Kerkrade, 12 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Beantwoording technische vragen raadsfracties Begroting 2027
PRO Kerkrade
Programma 0: Bestuur en ondersteuning, reserves en heffingen
Vraag 0.1 Het coalitieakkoord stelt dat het hoofdlijnenakkoord in de periode tot de begrotingsbehandeling van 12 november 2026 wordt uitgewerkt in een concreet collegeprogramma. De begroting meldt dat het collegeprogramma nog in voorbereiding is (p. 5) en reserveert vanaf 2027 structureel € 350.000 per jaar voor de doelenagenda daaruit, vooral voor proceskosten (p. 20). a. Wanneer ontvangt de raad het collegeprogramma, en ligt het er vóór de begrotingsbehandeling van 12 november, zoals het coalitieakkoord aangeeft? Het coalitieakkoord Tsezame vuur 't jeluk va Kirchroa ging uit van een traditioneel collegeprogramma. Gaandeweg hebben wij ervoor gekozen het akkoord te vertalen naar een doelenagenda met daaraan gekoppeld een actieprogramma. Dat kost in de voorbereiding weliswaar meer tijd, maar levert naar verwachting in de uitvoering straks voordeel op. We beantwoorden namelijk niet alleen de "waaromvraag" uit coalitieakkoord maar ook de "wat-vraag" met een doelenagenda en zetten we ook de eerste stappen in de beantwoording van de "hoe-vraag". De doelenagenda en het actieprogramma zullen dan ook niet vóór de begrotingsbehandeling van 12 november gereed zijn. Hierbij wordt overigens opgemerkt dat de vaststelling van de doelenagenda en het actieprogramma een verantwoordelijkheid is van het college. Deze uitwerking zal overigens ook weer als onderlegger dienen en verder worden doorvertaald naar de meerjarenraming 2028. Net als eerdere edities zullen wij de raad, na vaststelling door het college, hierover informeren. De verwachting is dat dit eind november, uiterlijk medio december, het geval zal zijn.
b. Welke proceskosten verwacht het college uit de € 350.000 per jaar te betalen? Dit kunnen wij nog niet concreet aangeven aangezien de voorbereiding nog loopt. Het bedrag is dan ook een inschatting van de jaarlijks te maken uitvoeringskosten. De voorgestelde middelen zijn bedoeld voor de totale voorbereiding en organisatie die nodig is om de doelenagenda en actieprogramma te kunnen realiseren het hele uitvoeringsjaar door en voor uitvoering van concrete (kleinere) projecten of maatregelen waarvoor het college volgens de Financiële Verordening handelingsbevoegd is. Zoals in de begroting vermeld zullen wij bij (grotere) concrete projecten, maatregelen of activiteiten, die de grensbedragen van de Financiële verordening te boven gaan, voorstellen worden voorgelegd aan uw raad.
c. Hoe wordt de raad betrokken bij de bestemming van dit bedrag, behalve via voorstellen boven de grensbedragen van de Financiële verordening? _Vindplaats: p. 5, 20; coalitieakkoord inleiding_ De proceskosten richten zich zoals hiervoor aangegeven op de totale voorbereiding en organisatie om de doelenagenda en het actieprogramma de komende bestuursperiode te realiseren. Het zal daarbij gaan om verschillende projecten/activiteiten. De uitvoeringskosten zullen binnen de handelingsbevoegdheid van het college vallen. Via de begroting en de jaarrekening wordt de raad geïnformeerd over de stand van zaken.
Vraag 0.2 De begroting reserveert in 2030 € 1,1 mln voor kapitaallasten van toekomstige onderwijshuisvesting, gelet op de bouwjaren van de schoolgebouwen (p. 20). Daarnaast
krijgt de reserve huisvestingsvoorzieningen onderwijs jaarlijks € 2,215 mln (p. 224). Waarom is voor 2030 gekozen? Hangt dit samen met de planning van de eerstvolgende investering of met de financiële ruimte in 2028 en 2029? _Vindplaats: p. 20, 224_ De reservering van € 1,1 miljoen in 2030 is gebaseerd op de verwachting dat vanaf dat jaar aanvullende financiële middelen nodig zijn voor de toekomstige investeringen in de onderwijshuisvesting. Het betreft een voorlopige reservering, omdat de omvang, fasering en planning van de afzonderlijke investeringsprojecten nog niet definitief zijn vastgesteld.
De keuze voor 2030 houdt zowel verband met de verwachte investeringsopgave als met de beschikbare financiële ruimte in de meerjarenbegroting. In 2028 en 2029 is deze financiële ruimte niet beschikbaar. Bij de verdere uitwerking en planning van de huisvestingsprojecten wordt hiermee rekening gehouden. Dit betekent overigens niet dat in deze jaren geen voorbereidende werkzaamheden kunnen plaatsvinden. Eventuele kosten voor dergelijke voorbereidingen kunnen, voor zover passend binnen de bestaande kaders, ten laste worden gebracht van de reeds beschikbare reserve onderwijshuisvesting.
