Leeuwarden, 3 maart 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
De bron levert dit stuk in meerdere versies. Dit is een andere versie van de hoofdversie; alleen die telt mee en staat in de lijsten.
Zaaknummer: 2026-029792
Antwoord van burgemeester en wethouders op schriftelijke vragen als bedoeld in artikel 42, eerste lid, van het Reglement van Orde voor de vergaderingen van de raad der gemeente Leeuwarden, ingediend op 3 februari 2026. De vragen zijn afkomstig van SL!M en gaan over Financiële positie van de gemeente Leeuwarden naar aanleiding van het BDO Benchmark Nederlandse Gemeenten 2026.
Vragen Antwoorden 1. De BDO Benchmark 2026 stelt dat de solvabiliteit van gemeenten vaak gunstig lijkt, terwijl een groot deel van de reserves al vastligt voor bereikt: specifieke doelen. Kunt u aangeven welk deel van de
De algemene reserve is vrij besteedbaar. Uit de tabel “Verloop begrotingssaldo en de Algemene Reserve samengevat” op pagina 7 van de begroting 2026 blijkt dat de laagste stand van € 45,6 mln. in 2029 wordt bereikt: Bedragen x € 1.000
Col1 2026 2027 2028 2029 Verloop algemene reserve 45.795 53.091 51.601 45.631 Hierbij merken wij op dat op basis van de Kadernota Risicomanagement er een ondergrens van de algemene reserve geldt van € 15 mln. Alleen het deel bóven die ondergrens is daadwerkelijk vrij besteedbaar.
2. Welk deel van onze Incidentele rijksbijdragen komen niet rechtstreeks in reservepositie bestaat uit de algemene reserve. Deze incidentele baten en incidentele Rijksbijdragen die bijbehorende incidentele lasten lopen altijd eerst via nog niet zijn uitgegeven en in de exploitatie. Alleen het uiteindelijke resultaat kan hoeverre is hier sprake van aan de algemene reserve worden toegevoegd. Dit is papieren winst? afhankelijk van eventuele terugbetalings
2. Welk deel van onze Incidentele rijksbijdragen komen niet rechtstreeks in reservepositie bestaat uit de algemene reserve. Deze incidentele baten en incidentele Rijksbijdragen die bijbehorende incidentele lasten lopen altijd eerst via nog niet zijn uitgegeven en in de exploitatie. Alleen het uiteindelijke resultaat kan hoeverre is hier sprake van aan de algemene reserve worden toegevoegd. Dit is papieren winst? afhankelijk van eventuele terugbetalings verplichtingen. Nog niet uitgegeven rijksbijdragen zijn geparkeerd als ‘vooruit ontvangen bedragen’ en maken daardoor geen onderdeel uit van de vrij besteedbare algemene reserve.
3. Welk rapportcijfer krijgt de Gemeente Leeuwarden krijgt een rapportcijfer van een gemeente Leeuwarden in de 7 in de BDO benchmark 2026. In bijlage B Meerjaren BDO Benchmark 2026 en hoe investeringsprogramma van de begroting 2026 staat verhoudt dit cijfer zich volgens een totaaloverzicht met voorgenomen investeringen:
Gemeente Leeuwarden krijgt een rapportcijfer van een 7 in de BDO benchmark 2026. In bijlage B Meerjaren investeringsprogramma van de begroting 2026 staat een totaaloverzicht met voorgenomen investeringen:
| Begrotingsjaar | Voorgenomen investeringen bijlage B begroting 2026 |
|---|---|
| 2026 | € 85,4 mln. |
| 2027 | € 52,4 mln. |
| 2028 | € 44,1 mln. |
| 2029 | € 33,7 mln. |
Op basis van de begroting 2026 is de financiële slagkracht voldoende om bovenstaande investeringsagenda te realiseren.
Blad 2
4. BDO spreekt over een grote verborgen investeringsopgave in maatschappelijk vastgoed, zoals scholen, sportaccommodaties en culturele gebouwen. Beschikt het college over een volledig en actueel overzicht van de noodzakelijke investeringen in het gemeentelijk vastgoed tot 2030?
