Nijmegen, 28 oktober 2025
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Inhoud
Samenvatting 3
1. Inleiding 5
1.1. In gesprek met de stad 5
1.2. Uitvoering van de visie 5
1.3. Leeswijzer 5
2. Context en ontwikkelingen 6
2.1. Trends en ontwikkelingen 6
2.2. Beleidscontext 6
3. Visie op dienstverlening 7
3.1. Dienstverlening: waar hebben we het over 7
3.2. De Nijmegenaar staat centraal in onze dienstverlening 7
4. Een passend kanaal voor iedere Nijmegenaar 9
4.1. Zicht op de Nijmegenaar 10
4.2. De gehele klantreis 10
4.3. Gelijkwaardige kanalen 10
5. Samen werken aan dienstverlening 13
5.1. Werken volgens standaarden 13
5.2. Ontwerp voor iedereen 13
5.3. Houding, gedrag en vaardigheden 14
5.4. Continu meten en verbeteren 15
6. Zo min mogelijk drempels 16
6.1. Een zo eenvoudig mogelijk geheel 16
6.2. Zo proactief mogelijk 17
Aanvullingen raadsbehandeling december 2025
7. Menselijke maat in de dienstverlening 19
Colofon 20
Visie op dienstverlening | 2
Samenvatting
In de visie op dienstverlening staat hoe de gemeente Nijmegen wil dat haar dienstverlening is. Met dienstverlening bedoelen we de dingen die Nijmegenaren bij de gemeente kunnen regelen, zoals paspoorten, uitkeringen en vergunningen. Het gaat ook over hoe de gemeente met Nijmegenaren communiceert en hoe de gemeente belangrijke informatie geeft aan Nijmegenaren.
Sommige mensen hebben minder vertrouwen in de overheid. Dat komt bijvoorbeeld door moeilijke regels en doordat het contact met de overheid soms lastig is. De gemeente is ook een onderdeel van de overheid. Veel dingen moeten Nijmegenaren regelen bij de gemeente, zoals uitkeringen en paspoorten. Zij kunnen niet ervoor kiezen om dit ergens anders te doen. Daarom is het extra belangrijk dat onze dienstverlening goed is.
De Nijmegenaar staat centraal in de dienstverlening van de gemeente Nijmegen. Daarmee bedoelen we dat Nijmegenaren makkelijk dingen kunnen regelen bij de gemeente en met ons kunnen communiceren, en dat Nijmegenaren duidelijke en juiste informatie van ons krijgen. Om daarvoor te zorgen willen we betrouwbaar, inclusief, Nijmegenaar-gedreven en toekomstgericht zijn. Hieronder staat wat we daarmee bedoelen.
Betrouwbaar: Nijmegenaren moeten weten wat ze van ons kunnen verwachten. Daarom doen we zoveel mogelijk volgens standaarden, en zijn we duidelijk over wat we doen en waarom we dat doen. Onze dienstverlening moet ook veilig zijn.
Inclusief: We willen dat alle Nijmegenaren goed dingen bij ons kunnen regelen en met ons kunnen communiceren, ook bijvoorbeeld mensen met een beperking. We helpen Nijmegenaren waar dat nodig is.
Nijmegenaar-gedreven: We gaan in gesprek met Nijmegenaren, doen onderzoek en leren van ervaringsdeskundigen over wat Nijmegenaren nodig hebben van de gemeente en hoe we het makkelijker kunnen maken om dingen bij de gemeente te regelen.
Toekomstgericht: We blijven onze dienstverlening ontwikkelen, zodat ook in de toekomst Nijmegenaren goed dingen bij de gemeente kunnen regelen.
We werken aan drie doelen om ervoor te zorgen dat onze dienstverlening betrouwbaar, inclusief, Nijmegenaar-gedreven en toekomstgericht is.
Visie op dienstverlening | 3
Doel 1: Nijmegenaren kunnen contact met ons hebben op een manier die bij hen past Nijmegenaren kunnen kiezen of zij digitaal (bijvoorbeeld via de website) of niet-digitaal (bijvoorbeeld telefonisch of aan de balie) contact met ons hebben. Het maakt niet uit welke manier van contact de Nijmegenaar kiest. Nijmegenaren worden goed geholpen en we geven informatie die voor hen belangrijk is. Door informatie van Nijmegenaren goed bij te houden kunnen we hen sneller en beter helpen.
Doel 2: We werken samen met elkaar, met de Nijmegenaar en met samenwerkingspartners om onze dienstverlening beter te maken We willen dat zo veel mogelijk Nijmegenaren goed en makkelijk dingen kunnen regelen bij de gemeente. We willen Nijmegenaren gelijk behandelen. Daarom helpen we hen zoveel mogelijk op dezelfde manier. Maar soms wordt iemand dan niet goed geholpen. Dan leveren we maatwerk. Dat betekent dat we iemand op een andere manier helpen dan normaal. We werken aan onze houding en ons gedrag om Nijmegenaren goed te helpen. We doen onderzoek en vragen ervaringsdeskundigen (mensen die bijvoorbeeld weten hoe het is als je niet goed kunt lezen of schrijven) hoe we dit beter kunnen doen. We werken daarin ook samen met onze samenwerkingspartners (organisaties waar de gemeente mee samenwerkt), zoals de Stips.
Doel 3: We maken onze dienstverlening zo makkelijk mogelijk voor Nijmegenaren We willen dat Nijmegenaren niet meer dingen hoeven te regelen dan nodig om gebruik te maken van onze diensten. We vertellen Nijmegenaren over diensten en regelingen (bijvoorbeeld ondersteuning bij het inkomen) waar zij misschien recht op hebben. Soms weten we zeker dat iemand ergens recht op heeft, bijvoorbeeld hulp bij het inkomen. Dan kijken we of we het kunnen geven zonder dat de Nijmegenaar er eerst om moet vragen. Als we op deze manier per ongeluk iemand iets geven die daar toch geen recht op had, dan vragen we het meestal niet terug.
We doen al veel om Nijmegenaren goed te helpen. Maar het
kan altijd beter. De komende jaren werken we aan de doelen
die hierboven staan. Dat beschrijven we in een uitvoerings
agenda. Daarin staat welke acties we gaan uitvoeren.
Visie op dienstverlening | 4
De samenleving groeit en wordt steeds complexer. Dat komt bijvoorbeeld door de groeiende digitali- sering en internationalisering. Dat biedt kansen, maar het brengt ook nieuwe opgaven met zich mee. Ook weten we dat het vertrouwen in de over- heid onder druk staat. Dat komt bijvoorbeeld door de toeslagenaffaire, ingewikkelde regelgeving en aanvraagprocedures, en dat de overheid als afstandelijk en moeilijk te bereiken wordt erva- ren. Er is behoefte aan meer menselijke maat in de dienstverlening van de overheid. Dat merken we ook in Nijmegen.
Dienstverlening is een kerntaak van de gemeente Nijmegen.
In de hele organisatie zijn we ermee bezig, op allerlei verschil lende manieren. Van evenementenvergunningen tot huwe lijken. Van de invoering van zero-emissiezones tot gebieds ontwikkeling. Van de website tot in de wijk. Nijmegenaren
kunnen in de meeste gevallen niet kiezen of zij hun zaken bij
ons regelen, of ergens anders. We hebben een zogenoemde
‘monopoliepositie’. Daarom is het extra belangrijk dat onze
dienstverlening goed is.
