Rotterdam, 27 augustus 2026
Schriftelijke vragen Başoğlu en Coşkun over een militaire oefening met helikopters vroeg in de ochtend
Partij: SP
Mede indienende partijen: Partij voor de Dieren
Aan het college van burgemeester en wethouders
Schriftelijke vragen ex. Art 32 van het Reglement van Orde
Betreft: Is Rotterdam een militair oefenterrein?
Rotterdam, 27 augustus 2026
Geacht college,
Op donderdagochtend 27 augustus werden veel inwoners van Rotterdam en omliggende gemeenten vroeg gewekt door laag overvliegende militaire helikopters. Dit was bedoeld als een gijzelingsoefening op de Maasvlakte en in Rotterdam-Zuid. Ook boven IJsselmonde werden militairen afgezet op het voormalige Antonius verpleeghuis. Bewoners meldden dat hun huizen trilden en dat zij door de herrie uit bed werden gejaagd [1-3]. De gemeente had aangegeven dat de oefening om 06:00 uur zou beginnen, echter meldde Rijnmond dat de oefening rond 05:00 uur begon [4-5].
Defensie verdedigde deze afwijking omdat tijdens de schemering mensen diep slapen en dit ook voor “de vijand” geldt [5]. Dit laat precies zien wat hier misgaat. Voor Defensie is een slapende stad een nuttige oefenomstandigheid. Maar voor Rotterdammers gaat het ook om duidelijkheid, goede communicatie en nachtrust. Bewoners worden zonder enige zeggenschap onderdeel gemaakt van een militair scenario. Maar Rotterdam is geen leeg terrein en onze woonwijken zijn geen oefeninfrastructuur.
De reacties van Rotterdammers laten zien dat bewoners zeggenschap willen over wat er in hun leefomgeving gebeurt en geen overlast willen. Ook in september 2024 was er een vrijwel identieke oefening die vanaf 05:00 uur plaatsvond. In de beschikking voor die oefening stond juist dat bebouwing zoveel mogelijk moest worden vermeden en dat geluidhinder zoveel mogelijk moest worden voorkomen [6].
Daarom heeft de SP en PvdD de volgende vragen aan het college:
1. Wanneer wist het college dat deze oefening zou plaatsvinden en wie heeft ermee ingestemd? Graag ontvangen we een tijdlijn van de voorbereiding, gemaakte afspraken, besluiten en communicatie.
2. Welke medewerking heeft Rotterdam verleend, bijvoorbeeld door locaties, toestemmingen of diensten beschikbaar te stellen? Welke mogelijkheden had het college om voorwaarden te stellen of aanpassingen te eisen en welke daarvan heeft het gebruikt?
3. Waarom moesten juist dichtbevolkte Rotterdamse wijken en een tijdstip rond 05:00 of 06:00 worden gebruikt? Welke alternatieven zijn onderzocht, zoals een later tijdstip, een minder dichtbevolkte locatie, een militair oefenterrein, een industrieterrein verder van woningen of een gedeeltelijke simulatie. Graag ontvangen we de concrete afweging. Wat de SP en PvdD betreft is een algemeen beroep op de internationale veiligheidssituatie geen afdoende antwoord op de vraag waarom deze oefening hier en op dit tijdstip nodig was.
4. Is vooraf onderzocht hoeveel bewoners zouden worden blootgesteld aan het geluid en wat dit kon betekenen voor slaap, (mentale) gezondheid, werk, onderwijs en zorgtaken? Is daarbij specifiek rekening gehouden met inwoners voor wie onverwachte harde geluiden extra belastend of ontregelend kunnen zijn, zoals mensen met PTSS? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet? Is hierover advies gevraagd aan de GGD Rotterdam-Rijnmond? Zo nee, waarom werd de militaire trainingswaarde wel meegewogen, maar de maatschappelijke rekening voor bewoners niet?