Vraag 0.3 Voor de structurele uitvoeringskosten van omgevingsplan en omgevingsprogramma's wordt € 750.000 uit vrijgevallen reservemiddelen gestort, € 150.000 per jaar tot 2032 (p. 20, 105). Welke kosten zijn dit precies (personeel, onderzoek, participatie), en hoe wordt de raad betrokken bij de uitvoering en bij het afwegingskader uit de eerder aangenomen motie? _Vindplaats: p. 20, 105_ Het budget wordt ingezet om te voldoen aan de wettelijke vereisten op basis van de Omgevingswet. In dit geval voor het op- en vaststellen van een nieuw Omgevingsplan Kerkrade, het opstellen van (verplichte) omgevingsprogramma’s (thematisch en gebiedsgericht) en het mogelijk maken van lopende ontwikkelingen (wijzigingen omgevingsplan en vergunningverlening). Gekozen is voor een gefaseerde aanpak voor het opstellen van een omgevingsplan, zodat vóór 2032 de gemeente beschikt over een geheel nieuw samenhangend omgevingsplan. Voor het opstellen van het omgevingsplan en de programma’s is ook externe expertise nodig. Dit kan bijvoorbeeld gaan om de begeleiding van een programma, een wijziging van het omgevingsplan door een extern adviesbureau, maar ook om het inzetten van specialistische expertise op specifieke thema’s.
Tijdens de raadsinformatieavond van 17 november aanstaande worden de raads- en commissieleden geïnformeerd over de stand van zaken rondom de uitvoering van de Omgevingsvisie en de verdere uitwerking daarvan in de raadsperiode 2026-2030. Daarbij wordt toegelicht welke ontwikkelingen, besluitvormingsmomenten de komende jaren te verwachten zijn en welke rol de gemeenteraad hierin heeft. Daarnaast wordt ingegaan op de aangenomen motie met betrekking tot het opstellen van een Strategisch Afwegingskader Openbare Ruimte (AOR).
Vraag 0.4 De gemiddelde woonlasten stijgen met circa € 64 op een basis van € 1.069 (p. 111, 114). Welk percentage is dat, hoe verhoudt het zich tot de inflatieraming waarmee de begroting rekent, en wat is de stijging voor een huurder (afval en riool)? _Vindplaats: p. 111, 114_ Vooraf merken wij op dat de gemiddelde inflatieraming geen directe relatie heeft met de stijging van de woonlasten. Sommige kosten stijgen meer, sommige stijgen minder. Dat is ook sterk afhankelijk van het beleidsterrein c.q. de specifieke sector van de betreffende leveranciers. Daarom hanteren wij geen vaste inflatieraming voor de begroting als geheel.
In dit geval zien wij met name dat de kosten van afvalverwerking sterk stijgen, hetgeen een landelijke trend is.
De voorlopige/indicatieve stijging van de gemiddelde woonlasten op jaarbasis is als volgt opgebouwd: Afval: € 359 + € 38 = € 397 * (+10,6%) Riool: € 243 + € 5 = € 248 (+2,1%) OZB: € 467 + € 21 = € 488 (+4,5%)
Totaal: € 1.069 + € 64 = € 1.133 (circa +6,0%)
- Deze stijging wordt veroorzaakt door een inhaaleffect van circa 15 euro van het tarief 2026. De tariefstijging 2026 had gelet op oplopende kosten van afvalverwerking hoger moeten zijn, maar de burger kreeg deze niet volledig doorberekend. Andere oorzaken zijn de actuele kostenstijgingen bij RD4, leidend tot hogere woonlasten van bijna 19 euro en het toerekenen van oninbare debiteuren circa 4 euro. In totaal circa 38 euro.
Wij hanteren de cijfers van COELO. Bij het onderdeel OZB rekenen zij met de gemiddelde waarde van koopwoningen. Koopwoningen hebben vaak een hogere waarde (dus hogere OZB-lasten voor de eigenaar) dan huurwoningen. De gemeente kan in haar tariefstelling echter geen verschil maken tussen koop- en huurwoningen.
Vraag 0.5 De kwijtscheldingsnorm is 90% (p. 111); kwijtschelding kost € 450.000 bij afval en € 440.000 bij riool (p. 112). Wat zou een norm van 100% kosten, en welke ruimte biedt de wet om OZBtarieven naar woningwaarde te differentiëren? Vindplaats: p. 111–112 In de tekst wordt vermeld dat de landelijke minimale norm 90% is, maar dat de maximaal toegestane norm van 100% gehanteerd wordt (door alle BsGW deelnemers waaronder Kerkrade). Dus de kosten van kwijtschelding zijn al op basis van die norm van 100%.