Ja. U bent over de actuele stand geïnformeerd middels de recent vastgestelde Nota Vastgoed 2025 en het Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs.
5. Zijn deze investeringen en bijbehorende kosten volledig opgenomen in de meerjarenbegroting en zo ja, op welke wijze?
5. Zijn deze investeringen en De kosten zijn grotendeels opgenomen. Voor de bijbehorende kosten volledig aandachtspunten m.b.t. vastgoed en scholen, opgenomen in de verwijzen wij u naar de recent vastgestelde Nota meerjarenbegroting en zo ja, op Vastgoed 2025 en het Integraal Huisvestingsplan (IHP) welke wijze? onderwijs.
6. Bestaat het risico dat Ja. Financiële tegenvallers zijn niet geheel uitgesloten. Leeuwarden in de komende Inflatie heeft in afgelopen jaren al forse impact gehad jaren te maken krijgt met op de exploitatie van gemeenten. Wij monitoren deze achterstallig onderhoud of risico’s en passen waar nodig de meerjarenramingen onverwachte financiële aan. tegenvallers doordat de vervangingswaarde van vastgoed onvoldoende is geïndexeerd aan de huidige bouwkosten?
Ja. Financiële tegenvallers zijn niet geheel uitgesloten. Inflatie heeft in afgelopen jaren al forse impact gehad op de exploitatie van gemeenten. Wij monitoren deze risico’s en passen waar nodig de meerjarenramingen aan.
7. BDO geeft aan dat circa 70 procent van de gemeenten tot en met 2029 tekorten verwacht. Hoe ziet het meerjarig financieel beeld van Leeuwarden eruit voor de jaren 2027 en 2028?
Uit de tabel “Verloop begrotingssaldo en de Algemene Reserve samengevat” op pagina 7 van de begroting 2026: Bedragen x € 1.000
| Col1 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 |
|---|---|---|---|---|
| Verloop structureel begrotingssaldo | 124 | 7.515 | -1.824 | -5.574 |
8. In hoeverre zijn deze ramingen gebaseerd op structurele en realistische inkomsten, en in hoeverre wordt nog rekening gehouden met mogelijke extra bijdragen vanuit het Rijk.
8. In hoeverre zijn deze ramingen In het kader van provinciaal toezicht zijn we wettelijk gebaseerd op structurele en verplicht om een structureel en reëel sluitende realistische inkomsten, en in begroting in te dienen. We mogen geen toekomstige hoeverre wordt nog rekening rijksbijdragen inboeken die nog niet zeker zijn. Zonder gehouden met mogelijke extra formele toezeggingen worden bijvoorbeeld geen extra bijdragen vanuit het Rijk. middelen voor jeugdzorg verwerkt. De ramingen aan de
inkomstenkant zijn daarmee conservatief van aard.
9. Indien Leeuwarden behoort tot Zoals vereist onder provinciaal toezicht bieden wij bij de gemeenten die structurele de begroting 2027 opnieuw een structureel en reëel tekorten verwachten, welke sluitende begroting aan. De provincie ziet hier concrete bezuinigingen, expliciet op toe, waardoor wij verplicht zijn tijdig heroverwegingen of maatregelen te treffen wanneer structurele tekorten beleidskeuzes bereidt het ontstaan. Om te voorkomen dat ingrijpen op het college momenteel voor om laatste moment nodig is, wordt de financiële positie ingrijpen op het laatste moment van de gemeente continu geactualiseerd en mogelijke te voorkomen? scenario’s uitgewerkt. Welke maatregelen uiteindelijk
Zoals vereist onder provinciaal toezicht bieden wij bij de begroting 2027 opnieuw een structureel en reëel sluitende begroting aan. De provincie ziet hier expliciet op toe, waardoor wij verplicht zijn tijdig maatregelen te treffen wanneer structurele tekorten ontstaan. Om te voorkomen dat ingrijpen op het laatste moment nodig is, wordt de financiële positie van de gemeente continu geactualiseerd en mogelijke scenario’s uitgewerkt. Welke maatregelen uiteindelijk
Blad 3
noodzakelijk zijn, is een politieke keuze van de gemeenteraad.
