Rotterdam, 16 juni 2026
\*olþ Gemeente Rotterdam Onderwerp: De aanpak van taal- en basisvaardigheden in Rotterdam Cluster: Maatschappelíjke Ontwikkeling Portefeui[le: Armoedebestrijding, Schuldhulpverlening, Taa[ en Toeslagen Portefeuillehouder: AbigaiI Norvilte, MSc. Van: T.G. Cuperus Telefoonnummer gemeente: L4 010 Aan de gemeenteraad Uw kenmerk:2óbb003300 Ons kenmerk: M26O4-3553 - 2óbb004495 Datum: B&W 1ó juni 202ó Op 28 april2o26 stelden J.L. Baán (PRO) en J. Jaspar (PRO) ons schriftelijke vragen over de aanpak van taal en basisvaardigheden in Rotterdam. Inleidend wordt gesteld: In juni 2025 ontvìng de gemeenteraad de Voortgangsrapportage Beleidskader basisvaardìgheden 2024, als opvolging van het in februari 2023 door de raad vastgestelde beleidskader Rotterdam Vaardig Verder, Bèter in taa[, rekenen en digitale vaardigheden 2023-2026. Hoewel wij de inspanningen die hieruit blijken waarderen, roepen de voortgang en de bredere landetijke context vragen op. Recente landelijke rapportages en signalen uit het onderwijsveld [aten zien dat het taa[- en rekenniveau zorgwekkend achteruitgaatl2. Voor een stad ats Rotterdam, met een diverse poputatie en een arbeidsmarkt die steeds hogere eisen stett aan digitate en communicatieve vaardigheden, is dit een fundamenteeI risico. Achterblijvende taa[- en basisvaardigheden vergroten de kansenongetijkheid, beperken de economische zelfredzaamheid van inwoners en zetten druk op de toekbmstige arbeidsmarkt en sociale cohesie in de stad. Hieronder volgen de vragen en onze beantwoording: Vraag 1: Hoe beoordeett het Cottege de bevindingen uit het Voortgangsrapportage Beleidskader basisvaardigheden2024in het [icht van de bredere tandetijke trend van de dalende taal- en rekenvaardigheden? In hoeverre wijkt Rotterdam daar positief of negatief van af? Antwoord: Het Beleidskader basisvaardigheden heeft betrekking op de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) en daaruit voortvloeiende volwasseneneducatie vanaf L8 jaar (portefeui [[e wethouder Taa[). 1 Jaren ktokkenluiden en nóg geen effect: taa[- en rekenniveau op scholen holt achteruit https://www.ad.nl/potitiek/jaren-klokkentuiden-en-nog-geen-effect-taa[-en-rekenniveau-op-scholen-hott- achteruit-a8bd6526/ 2 Onderwijs btijft steken, concludeert inspectie: basisvaardigheden niet beter, verschillen groeien I de Volkskrant Blad; Datum: Ons Kenmerk: 2/6 1,6 juni2026 M2ó04-3553 Het rapport van de Inspectie van het Onderwijs over de datende taat- en rekenvaardigheden van schotieren gaat over het funderend onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs (portefeui[te wethouder Onderwijs). Voor wat betreft de votwasseneneducatie: uit onderzoek van het CBS op basis van Europese data btijkt dat22%van de Nederlanders beperkte basisvaardigheden heeft.In Rotterdam getdt dit voor 36% van de inwoners; en in sommige gebieden tigt dit percentage nog hoger. Een uitgebreide toelichting op dit onderzoek is te lezen in het af d oeni ng svoo rstel 26bb000245. Ten aanzien van Rotterdamse kinderen en jongeren in het primair en voortgezet onderwijs herkent het college het signaaldat de basisvaardigheden onder druk staan. Daarom zet het cotlege via het Nieuw Rotterdams Onderwijsbeleid (NROB) met het kwaliteitsbudget in op effectief bewezen interventies die de basisvaardigheden in het primair, voortgezet en gespecialiseerd onderwijs versterken [2óbb003084]. Dit biedt scholen de mogelijkheid om effectief bewezen interventies in te zetten die aansluiten bij leerbehoefte van hun leerlingpopulatie. De streef- en referentieniveaus zijn een indicator voor wat [eerlingen moeten kennen