De wet- en regelgeving biedt geen enkele ruimte om de OZB-tarieven naar woningwaarde te differentiëren. Op grond van Artikel 220f van de Gemeentewet mag een gemeente voor woningen binnen haar grenzen slechts één vast tariefpercentage (promillage) vaststellen voor de eigenarenbelasting. Binnen de categorie woningen moet dit tarief voor iedereen exact gelijk zijn, ongeacht hoe hoog of laag de WOZ-waarde van het specifieke pand is. Mogelijk voor de OZB is slechts: 1 eigenaarstarief voor woningen, 1 eigenaarstarief voor nietwoningen en 1 gebruikerstarief voor niet-woningen. Tussen deze categorieën mogen de tarieven verschillen, maar binnen een categorie moet hetzelfde tarief gelden. Elke vorm van verdere verfijning, direct of indirect, is bij wet uitgesloten. Opgemerkt zij dat er in deze systematiek toch sprake is van een bepaald waardegewogen effect. Immers, een eigenaar van een woning van € 500.000 betaalt door het vaste tarief ook tweemaal zoveel als een eigenaar van een woning van € 250.000.
Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat
Vraag 2.1 Het college onderzoekt in 2026 welke wegen naar 30 km/uur kunnen en legt de wegencategorisering met kosten aan de raad voor; voor de pilot Stationsstraat is nog geen dekking (p. 38). Wanneer komt dit voorstel naar de raad, en wat zijn de verwachte kosten van de pilot? _Vindplaats: p. 38_ Het gemeentebrede onderzoek GOW30 (GebiedsOntsluitingsWeg 30) is in de afrondende fase en zal naar alle verwachting in Q1 2027 aan de gemeenteraad worden aangeboden. De Stationsstraat is hier wel reeds als pilot uit naar voren gekomen (vandaar ook opgenomen in het coalitieakkoord). Voor de dekking van deze pilot zullen onder andere gelden uit het mobiliteitsplan worden aangesproken. Het mobiliteitsplan 2027 wordt in Q1 2027 in het college vastgesteld waarna de raad hierover wordt geïnformeerd. De geraamde kosten liggen op dit moment op ca. €100.000,- om de pilot op een goede manier te kunnen uitvoeren.
Vraag 2.2 Voor brug station is € 350.000 opgenomen; voor brug Gaia zijn in 2027 en 2028 investeringsmiddelen opgenomen (p. 41). Welk bedrag is voor brug Gaia geraamd, wanneer valt het besluit over herstel of vervanging, en moet een van beide bruggen in de tussentijd worden afgesloten? _Vindplaats: p. 41_ De brug bij het station betreft de houten vlonder richting het dal. Momenteel wordt onderzocht of deze vervangen kan worden door een pad. In het geval dit niet mogelijk is zal de brug geheel vervangen moeten worden. Dit besluit kan begin 2027 worden genomen a.d.h.v. het onderzoek.
Voor de GaiaBrug is een bestek in voorbereiding. Er wordt nu van uitgegaan dat deze tijdelijk verwijderd wordt en na ca. een half jaar tot een jaar teruggeplaatst kan worden. De aanbesteding hiervan is gepland in het eerste kwartaal van 2027.
De brug bij het station behoeft niet te worden afgesloten. De GaiaBrug kan tijdelijk worden vervangen door een gehuurde brug (optie).
Vraag 2.3 Voor de ProRail-bruggen Toupsbergstraat en Kaffebergsweg zijn in 2027 en 2028 investeringsmiddelen opgenomen; ProRail betaalt niet mee en over een rijksbijdrage beslist de minister (p. 41). Welk bedrag is per brug geraamd, en wat is het scenario als het Rijk niet bijdraagt? _Vindplaats: p. 41_ De actuele situatie rondom de bruggen is complex. Doordat op verzoek van ProRail de brug in de Toupsbergstraat gedeeltelijk is afgesloten ontstaat een nieuwe situatie. ProRail zal de bruggen opnieuw inspecteren en daar volgt mogelijk ook een andere financiële positie uit. Afhankelijk hiervan kan ook de financiële positie van het Rijk wijzigen. Los daarvan is en blijft het college in gesprek met ProRail om een passende oplossing te zoeken waarbij de bruggen worden aangepast aan de tijdgeest. Vooralsnog heeft het college € 2.000.000 gereserveerd voor reconstructie van deze bruggen.