10. De BDO Benchmark wijst De afgelopen jaren hebben wij u periodiek via opnieuw op de moeilijk informerende brieven en informatiesessie geïnformeerd beheersbare kosten in de over de kostenontwikkeling en de kostenbesparende jeugdzorg en adviseert om maatregelen die niet ten koste zijn gegaan van de domeinoverstijgend te werken. kwaliteit van de zorg. Voor de detailinformatie Welke maatregelen of verwijzen wij u naar de informatie die tijdens de vernieuwende werkwijzen heeft bijeenkomsten is gedeeld en de informerende brieven het college het afgelopen jaar aan de raad. Hierin hopen we komende jaren ook ingevoerd om grip te krijgen op geholpen te worden door aanpassing van de landelijke de jeugdzorgkosten, zonder dat kaders (Hervormingsagenda Jeugd). Tijdens de dit ten koste gaat van de ontwikkelsessies voor de nieuwe raad zal deze kwaliteit van zorg? informatie ook worden gedeeld.
10. De BDO Benchmark wijst De afgelopen jaren hebben wij u periodiek via opnieuw op de moeilijk informerende brieven en informatiesessie geïnformeerd beheersbare kosten in de over de kostenontwikkeling en de kostenbesparende jeugdzorg en adviseert om maatregelen die niet ten koste zijn gegaan van de domeinoverstijgend te werken. kwaliteit van de zorg. Voor de detailinformatie Welke maatregelen of verwijzen wij u naar de informatie die tijdens de vernieuwende werkwijzen heeft bijeenkomsten is gedeeld en de informerende brieven het college het afgelopen jaar aan de raad. Hierin hopen we komende jaren ook ingevoerd om grip te krijgen op geholpen te worden door aanpassing van de landelijke de jeugdzorgkosten, zonder dat kaders (Hervormingsagenda Jeugd). Tijdens de dit ten koste gaat van de ontwikkelsessies voor de nieuwe raad zal deze kwaliteit van zorg? informatie ook worden gedeeld.
11. Hoe groot is de financiële buffer Op dit moment hebben wij geen inzicht op de impact die de gemeente Leeuwarden van de aangekondigde Rijksbezuinigingen op de heeft gereserveerd voor de jeugdzorg vanaf 2028. We blijven uiteraard de aangekondigde kostenontwikkelingen op jeugdzorg nauwkeurig Rijksbezuinigingen op de monitoren. In het kader van het weerstandsvermogen jeugdzorg vanaf 2028? (p.140 begroting 2026) houden we rekening met een
Hoe groot is de financiële buffer Op dit moment hebben wij geen inzicht op de impact die de gemeente Leeuwarden van de aangekondigde Rijksbezuinigingen op de heeft gereserveerd voor de jeugdzorg vanaf 2028. We blijven uiteraard de aangekondigde kostenontwikkelingen op jeugdzorg nauwkeurig Rijksbezuinigingen op de monitoren. In het kader van het weerstandsvermogen jeugdzorg vanaf 2028? (p.140 begroting 2026) houden we rekening met een
eventuele tegenvaller die ten laste komt van de algemene reserve.
In hoeverre is volgens de In onderstaand overzicht is de belastingcapaciteit 2024 maatstaven van BDO de lokale en de begrote belastingcapaciteit 2026 opgenomen belastingcapaciteit van voor Leeuwarden en voor de categorie gemeenten met Leeuwarden, zoals de OZB, al meer dan 100.000 inwoners in de BDO benchmark benut? Nederlandse Gemeenten 2026:
In onderstaand overzicht is de belastingcapaciteit 2024 en de begrote belastingcapaciteit 2026 opgenomen voor Leeuwarden en voor de categorie gemeenten met meer dan 100.000 inwoners in de BDO benchmark Nederlandse Gemeenten 2026:
| Belasting- capaciteit | Gemeente Leeuwarden | Gemiddeld 100.000+ gemeenten BDO benchmark 2026 |
|---|---|---|
| Jaarstukken 2024 | 78% | 100,5% |
| Begroting 2026 | 81,2% | 96,8% |
12. Is de wethouder bereid om, Ja, uiteraard. Continu zijn we op zoek naar manieren voordat lasten voor inwoners om gemeentelijke take slimmer en efficiënter uit te verder worden verhoogd, eerst voeren. Ook dit jaar weer. te kijken naar efficiëntieverbeteringen en slimme besparingen binnen de gemeentelijke organisatie zoals door BDO wordt gesuggereerd?