Eén duidelijke, overkoepelende visie op dienstverlening gaat
hieraan bijdragen. Deze visie houdt rekening met de veran deringen in de samenleving. En focust niet alleen op indivi duele processen of interacties, maar op de ervaring van de
Nijmegenaar van onze dienstverlening als geheel. Met deze
visie werken we toe naar een eenduidige en samenhangen de inrichting en uitvoering van onze dienstverlening. Zodat
Nijmegenaren weten wat ze van ons mogen verwachten.
Zodat iedereen gelijkwaardig gebruik kan maken van diens
rechten. Zodat we het niet alleen vóór maar vooral ook mét de
Nijmegenaar doen. En zodat onze dienstverlening niet alleen
vandaag de dag goed is, maar ook klaar is voor de toekomst.
Kortom, zodat de Nijmegenaar in al onze dienstverlening
centraal staat.
Een visie op dienstverlening bedenken wij niet alleen. Voor
het maken van deze visie zijn wij op verschillende manieren in
gesprek geweest met Nijmegenaren. Zo zijn er verschillende
onderzoeken uitgevoerd waarin Nijmegenaren hun mening
en ideeën konden delen over onze dienstverlening, zoals
een behoefteonderzoek. Aan ondernemers is hun mening
gevraagd in de Ondernemerspeiling. We voeren doorlopend
klanttevredenheidsonderzoeken uit op verschillende onder delen van onze dienstverlening. We werken samen met
ervaringsdeskundigen met een licht verstandelijke beperking
(LVB) in het project _LVB in de gemeente_. We voeren regelmatig
gesprekken met samenwerkingspartners als de Stips en het
Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). We zijn langs geweest
bij de cliëntenraad Participatiewet naar aanleiding van het
rekenkamerrapport _Samen de vrijblijvendheid voorbij!_ En we
zijn in gesprek geweest met leden van de adviescommissie
JMG (Jeugd, maatschappelijke opvang- en gehandicapten
beleid). Er is advies gevraagd op de visie aan de advies
commissies Kleurrijk Samenleven Nijmegen, Regenboog Raad, Seniorenraad, JMG en de Cliëntenraad participatiewet
Nijmegen. De JMG en de Seniorenraad hebben een advies
uitgebracht. [1]
_Het gesprek over dienstverlening is nooit af._ _Wij blijven doorlopend het gesprek voeren met de stad._
De financiële middelen die gekoppeld worden aan de uit voering van deze visie op dienstverlening zijn onderdeel van
de Stadsbegroting 2026-2029. Op basis van de toegekende
middelen wordt deze visie vertaald naar uitvoering in een
uitvoeringsagenda. Deze uitvoeringsagenda is een levend
document. Er wordt jaarlijks gekeken wat er uitgevoerd kan
worden. Ook volgt er jaarlijks een evaluatie. [2]
In hoofdstuk 2 wordt de context waarbinnen deze visie tot
stand is gekomen kort beschreven. In hoofdstuk drie volgt
de kern van de Nijmeegse visie op dienstverlening. Hierin
worden vier waarden beschreven die centraal staan in onze
dienstverlening. In hoofdstuk 4, 5 en 6 worden de drie doelen
beschreven die volgen uit deze centrale dienstverlenings
waarden.
1 In de reactiebrieven van het college is te lezen hoe de adviezen zijn verwerkt in deze visie.
[2 Dit is ook aangekondigd in het plan van aanpak volgend op het rekenkamerrapport](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/38151dab-85db-4688-a80e-8f13e6ea15f3?documentId=40d6f46f-ba27-4d58-a86c-de30f5410fb4&agendaItemId=75a34b7b-b324-4a05-b0d6-36894d40aaea) _Samen de vrijblijvendheid voorbij!_
Visie op dienstverlening | 5
[Sinds het coalitieakkoord 2022-2026](https://www.nijmegen.nl/over-de-gemeente/burgemeester-en-wethouders/coalitieakkoord/) _Ons Nijmegen, Stad van_
_iedereen_ is er tijdelijk extra inzet op de verbetering van de
dienstverlening. Een huidige stand van zaken van de gemeen [telijke dienstverlening is (voor een deel) te volgen in de Stads-](https://swm2025-nijmegen.pcportal.nl/p60522/kerncijfers)
[en wijkmonitor. De informatievoorziening en dienstverlening](https://swm2025-nijmegen.pcportal.nl/p60522/kerncijfers)
[van de gemeente zijn ook onderzocht door de gemeentelijke](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/d6310ffb-d9c7-466e-8a71-8b7b530a4305)
[Rekenkamer. Naar aanleiding van dit onderzoek heeft het col-](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/d6310ffb-d9c7-466e-8a71-8b7b530a4305)
lege van burgemeester en wethouders een plan van aanpak
opgesteld voor de verbetering van de dienstverlening. Eén
van de stappen in dit plan van aanpak is het opstellen van
een visie op dienstverlening. Ook is er op 1 januari 2025 een
gemeentelijke ombudsman van start gegaan. De gemeente
maakt op het moment van schrijven bovendien een organi satieontwikkeling door. Hierbij is het blijven ontwikkelen van
onze ambtenaren op het gebied van houding, gedrag, vaardig heden en kennis een belangrijk speerpunt.
Niet alleen in Nijmegen zijn we bezig met het verbeteren van
onze dienstverlening. Het is een thema dat bij veel gemeen ten en ook op landelijk niveau speelt. Zo is er een overheids
[breed programma Werk aan Uitvoering en zijn er samen-](https://www.werkaanuitvoering.nl/)
werkingsplatformen voor (semi-)overheden en organisaties
om te werken aan de verbetering van dienstverlening, zoals
[Gebruiker Centraal. Ook wordt er veel samengewerkt binnen](https://www.gebruikercentraal.nl/)
de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) aan verschil lende programma’s en projecten rondom dienstverlening,
[zoals de Common Ground en MijnServices. Recentelijk is](https://vng.nl/artikelen/common-ground)
[er ook een Nederlandse Digitaliseringsstrategie opgesteld](https://www.digitaleoverheid.nl/nederlandse-digitaliseringsstrategie-nds/)
door de Rijksoverheid in samenwerking met, onder andere,
de VNG.
Vóór dit visiedocument had de gemeente Nijmegen nog
geen overkoepelende visie op dienstverlening vastgesteld.
Wel zijn er een aantal kaders vastgesteld door de gemeente
raad en het college van burgemeester en wethouders. Bij voorbeeld de Stadsbegroting [3] die elk jaar wordt vastgesteld,
[en het kader Zorgplicht in de dienstverlening van gemeente](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/33fd9d77-d7ff-4594-97f6-2ae6ecfb6210?documentId=8e636ffe-3655-44e6-98b2-d6025f68ef1e&agendaItemId=3c5d1a72-037f-4782-b02e-4e3d96f2535e)
[Nijmegen.](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/33fd9d77-d7ff-4594-97f6-2ae6ecfb6210?documentId=8e636ffe-3655-44e6-98b2-d6025f68ef1e&agendaItemId=3c5d1a72-037f-4782-b02e-4e3d96f2535e)
[Op 14 mei 2025 heeft de gemeenteraad een gesprek gevoerd](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/d2f0a318-1e77-41fb-b6e8-ac4fb1cbe470)
[over dienstverlening, aan de hand van de Startnotitie Visie](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/d2f0a318-1e77-41fb-b6e8-ac4fb1cbe470?documentId=95d6e62a-b84a-4caa-8bf1-664c04aa1bce&agendaItemId=3da8e8ba-accf-40ab-9982-9687d336d0ed)
[op dienstverlening. Hierbij zijn een aantal mogelijke kaders](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/d2f0a318-1e77-41fb-b6e8-ac4fb1cbe470?documentId=95d6e62a-b84a-4caa-8bf1-664c04aa1bce&agendaItemId=3da8e8ba-accf-40ab-9982-9687d336d0ed)
en keuzes besproken. Het gesprek heeft richting gegeven aan
deze visie op dienstverlening.