Programma 3: Economie
Vraag 3.1 De begroting raamt € 25.000 (2029) en € 50.000 (2030) extra toeristenbelasting van een hotel aan de Rodaboulevard waarvoor een vergunning is aangevraagd (p. 50). Wat is de stand van de vergunningaanvraag, en hoe gaat het college om met de raming als het hotel later of niet wordt gebouwd? _Vindplaats: p. 50_ De voortgang van de bouw zal worden gevolgd en voorzover daartoe aanleiding is zal de raming te zijner tijd bijgesteld (moeten) worden.
Programma 4: Onderwijs
Vraag 4.1 Het college stelt voor af te wijken van de beleidslijn van november 2024 over schoolzwemmen in het speciaal onderwijs, en geeft aan dat het nog een andere oplossing uitwerkt zodat deze kinderen toch leren zwemmen (p. 60). Heeft het college al denkrichtingen voor die oplossing, wanneer verwacht het college die uitgewerkt te hebben, en wordt de raad daarover geïnformeerd voordat de huidige regeling stopt? _Vindplaats: p. 60_ Met het speciaal onderwijs is al gesproken over hun behoeften en visie op zwemmen voor deze doelgroep, maar concrete mogelijke oplossingen moeten nog nader uitgewerkt worden in samenwerking met St. Jan Baptist en Optisport. Zwemmen ónder schooltijd is voor de school niet meer haalbaar doordat dit ten koste gaat van de onderwijstijd; dit vormt het uitgangspunt voor alternatieve oplossingen. Uiteraard wordt bekeken op welke manier de gemeente ondersteuning kan bieden, om er zo voor te zorgen dat kinderen en hun ouders goed op weg worden geholpen. Dit geldt met name voor het overgangsjaar (schooljaar 2027-2028). De raad zal hierover geïnformeerd worden.
Vraag 4.2 Voorschoolse educatie en het achterstandenbeleid worden voortgezet (p. 57), terwijl de baten van taakveld 4.3 dalen van € 3,2 mln (2027) naar € 0,35 mln (2028) (p. 58). Welke rijksmiddelen vallen weg, en welke activiteiten worden daardoor beperkt of beëindigd? _Vindplaats: p. 57–58_ Er vallen geen rijksmiddelen weg. De daling van de baten in taakveld 4.3 tussen 2027 en 2028 hangt samen met het moment waarop de begroting is opgesteld. Ten tijde van het opstellen van de begroting was de voorlopige rijksbijdrage voor 2027 nog niet bekend en daardoor nog niet verwerkt in het financiële systeem. Inmiddels is de voorlopige toekenning ontvangen. Deze bedraagt circa € 2,8 miljoen.
De daling van de geraamde baten betekent dan ook niet dat het beschikbare budget voor het onderwijsachterstandenbeleid en de voorschoolse educatie afneemt of dat bestaande activiteiten hierdoor komen te vervallen. De huidige activiteiten worden voortgezet. De inzet van de beschikbare middelen wordt afgestemd op de lokale behoeften en de doelstellingen van het onderwijsachterstandenbeleid. Eventuele aanvullende inzet wordt nader uitgewerkt op basis van een analyse van de behoeften en in afstemming met de betrokken partners.
Programma 5: Sport, cultuur en recreatie
Vraag 5.1 Voor de bijdrage van € 100 per kind van 5 tot en met 16 jaar wordt € 500.000 uit de reserve gehaald, voor 2027 en 2028; doel is deelname stimuleren en verenigingen ondersteunen (p. 20, 205). a. Weet het college al hoe het ervoor zorgt dat deze middelen doelmatig worden ingezet? Momenteel wordt gewerkt aan een plan, waarbij we zorgvuldig te werk gaan om het doel en de inzet van middelen te verenigen. Er kan nog geen concrete invulling van deze opdracht gedeeld worden. Zodra er een concreet plan opgesteld is, zal dit uiteraard met de raad worden gedeeld en waar nodig voor besluitvorming worden voorgelegd.
b. Welke indicatoren stelt het college vooraf vast om achteraf te kunnen meten welke doelgroepen zijn bereikt? In de basis van het plan is het bereiken van de doelgroep een onderdeel. De indicatoren om te meten welke doelgroepen bereikt worden zullen nog bepaald moeten worden.
c. Hoe wordt gemeten of en hoe de maatregel leidt tot meer sporten en meer deelname aan cultuur onder kinderen? _Vindplaats: p. 20, 205_
In eerste instantie wordt het doel en de middelen verenigd, van daaruit wordt het plan verder vormgegeven. En zal ook gekeken worden naar de mate waarin de maatregel heeft geleid tot het te behalen doel en hoe we dit kunnen monitoren.
