Rotterdam, 27 oktober 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
\*olþ Gemeente Rotterdam Onderwerp: Beantwoording SV Transparantie en verantwoord gebruik van AI binnen de gemeente Rotterdam Cluster: Bestuurs- en Concernondersteuning Portefeui[[e: Digitalisering, Dienstvertening, Bestuur en Europese Zaken Portefeuillehouder: Luuc Dekkers Van: Emma Versteeg Tetefoonnummer gemeente: 14 010 Aan de gemeenteraad Uw kenmerk: 2óbb00730ó Ons kenmerk: M26O9-t826 - 26bb009217 Datum: B&W 27 oktober 202ó Op B september2026 stelde raadsljd S.L. Rojer (Dóó)schriftelijke vragen over Transparantie en verantwoord gebruik van AI binnen de gemeente Rotterdam (2óbb00730ó). Inteidend wordt gesteld: "Kunstmatige intettigentie speett een steeds grotere roI binnen overheidsorganisaties. AI biedt kansen om onze dienstverlening te verbeteren, maar vraagt tegetijkertijd om duidetijke regets over transparantie en verantwoord gebruik richting Rotterdammers en ambtenaren. Sinds augustus 2026 gelden vanuit de Europese Al-verordening aanvutlende transparantieverplichtingen voor het gebruik van AI. Daarnaast vraagt de verordening van organisaties dat medewerkers die met AI werken over votdoendeAl-geletterdheid beschikken. Ook in het Rotterdamse coalitieakkoord is afgesproken om een visie en strategie voor digitatisering en specifiek het gebruik van AI binnen de gemeentetijke organisatie verder uit te werken. De fractie van Dóó Rotterdam vindt het belangrijk dat de gemeente de kansen van AI benut, maar daarbij ook transparant is richting Rotterdammers en ervoor zorgt dat medewerkers verantwoord met AI kunnen werken." Hieronder volgen de vragen en onze beantwoording: Vraag 1: Is hei gemeentetijke atgoritmeregister actueet, volledig en bevat dit atte retevante algoritmen en Al-toepassingen die intern door medewerkers en extern in de dienstverlening aan Rotterdammers worden ingezet? Wanneer is dit voor het [aatst getoetst door de Algoritme adviesraad? Blad: Datum: Ons Kenmerk: 2/s 27 oktober2126 M2609-1826 'tîÀ- Antwoord: In het gemeentelijke atgoritmeregister staan atte huìdige door de algoritme-experts geïnventariseerde algoritmetoepassingen en Al-systemen van de organisatie waarvan de kwatiteit van de jnformatie votdoende compleet is om werknemer en Rotterdammer te informeren over het gebruik van dat algoritme. Algoritmen waarvan de kwaliteit van de informatie onvoldoende compleet is, staan niet in het register. Het register js in die zin niet vottedig, maar deze werkwijze wordt uitdrukketijk aanbevolen door Stichting Atgorithm Audit 1, die het betang benadrukt van kwalitatief volledige registraties. Een kwalitatief onvo[[edige registratie kan namelijk schijntransparantie creëren. De Algoritmeadviesraad toetst niet op compteetheid van het algoritmereçjister De Algoritmeadviesraad heeft wel aangegeven dat de te verwachten aanwas van algoritmen achterbtijft. Dit signaal wordt opgepakt, rekening houdend met andere prioriteiten. Op dit moment staan er7ó registraties in het interne register 33 in het externe register en 30 in het tandetijke register. Het interne register bevat a[[e registraties, inclusief conceptregistraties waarvan de informatie nog niet compleet is. In het externe register staan de registraties die openbaar kunnen worden gemaakt, waaronder ook pilots. Registraties die daarvoor in aanmerking komen, worden ook opgenomen in het tandetijke atgoritmeregister. Dit getdt niet voor toepassingen die a[ door een andere organìsatie tandetijk zijn geregistreerd, zoals gezichtsherkenning voor de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI), waarbij de gemeente een taak uitvoert voor de RijksdÍenst voor Identiteitsgegevens (RvIG). Vraag2= Is het col[ege bereid om een tijst met adviezen te delen die op verschillende momenten zijn gegeven door de Algoritmeadviesraad? Antwoord: Uw gemeenteraad wordt jaartijks op de hoogte gehouden van de adviezen