Dienstverlening is een breed thema, en raakt daarom
aan een aantal andere beleidsthema’s. Bijvoorbeeld het
[participatiebeleid](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/92633d7d-5086-4dca-bdd8-7650deef4ac0?documentId=5ca9adcc-9ec3-4a26-bdc2-c4d8da01c360&agendaItemId=89a79672-c0ca-49c8-943b-cbe60b14c462) _Ons samenwerken met de stad_, het beleids kader Inclusie en het (op moment van schrijven nog door
de gemeenteraad vast te stellen) Beleidskader financiële
bestaanszekerheid.
Tot slot heeft ook landelijke en Europese wetgeving invloed
op onze gemeentelijke dienstverlening. Bijvoorbeeld de
[Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), de Wet](https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/themas/basis-avg/avg-algemeen/de-avg-in-het-kort)
[open overheid (Woo), de Wet modernisering elektronisch](https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/wet-open-overheid-woo)
[bestuurlijk verkeer (Wmebv) en de Verordening Europese](https://www.digitaleoverheid.nl/overzicht-van-alle-onderwerpen/wetgeving/wet-modernisering-elektronisch-bestuurlijk-verkeer/wat-doet-de-wet-modernisering-elektronisch-bestuurlijk-verkeer/)
[digitale identiteit (eIDAS2.0). Ook zijn er wetsvoorstellen die](https://europadecentraal.nl/tijdlijn-digitalisering/voorstel-verordening-europese-identiteit/)
onze dienstverlening kunnen beïnvloeden als deze in werking
[treden. Zoals het wetsvoorstel Proactieve dienstverlening en](https://wetgevingskalender.overheid.nl/Regeling/WGK025463)
[het wetsvoorstel Handhaving sociale zekerheid.](https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/wetsvoorstellen/detail?cfg=wetsvoorsteldetails&qry=wetsvoorstel:36785)
3 In de doelenboom staan de ambities en doelen van de gemeente die horen bij de begroting. Ambities en doelen voor dienstverlening staan onder [het programma Bestuur en organisatie (2025).](https://nijmegen.begroting-2025.nl/p59076/doelenboom)
Visie op dienstverlening | 6
Bij dienstverlening wordt al gauw gedacht aan de producten
en diensten die wij als gemeente leveren, zoals paspoorten of
parkeervergunningen. Maar dienstverlening is veel meer dan
dat. Het gaat om welke producten en diensten we aanbie den en op welke manier we dat doen. Hoe we Nijmegenaren
informeren over zaken die voor hen van belang zijn. En hoe
we met Nijmegenaren communiceren over vragen, klachten,
complimenten of ideeën die zij hebben. In Nijmegen kijken we
naar het geheel van de gemeentelijke dienstverlening. Als we
het over ‘dienstverlening’ hebben, bedoelen we daarom het
volgende:
Dienstverlening is het geheel van:
- De diensten die de gemeente verzorgt;
- Het contact met de Nijmegenaar;
_Maar wat betekent het om de Nijmegenaar_ _centraal te zetten in onze dienstverlening?_
- De communicatie en informatievoorziening
richting de Nijmegenaar.
Het gaat hier dan niet alleen om de inhoud van de diensten,
het contact en de communicatie. Het gaat ook om de proces sen die daaraan voorafgaan, oftewel, de totstandkoming van
de dienstverlening. Bijvoorbeeld: hoe hebben we bepaald
welke diensten we aanbieden? Wie betrekken we daarbij? Hoe
richten we de processen in? Tot slot gaat het ook om de vorm geving van onze dienstverlening. In andere woorden, hoe onze
dienstverlening eruitziet.
De Nijmegenaar staat centraal in onze dienstverlening. Dat
is de Nijmeegse visie op dienstverlening in één zin. Maar er
is niet één soort Nijmegenaar. Alle Nijmegenaren moeten
gebruik kunnen maken van hun rechten en kunnen voldoen
aan hun plichten. De Nijmegenaar is iedereen die woont,
werkt, of iets moet regelen in de gemeente Nijmegen. Het
gaat dus niet alleen om inwoners, maar ook om bezoekers,
bedrijven, organisaties, instellingen, enzovoort.
3.2.1. Vier dienstverleningswaarden
In onze dienstverlening komen een hoop vragen naar voren.
Wat is de juiste houding en het juiste gedrag in welke situatie?
Welke systemen zetten we in? Hoe richten we onze processen
in? Welke afspraken maken we met onze samenwerkingspart ners? In welke talen communiceren we naar de Nijmegenaar?
Op welke momenten communiceren we? Welke kanalen zetten
we in voor welke producten?
Al deze vragen komen uiteindelijk neer op één vraag: _Hoe_
_zetten we de Nijmegenaar centraal in onze dienstverlening?_
Het precieze antwoord op deze vraag kan verschillen. Het
verstrekken van een inkomensregeling is iets heel anders dan
het plaatsen van een openbare bekendmaking. Daarom is het
des te belangrijker dat er een eenduidig, overkoepelend kader
is voor hoe wij als gemeente onze dienstverlening inrichten en
uitvoeren. Zo maakt het niet uit waar in onze dienstverlening
Nijmegenaren zich bevinden. Zij worden altijd volgens dezelf de uitgangspunten behandeld.
Of we nu werken aan beleid of aan uitvoering van de dienst verlening, er staan altijd vier dienstverleningswaarden
centraal: betrouwbaar, inclusief, Nijmegenaar-gedreven en
toekomstgericht. [4]
4 De waarden zijn gebaseerd op uitgangspunten die de gemeente belangrijk vindt en verschillende gesprekken met de stad. Een toelichting op de [totstandkoming van deze vier waarden is te vinden in de Startnotitie Visie op dienstverlening.](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/543786c7-7040-428c-8715-9771f7c23178?documentId=95d6e62a-b84a-4caa-8bf1-664c04aa1bce&agendaItemId=0b76189e-ea0f-485d-a3de-8b428405ee3a)
Visie op dienstverlening | 7
3.2.2. Onze doelen
Een dienstverlening die betrouwbaar, inclusief, Nijmegenaar-
gedreven en toekomstgericht is, ontstaat niet zomaar. Om dit
te realiseren werken we toe naar drie doelen:
1. Nijmegenaren kunnen contact met ons hebben op een
manier die bij hen past.
2. We werken samen met elkaar, met de Nijmegenaar en met
samenwerkingspartners om onze dienstverlening beter te
maken.
3. We maken onze dienstverlening zo makkelijk mogelijk voor
Nijmegenaren.
Deze doelen staan niet los van elkaar, en zullen elkaar op som mige punten tegenkomen en versterken. In de volgende drie
hoofdstukken wordt uitgelegd wat we met deze drie doelen
bedoelen.
5 In dit document gebruiken we het woord ‘klant’ alleen wanneer het voor de leesbaarheid niet logisch is om een ander woord te gebruiken. Bijvoorbeeld bij woorden als ‘klantreis’. Dat betekent niet dat wij de mensen die gebruik maken van onze dienstverlening daadwerkelijk zien als ‘klanten’. Het betekent slechts dat wij de tekst zo duidelijk mogelijk willen houden
Visie op dienstverlening | 8
Nijmegenaren kunnen contact met ons hebben
op een manier die bij hen past.