Vraag 5.2 Op het cultuurbudget wordt € 20.000 in 2027 en structureel € 40.000 vanaf 2028 bezuinigd. De consequenties moeten nog in beeld worden gebracht; daarna wordt duidelijk of de bezuiniging wordt gehaald of activiteiten worden geschrapt (p. 68). a. Wat betekent de bezuiniging concreet voor 2027? Instemming met de begroting heeft direct effect in 2027, zonder dat de raad nog kan bijsturen. Het college verwacht de gebruikelijke financiële bijdragen binnen het taakveld cultuur, zijnde de diverse subsidies en andere vormen van stimuleringsbijdragen, in 2027 te kunnen voldoen met de beschikbare middelen. Uiteraard wordt door deze bezuiniging de vrije financiële ruimte wel beperkter om daarop aanvullend financieel bij te dragen aan initiatieven.
b. Wat betekent de structurele bezuiniging naar verwachting vanaf 2028? De financiële ruimte voor de gemeente om bij te dragen aan culturele activiteiten en initiatieven wordt beperkter. Het college zal de komende periode gebruiken om een nadere, concrete analyse te maken van de consequenties vanaf 2028.
c. Wanneer en hoe wordt de raad bij de uitwerking betrokken? Het college zal de raad hierover in de begrotingsronde 2028 verder informeren.
d. Zijn er onderdelen van het cultuurbeleid waarop in elk geval niet wordt bezuinigd, zoals de amateurkunst, de muziekschool of de professionele instellingen? Vindplaats: p. 68 Het college zal de mogelijke consequenties van de taakstelling met een open blik benaderen. Duidelijk is voor het college echter dat, zoals ook vermeld in het coalitieakkoord, cultuur een verbindende factor is die de sociale samenhang en het welzijn in de wijken versterkt. Vanuit dat vertrekpunt beoordeelt het college dan ook de mogelijke consequenties.
Vraag 5.3 De begroting neemt structureel € 20.000 extra op voor het onderhoud van sportvelden (p. 69). Voor het verenigingsleven meldt de begroting dat begin 2026 een onderzoek is gestart naar de vitaliteit en huisvesting van verenigingen, waarvan de resultaten in 2027 verder worden uitgewerkt (p. 64). a. Hoe verhouden de bedragen voor sportvelden zich tot het nog vast te stellen integrale verenigingsbeleid, en wanneer kan de raad dat beleid verwachten? De € 20.000,- is opgenomen als een soort indexeringsmaatregel voor het onderhoud en beheer van de bestaande buitensportaccommodaties Inkoop van materialen maar ook arbeidsuren worden elk jaar duurder bovenstaande ophoging is een tegemoetkoming voor de prijsstijging de afgelopen jaren Uit deze middelen worden bijvoorbeeld inkoop graszaad kunstmest maar ook inkoop van specifiek onderhoud voor de sportvelden betaald. Deze ophoging staat los van het integraal leefstijl- en accommodatiebeleid. De verwachting is om het integraal leefstijlbeleid vóór de zomer van 2027 aan de gemeenteraad te kunnen voorleggen. Aansluitend wordt er gestart met en gewerkt aan de ontwikkeling van een integraal accommodatiebeleid.
b. Waarom volgt de uitwerking van een onderzoek dat begin 2026 is gestart pas in 2027? Tijdens de commissievergadering is afgesproken dat de commissie en raad periodiek worden geïnformeerd. Als planning is toen aangegeven dat in het 1ste kwartaal 2027 de contouren van het beleid worden gepresenteerd. Het vergt de nodige tijd omdat er gesprekken worden gevoerd met de diverse sport- en cultuurverenigingen, het professionele sport- en cultuurveld, sociaalmaatschappelijk betrokken partners, gezondheidsorganisaties, adviesorganen en andere relevante stakeholders. De uitwerking en realisatie van de huisvestingsvraagstukken is een meerjarig traject. De verschillende deelprojecten worden gefaseerd voorbereid en uitgevoerd.
c. Wordt de raad tussentijds op de hoogte gehouden van de voortgang en de resultaten van het onderzoek? Ja, een eerste informatiemoment zal binnen 2 weken aan u worden aangereikt.
d. Is een onderzoek naar “vitaliteit en huisvesting” volgens het college hetzelfde als een integrale visie op het verenigingsbeleid en de toekomst van het verenigingsleven? Zo ja, dan verwachten wij ook dat totaalbeeld. Zo nee, waarom kiest het college niet voor een integrale visie? _Vindplaats: p. 64, 69_ Er wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een nieuw sport- en cultuurbeleid. Omdat sport en cultuur onlosmakelijk en integraal verbonden zijn met positieve gezondheid in brede zin, werken we aan een integraal leefstijlbeleid. Input voor dit leefstijlbeleid wordt verkregen door gesprekken te voeren met sport- en cultuurverenigingen, het professionele sport- en cultuurveld, sociaal-maatschappelijk betrokken partners, gezondheidsorganisaties, adviesorganen en andere relevante stakeholders. Aansluitend aan de ontwikkeling van het integraal leefstijlbeleid wordt er gewerkt aan de ontwikkeling van een accommodatiebeleid.