13. Niet aanwezig.
Blad 4
14. Kan de wethouder een schriftelijke toelichting geven op de positie van Leeuwarden in de ranking van de BDO Benchmark Nederlandse Gemeenten 2026?
14. Kan de wethouder een In de basis is gemeente Leeuwarden ook een financieel schriftelijke toelichting geven gezonde gemeente. Dat blijkt ook uit de begroting op de positie van Leeuwarden in 2026, waar er voor de jaren 2026 en 2027 sprake is van de ranking van de BDO een sluitende begroting. Daarbij is aangegeven: “We Benchmark Nederlandse hebben een roerige periode achter de rug, met veel Gemeenten 2026? onzekerheden vanuit het Rijk. Toch zijn we erin
geslaagd de balans tussen inkomsten en uitgaven te bewaren, zonder de lasten voor inwoners te verhogen. Onze woonlasten liggen inmiddels 18% onder het landelijk gemiddelde. Dat geeft vertrouwen voor de toekomst.” De begroting voor 2026 is financieel gezond en sluitend. Daarmee kan het nieuwe gemeentebestuur rekenen op een stabiel vertrekpunt. Wel blijven er onzekerheden over de rijksfinanciering en de oplopende kosten in het sociaal domein. Zo is er vanuit het Rijk alleen extra geld beschikbaar gesteld voor jeugdzorg in 2026 en 2027. Voor de jaren daarna zijn nog geen structurele afspraken gemaakt.
Hoe de onzekerheden met betrekking tot de kosten en de rijksfinanciering zich zullen ontwikkelen, wordt ter voorbereiding van de begroting 2027 opnieuw in kaart gebracht. Als gevolg van de onvolkomenheden ten aanzien van de bekostigingssystematiek, wordt het risico dat de kostenstijgingen niet volledig gedekt kunnen worden door de stijging van de rijksfinanciering op termijn steeds groter.
15. Deelt het college de analyse dat Nee. De BDO Benchmark Nederlandse Gemeenten 2026 Leeuwarden financieel zwak laat zien dat er, net als bij andere grote gemeenten, scoort in vergelijking met aandachtspunten zijn, maar deze geven geen andere grote gemeenten en zo aanleiding om te concluderen dat de financiële positie ja, is het college bereid een zwak is. Zoals hiervoor reeds aangegeven blijven we de concreet verbeterplan op te onzekerheden nauwlettend monitoren. Indien nodig stellen en met de raad te delen? worden er maatregelen getroffen om financieel gezond
15. Deelt het college de analyse dat Nee. De BDO Benchmark Nederlandse Gemeenten 2026 Leeuwarden financieel zwak laat zien dat er, net als bij andere grote gemeenten, scoort in vergelijking met aandachtspunten zijn, maar deze geven geen andere grote gemeenten en zo aanleiding om te concluderen dat de financiële positie ja, is het college bereid een zwak is. Zoals hiervoor reeds aangegeven blijven we de concreet verbeterplan op te onzekerheden nauwlettend monitoren. Indien nodig stellen en met de raad te delen? worden er maatregelen getroffen om financieel gezond
te blijven _._ Omdat we in de basis een financieel gezonde gemeente zijn, zien we geen noodzaak om een afzonderlijk verbeterplan op te stellen. Ten overvloede wijzen we u op de duiding van de Auditcommissie erover.
Leeuwarden, 3 maart 2026,
burgemeester en wethouders van Leeuwarden,
Blad 5
_*Dit document is rechtsgeldig digitaal ondertekend._