- We richten onze dienstverlening in volgens de
‘omnichannel-gedachte’.
- We hebben zicht op de Nijmegenaar. We houden
relevante informatie van de Nijmegenaar bij,
zodat we die goed, persoonlijk en efficiënt kunnen
helpen en proactief op de hoogte kunnen stellen
van hun zaken bij de gemeente. En zodat we meer
informatie krijgen over waar we onze dienst
verlening moeten verbeteren.
- We kijken naar de gehele ‘klantreis’ van de Nijme genaar, en werken daarin ook samen met samen werkingspartners als de Stips en het Informatie punt Digitale Overheid.
- Voor al onze dienstverlening is er ten minste één
digitaal kanaal (waar dat mag volgens de wet) en
één gelijkwaardig analoog kanaal beschikbaar. De
informatie die de Nijmegenaar krijgt is eenduidig,
welk kanaal die ook kiest.
Elke Nijmegenaar is anders, heeft andere behoeften en andere
voorkeuren. Wat alle Nijmegenaren gemeen hebben is dat ze
op enig moment contact hebben met de gemeente. Voor de
één zal het slechts gaan om het doorgeven van een verhui zing of het verlengen van een rijbewijs. Voor de ander om een
langlopend traject in de schuldhulpverlening of huishoudelijke
hulp vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
Contact met de gemeente kan op verschillende manieren. In
deze visie maken wij onderscheid tussen analoge kanalen en
digitale kanalen. Analoge kanalen zijn de meer traditionele
kanalen. Voorbeelden zijn: balie, telefonie, post en papieren
formulieren. Digitale kanalen zijn kanalen waar je een smart phone, computer, tablet of laptop voor nodig hebt. Voorbeel den zijn: websites, webformulieren, e-mail, sociale media en
apps.
Door technologische ontwikkelingen komen er steeds meer
(voornamelijk digitale) kanalen bij om contact te leggen met
de overheid. Toch blijven traditionele kanalen als telefonie
belangrijk. Niet alleen voor mensen die minder of niet digitaal vaardig zijn. Ook voor Nijmegenaren met complexe vragen.
Dan helpt een gesprek met een medewerker vaak beter dan
een bezoek aan de website. Het komt ook steeds vaker voor
dat Nijmegenaren meerdere kanalen gebruiken in één ‘klant reis’. [6] In sommige gevallen worden er zelfs meerdere kanalen
op één moment gebruikt.
Voorbeeld van een klantreis
Charlotte krijgt een brief van de gemeente. Haar
paspoort verloopt bijna. In de brief staat dat ze
een nieuwe kan aanvragen. Charlotte heeft ook
een ID-kaart die pas over een paar jaar verloopt.
Ze zoekt op www.nijmegen.nl op of het nodig is
om haar paspoort te verlengen. Charlotte leest de
informatie op de website, maar heeft aanvullende
vragen. Ze belt de gemeente op 14 024 voor meer
informatie. De medewerker van de gemeente geeft
antwoord op haar vragen, en vertelt haar waar ze
deze informatie op de website terug kan vinden.
Charlotte kijkt op de website terwijl ze belt met
de gemeente en ziet de informatie die de mede
werker bedoelt. Ze besluit om haar paspoort te
verlengen. Ze maakt aan de telefoon direct een
afspraak. De afspraak is aan de balie in de Stads-
winkel, want ze moet zich in persoon identificeren.
We moeten rekening houden met deze en toekomstige ont wikkelingen in kanalen. En met de verschillende behoeften en
vaardigheden (zoals taalvaardigheid en digitale vaardigheden)
van Nijmegenaren. Daarom richten we onze dienstverlening in
volgens de _omnichannel_ -gedachte.
Omnichannel betekent dat alle verschillende
dienstverleningskanalen worden samengebracht,
goed op elkaar zijn afgestemd en samenhangend
worden georganiseerd.
6 Een klantreis is de weg die een Nijmegenaar aflegt om onze dienstverlening van begin tot eind te doorlopen.
Visie op dienstverlening | 9
Bij omnichannel dienstverlening denken we niet vanuit
bestaande processen en individuele kanalen, maar vanuit de
behoefte van de Nijmegenaar en de verschillende klantreizen
die Nijmegenaren doorlopen. Daarom zorgen we ervoor dat
we zicht hebben op de Nijmegenaar. Dat we kijken naar de
gehele klantreis in plaats van slechts enkele onderdelen. Dat
Nijmegenaren zelf kunnen kiezen of ze analoog of digitaal con tact opnemen. En dat de informatie eenduidig is, welk kanaal
de Nijmegenaar ook kiest.
We geven Nijmegenaren meer inzicht in hun zaken met de
gemeente, door dit transparant en proactief te communiceren
via Mijn Nijmegen (mijn.nijmegen.nl). Ook Nijmegenaren die
analoog contact opnemen helpen we goed, persoonlijk en
efficiënt. We houden relevante informatie bij van de Nijmege naar die contact met ons opneemt en maken dit inzichtelijk
voor medewerkers. Denk aan contacthistorie, lopende zaken
en contactpersonen. Hierdoor worden Nijmegenaren snel ler geholpen, hoeven zij niet telkens hun verhaal helemaal
opnieuw te vertellen, en worden ze empathischer te woord
gestaan doordat de medewerker op de hoogte is van hun
situatie.
Door gegevens vast te leggen helpen we niet alleen de indi viduele Nijmegenaar die op dat moment contact met ons
opneemt. Het bijhouden van vragen, klachten, opmerkingen
en ideeën helpt ons de dienstverlening te verbeteren voor alle
Nijmegenaren. Het geeft ons informatie over de verschillende
klantreizen die Nijmegenaren doorlopen, waar ze vastlopen
en waar het dus beter kan.
Het vastleggen en inzichtelijk maken van gegevens doen wij
altijd binnen de kaders van de Algemene verordening gege vensbescherming (AVG) en andere relevante wetgeving. Zo
krijgen medewerkers bijvoorbeeld alleen inzicht in de infor matie van de Nijmegenaar die zij nodig hebben in hun rol. En
bewaren we gegevens niet langer dan nodig.
We kijken niet alleen naar losse contactmomenten tussen de
Nijmegenaar en de gemeente (bijvoorbeeld een websitebe zoek, een balieafspraak, het invullen van een formulier), maar
zorgen ervoor dat de hele klantreis van de Nijmegenaar dui delijk, logisch en efficiënt is. Dat betekent dat we niet alleen
kijken: kan iemand haar weg vinden op de website? Maar ook:
wat is er voorafgegaan aan het bezoek en wat gebeurt er daar na? En hoe geholpen en tevreden is ze aan het eind?
Bovendien vraagt het centraal zetten van de Nijmegenaar
dat we producten en diensten niet als volledig losstaande
contactmomenten zien. In de beleving van de Nijmegenaar
staan het doen van een verhuisaangifte en het aanvragen van
een parkeervergunning niet los van elkaar. Zij verhuist, en als
gevolg daarvan moet zij dit aangeven bij de gemeente én een
parkeervergunning aanvragen in haar nieuwe straat. In de
inrichting van onze dienstverlening kunnen wij hier rekening
mee houden. Dit noemen we gebeurtenis-gedreven dienst verlening. Niet alleen onze kanalen, maar ook onze diensten
moeten in samenhang georganiseerd worden.