en kunnen op het gebied van taal lezen en rekenen. Het fundamentele niveau LF is het basisniveau dat leertingen minimaal moeten beheersen aan het einde van groep 8; het hogerê streefniveauls/2F is het niveau dat iedere volwassene nodig heeft om volwaardig te kunnen participeren in de maatschappij. In schooljaar 2O24/2O25is op onderdelen van deze niveaus een voorzichtige stijging zichtbaar in Rotterdam. Bijvoorbeeld op het onderdeel taal 2F. Dit betekent dat meer kinderen het hogere taalniveau halen. In lijn met de bevindingen van de Staat van het Onderwijs 2026 onderschrijft het cotlege dat structurete verbetering van de [eerresultaten tijd vergt. Het cotlege btijft zich daarom onverminderd inzetten voor de versterking van de basisvaardighèden, zoweI bij teertingen in het reguliere onderwijs ats bij volwassenen in het kader van de WEB. Vraag2: Is er een prognose beschikbaar over wat de lange termijneffecten zijn voor de Rotterdamse arbeidsmarkt en de zorgkosten als dit niveau niet stijgt? a. Welke aanvullende investeringen zijn eventueel nodig op basis van de uitkomstên van de voortgangsrapportage, mede gezien de ambitie van het beleidskad er 2023- 2026? Antwoord: De jongeren die nu het middelbaar onderwijs met beperkte basisvaardigheden verlaten, vergroten de doelgroep van de volwasseneneducatie. Een prognose over de lange termijneffecten voor de Rotterdamse arbeidsmarkt en zorgkosten is niet beschikbaar. Wel is het bekend dat de maatschappetijke kosten van [aaggetetterdheid in Nederland in 2018 ongeveer L miljard euro per jaar bedroegen.3 In Rotterdam zijn de maatschappetijke kosten geschat op 44tot 53 miljoen euio per jaar.a Uit kwalitatieve studies naar basisvaardigheden van werknemers blijkt ook wat de positieve gevolgen zijn van scholing.s Verder btijkt uit de resultaten van de maatschappelijke kostenbatenanalyse betreffende de trajecten basisvaardigheden in de regio Rijnmond dat de gemiddelde 3 PricewaterhouseCoopers. (2018). Vervolgonderzoek naar maatschappelijke kosfen van laaggeletterdheid. a Gemeente Rotterdam. (2OL6). Factsheet Taat, Werk en Inkomen. 5 Pattinaja en Koopmans (2024).Verkenníng kosten en baten verbetering basisvaardigheden. SEO Economisch Onderzoek. Blad: Datum: Ons Kenmerk: 3/6 76ltni2O26 M2ó04-3553 '*oìþ maatschappetijke opbrengst bij 1000 deetnemers circa € 8.024.000,- bedraagt. Dit votgt uit de analyse van de trajecten van Alsare, waaruit btijkt dat de maatschappetijke baten groter zijn dan de gerealiseerde investeringen. De trajecten kunnen dan ook als renderend worden beschouwd.ó Genoemde cijfers hebben betrekking op de volwassen doelgroep van de WEB. Antwoord 2a: Op het budget voor basisvaardigheden voor volwassenen is een structurete bezuiniging van2,5 miljoen euro ingeboekt op de gemeentetijke middelen vanaf 2027. Landetijk wordt daarnaast IO% op de WEB bezuinigd. Dit betekent dat het budget vanaf volgend kalenderjaar met 25%krimpt. De afname van de middelen noodzaakt tot het naar beneden bijstelten van de huidige ambitie op het gebied van basisvaardigheden in een nieuwe co[legeperiode (in de huidige collegeperiode: 30.000 gestarte trajecten). Als jongeren het onderwijs met taa[- of rekenachterstanden verlaten, worden zij als votwassenen de doelgroep van het beteid basisvaardigheden en de WEB. Vraag 3: In hoeverre worden de middeten uit de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) momenteel ingezet voor preventie en curatie van laaggeletterdheid, zoals beoogd in het beteidskader Rotterdam Vaardig, Beterin taa[, rekenen en digitate vaardigheden? a. Is er inzicht in de gevolgen van de verlaging van de