 2. Jonge aanwas en doorgroeiers; 3. Criminele Netwerken met Familierelaties (CNF).
Bij Preventie en Weerbaarheid zetten we zoveel mogelijk in op (het versterken van) beschermende factoren bij met name kinderen, jongeren en hun ouders waar een cumulatie van risicofactoren is en/of signalen van afglijden in de criminaliteit. Daarnaast zetten we in op vroegsignalering om kinderen en jongeren in een vroeg stadium in beeld te krijgen. Naast ouders spelen onderwijspersoneel en professionals op straat, zoals jongerenwerk en politie, een belangrijke rol in de signalering van problematiek rond jongeren op school, op straat of online. Vanuit GSPB zetten we schooljongerenwerk in en hebben we interventies en instrumenten voor criminaliteitspreventie, begeleiding en ondersteuning gericht op het onderwijs. Ook gaan we door met de inzet van IPTAcoaches (Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid).
Daarnaast richten we ons op het voorkomen van (verder) doorgroeien, het verbeteren van perspectief, en het verstoren van criminele activiteiten van jonge aanwas en doorgroeiers. We gaan door met de lokale Persoonsgerichte Aanpak (PGA) en TopX in het Zorg- en Veiligheidshuis Regio Utrecht. Binnen deze aanpak investeren we in de deskundigheid van de online leefwereld, zodat professionals meer zicht hebben op online verschijningsvormen van ondermijnende criminaliteit en aandacht hebben voor online gedragingen van jongeren die kwetsbaar zijn voor een carrière in (online) ondermijnende criminaliteit. Verder continueren we de inzet van RIO (Re-integratie Officieren) gericht op doorgroeiers in criminaliteit. Daarmee bieden we intensieve begeleiding die al in detentie start en voor langere tijd doorloopt, ook als de persoon terugkeert naar onze stad. We hebben gericht aandacht voor wat er nodig is om het perspectief te verbeteren en afstand te kunnen nemen van criminaliteit, bijvoorbeeld op het gebied van werk, sport en opleiding. We zetten ons in om bestaand aanbod beter te ontsluiten en waar nodig aanvullend aanbod te ontwikkelen.
We zetten de aanpak Criminele Netwerken met Familierelaties (CNF) voort. In 2024 is de basis voor deze aanpak gelegd. In 2025 hebben onze partners zich de nieuwe manier van werken – systemisch kijken en handelen op basis van netwerk analyses – eigen gemaakt. De praktijk laat zien dat er in het familiegericht werken (landelijk) veel onduidelijkheden rondom privacy en gegevensdeling zijn. We blijven leren hoe we deze aanpak steeds beter kunnen uitvoeren.
GSPB: Doorbreken criminele geldstromen We versterken onze inzet om ondermijning in de zorg tegen te gaan. Om daarmee kwetsbare doelgroepen te beschermen, bij te dragen aan een veilige en betrouwbare zorgsector en de aantrekkingskracht van de zorgsector voor criminele weg te nemen. Dit doen we vanuit drie strategische doelen: inzicht verkrijgen in de problematiek (fenomeenanalyses), preventie & weerbaarheid vergroten (interne bewustwordingssessies), aanpakken & verstoren (actie- en controledagen). Zie [Raadsbrief Aanpak](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/3191a955-21b6-4e8a-b23f-566194e56ff7) [ondermijning in de zorg](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/3191a955-21b6-4e8a-b23f-566194e56ff7) voor meer informatie.
We blijven ons – samen met onze partners – inzetten om vanuit onze brede aanpak van plofkraken te voorkomen dat mensen instappen bij dit soort criminele activiteiten en op het voorkomen van levensbedreigende situaties en materiele en financiële schade die met de (voorbereidingen van) plofkraken gepaard gaan. Vanuit onze aanpak blijven we inzetten op het verstoren van het criminele verdienmodel én op de plegers (vanuit de pijler doorbreken criminele carrières).