In de klantreis van de Nijmegenaar kunnen ook keten- en
samenwerkingspartners langskomen. Bijvoorbeeld de Stip
wanneer iemand hulp nodig heeft bij het invullen van een
aanvraag, een zorgaanbieder die een Wmo-hulmiddel levert
of een aannemer die een bouwproject uitvoert namens de
gemeente. Ook hier moeten we ervoor zorgen dat de klan treizen van Nijmegenaren zo soepel mogelijk verlopen. Dat
zij in één keer goed en warm worden doorverwezen en dat
de gemeente goed contact onderhoudt en afstemt met haar
partners.
Voor al onze producten, diensten en communicatie is er ten
minste één digitaal kanaal en één gelijkwaardig analoog
kanaal beschikbaar. [7] Bovendien is het mogelijk om iemand
in persoon te spreken. Zeker bij belangrijke momenten in het
7 Er bestaan een paar uitzonderingen. Niet in alle gevallen is het wettelijk toegestaan om iets digitaal te regelen. Voor een identiteitsbewijs moet iemand bijvoorbeeld altijd persoonlijk langskomen.
Visie op dienstverlening | 10
leven van de Nijmegenaar is het noodzakelijk dat de gemeente
toegankelijk en benaderbaar is.
Digitale en analoge kanalen kunnen nooit helemaal gelijk aan
elkaar zijn. Het afleggen van de analoge route kost nu een maal vaak meer tijd dan de digitale route. Bijvoorbeeld: naar
de Stadswinkel komen om jezelf te identificeren kost meer tijd
dan dit online doen met DigiD. En bij een papieren formulier
gaat er een paar dagen overheen voordat de gemeente het
heeft ontvangen en handmatig in het systeem heeft gezet. Een
webformulier daarentegen staat direct na het invullen in het
systeem. Voor de gemeente is de digitale dienstverlening vaak
efficiënter dan analoge dienstverlening.
Toch kiezen we als gemeente Nijmegen niet voor de volgorde
‘digitaal, tenzij …’ in onze dienstverlening. Voor Nijmegena ren die niet of minder digitaal vaardig zijn is de digitale route
namelijk helemaal niet sneller of efficiënter. Het kost hen veel
moeite om uit te zoeken hoe iets digitaal werkt en zij zijn vaak
afhankelijk van hulp van anderen. Sommige Nijmegenaren
hebben ook niet de middelen die nodig zijn om digitaal hun
zaken te regelen, zoals een smartphone of een DigiD. Boven dien kunnen wij niet voor Nijmegenaren bepalen of inschat ten of zij digitaal vaardig genoeg zijn om hun zaken digitaal
te regelen. Daarom kiezen wij, ondanks de _ongelijkheid_ van
kanalen, wel voor gelijkwaardigheid van digitale en analo ge kanalen. Voor Nijmegenaren is het mogelijk om te kiezen
Visie op dienstverlening | 11
voor het analoge kanaal, wat hun reden daarvoor ook is. Wel
maken we het digitale alternatief zo makkelijk mogelijk zodat
deze voor een zo groot mogelijke groep toegankelijk is (zie ook
het doel ‘samen werken aan dienstverlening’), en helpen we
met behulp van het IDO mensen die daar behoefte aan hebben
met het ontwikkelen van hun digitale vaardigheden.
Voorbeeld gelijkwaardige kanalen
Een Woo-verzoek (Wet open overheid) kan digitaal
ingediend worden op www.nijmegen.nl. Maar het
kan ook mondeling (bijvoorbeeld telefonisch) of
per brief.
Gelijkwaardigheid in kanalen betekent niet dat een Nijme genaar via elk mogelijk kanaal een (aan)vraag kan indienen.
Niet alle kanalen zijn even veilig en het openstellen van alle
mogelijke kanalen zou de efficiëntie van de dienstverlening
onnodig in de weg staan. Per dienst of product wordt bekeken
welk digitaal en welk analoog kanaal het beste past bij de
dienst en wat het meest passend, makkelijk en veilig is voor
de Nijmegenaar. Welke kanalen wij inzetten en hoe staat niet
vast. Op basis van data en onderzoek blijven we verbeteren
waar nodig. Wel zijn er een aantal basiskanalen in onze dienst verlening die een algemene ingang zijn voor contact met de
gemeente.
Basiskanalen in de dienstverlening
De Stadswinkel
In de Stadswinkel kunnen Nijmegenaren terecht met
hun vragen. Ook kunnen hier producten en diensten
aangevraagd worden.
Algemeen telefoonnummer 14 024
Nijmegenaren kunnen het verkorte nummer 14 024 of
het volledige nummer 024 – 329 90 00 bellen om hun
vragen aan de gemeente te stellen. De telefonie-me dewerkers kunnen de meeste vragen beantwoorden.
Als ze het antwoord niet kunnen geven weten zij
welke medewerker de vraag wel kan beantwoorden.
De website www.nijmegen.nl
Op de website kunnen Nijmegenaren informatie
opzoeken en digitaal producten en diensten aan
vragen. Begrijpelijke taal is de norm.
Op de website kunnen Nijmegenaren een contact formulier invullen (www.nijmegen.nl/contact) om
een vraag te stellen aan de gemeente. Dit doen we
in plaats van een e-mailadres. Dat is veiliger en het
geeft ons beter inzicht in de typen vragen die Nijme genaren stellen.
Mijn Nijmegen (mijn.nijmegen.nl) [8]
Op Mijn Nijmegen kunnen Nijmegenaren hun per soonsgegevens (uit de Basisregistratie Personen)
inzien en wijzigingen doorgeven. Ook kunnen zij hier
al hun zaken met de gemeente, zoals ingediende
aanvragen en de status hiervan, inzien. We streven
ernaar dat Nijmegenaren via Mijn Nijmegen kunnen
doorklikken naar andere portalen (websites) waarop
informatie staat over hun zaken met de gemeente,
zonder daar opnieuw in te hoeven loggen.
Hulp bij contact
Nijmegenaren die hulp nodig hebben bij contact
met de gemeente (bijvoorbeeld met het lezen van
een brief of het invullen van een formulier), of als zij
niet goed weten waar ze moeten beginnen met hun
hulpvraag, kunnen terecht bij een Stip in de wijk.
Voor hulp bij digitale overheidszaken kunnen Nij megenaren terecht bij het Informatiepunt Digitale
Overheid in de bibliotheek.
Met Tolkcontact op www.nijmegen.nl/contact kun nen Nijmegenaren die bijvoorbeeld doof of slecht horend zijn zelfstandig bellen naar het algemene
telefoonnummer 14 024.
Het openstellen van meerdere kanalen mag niet leiden tot
versnippering van informatie of tegenstrijdige informatie. Bij voorbeeld dat op de website andere informatie wordt gegeven
dan aan de telefoon. Door onze systemen aan ‘de achterkant’
goed in te richten is de informatie die Nijmegenaren krijgen
eenduidig, welk kanaal zij ook kiezen. En zelfs wanneer zij
beginnen bij het ene kanaal en overstappen naar het andere.
Zo voorkomen we onnodige fouten en dat Nijmegenaren van
het kastje naar de muur worden gestuurd of meerdere keren
contact op moeten nemen over eenzelfde vraag.
8 Op dit moment is nog niet alles inzichtelijk op Mijn Nijmegen. Hier wordt stapsgewijs naartoe gewerkt.
Visie op dienstverlening | 12
We werken samen met elkaar, met de Nijmege-
naar en met samenwerkingspartners om onze
dienstverlening beter te maken.