van de algoritmeadviesraad door middel van jaarverstagen, zieJaarverslag Algoritme adviesraad 2024 (25bbOO2928) e n J aarverslag Atgo ritm eadvi esraa d 2025 (2 ó bb00343 ó). Daarnaast wordt gewerkt aan het plaatsen van de adviezen bijde desbetreffende registraties in het algoritmeregister. Vraag 3: Op wel,ke wijze maakt de gemeente voor Rotterdammers zichtbaar wanneerAl wordt gebruikt, bijvoorbeetd bij chatbots, deepfakes, gemeentetijke communicatie of andere vormen van dienstverlening? Hanteert de gemeente hiervoor één herkenbare standaard? Antwoord: Vanaf 2 augustus 2026zijn de transparantie-eisen rondom AI verplicht.2 Vanuit de EU worden standaarden ontwikke[d om aan deze verplichting te kunnen votdoen. Op het intranet is naar de medewerkers gedeetd in wetke geval[en men transparant moet zijn over AI-gebruik. Daarnaast is eerder de Handreiking Generatieve AI voor ambtenaren met uw raad gedeetd (2óbb005408). 1 20251205 Alqorithm Reqister carrouse[.pdf 2 Transparantie-eisen AI qelden vanaf 2 auqustus: AP adviseért praktiikcode te ondertekenen I Autoriteit Persoonsqeqevens Btad: Datum: Ons Kenmerk: 3/5 27 okfober2126 M2609-1826 *'lþ Richting de Rotterdammer Ís de afspraak (zie ook de beantwoording van vraag 4) dat deze niet rechtstreeks in contact mag staan met (generatieve) AI. Dit betekent ook dat geen door AI gegeneerde teksten en beelden extern gebruikt mogen worden. In de toekomst zijn we van plan de EU-standaarden te implementeren in de Rotterdamse werkwijze. Yraag4= In hoãverre voldoet de gemeente inmiddels aan de transparantieverplichtingen uit de Europese Al-verordening? Welke aanvutlende stappen zijn hiervoor nog nodig en op welke termijn worden deze gezet? Antwoord: Met de komst van de transparantie-eisen, zijn de volgende verptichtingen van kracht: 1) Directe interactie met natuurlijke personen. Een gebruìker moet direct kenbaar worden gemaakt dat hij met AI praat. 2) Machineleesbare markering van synthetische content. Aanloieders van AI- systemen moeten ervoor zorgen dat hun output machineleesbaar herkenbaar is als AL Voor de gemeente komt het in de praktijk vooralvoor dat deze pticht bij leveranciers wordt gelegd. 3) Emotieherkenning en biometrische categorisering. Gebruikersverantwoordetijken (zoals de gemeente) moet de betrokkenen informeren dat ze aanz.o'n systeem worden blootgesteld. Momenteel vindt dit niet plaats. 4) Deepfakes en tekst over aangetegenheden van algemeen belang. Gebrui kersverantwoordelij ken (de gemeente) moet duidetij k maken wanneer content een deepfake is, en wanneer gepubliceerde tekst van atgemeen betang door AI is gegeneerd of gemanipuleerd. Ats de content een redactionele controle door een mens heeft gehad en die mens de verantwoordelijkheid draagt, hoeft deze bekendmaking niet te worden gedaan. ZoaLs eerder benoemd, is richting de medewerkers een nieuwsbericht geplaatst op het intranet om hen hierop te wijzen. De afdeling Communicatie volgt in de berichtgeving de wet- en regelgeving. Voor het beoordelen en toezien op de naleving van de transparantieverplichtingen wordt gewerkt aan de inrichting hiervan. De gemeente is betrokken bijde tandetijke vertaling van de2e eisen en bijbehorende standaarden. Vraag 5: Welke trainingen en ondersteuning op het gebied van Al-getetterdheid worden momenteel aangeboden aan gemeentetijke medewerkers? Wetk dee[ maakt hier gebruik van? Antwoord: Vanuit de Al-verordening geldt een (inspannings)pticht rondom AI-geletterdheid. De gemeente geeft daar op diverse manieren invu[ling aan.7o staan er op het interne opleidingsptatform diverse trainingen. Denk daarbij aan korte opleidingsfilmpjes en intern ontwikketde opleidingen voor co[[ega's met interesse in het onderwerp. Periodieke evaluatie (van gebruik) van de trainingen is onderdeelvan het aanbieden en actueel houden, cijfers zijn nog niet bekend Blad: Datum: Ons Kenmerk: 4/5 27 okhober2026 M2609-7826 '*'lþ Daarnaast is voor medewerkers die wi[[en deelnemen aan de voorgenomen pilot Copitot (zie beantwoording vraag ó)de pticht aanwezig om de basisopleiding van de Rijksacademie voor Digitalisering en Informatisering Overheid (RADIO) over AI te votgen.3 Er wordt gewerkt om deze opteiding intern aan te bieden en te verplichten voor a[[e medewerkers. De inspanningsplicht en de Rotterdamse gefaseerde invulling is afgestemd met de Centrate Ondernemingsraad. Vraag ó: Hoe zorgt het cotlege ervoor dat medewerkers weten welke Al-toepassingen zij wel en niet mogen gebruiken, en dat daarbij geen vertrouwelijke, privacygevoelige of anderszi ns gevoelige gemeentetij ke i nformatie onjuist wordt verwerkt? Antwoord: Het college zet in op verantwoord gebruik. Dat wordt gedaan in de handreiking Generatieve AI voor ambtenaren, welke met uw raad is gedeeld (2óbb005408). Het is wel zo datvoor bepaalde processen en taken bepaalde software is ìngekocht en beoordeeld. Medewerkers mogen alleen die systemen gebruiken. Voor die systemen liggen er processen om de juiste assessmçnts te doen en verwerkersovereenkomsten op te stetlen. Voor persoontijke taken (bijvoorbeeld e-mai[, agenda publieke informatie verzamelen) is nog niet een vast voorgeschreven systeem.Op dit moment is Microsoft 3ó5 Copilot Chat Basic (een web-based chatbot) a[ beschikbaar binnen de organisatie. De data die gebruikt wordt binnen Copilot btijft binnen de eigen Microsoft 3ó5 omgeving en wordt niet gebruikt om Al-modellen te trainen. Voor gebruik van Microsoft 3ó5 Copitot Chat Basic getdt de Handreiking Generatieve AI voor ambtenaren. De gemeente is voornemens om ook een pilot met Microsoft Copitot M3ó5 te starten om te onderzoeken in hoeverre dat systeem voldoet aan de wettelijke en gebruikseisen. Deze versie van Copilot is geïntegreerd in de Microsoft applicaties, zoals Word, Outlook en Teams, en kan daarom meer specifieke taken uitvoeren ten ôpzichte van Copilot chat Basic. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het coalitieakkoord, waarin is vastgelegd dat de gemeente de kansen en risico's van digitalisering en AI onderzoekt, waaronder de inzet van een Al-assistent ter ondersteuning van ambtenaren bij hun werkzaamheden. Andere Al-assistenten va[len buiten de scope van deze pitot en zu]len afzonderlijk worden beoordeetd. De ervaringen oþgedaan in de pitot Microsoft Copilot M3ó5 kunnen hierbij helpen. Om in de toekomst over te gaan op verwerking van persoonsgegevens in Aï-toepassingen is het randvoorwaardetijk dat de systemen in staat zìjn te voldoen aan wettelijke verptichtingen die voortkomen uit o.a. de Rechten van Betrokkene (AVG-verzoeken). De gemeente dient te alten tijde aan de burger uit te kunnen leggen met welke doeteinden de persoonsgegevens worden verwerkt. VraagT= fn het coalitieakkoord is afgesproken een visie en strategie uit te werken voor het gebruik van AI binnen de gemeentetijke organisatie. Wanneer verwacht het college deze aan de raad te presenteren en worden daarin in ieder geval transparantie, AI- geletterdheid en verantwoord gebruik meegenomen? 3 Basisopleidinq AI en Data - Leerplatform RADIO I RADIO Leerplatform Blad: Datum: Óns Kenmerk: s/s 27 oktober2126 M2609-1826 *'lþ Antwoord: In Rotterdam wordt gewerkt met een uitwerking van de Nederlandse Digitaliseringstrategie, de Rotterdamse Digitatiseringstrategie (RDS). Deze Ís recentetijk met uw raad gedeetd (2óbb004726).Votgens het afdoeningsvoorstelwordt u verder op de hoogte gehouden in de P&C-cyclus. In de ujtwerking van het speerpunt AI wordt aandacht gegeven aan de Algoritme goverance, waarin de punten transparantie, Al-geletterdheid en verantwoord gebruik worden meegenomen. Nieuwe stukken, zoals handreikingen, die rondom de governance worden gepubticeerd worden pubtiek gemaakt op het VNG AI governancekader.4 emeester en wethouders van Rotterdam, De ans C.J. Schouten De 4 VNG AI qovernancekader