Ook blijven we het financiële logistieke systeem van criminele netwerken verstoren. Dit doen we bijvoorbeeld door controles in de MTO (Money Transfer Organisation)-sector en controles op heling (met behulp van het Digitaal opkopers Register (DOR)) bij juweliers en goudhandelaren in onze stad. Ook blijven we alert op (nieuwe) witwasmethodieken zoals het cash compensatie model (CCM), waarbij ondernemers die contant geld nodig hebben, zich inlaten met criminelen of criminele samenwerkingsverbanden (waar een overvloed aan contant geld beschikbaar is). Daarbij kijken we vanzelfsprekend naar verbanden met andere thema’s, zoals criminele geldstromen in de zorg en plofkraken. Ook hier werken we nauw samen met verschillende veiligheidspartners.
_Foto 16: Sluiting van een pand als een van de bestuurlijke maatregelen_ _bij de aanpak van ondermijnende (drugs)criminaliteit._
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 21
5. Overige veiligheidsthema’s Coffeeshops Sinds 2010 gold in Utrecht een coffeeshopbeleid met een maximumstelsel van 17 coffeeshops. Sinds de invoering van dit stelsel is dit aantal niet bereikt. Omdat het aantal inwoners in de stad groeit is het college eind 2024 opgedragen om het aantal beschikbare vergunningen voor coffeeshops in onze stad te verhogen naar 20. In juni 2025 is hiervoor de nieuwe beleidsregel in werking getreden. Ook in het nieuwe [coalitieakkoord 2026 - 2030](https://www.utrecht.nl/bestuur-en-organisatie/college-van-b-en-w/coalitieakkoord) is opgenomen dat meer ruimte moet komen om het vestigen van meer coffeeshops in onze stad mogelijk te maken. Eventuele (nieuwe) geïnteresseerden voor het starten van een coffeeshop in onze stad worden actief ondersteund bij het voorbereiden en doen van hun aanvraag en ook tijdens het vergunningstraject wordt actieve ondersteuning geboden. We blijven deze ondersteuning ook de komende periode voortzetten.
Sekswerk De gemeente zet zich in om kleinschalige sekswerklocaties te realiseren binnen de herontwikkeling van parkeergarage Paardenveld. We blijven vanuit het oogpunt van openbare orde en veiligheid een bijdrage leveren om te komen tot kleinschalige sekswerklocaties in onze stad. Hierbij is specifiek aandacht voor de openbare orde rondom de locatie, eventuele risico’s van (seksuele) uitbuiting en het voorkomen van het faciliteren van criminele activiteiten door de gemeente (inzet Wet Bibob).
Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid raakt ons allemaal, elk verkeersslachtoffer is er één te veel. Daarom werken we samen aan een verkeersveiliger Utrecht. In het [Mobiliteitsplan 2040 staat beschreven hoe wij dit doen, ook in](https://eur03.safelinks.protection.outlook.com/?url=https%3A%2F%2Fomgevingsvisie.utrecht.nl%2Ffileadmin%2Fuploads%2Fdocumenten%2Fzz-omgevingsvisie%2Fthematisch-beleid%2Fverkeer-mobiliteit%2F2021-07-mobiliteitsplan-2040.pdf&data=05%7C02%7Cbram.de.boer%40utrecht.nl%7C0ad41963b17244c22e7508dee64c0de4%7Cb9ea87f7a2634e6898e15fad3547a805%7C0%7C0%7C639201411555342410%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D%7C0%7C%7C%7C&sdata=pd8664h4p24EbKFluwaM2zyBGQZSiXimn2sXlWSJuDk%3D&reserved=0) het [coalitieakkoord 2026 - 2030 is er aandacht voor verkeersveiligheid.](https://www.utrecht.nl/bestuur-en-organisatie/college-van-b-en-w/coalitieakkoord) Vanuit programma verkeersveiligheid (onderdeel van Mobiliteit) pakken we onveilige locaties aan met maatregelen op straat, verlagen we op steeds meer straten de snelheid naar 30 km/u en werken we aan veilige verkeersdeelname aan jong en oud met educatie, voorlichting en campagnes.
