Schiermonnikoog, 20 oktober 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
De bron levert dit stuk ook in een andere versie: versie 1. Die tellen niet apart mee.
Gemeenteraad Schiermonnikoog, in de vergadering bijeen d.d. 20 oktober 2026.
Bijlage bij de motie ‘PFAS in drinkwater’
Schiermonnikoog, 12 oktober 2026 Geachte l.S.,
Ter bescherming van de kwaliteit van het drinkwater op Schiermonnikoog hebben wij een toelichting opgesteld bij de motie PFAS in het drinkwater. Aanleiding hiervoor zijn de beschikbare metingen van PFAS in het drinkwater en de vraag welke maatregelen mogelijk zijn om de concentratie op het eiland te verlagen. Deze gegevens zijn door SchierLab onder de aandacht gebracht.
Wat is het probleem? Volgens het nieuwsbericht ‘Drinkwater op Schiermonnikoog veilig om te drinken’ (2026) heeft Greenpeace aandacht gevraagd voor de gevolgen van PFAS-vervuiling in Nederland. Uit dit onderzoek blijkt dat de waarden op Schiermonnikoog hoger liggen dan de richtlijn van het Rijksinstituut voor Gezondheid en Milieu (RIVM). Volgens Vitens Waterexpertisecentrum bedroeg de som van de gemeten PFAS ongeveer 4 nanogram pet liter (ng/l) drinkwater in 2024, ongeveer 5 ng/l in 2025 en ruim 7 ng/l in de eerste helft van 2026. De richtlijn van het RIVM gaat uit van een concentratie PFAS van 4,4 ng/l. Deze richtlijn is echter niet gelijk aan de wettelijke norm van 100 ng/l (RIVM, z.d.). Daardoor geven de gemeente Schiermonnikoog, Vitens en het RIVM aan dat het drinkwater momenteel voldoet aan de wettelijke eisen en veilig is om te drinken. Daarbij pleit Vitens voor een aanpak bij de bron. Verontreiniging voorkomen is de enige manier om PFAS te reduceren volgens Vitens (2026). De motie beweert dus niet dat er sprake is van onveilig drinkwater; ze vraagt aandacht voor de vraag hoe we de huidige concentratie kunnen verlagen en verdere stijging kunnen voorkomen.
Waarom alleen maatregelen aan de bron niet genoeg is Wij onderstrepen dat het voorkomen van verontreinigingen noodzakelijk is om te voorkomen dat nieuwe PFAS in het milieu en de drinkwaterbron terechtkomt. Echter is dit niet hetzelfde als het verwijderen van PFAS die reeds in het grondwater en de drinkwaterketen aanwezig zijn. Daarom willen wij onderzoeken hoe wij de huidige concentratie zo snel mogelijk kunnen verlagen. Volgens de informatie van de gemeente Schiermonnikoog in het artikel ‘Kraanwater is duinwater op Schiermonnikoog’ (2026) is het water uit de kraan ongeveer 25 jaar onderweg geweest. Dit onderstreept dat een verandering aan de bron niet automatisch snel zichtbaar wordt bij de drinkwaterwinning. Daarom willen we niet uitsluitend wachten op het langetermijneffect van preventie.
Wat zegt Deens onderzoek? Onderzoek aan de Deense kust (Albers & Voutchkova, 2025) beschrijft dat PFAS zich kan bevinden in zeespray en via de lucht op het land kan neerslaan, waarna het na neerslag in ons grondwater terecht kan komen. In dit onderzoek werd nadrukkelijk aan de kust PFAS aangetroffen zonder een duidelijke lokale bron. Dit maakt zeespray een mogelijke verklaring die voor Schiermonnikoog onderzocht moet worden.
Ervaringen op Fanø Het Deense waddeneiland Fanø heeft aanvullende zuiveringen toegepast om de PFAS uit het drinkwater te verwijderen. Zij hebben daarvoor ionenwisseling gebruikt, waarbij het water langs speciale harsen stroomt die opgeloste stoffen, waaronder veel PFAS binden. Het waddeneiland Fano heeft na implementatie geen aantoonbare PFAS meer aangetroffen in het drinkwater (Hansen, 2023). Deze technieken kunnen geschikt zijn voor Schiermonnikoog. Rekening houdend met de capaciteit, implementatie, kosten en aansluiting vraagt deze motie om eerst een optie te onderzoeken en niet vooraf een techniek vast te leggen. Met als doel om zo snel mogelijk de PFASconcentratie in ons drinkwater te verlagen.
Financiering en vervolgstappen De motie vraagt het college te onderzoeken of een deel van de middelen ‘Meer water voor Schiermonnikoog: waterkoesterprojecten’ kan worden ingezet voor onderzoek, een pilot en de voorbereiding van een mogelijke installatie. Als deze middelen niet inzetbaar blijken, kan het college samen met Vitens andere financieringsmogelijkheden onderzoeken. Het onderzoek moet duidelijk maken welke technieken in aanmerking komen, wat de kosten en uitvoeringsmogelijkheden zijn. Wij verzoeken het college om de gemeenteraad te informeren over deze uitkomsten.
Met zorg voor de toekomst kunnen we de bronaanpak blijven steunen en tegelijk onderzoeken wat we nu kunnen doen om ons drinkwater zo schoon mogelijk te maken.
Y.W. Groendijk Namens Schiermonnikoogs Belang
Bronvermelding Albers, C. N., & Voutchkova, D. (2025). Sea spray aerosols can be a source of PFAS pollution in coastal aquifers. Environmental Science: Advances, 4(12), 2069–2078. https://doi.org/10.1039/d5va00181a
Gemeente Schiermonnikoog. (2026, 24 september). Drinkwater op Schiermonnikoog veilig om te drinken. https://www.schiermonnikoog.nl/drinkwater-op-schiermonnikoog-veilig-om-te-drinken
Gemeente Schiermonnikoog. (z.d.). Omringd door water. https://www.schiermonnikoog.nl/omringd-door-water
Hansen, F. A. (2023, 4 april). Så har Fanø Danmarks reneste vand. Fanø Posten. https://fanoeposten.dk/saa-har-fanoe-danmarks-reneste-vand/
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. (z.d.). _PFAS in drinkwater_. https://www.rivm.nl/pfas/drinkwater
Vitens. (2026, 22 september). _Ook Vitens maakt zich zorgen over toename PFAS in de bodem_. https://www.vitens.nl/over-vitens/pers-en-nieuws/nieuws/ook-vitens-maakt-zich-zorgen-overtoename-pfas-in-de-bodem
Vitens Waterexpertisecentrum. (z.d.). Analyse-overzicht reinwater Pb: Schiermonnikoog.