web-gelden in Rotterdam? Antwoord: Vanuit de WEB heeft Rotterdam de wettelijke opdracht om samen met de arbeidsmarktregio Rijnmond een dekkende educatievoorziening aan te bieden aan bewoners van de regio met beperkte basisvaardigheden. De WEB-middelen moeten worden besteed aan trajecten basisvaardigheden voor mensen van l-8 jaar of ouder. De trajecten moeten leiden tot een diploma dat door het Rijk wordt erkend (formele educatie) of tot een certificaat op de deelaspecteh van de eindtermen van de wet (non-formele educatie). De gemeente Rotterdam bekostigt de trajecten basisvaardigheden niet atleen vanuit de WEB, maar ook vanuit atgemene gemeentelijke middeten om een nog groter aanbod te creëren. Preventie van toekomstigeT [aaggeletterdheid van kinderen gebeurt vanuit de WEB indirect doordat ouders zelf hun vaardigheden ontwikkelen. Kinderen die opgroeien in een laaggeletterd gezin, hebben een grotere kans om [ater zelf ook laaggeletterd te worden. Specifiek in de non-formete lessen binnen het thema Taa[ en ontwikkeling verbeteren ouders niet alleen hun eigen vaardigheden, maar leren zij ook hoe zij kunnen bijdragen aan de (taat)ontwikkeling van hun kinderen. Hoe meer ouders zich bewust zijn van hun rol en betrokken zijn bij de taalontwjkkeling van hun kind, hoe kleiner de kans dat het kind zetf met een taalachterstand opgroeit. ó De Greef (2026). Betere basísvaardigheden en mogelijkheden om mee te doen in de omgeving en op het werk voor inwoners van Rijnmond in 2025. Resultaten onderzoek naar impact van trajecten basisvaardìgheden Rijnmond als onderdeel van de SAVE Monitor (Scientific Anatysis and Valorisation of Education for Adults). I Bij kinderen wordt niet gesproken over laaggeletterdheid. Zij nemen deel aan het regulier onderwijs in Nederland. De term geldt alleen voor volwassenen vanaf 18 jaar. Blad: Datum: Ons Kenmerk: 4/6 Ló juni 2026 M2ó04-3553 *'ãþ Antwoord 3a: Op het landelijke WEB-budget wordt vanaf 2026 structureel ].0% bezuinigd. Samen met de bezuiniging op de gemeentetijke middeten wordt het budget voor basisvaardigheden in Rotterdam vanaf 2027 25% minder dan het huidige budget. Dit brengt met zich dat de ambitie over het aantal trajecten dat de gemeente kan aanbieden naar beneden bijgestetd moet worden. Yraag4= De voãrtgangsrapportage rapporteert over het bereik van huidige programma's. Kan het college nader toelichten welke groepen Rotterdammers nog onvotdoende worden bereikt, en hoe het coltege dit wit verbeteren in de resterende looptijd van h et be lei d s kad e r (2025-2026)? Antwoord: At[e Rotterdammers die moeite hebben met basisvaardigheden kunnen deelnemen aan de trajecten. We bieden zoweI qua niveau als inhoud een gevarieerd aanbod dat aansluit bij de motivatie van Rotterdammers. De trajecten zijn maatwerk en bovendien toegankelijk, veelal in de buurt en gratis. Toch btijft het lastig om iedereen te bereiken, omdat mensen bijvoorbeeld niet op de hoogte zijn van het aanbod, het spannend vinden om in een les te zitten of niet beseffen wetke kansen het verbeteren van basisvaardigheden hen biedt. Om Rotterdammers die moeite hebben met basisvaardigheden te bereiken en door te verwijzen naar het lesaanbod, werken we daarom samen met de professionals in de gemeente. Zij kunnen het signateren als Rotterdammers moeite hebben met hun basisvaardigheden en kunnen vanuit hun vertrouwensband hen begeteiden naar het aanbod. Bovendien hebben zijer zelf ook baat bij ats ze beter kunnen communiceren met hun cliënten, patiënten, ouders of werknemers. Dit levert een veitigere werkplek op, gezondere en zelfredzamere patiënten, minder mensen met