Oosterhout, 10 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Collegevoorstel
Zaak: Centrale Stemopneming (CSO) bij Provinciale
Staten- en Waterschapsverkiezingen 17 maart 2027
Zaaknummer: 1105779
Col1 Col2 Col3 Status:Openbaar Team:Buiten Eerste lijn, Burgerzaken & Facility Team:Buiten Eerste lijn, Burgerzaken & Facility Onderwerp: Centrale Stemopneming (CSO) bij Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen
Geraadpleegde teams: Advies Bedrijfsvoering Control Eerste lijn, Burgerzaken & Facility Sport
Portefeuillehouder Van Grootheest
Col1 Col2 Col3 Col4 _Wij verzoeken u om bij communicatie rondom deze aanvraag het zaaknummer 1105779 te vermelden._
COLLEGEVOORSTEL
De raad heeft m et algemene stemmen beslot en: Waar gaat het over: Centrale Stemopneming bij Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen Waar gaat het over: Centrale Stemopneming bij Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen Waar gaat het over: Centrale Stemopneming bij Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen Waar moet ik ‘ja’ tegen zeggen? (voorstel) 1. Voor de Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen van 17 maart 2027 gebruik te maken van de procedure van Centrale Stemopneming (CSO) als bedoeld in de Kieswet. 2. Sporthal Arkendonk aan te wijzen als centrale tellocatie voor de uitvoering van de centrale stemopneming. 3. De gemeenteraad over dit besluit te informeren door bijgevoegde raadsinformatiebrief te verzenden.
Waar komt deze vraag vandaan? (aanleiding) Het college heeft de mogelijkheid om bij iedere verkiezing gebruik te maken van Centrale stemopneming (CSO). Bij deze werkwijze verrichten de stembureaus op de verkiezingsavond uitsluitend de eerste telling op lijstniveau. De telling van de stemmen op kandidaatsniveau vindt vervolgens plaats door een centraal stembureau op een afzonderlijke locatie. Het college dient bij iedere komende verkiezing hierover een besluit te nemen. Voorgesteld wordt voor de Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen, een gecombineerde verkiezing, over te gaan van Decentrale Stemopneming (DSO) naar Centrale Stemopneming (CSO).
Wat willen we bereiken? (gewenst effect) Landelijk is een duidelijke ontwikkeling zichtbaar waarbij een meerderheid van de gemeenten (voornamelijk de grotere gemeenten) kiest voor Centrale Stemopneming. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 maakte landelijk 58% van de gemeenten gebruik van Centrale Stemopneming (CSO). De overgang van DSO naar CSO sluit daarmee aan bij een bredere landelijke ontwikkeling en bij de doelstellingen van de wet Nieuwe Procedure Vaststelling Verkiezingsuitslagen (NPVV). De telling via de VOX methode op kandidaatsniveau vindt plaats onder uniforme omstandigheden en door speciaal hiervoor aangewezen en opgeleide tellers. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor controle en herstel van eventuele fouten. Een CSO zorgt ervoor dat de werkzaamheden van stembureauleden op de verkiezingsavond aanzienlijk worden verkort. Vrijwilligers kunnen na het tellen van de stemmen eerder stoppen, in plaats van tot diep in de nacht bezig te zijn met de uitgebreide stemopneming. Daarmee verbetert niet alleen de kwaliteit en betrouwbaarheid van het telproces, maar ook de inzetbaarheid en tevredenheid van de vrijwilligers die onmisbaar zijn voor het verkiezingsproces.
Waarom zou ik ‘ja’ zeggen? (argumenten) _1.1 Wettelijk kader_ De Kieswet, Art N 1, lid 2, biedt het college de mogelijkheid om bij iedere verkiezing te bepalen dat het tellen van de stemmen centraal kan gaan plaats vinden. _1.2_ _Centrale stemopneming ondersteunt de wet Nieuwe Procedure Vaststelling_ _Verkiezingsuitslagen._ (NPVV)
Op 1 januari 2023 is de Wet Nieuwe Procedure Vaststelling Verkiezingsuitslagen (NPVV) in werking getreden. De wet geeft het Gemeentelijke Stembureau (GSB) een nadrukkelijkere rol bij de controle en het herstel van eventuele fouten. Centrale Stemopneming sluit beter aan bij deze verantwoordelijkheid en maakt de uitvoering van de wettelijke taken overzichtelijker doordat de telling centraal en uniform plaatsvindt.