Programma 6: Sociaal domein
Vraag 6.1 De lasten van taakveld 6.1 dalen van € 21,1 mln naar € 6,3 mln en de baten van € 15,7 mln naar € 1,2 mln (p. 83). Uit de productenbegroting blijkt dat dit vooral komt doordat voor de opvang van Oekraïners in 2027 niets is begroot, tegenover € 14,4 mln in 2026 (p. 213). Kan het college bevestigen dat dit de verklaring is, en aangeven welke andere posten binnen 6.1 wijzigen? _Vindplaats: p. 83, 213_
In de begroting is de gemeentelijke opvang Oekraïne tot en met 2026 opgenomen. Gezien de onzekerheden met betrekking tot de oorlog is de opvang in navolging van afgelopen jaren niet meegenomen in de begroting. Doordat dit niet is meegenomen dalen zowel de lasten als de baten sterk.
Vraag 6.2 In de productenbegroting dalen onder meer eenzaamheidsbestrijding (€ 240.700 naar € 20.000) en terugdringen gezondheidsachterstanden (€ 253.800 naar € 79.100). Voor het AZWA is een stelpost van € 182.000 opgenomen, omdat de bestedingsvoorwaarden nog onduidelijk zijn (p. 74, 86). Welke activiteiten op het gebied van preventie, jeugd- en jongerenwerk en de sociale basis stoppen of worden kleiner, en hoe borgt het college de continuïteit zolang het AZWA nog niet is uitgewerkt? _Vindplaats: p. 74, 86_ Momenteel worden er nog geen activiteiten gestopt. Het is bekend hoeveel de AZWA-middelen zullen gaan bedragen. Enkel de precieze toegestane invulling hiervan is nog ietwat onzeker. Hier worden echter geen problemen in voorzien, waardoor de sterke verwachting bestaat dat de grote bulk aan AZWA-gerelateerde activiteiten gewoon gecontinueerd zal kunnen worden.
Vraag 6.3 De taakstelling op Impuls (€ 150.000 in 2028, € 250.000 vanaf 2029) volgt uit het wegvallen van rijksmiddelen zoals de SPUK GALA; Impuls moet focus aanbrengen en de uitwerking volgt in 2027 (p. 85–86). Welke activiteiten komen daarbij in aanmerking om te vervallen, wat zijn de verwachte effecten in de wijken, en hoe verhoudt de taakstelling zich tot de structurele investering in The New Generation? _Vindplaats: p. 85–86_ In samenwerking met Impuls zijn de diverse mogelijke effecten op de dienstverlening in beeld gebracht, zodat het college hierover een weloverwogen besluit kan nemen. Voorbeelden hiervan zijn een beperktere openstelling van wijkpunten en/of jongerencentra, inperking van activiteiten en een beperktere inzet van schoolmaatschappelijk werk en/of jongerenwerk. Het college werkt aan de verdere uitwerking van de taakstelling en zal deze uiterlijk in het voorjaar van 2027 afronden. Daarbij wordt uiteengezet welke activiteiten in aanmerking komen om in te perken, te vervallen of anders te organiseren. Hierbij wordt ook gekeken naar het onderscheid tussen wettelijk verplichte activiteiten, noodzakelijk activiteiten en belangrijke, maar niet noodzakelijke activiteiten. Het college tracht de gevolgen voor onze inwoners daarbij zoveel als mogelijk te beperken.
Het college benadert de taakstelling met een open blik. Uiteraard staan voorzieningen waarin recent fors is geïnvesteerd en die een grote meerwaarde bieden voor doelgroepen in onze samenleving, zoals The New Generation, niet bovenaan de lijst van mogelijke besparingen.
Vraag 6.4 Het beleidskader Koersvast loopt tot en met 2027 (p. 76, 205). Bereidt het college een opvolger voor vanaf 2028, en welke middelen zijn daarvoor beschikbaar? Is het structurele tekort van € 37.000 tot € 65.000 per jaar bij de Kassa-partners (p. 85) volledig gedekt? _Vindplaats: p. 76, 85, 205_ Het college bereidt op dit moment nog geen nieuw beleidskader voor. Het huidige beleidskader Koersvast! Beleidsplan armoede en schulden 2025-2027 is vastgesteld voor een periode van drie jaar. Het voorstel is om het huidige beleidskader met één jaar te verlengen zodat de looptijd aansluit bij de wettelijke verplichting vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Deze wet schrijft voor dat de gemeenteraad telkens voor een periode van vier jaar een beleidsplan vaststelt. Door het huidige beleidskader met één jaar te verlengen ontstaat ruimte om het beleid zorgvuldig te evalueren en vervolgens een nieuw beleidskader voor de daaropvolgende periode voor te bereiden. Daarnaast
worden er nieuwe initiatieven en pilots opgestart. De extra looptijd biedt de mogelijkheid om de resultaten en ervaringen hiervan mee te nemen bij de ontwikkeling van het nieuwe beleidskader.