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 22
We richten ons extra op gebieden die kwetsbaar zijn voor ondermijning. Op Bedrijventerrein Nieuw – Overvecht is er specifiek aandacht voor de kwetsbaarheid voor inmenging van criminele invloeden. We houden zeker ook oog voor andere gebieden in de stad die extra focus nodig hebben in onze ondermijningsaanpak.
We blijven ons inzetten voor preventie en weerbaarheid, een belangrijk thema richting onze inwoners, ondernemers en professionals. De kern is ze bewuster maken van wat er op het gebied van ondermijning kan spelen in hun buurt of werkveld én het vergroten van de meldingsbereidheid. We hebben hierbij specifiek aandacht voor de hierboven genoemde thema’s en kwetsbare gebieden.
Al deze inzet, onder beide pijlers van de aanpak Grenzen Stellen, Perspectief Bieden, draagt bij aan de doelstelling Tegengaan ontwrichtende effecten van (drugs)criminaliteit en focus op tegengaan van ondermijning in de zorg.
_Foto 17: Bedrijventerrein Nieuw Overvecht waar een vergunningplicht_ _van kracht is voor ondernemers in de autobranche._
Bredere ondermijningsaanpak Weerbare overheid Naast onze inzet op het vergroten van bewustwording en weerbaarheid bij inwoners en ondernemers, blijft het van belang om ook als gemeente weerbaar te zijn tegen de invloeden van criminelen. Een belangrijk voorbeeld hiervan zien we bij het tegengaan van ondermijning in de zorg. Bijvoorbeeld om te voorkomen dat we subsidies verstrekken of overeenkomsten aangaan met malafide partijen in relatie tot de zorg. Maar ook op andere terreinen is invloed van criminelen mogelijk. We werken de komende periode, samen met andere gemeenten, de provincie Utrecht en het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum Midden-Nederland (RIEC-MN) aan een gedeelde ‘weerbaarheidsnorm’ als minimum voor alle gemeenten in onze provincie. Op die manier vergroten we gezamenlijk de weerbaarheid.
Inzet Wet Bibob We zetten actief de Wet Bibob, zie ook [beleid Wet Bibob, in bij aan](https://www.utrecht.nl/wonen-en-leven/veiligheid/wat-doet-de-gemeente/bibob) vragen om vergunningen en/of subsidies, maar ook bij aanbestedingen en vastgoedtransacties. Hiermee voorkomen we dat we als gemeente criminele activiteiten faciliteren.
Aanpak uitbuiting We maken ook de komende jaren werk van de aanpak van uitbuiting. We hebben binnen de aanpak GSPB aandacht voor criminele uitbuiting, maar er is in onze stad ook sprake van seksuele uitbuiting en arbeidsuitbuiting. We blijven inzetten op het helpen van slachtoffers, het afschrikken van daders en het voorkomen van uitbuiting.
1. Indicatoren Zicht op effect Het blijft belangrijk om zicht te hebben op de effecten van onze gezamenlijke inzet. Gemeente en haar partners maken bij de uitvoering van het veiligheidsbeleid bij voorkeur gebruik van best-practices, daarbij valt te denken aan de uitvoering van activiteiten bij detentie en terugkeer en bij overlastgevende criminele vreemdelingen. Veel daarvan is landelijk onderzocht en wordt beschouwd als effectief. Eenzelfde redenering gaat op voor integrale controle acties en informatie gestuurde handhaving. De controles op en de vondst van bijvoorbeeld partijen harddrugs hebben in zichzelf effect en werken preventief.