- Onze dienstverlening is ‘responsief’.
- We werken zo veel mogelijk volgens standaarden.
We leveren maatwerk (dat betekent: we wijken af
van onze standaarden) waar dat nodig is.
- We werken volgens het principe ‘ontwerp voor
iedereen’: onze dienstverlening is bruikbaar
en toegankelijk voor een zo groot mogelijke
groep. We werken hierin samen met ervarings
deskundigen.
- We werken continu aan onze dienstverlenende
houding, gedrag en vaardigheden.
- We creëren inzicht in onze dienstverlening. We
meten en verbeteren onze dienstverlening continu.
Werken aan onze dienstverlening kunnen we niet alleen. Ten
eerste is dienstverlening het werk van alle ambtenaren van de
gemeente Nijmegen samen. Ten tweede hebben we de ideeën
en ervaringen van Nijmegenaren nodig om hen centraal te
kunnen zetten in onze dienstverlening. Onze dienstverlening
moet _responsief_ zijn.
Responsief zijn gaat om een open en aanspreek bare houding hebben. Dat we doen wat de Nijme genaar van ons nodig heeft en dat we bijsturen
wanneer dat niet zo is. Dat we signalen tijdig oppak ken en verwerken. Dat we transparant zijn over de
keuzes die we maken, en hoe de ideeën, wensen
en ervaringen van Nijmegenaren daarin een plek
vinden.
Een responsieve dienstverlening vraagt iets van de manier
waarop we onze dienstverlening inrichten. We werken zo veel
mogelijk volgens standaarden. Door samen te werken met de
Nijmegenaar zorgen we dat deze standaarden toepasselijk zijn
voor een zo groot mogelijke groep. We werken ook continu
aan onze houding, gedrag en vaardigheden om passend
invulling te geven aan onze standaarden. En om daarvan af te
wijken als dat nodig is. Ook betekent een responsieve dienst verlening dat we meten wat we doen. Zo zien we waar het
goed gaat en we onze koers voort moeten zetten. Maar ook
waar het minder goed gaat en we bij moeten sturen.
We werken zo veel mogelijk volgens standaarden. Daarmee
bedoelen we de kaders, richtlijnen en afspraken waarbinnen
ambtenaren hun werk uitvoeren. Dat betekent niet dat er geen
ruimte meer is voor ambtenaren om een beslissing te maken
die het meest passend is op een specifieke situatie, maar wel
dat zij vergelijkbare situaties op vergelijkbare wijzen benade ren. Zo weten Nijmegenaren wat ze van ons kunnen ver wachten. En voorkomen we willekeur in de behandeling van
Nijmegenaren. Met deze standaarden zorgen we ervoor dat
onze dienstverlening bruikbaar en toegankelijk is voor een zo
groot mogelijke groep Nijmegenaren. Zo kunnen we maatwerk
beperken tot waar het nodig is. Met maatwerk bedoelen we
dan: afwijken van standaarden.
In het ontwerpen en verbeteren van onze dienstverlening
werken we volgens het principe _Design for all_. Dat betekent:
ontwerp voor iedereen. Onze dienstverlening moet bruikbaar
en toegankelijk zijn voor een zo groot mogelijke groep Nijme genaren. Ongeacht zaken als leeftijd, taal- en digitale vaardig heden of functiebeperking.
In het ontwerpen voor iedereen zijn sommige zaken van zelfsprekend. Zoals het gebruik van duidelijke taal. Maar om
zoveel mogelijk problemen te voorkomen in de bruikbaarheid
en toegankelijkheid van de dienstverlening hebben we men sen met ervaringskennis en ervaringsdeskundigen [9] nodig om
te weten wat ‘inclusief’ in de praktijk betekent. Niet alleen in
het ontwerpen van online of fysieke diensten en omgevingen,
maar ook in het maken van beleid.
Iedereen is anders en diversiteit is oneindig. In de praktijk kun
je niet met iedereen in gesprek. Daarom focussen we ons op
9 Mensen met ervaringskennis zijn mensen die kunnen spreken vanuit hun eigen ervaring. Ervaringsdeskundigen zijn mensen met ervaringskennis die zijn opgeleid om een bredere groep mensen te vertegenwoordigen.
Visie op dienstverlening | 13
de ervaringen van mensen die het vaakst hindernissen erva ren in de dienstverlening. Het gaat dan bijvoorbeeld (maar
niet alleen) om mensen met een lichamelijke of verstandelijke
beperking, neurodivergentie (bijvoorbeeld autisme of ADHD),
beperkte basisvaardigheden (zoals lezen, schrijven en digitale
vaardigheden), en anderstaligen en mensen met een migra tieachtergrond. Door op deze ‘groepen’ te focussen helpen
we niet alleen mensen met een blijvende beperking. Iedereen
kan tijdelijk beperkt zijn of worden. Denk aan een gebroken
arm, oogoperatie of burn-out. En iedereen zit wel eens in
een onhandige situatie, zoals direct zonlicht op je beeld scherm waardoor je verminderd zicht hebt. Of je loopt met
een kinderwagen maar moet op de eerste verdieping van een
gebouw zijn. Ook dan heb je baat bij een hoog contrast op de
website en een toegankelijke lift in de Stadswinkel. Iedereen
profiteert van een inclusieve dienstverlening.
Voorbeelden van Design for all
Alle gemeentelijke websites worden doorlopend
gecontroleerd en aangepast op toegankelijkheid
[volgens de Web Content Accessibility Guidelines.](https://wcag.nl/kennis/richtlijnen/)
Ook worden er regelmatig gebruikersonderzoe ken gedaan met mensen met ervaringskennis en
ervaringsdeskundigen om de gebruikerservaring te
verbeteren.
Taalambassadeurs (ervaringsdeskundigen op het
gebied van lage taalvaardigheid) zijn gevraagd om
advies over hoe we hulp en inkomensregelingen bij
een bredere groep Nijmegenaren onder de aandacht
te brengen.
Ervaringsdeskundigen met een licht verstande lijke beperking testten de dienstverlening van
de gemeente door middel van een mysteryguest
onderzoek. Er worden aanpassingen gemaakt op
plekken waar zij vastlopen in onze dienstverlening.
We kunnen onze standaarden en werkwijzen nooit zo inrich ten dat deze op iedereen van toepassing zijn. Ook Design for
all is geen one size fits all. Een poging tot alles omvattende
regelgeving leidt alleen maar tot complexe, moeilijk te begrij pen dienstverlening. Met het verlies van de menselijke maat
als gevolg. Voor een inclusieve dienstverlening moeten we
soms juist wat ruimte inbouwen in onze standaarden. Zo kan
de persoonlijke situatie van de Nijmegenaar een plek krijgen.
De Doorbraakaanpak is hier een goed voorbeeld van. Dat is
een methode waarbij situaties die te complex zijn voor ‘regu liere’ regelingen integraal bekeken worden. Veel ‘doorbraken’
kunnen dan alsnog gerealiseerd worden binnen de huidige
processen en mogelijkheden. [10]
Soms is het simpelweg wel nodig om maatwerk te leveren. We
staren ons niet blind op standaarden en protocollen wanneer
het duidelijk is dat deze in een bepaald geval niet voldoen.