De financiële middelen voor de uitvoering van het armoede- en schuldenbeleid worden betrokken bij de reguliere planning- en control cyclus en de toekomstige begrotingsafwegingen. De beschikbare middelen voor de voortzetting en eventuele uitbreiding van het beleid worden bij de voorbereiding van het nieuwe beleidskader inzichtelijk gemaakt. Ten aanzien van het genoemde structurele tekort van € 37.000 tot € 65.000 per jaar bij de Kassa-partners geldt dat de financiële dekking hiervan afzonderlijk moet worden bezien. Dit tekort is in deze begroting verwerkt en daarmee volledig gedekt.
Vraag 6.5 Het aantal jongeren van 18 tot 27 jaar met een bijstandsuitkering steeg van 15 (2021) naar 90 (2025) (p. 87). Wat verklaart deze stijging, en welke inzet richt zich specifiek op deze groep? _Vindplaats: p. 87_ Er zijn meerdere oorzaken voor de stijging. Zo zijn er meer jonge statushouders gehuisvest als gevolg van de hogere gemeentelijke taakstelling. Daarnaast is er sprake van een groei in het aantal jongeren met multiproblematiek, waaronder psychische en sociale problemen. Ook de gevolgen van de coronaperiode dragen bij aan de kwetsbaarheid van deze doelgroep. Landelijk is eveneens een stijging van het aantal jongeren in de bijstand zichtbaar. Vanuit Werk en Inkomen bieden we jongeren persoonlijke begeleiding en specifieke trajecten op maat gericht op participatie. Daarnaast werken we nauw samen met onder andere Bureau Leren Doorstromen Parkstad, de scholen en VISTA college om voortijdige schooluitval tijdig te signaleren en jongeren passende ondersteuning te bieden.
Vraag 6.6 De begroting meldt dat vanaf 2028 rekening is gehouden met een eigen bijdrage jeugdzorg, in budget en inkomsten, en dat het college bij invoering toegankelijkheid, betaalbaarheid en uitvoerbaarheid afweegt (p. 85). Verder licht de begroting de eigen bijdrage niet toe, en de risicoparagraaf noemt haar niet. a. Wat is de landelijke stand van zaken, voor zover bekend, en hoe is de eigen bijdrage verwerkt in de Miljoenennota en het gemeentefonds? De eigen bijdrage in de jeugdhulp is concreet opgenomen in de rijksbegroting. Invoering vanaf 2028. Er is wel veel maatschappelijke en politieke weerstand. De exacte juridische en praktische uitwerking van het wetsvoorstel ontbreekt nog. Wel hebben coalitiepartijen aangegeven dat de eigen bijdrage inkomensafhankelijk moet worden. Wetgeving moet nog worden geformuleerd.
Omdat er nog geen duidelijk bestaat over de exacte uitwerking van de taakmutatie in de jeugdzorg is het gemeenten toegestaan de invoering van de eigen bijdrage neutraal te verwerken, dus zowel aan opbrengsten- als aan de kostenkant. Wat het uiteindelijke effect van deze verandering betekent voor de gemeente Kerkrade is nog niet te zeggen en afhankelijk van exacte uitwerking en populatie, maar vooralsnog is dit geneutraliseerd. We volgen hier de landelijke lijn, met toestemming van de toezichthouder.
b. Wat betekent dit financieel voor Kerkrade: welk bedrag is vanaf 2028 verwerkt, op welke begrotingsregel, en wat kost de uitvoering? Waarom is de onzekerheid niet in de risicoparagraaf opgenomen? Vanaf 2028 is 1.3 mln jaarlijks opgenomen voor zowel de eigen bijdrage als sturen op trajectduur. Voor eventuele kosten van uitvoering zal er vooral meer inzicht moeten zijn in de daadwerkelijke regelgeving, op dit moment is er nog weinig bekend. Uitgangspunt is dat kosten en opbrengsten gelijke tred houden. Zie ook het antwoord op vraag 6.6a voor uw eerste 2 deelvragen.