Terwijl we ons zoveel mogelijk baseren op bewezen interventies is het tegelijkertijd bij veel veiligheidsthema’s complex om de impact op veiligheid eenduidig in cijfers uit te drukken. Een oorzaak is dat de causaliteit tussen de specifieke inzet en de toe- of afname van het probleem lastig aan te tonen is. Geen enkele interventie staat op zichzelf en is altijd onderdeel van een totaalpakket aan samenhangende maatregelen. Verder hebben we slechts gedeeltelijk zicht op de omvang van de problematiek en daarmee op de vooruitgang die wordt geboekt. Registraties worden beïnvloed door factoren zoals aangiftebereidheid en gerichte inzet van handhaving of opsporing. Een stijging kan wijzen op toegenomen handhavings-of opsporingscapaciteit. En andersom kan een afname het tegenovergestelde betekenen.
In de wetenschap dat zicht op impact waardevol is, ondernemen we veel activiteiten om daar zo goed mogelijk vooruitgang te boeken. Zo toetsen we tussentijds resultaten aan recent onderzoek en kennis over wat wel en niet werkt in de hulpverlening of wijkgerichte aanpak. Kennis over risicoen beschermende factoren voor afglijden in de criminaliteit benutten we in onze aanpakken. Daarbij zetten we zoveel mogelijk acties in die aantoonbaar resultaat hebben. Voor het aanbod van maatregelen kijken we naar wat lokaal nodig is en resultaat kan hebben. Tijdens de uitvoering wordt de voortgang van wat we doen in de gaten gehouden. In jaarlijkse voortgangsrapportages gaan we vooral in op de maatregelen die we hebben ondernomen. Kwantitatieve gegevens over de uitvoering worden naast kwalitatieve bronnen (zoals de ervaringen van professionals) gelegd, zodat er een zo compleet mogelijk beeld ontstaat.
_Foto 19: Door de kleurrijke graffiti en horeca is het tunneltje aan de_ _Ganzenmarktsteeg een populaire plek onder jongeren en wordt dit het_ _‘Tiktok tunneltje’ genoemd._
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 24
Doelstelling Effectindicator 0-meting Vervolgmeting Vervolgmeting Begroting 2025 2027 2029 ja/nee
Tegengaan van overlast en criminaliteit
Tegengaan ontwrichtende effecten van (drugs)criminaliteit
Veiligheidsgevoel in de eigen buurt (inwonersenquête) 63% Gelijk of beter dan peiljaar Gelijk of beter dan peiljaar Ja
Aantal delicten (harddrugs) Geen streefcijfer Geen streefcijfer Nee
handel, 86
bezit en 92
vervaardiging 1
(politieregistraties)
Aantal delicten (softdrugs) Geen streefcijfer Geen streefcijfer Nee
handel, 22
bezit en 185
vervaardiging 13
(politieregistraties)
Aantal positief afgesloten PGA-casuïstiek (Gemeente) 32 Geen streefcijfer Geen streefcijfer Nee
Aantal misdrijven (politieregistraties) 27.831 Gelijk of minder dan peiljaar Gelijk of minder dan peiljaar Ja
Geregistreerde overlast (politieregistraties) 17.653 Gelijk of minder dan peiljaar Gelijk of minder dan peiljaar Ja
Geregistreerde overlast uitgesplitst (politie registraties):
onbegrepen gedrag 6.233
alcohol-/drugsgerelateerd 3.232
dak- en thuisloze mensen 2.579
incidenten jongerenoverlast 3.650
Gelijk of minder dan peiljaar Gelijk of minder dan peiljaar Nee
Geregistreerde overlast (gemeentelijke meldingen) 18.251 Gelijk of minder dan peiljaar Gelijk of minder dan peiljaar Ja
Geregistreerde overlast, uitgesplitst (Gemeentelijke meldingen)
jongerenoverlast 1.065
drugsoverlast 3.308
buitenslapers vanaf 2027
Gelijk of minder dan peiljaar Gelijk of minder dan peiljaar Nee
Pijler tegengaan criminele geldstromen: Aantal signalen van ondermijnende criminaliteit, opgepakte en afgeronde casussen.
Volgt in 2027 Geen streefcijfer Geen streefcijfer Nee
Veiligheidsagenda Utrecht 2027 - 2030 25