_1.1_ _De belasting van stembureauleden neemt af, zeker nu er sprake is van een gecombineerde_ _verkiezing in 2027._ Hierdoor wordt het eenvoudiger om voldoende gekwalificeerde stembureauleden te werven en te behouden. _1.2_ _De centrale stemopneming vindt plaats in een openbare zitting van het Gemeentelijk_ _Stembureau (GSB)._ Daardoor is de telling transparanter voor inwoners, kandidaten, politieke partijen, waarnemers en pers. _1.3_ _De uitslag wordt beter controleerbaar._ Doordat alle stembescheiden op één locatie worden verwerkt, kunnen controles efficiënter worden uitgevoerd en kunnen afwijkingen sneller worden geconstateerd. _1.4_ _Aansluiting bij landelijke ontwikkelingen_. De ervaringen laten zien dat deze werkwijze bijdraagt aan een zorgvuldiger verkiezingsproces. _2.1_ _Sporthal Arkendonk is een geschikte locatie._ De vernieuwde sporthal biedt voldoende ruimte en overzicht voor voldoende telteams voor de gecombineerde verkiezing. Daarnaast beschikt de sporthal over de benodigde faciliteiten om belangstellenden te ontvangen.
Wat zijn de nadelen, beperkingen en risico’s? (kanttekeningen) _1.1 Nieuw afzonderlijk proces binnen de organisatie verkiezingen_ Het voor de eerste keer organiseren van CSO vraagt meer voorbereiding. Er moeten nieuwe werkprocessen worden ingericht. _Beheersmaatregel:_ expertise van andere gemeenten en de Kiesraad worden omgezet naar een draaiboek, hiervoor zal naar extra capaciteit in de organisatie worden gezocht. _2.1 Organisatie van een centrale tellocatie._
De invoering van CSO vraagt om een geschikte locatie met voldoende capaciteit voor tellers, ondersteuning en belangstellenden. _Beheersmaatregel:_ De locatie wordt vooraf ingericht volgens de vereisten van de Kieswet en krijgt een apart draaiboek. _2.2 Extra logistieke handelingen_ De stembescheiden moeten na sluiting van de stembureaus veilig worden vervoerd naar de centrale tellocatie. _Beheersmaatregel:_ Voor het transport wordt een sluitend proces van overdracht, registratie en toezicht ingericht. 2.3 _Sporthal Arkendonk is een aantal dagen niet beschikbaar._ De sporthal is niet beschikbaar voor verenigingen en scholen tijdens de dagen van de verkiezing en telling. _Beheersmaatregel_: Het sportbedrijf is op de hoogte en kan zo tijdig verenigingen en scholen informeren.
Wat mag het kosten en waar gaan we het van betalen? (financiën)
De invoering van CSO leidt tot extra kosten voor:
1. Huur en inrichting van de centrale tellocatie 2. Vergoedingen voor tellers, 3. Beveiliging en facilitaire ondersteuning 4. Logistiek vervoer van stembescheiden De eventuele extra kosten die worden gemaakt voor de invoering van CSO kunnen worden gedekt uit het reguliere exploitatiebudget voor de organisatie van de verkiezingen in 2027
Wat, waar en hoe communiceren we over het initiatief? (communicatie)
1. De gemeenteraad wordt geïnformeerd.
2. De stembureauleden en tellers worden, intern en extern, geïnformeerd 3. Publicatie in het gemeenteblad 4. Centrale stemopneming wordt meegenomen in de algehele communicatie rondom de verkiezingen naar inwoners.
Wat zijn de praktische gevolgen na akkoord? (vervolg) Na vaststelling van het besluit worden: 1. De centrale tellocatie definitief aangewezen 2. Tellers worden geworven en opgeleid 3. Werkprocessen en instructies vastgesteld 4. Logistieke afspraken met betrokken medewerkers gemaakt
Waar vind ik meer informatie? (bijlage) nvt