schulden en minder kinderen met een taalachterstand. Werken aan de verbetering van basisvaardigheden is daarom een stadsbrede verantwoordetijkheid. We investeren daarom vanuit het beteidskader in een sterk netwerk rondom basisvaardigheden, btijven aandacht vragen rondom het onderwerp en vragen onze ervaringsdeskundigen om te delen hoe het is om laaggeletterd te zijn en te adviseren over communicatie. Een doelgroep die in heel Nederland lastig te bereiken is, zijn NT]--ers. Deze mensen zijn in Nederland geboren en/of in het Neder[ands naar schooI geweest, maar kunnen onvoldoende lezen en schrijven om zich zelfstandig te redden in de samenteving. Daarom heeft Rotterdam in de aanbesteding voor de huidige collegeperiode een apart perceel ingekocht specifiek voor NTI--ers. Zij krijgen een vo[[edig op maat gemaakt aanbod. Vraag 5: Het beteidskader zet in op een brede aanpak, waaronder leren buiten de traditionete schoolomgeving. Welke concrete resultaten zijn tot nu toe geboekt met werkplekleren, wijkgerichte aanpak en digitale inclusie, en waar ziet het college nog rui mte voor verbetering? Antwoord: Om mensen die moeite hebben met basisvaardìgheden te bereiken, zetten we in op laagdrempelig aanbod, dat dicht bijde mensen wordt georganiseerd en gratis toegankelijk is. Het is contextgericht met vee[ aandacht voor de praktijk. Het coltege ziet taal bovendien als een middel Bladr Datum: Ons Kenmerk: s/6 1,6 juni2026 M2ó04-3553 ''olþ Het traject dat iemand doorloopt, is toegespitst op datgene wat iemand wiI bereiken: met welk doetiemand zijn/haar basisvaardigheden wjI verbeteren en op welk niveau? In de themagerichte cursussen Ontwikkeling, Gezondhejd, Werk en Geld is er naast taal ook aandacht voor digitale vaardigheden. Cursisten met beperkte digitate vaardigheden kunnen bovendien een voortraject volgen van drie weken met digitale basislessen. Bijvoorbeeld om online les te kunnen volgen, huiswerk te maken en te oefenen met taa[. Ook zijn er gesubsidieerde cursussen en diplomagerichte trajecten om digitale vaardigheden te verbeteren. Dit praktische aanbod van basisvaardigheden dat gericht is op vaardigheden in het dagetijks leven op de gebieden financiën, gezondheid, werk en ontwikkeling wordt door deelnemers zeer gewaardeérd. Deze thema's sluiten goed aan bij de behoefte van de deetnemers. A[ jaren tigt het tevredenheidscijfer ver boven de beoogde kwalitatieve doelstelling van B0%. Uit het tevredenheidsonderzoek dat onderzoeksbureau Mediad jaartìjks uitvoert blijkt dat 88% van de deelnemers in 2025 (zeer) tevreden is over de cursus. Het gemiddelde rapportcijfer dat de deelnemers geven aan de gevolgde trajecten is een 8,2.In de Voortgangsrapportage Beleidskader Basisvaardigheden 2025 die uw raad dit kwartaal ontvangt, staan we uitgebreider stiI bij de concrete behaalde resultaten. In aanvulling hierop is vanuit het programma Digitale Inc]usie ook gewerkt aan digitale (basis-)vaardigheden. Concrete resultaten zijn te lezen in de voortgangsrapportage van Digitale Inclusie. Ruimte voor verbetering zit in het verder uitbreiden en versterken van de netwerkaanpak om nog meer impact te maken in Rotterdam. Samen met de netwerkpartners wordt het bereik van de doelgroep vergroot. Zij brengen daarnaast ook praktische kennis en kunde op de eerdergenoemde thema's in de trajecten. Vraag ó: Hoe stimuleert de gemeente Rotterdam werkgevers om te investeren in de basisvaardigheden van hun personeel (mede gegeven de directe link met veitigheid en productiviteit op de werkvloer) en sluit dit aan bij de inzichten uit de impactstudie over taalontwikketing bij inwoners van