Goede dienstverlening gaat niet alleen om de juiste syste men en duidelijke regels. Het gaat ook om de juiste houding,
gedrag en vaardigheden van ambtenaren. Daarom werken
we continu aan ons ambtelijk vakmanschap. [11] Dat betekent
[10 Zie ook de brief aan de gemeenteraad in 2023 over de Doorbraakaanpak bij de gemeente Nijmegen.](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/d43a0096-6fc8-4ad4-8429-6ea928e44d21#3212a331-02d6-4031-9285-a3c5e2411b6a)
11 Ambtelijk vakmanschap verstaan we in onze organisatie als de kennis, houding, gedrag en vaardigheden die nodig zijn om een goede ambtenaar te zijn, waarbij we ons er bewust van zijn dat we werken in een politiek-bestuurlijke omgeving en we ons blijven ontwikkelen. Het zijn van een dienst verlener en de kennis, gedrag, houding en vaardigheden die daarbij komen kijken zijn uiteraard onderdeel van ons ambtelijk vakmanschap.
Visie op dienstverlening | 14
bijvoorbeeld dat we werken aan onze open en aanspreekbare
houding en onze communicatieve vaardigheden, zoals begrij pelijk en inclusief taalgebruik. En aan onze vaardigheden
om goed invulling te geven aan onze standaarden, maar ook
het herkennen van situaties die niet volgens de standaarden
behandeld kunnen worden.
Werken aan onze houding, gedrag en vaardigheden vraagt
niet alleen om training en coaching, maar ook om het maken
en naleven van afspraken, en het stellen van randvoorwaar den, zoals kaders en hulpmiddelen. Ambtenaren moeten
weten wat er van hen wordt verwacht en de ondersteuning
krijgen die zij nodig hebben. Zo maken we bijvoorbeeld
afspraken over termijnen waarbinnen we reageren op vragen
van Nijmegenaren en zorgen we ervoor dat ambtenaren weten
hoe ze duidelijk en inclusief kunnen communiceren.
We werken toe naar het steeds meetbaarder maken van
onze dienstverlening. Zo weten we wat goed gaat en waar
we moeten verbeteren. We hanteren indicatoren waarmee
we vanuit verschillende perspectieven de kwaliteit van onze
dienstverlening meten. Zo kijken we bijvoorbeeld (maar niet
uitsluitend) naar
Visie op dienstverlening | 15
- De toegankelijkheid en begrijpelijkheid van informatie op de
website;
- De reactietermijnen op vragen van Nijmegenaren, en hun
tevredenheid over de afhandeling;
- Het aantal klachten dat wij ontvangen en hoeveel daarvan
wij informeel afhandelen met Nijmegenaren;
- De juistheid van informatie in onze openbare bekendmakin gen.
We meten de kwaliteit van onze dienstverlening op verschil lende manieren. We doen onderzoek op basis van data uit
onze systemen, voeren klanttevredenheidsonderzoeken en
gebruikersonderzoeken uit en brengen klantsignalen struc tureel in kaart. Een klantsignaal kan van alles zijn. Van een tip
van een Nijmegenaar in een klanttevredenheidsonderzoek tot
een vaak terugkomende vraag. Het gaat dan niet alleen om
signalen die bij ons binnenkomen, maar ook bij partners zoals
de Stips en het Informatiepunt Digitale Overheid. Door deze
signalen bij te houden pinnen we ons niet alleen vast op indi catoren die wij zelf als belangrijk beschouwen, maar luisteren
we vooral ook naar de ervaring van de Nijmegenaar.
We maken onze dienstverlening zo makkelijk
mogelijk voor Nijmegenaren.
- Het geheel van onze diensten en regelingen is zo
_Het minimaliseren van drempels doen we_ _door ons zo proactief mogelijk op te stellen._
eenvoudig mogelijk.
- We stellen ons zo proactief mogelijk op. We
bepalen per dienst hoe proactief we kunnen zijn.
We houden hierbij onder andere rekening met de
autonomie en privacy van de Nijmegenaar.
- We vragen geen toestemming om Nijmegenaren
proactief te benaderen voor diensten en regelin gen waar zij (mogelijk) recht op hebben. Maar, de
keuze voor wel of geen hulp van de gemeente blijft
bij de Nijmegenaar.
- We verwerken niet meer gegevens van Nijmegena ren voor proactieve dienstverlening dan mag en
dan nodig is.
- Ambtshalve toekennen van regelingen doen we
alleen op basis van betrouwbare informatie.
Maken we daarbij toch een fout, dan vorderen we
in principe niet terug.
Niet iedereen die recht heeft op regelingen en diensten van de
gemeente maakt daar ook gebruik van. In sommige gevallen
is dat een bewuste keuze om niet (financieel) afhankelijk te
willen zijn van de overheid. En dat mag natuurlijk. We weten
ook dat er in veel gevallen andere oorzaken zijn voor dit zo
genoemde ‘niet-gebruik’ van regelingen. Bijvoorbeeld:
- Onbekendheid met regelingen en diensten;
- De complexiteit van regelgeving, aanvraagprocedures en
formulieren;
- Gebrek aan vertrouwen en angst voor stigmatisering en
voor boetes en terugvorderingen door (onbedoelde) fouten.
We vinden de autonomie van Nijmegenaren om te kiezen voor
wel of geen hulp van de gemeente belangrijk. Dat betekent
wel dat wij ervoor moeten zorgen dat onze dienstverlening
goed bij Nijmegenaren bekend is, dat deze goed te begrijpen
en te gebruiken is, en dat deze betrouwbaar is. In andere
woorden: de Nijmegenaar ervaart zo min mogelijk drempels
om gebruik te maken van onze dienstverlening. De dienst
verlening is zo makkelijk mogelijk. Pas dan kan de Nijmege naar écht een autonome keuze maken.
Visie op dienstverlening | 16
Proactieve dienstverlening gaat over het aan bieden van informatie en diensten, zonder dat
de Nijmegenaar hier eerst naar moet vragen. Hoe
minder stappen de Nijmegenaar hoeft te zetten
in het gebruik maken van de dienstverlening, hoe
proactiever de dienstverlening is.
Proactieve dienstverlening gaat vaak over sociale regelingen.
Maar het kan veel breder ingezet worden. Nijmegenaren die
onbekend zijn met onze dienstverlening, die onze dienst
verlening als complex ervaren of die weinig vertrouwen heb ben in de overheid zien we namelijk terug in al onze dienst verlening. Ook bij het aanvragen van een vergunning of bij het
participeren in projecten in de wijk. Bovendien hebben Nijme genaren niet altijd de keuze om wel of geen gebruik te maken
van onze dienstverlening. De overheid legt Nijmegenaren ook
plichten op. Zoals het hebben van een geldig identiteitsbewijs
of het doen van een geboorteaangifte. Daarom zijn we in al
onze dienstverlening zo proactief mogelijk in onze benadering
van de Nijmegenaar.
Een proactieve dienstverlening begint bij zo eenvoudig
mogelijke dienstverlening. We maken onze dienstverlening
bruikbaar en toegankelijk voor een zo groot mogelijke groep
- zie doel 2 (hoofdstuk 5). Dat betekent ook dat wij het geheel
van diensten en regelingen dat wij aanbieden zo eenvoudig
mogelijk moeten maken.
We kunnen als gemeente niet alles zelf bepalen. We moeten
voldoen aan landelijke en Europese wetgevingen, en hebben
bijvoorbeeld te maken met (sociale) regelingen die niet door
de gemeente georganiseerd zijn. Wat we wel kunnen doen is
ons eigen aanbod zo eenvoudig mogelijk houden. We stellen
onszelf continu de vraag: sluiten onze verschillende regelin gen wel op elkaar aan? Zijn al deze regelingen wel nodig, of
kunnen we het hele overzicht aan regelingen van de overheid
versimpelen en tóch de juiste ondersteuning bieden aan de
mensen die dat nodig hebben?