5. Wil het college bij Defensie de werkelijke vliegtijden, routes, hoogtes, aantallen vliegbewegingen en landingen en beschikbare geluidsmetingen opvragen en met de raad delen? Hoe wordt gecontroleerd of alle regels, ontheffingen en voorwaarden voor het beperken van geluidshinder zijn nageleefd? Op welke manier en in welke vorm worden de raad en de inwoners daarover door het college geïnformeerd?
6. Waarom zijn bewoners volgens Defensie pas één dag van tevoren en alleen via een gemeentelijke webpagina gewaarschuwd? Waarom meldde de gemeente een begintijd van 06:00 uur terwijl Rijnmond spreekt over 05:00 uur? Waarom zijn bewoners en zorginstellingen niet actief geïnformeerd? Hoe gaat het college de communicatie bij toekomstige oefeningen verbeteren, zodat waarschuwingen bewoners niet alleen tijdig bereiken, maar ook begrijpelijk en toegankelijk zijn voor onder meer laaggeletterde bewoners, mensen die niet of beperkt Nederlands spreken, mensen met een beperking en mensen met beperkte digitale vaardigheden? Worden daarvoor meerdere communicatiekanalen, begrijpelijke taal en waar nodig aangepaste communicatievormen of vertalingen ingezet?
7. Hoeveel klachten zijn bij DCMR, Defensie, politie en andere instanties binnengekomen, uit welke wijken kwamen deze en wat gebeurt ermee? Hoe brengt het college de werkelijke omvang van de overlast in beeld, in plaats van alleen de bewoners te tellen die zelf de tijd en kennis hadden om ergens een klacht in te dienen?
8. Welke lessen heeft het college getrokken uit de vrijwel identieke oefening in september 2024? Welke voorwaarden zijn daarna aan Defensie gesteld? Als er geen voorwaarden zijn gesteld, waarom heeft het college toegestaan dat dezelfde voorzienbare overlast twee jaar later opnieuw plaatsvond?
9. Is het college bereid voor toekomstige militaire oefeningen een duidelijk kader vast te stellen? Wat de SP en PvdD betreft betekent dit: een onafhankelijke afweging van noodzaak en gezondheidseffecten. Het betrekken van de wijkraden. Actieve en tijdige waarschuwingen voor bewoners. Harde afspraken over geluidbeperking en openbare evaluatie achteraf. Zo nee, waarom wegen de oefenbelangen van Defensie voor het college zwaarder dan de leefomgeving van Rotterdammers?
Emin Basoglu Pinar Coşkun Fractievoorzitter SP Rotterdam Fractievoorzitter PvdD Rotterdam
1. AD: Helikopters cirkelen al sinds 06.15 uur boven de stad https://www.ad.nl/rotterdam/helikopters-cirkelen-al-sinds-06-15-uur-boven-de-stad- veel-rotterdammers-gewekt-de-hele-flat-is-wakker~ac400d854/ 2. Dagblad010: Militaire helikopters wekken Rotterdammers vroeg uit hun slaap https://dagblad010.nl/Rotterdam%20&%20Regio/militaire-helikopters-wekken- rotterdammers-vroeg-uit-hun-slaap 3. Rijnmond: Vijf gevechtshelikopters houden regio Rijnmond wakker https://www.rijnmond.nl/nieuws/2245132/vijf-gevechtshelikopters-houden-regio- rijnmond-wakker-door-megaherrie-uit-bed-getrild 4. Gemeente Rotterdam: Militaire oefeningen https://www.rotterdam.nl/militaire-oefeningen 5. Rijnmond: Defensie legt uit waarom de helikopters al om 05.00 uur vlogen https://www.rijnmond.nl/nieuws/2245144/defensie-legt-uit-dit-is-waarom-de- gevechtshelikopters-al-om-0500-uur-boven-de-regio-vlogen 6. Staatscourant 2024: Beschikking HWIC-SOF Rotterdam https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2024-26770.html