Riinmond? Antwoord: Het reguliere aanbod Taa[ en werk kan ook op de werkvloer aangeboden worden. De non- formele taataanbieders Alsare en NLtraining zijn atlebei actief bij verschi[[ende bedrijven. In de trajecten Taa[ en werk leren werkzoekende deelnemers over het zoeken naar werk. Ze leren hoe ze vacatures kunnen vinden en oefenen met het schrijven van sollicitatiebrieven, het opstellen van een cv en het voeren van sollicitatiegesprekken. Werkende deelnemers leren onder andere hoe te communiceren op de werkvloer en met co[[ega's. Als de lessen op de werkvloer worden gegeven, slujten ze aan bij de praktijk van het bedrijf. De trajecten Taa[ en werk zijn de meest gevolgde trajecten bij de non-formele taalaanbieders Alsare en NLtraining. VeeI deetnemers aan de trajecten basisvaardigheden werken. De grootste groep deeln,emers bij de formele taalaanbieders Albeda en Sagènn zijn ook werkenden die in de avonden taalles volgen. Er zitten ook vee[ werkzoekenden vanuit Werk & Inkomen in de trajecten basisvaardigheden. Door midde[ van deze trajecten verbeteren deelnemers hun arbeidsmarktpositie en plek in de samen]eving, blijkt ook uit de impactstudie. Blad: Datum: Ons Kenmerk: 6/6 t6juni2o26 M2ó04-3553 't'lþ Samenwerking met werkgevers wordt verder geïntensiveerd door de vormìng van het zogenaamde LLO-collectief. In 2025 heeft de gemeente Rotterdam samen met ].5 partners in de regio, waaronder MKB Rijnmond (penvoerder van de aanvraag), het Werkcentrum, UWV, vakbonden, taalaanbieders, vakopleiders en regiogemeenten, een aanvraag ingediend bij het Nationale Groeifonds voor de vorming van het LLO-cotlectief (Leven Lang Ontwikkelen). De aanvraag is gehonoreerd. Voor de komende twee jaar heeft het Rotterdamse LlO-netwerk2,2 mitjoen euro gekregen om 300 mensen met beperkte basisvaardigheden toe te leÍden naar de arbeidsmarkt en een netwerk tot stand te brengen dat kan inspelen op de behoeften van de regionale arbeidsmarkt. De uitvoering vindt plaatsin2026-2O2T.Hetsamenwerkingsco[lectief heeft gekozen voor een focus op het creëren van onderwijsaanbod voor werkenden en werkzoekenden in het eerste jaar in de sectoren openbaar vervoer, zorg en afvatverwerking. Uitbreiding naar meer sectoren vindt plaats in het tweede jaar. VraagT= De voortgangsrapportage meet onder meer het aanta[ deelnemers en gestarte trajecten. Op welke wijze monitort het college of de ingezette middelen ook daadwerketijk leiden tot een meetbare verbetering van het taalniveau bij de doelgroep? a:Zijn er, mede op basis van het klanttevredenheidsonderzoek (KTO) basisvaardigheden 2024, aanpassingen voorzien in de wijze van monitoring en verantwoording? Antwoord: De aanbieders van de ingekochte trajecten (formeet, non-formeeten NTL) rapporteren aan de gemeente over de voortgang van deetnemers op het gebied van taat. Het college merkt wel op dat in het beleidskader taalwordt gezien als een middel. Deelnemers verbeteren hun taal op basis van hun eigen motivatie en niveauverhoging binnen de non-formele educatie. Daarnaast is niveauverhoging binnen de non-formele educatie volgen de WEB niet verplicht. Deelnemers kunnen hun vaardigheden verbeteren op deelaspecten van de educatie. Deelnemers binnen het formele aanbod hebben vaak een (staats)diptoma nodig om aan te tonen dat ze het Nederlands votdoende beheersen voor hun werk of om een opleiding te starten. Antwoord 7a: Nee, er zijn geen aanpassingen voorzien. We btijven zowe[ de tevredenheid als de impact van de trajecten jaarlijks meten. Ook btijven de aanbieders aan de gemeente rapporteren over hun werkzaamheden. meester en wethouders van Rotterdam, De Deb ans uten