Kijkende naar onze individuele diensten, kan het verschillen
hoe we invulling geven aan ‘zo proactief mogelijk’. Er zijn ver schillende vormen van proactieve dienstverlening, zoals:
- Gericht informatie aanbieden over diensten aan (mogelijk)
rechthebbenden.
- Aanvragen en meldingen vooraf invullen met informatie van
de Nijmegenaar die al bekend is. [12]
- Ambtshalve (dat betekent: zonder aanvraag van de Nijmege naar) verlengen van diensten of regelingen.
- Ambtshalve toekennen van diensten of regelingen.
Voorbeelden van proactieve dienstverlening
Nijmegenaren die gebruik hebben gemaakt van
[de energietoeslag werden in 2024 op de hoogte](https://www.stimulansz.nl/zo-activeerde-nijmegen-inwoners-voor-minimaregelingen/)
[gebracht van andere inkomensregeling waar zij](https://www.stimulansz.nl/zo-activeerde-nijmegen-inwoners-voor-minimaregelingen/)
(mogelijk) recht op hebben.
Nijmegenaren die drie jaar of langer een Participa [tiewetuitkering ontvangen krijgen sinds 2024 ambts-](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Document/a18fd670-f45a-4592-af32-6dfa9fc921da?documentId=6f79ae91-2d43-4273-b742-d2ccaec6f1d5)
[halve de individuele inkomenstoeslag toegekend.](https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Document/a18fd670-f45a-4592-af32-6dfa9fc921da?documentId=6f79ae91-2d43-4273-b742-d2ccaec6f1d5)
Per dienst moet bepaald worden welke vorm van proactiviteit
het meest passend is. Bij de dienst, en bij de Nijmegenaar
voor wie de dienstverlening bedoeld is. Hierbij houden we
onder andere rekening met de autonomie van de Nijmegenaar
(lees paragraaf 6.2.1.) en de privacy van de Nijmegenaar (lees
paragraaf 6.2.2.). Maar ook het achterliggende doel van de
regeling en de mogelijke (negatieve) effecten voor de Nijme genaar van het proactief aanbieden van onze dienstverlening.
Bijvoorbeeld: voor veel sociale regelingen is het achterliggen de doel financiële bestaanszekerheid voor de Nijmegenaar.
Soms kan het gebruik maken van een inkomensregeling een
korting betekenen op een andere sociale voorziening. Dan kan
de Nijmegenaar erop achteruitgaan. Ambtshalve toekennen
van de regeling heeft dan het tegenovergestelde effect van
de achterliggende bedoeling van de regeling. De Nijmegenaar
informeren over de regeling is hier een betere optie.
6.2.1. We maximaliseren ons bereik, maar de Nijmegenaar beslist
We willen zo veel mogelijk Nijmegenaren bereiken. Daarom
vragen we hen in principe geen toestemming om hen pro
actief te mogen benaderen. Een zogenaamde _opt-in_ (dat
mensen vooraf toestemming moeten geven) werpt juist een
drempel op voor Nijmegenaren die al moeite ervaren in het
contact met de overheid. Dat is nou net een belangrijke groep
Nijmegenaren die we door middel van proactieve dienst
verlening beter willen bereiken.
Het niet vragen van toestemming kan door sommige Nij megenaren als ongewenst worden ervaren. Toch kiezen wij
ervoor om te focussen op het vergroten van ons bereik voor
Nijmegenaren die baat hebben bij hulp van de gemeente,
maar die om uiteenlopende redenen (bijvoorbeeld onbekend heid met of complexiteit van een regeling) niet zelf de eerste
stap (kunnen) zetten.
De uiteindelijke keuze voor wel of geen hulp blijft bij de
Nijmegenaar te liggen. Nijmegenaren kunnen aangeboden
hulp van de gemeente altijd afwijzen ( _opt-out_ ). Ook wanneer
we regelingen ambtshalve toekennen of verlengen kunnen
Nijmegenaren hiervan afzien.
6.2.2. Niets meer dan mag, niets meer dan nodig
Voor proactieve dienstverlening moeten (persoons)gegevens
verwerkt worden. Proactieve dienstverlening wordt namelijk
12 Dit doet de belastingdienst bijvoorbeeld met de jaarlijkse belastingaangifte. Indieners hoeven vaak alleen nog maar de aangifte te controleren en aan te vullen.
Visie op dienstverlening | 17
gericht aan (een groep) personen op basis van een bepaald
kenmerk. Bijvoorbeeld mensen met een laag inkomen,
inwoners van een bepaalde wijk, of mensen van wie het
identiteitsbewijs binnenkort verloopt. Het kan gaan over
gegevens die wij zelf verzamelen en verwerken, of die wij
krijgen van en delen met andere organisaties zoals het UWV,
de Sociale verzekeringsbank en het RDW. Er gelden regels
voor hoe we met gegevens van mensen moeten omgaan.
We werken altijd binnen de kaders van de wet, zoals de
AVG en andere relevante wetten. Bovendien doen we aan
dataminimalisatie, dat betekent: we verwerken niet meer
gegevens op dan nodig.
Visie op dienstverlening | 18
6.2.3. Ambtshalve toekennen
In enkele gevallen is het mogelijk om regelingen ambtshalve
toe te kennen of te verlengen. Dat doen wij alleen als we op
basis van betrouwbare informatie weten dat een Nijmegenaar
ergens recht op heeft. Deze beslissingen zijn nooit volledig
geautomatiseerd. Er heeft altijd een mens naar gekeken.
Ondanks dat we onze besluiten baseren op betrouwbare
informatie, maken we misschien soms toch fouten. Wanneer
we ambtshalve regelingen toekennen (of verlengen) waar een
Nijmegenaar toch geen recht op blijkt te hebben, vorderen we
in principe niet terug. Er kunnen zich altijd situaties voordoen
waarbij het redelijker is om wel terug te vorderen. Dat moet
per situatie beoordeeld worden.
De menselijke maat bij de overheid betekent dat beleid en
uitvoering rekening houden met de concrete behoeften,
omstandigheden en waardigheid van haar inwoners. De
uitgangspunten voor die menselijke maat geven een beeld van
wat er wordt bedoeld met de menselijke maat en wanneer de
gemeente werkt volgens de menselijke maat. We hebben dit
geformuleerd vanuit het perspectief van de inwoner.
De Nijmegenaar merkt dat…
…medewerkers hem, haar of die open, respectvol en zonder
oordeel benaderen en bereid zijn om zich te verdiepen in de
persoonlijke situatie.
…de medewerker de tijd neemt om te luisteren en helpt om
de hulpvraag duidelijk te krijgen als dat lastig is.
…hij, zij of die niet onnodig hetzelfde verhaal hoeft te vertel len omdat medewerkers goed onderling afstemmen.
…hij, zij of die zelf de regie houdt en dat de gemeente mee denkt over een oplossing als iemand vastloopt.
… medewerkers met een open blik kijken naar wat er mogelijk
is en zorgvuldig afwegen wat passend is wanneer de regels
wringen met wat voor de inwoner het beste lijkt.
…de gemeente besluiten duidelijk toelicht en zorgt dat hij,
zij of die goed wordt overgedragen als een andere collega of
organisatie beter kan helpen.
Visie op dienstverlening | 19
© 2025
Uitgave: Gemeente Nijmegen
Vormgeving: Monique Chermin dtp & vormgeving
Visie op dienstverlening | 20