c. Wat betekent een eigen bijdrage voor ouders: om welke bedragen gaat het naar
verwachting, en voor welke gezinnen en vormen van jeugdhulp? De exacte juridische en praktische uitwerking van het wetsvoorstel ontbreekt nog waardoor hierop nog geen antwoord gegeven kan worden.
d. Wat vindt het college beleidsmatig van een eigen bijdrage jeugdzorg? Deze vraag betreft een beleidsmatige afweging en is daarmee geen technische vraag.
e. Doet het college al voorbereidend onderzoek naar de effecten, zoals zorgmijding, toegankelijkheid en uitvoeringslasten, voor het geval de gemeente de bijdrage van het Rijk moet invoeren? Zo nee, is het college daartoe bereid? _Vindplaats: p. 85, 116_ De exacte juridische en praktische uitwerking van het wetsvoorstel ontbreekt nog waardoor er onvoldoende uitgangspunten geformuleerd kunnen worden voor een onderzoeksopzet- en uitvoering.
Vraag 6.7 Bij hulp bij het huishouden daalt het volume door de werkwijze sinds 2023; circa 30% van de cliënten is opnieuw geïndiceerd (p. 85). De lasten dalen van € 9,5 mln (2028) naar € 5,5 mln (2029) (p. 83), en het college noemt de voorgenomen afschaffing van huishoudelijke hulp door het Rijk als onzekerheid (p. 20). Komt de daling in 2029 voort uit die rijksmaatregel, en welke korting op het gemeentefonds staat daartegenover? Is de werkwijze sinds 2023 geëvalueerd, ook op de gevolgen voor cliënten? _Vindplaats: p. 20, 83, 85_ Ja, de daling van de lasten in 2029 komt voort uit de voorgenomen rijksmaatregel. Hier staat een korting op het gemeentefonds tegenover van € 3,9 miljoen in 2029.
Ja, de werkwijze sinds 2023 is geëvalueerd. Deze werkwijze is in september 2023 gestart als pilot en wordt sinds september 2024 toegepast bij nieuwe meldingen Hulp bij Huishouden. De effecten worden doorlopend gemonitord, zowel kwantitatief als kwalitatief. Daarbij worden ook de gevolgen voor cliënten gevolgd.
Uit zowel het gemeentelijk cliëntervaringsonderzoek als onderzoek van de Academische Werkplaats Ouderenzorg blijkt dat inwoners de werkwijze positief ervaren. Er zijn vanuit deze onderzoeken geen signalen naar voren gekomen die aanleiding geven de werkwijze aan te passen.
Vraag 6.8 Het tekort op begeleiding en dagbesteding loopt op tot € 2,16 mln in 2030; het college wil een transformatie zoals bij hulp bij het huishouden (p. 85). Hoe ziet die transformatie eruit, wanneer wordt de raad erover geïnformeerd, en hoe worden de gevolgen voor de circa 1.520 cliënten (p. 87) in beeld gebracht? _Vindplaats: p. 85, 87_ De beoogde transformatie wordt vormgegeven via een ontwikkeltafel waaraan de gemeente, zorgaanbieders, de Adviesraad Maatschappelijke Ondersteuning (AMO) en welzijnsorganisatie Impuls deelnemen. Binnen deze ontwikkeltafel werken drie themagroepen aan de onderwerpen _van_ _individueel naar collectief_, _reablement in begeleiding_ en _switchen tussen arbeidsmatige dagbesteding_ _en werk_.
De inzet is om de omvang, zwaarte en duur van maatwerkvoorzieningen voor begeleiding en dagactiviteit waar mogelijk te verminderen. Daarbij wordt meer ingezet op collectieve en algemene voorzieningen en op het versterken van de eigen regie van inwoners. Ook wordt het voorliggend veld verder ontwikkeld, waarbij Impuls een belangrijke rol vervult.
De raad wordt over de voortgang en resultaten van deze doorontwikkeling geïnformeerd via de reguliere P&C-documenten en afzonderlijke voortgangsrapportages wanneer belangrijke beleidskeuzes of resultaten daartoe aanleiding geven.
De gevolgen voor de circa 1.520 cliënten worden zowel kwantitatief als kwalitatief gevolgd. Daarbij wordt gekeken naar het gebruik van voorzieningen, ontwikkelingen in het aantal en type indicaties, de mate van zelfredzaamheid en de ervaringen van cliënten. Daarnaast wordt de impact van de nieuwe werkwijze gemonitord via het jaarlijks gemeentelijk cliëntervaringsonderzoek. Op basis van deze informatie wordt beoordeeld of de beoogde effecten worden bereikt en of bijsturing nodig is.
Vraag 6.9 De besparing op bijstand door de Parkstadwet is berekend met een voorzichtig scenario (p. 84); aanvullende instrumenten zoals opkoopbescherming worden onderzocht (p. 101). Gaat de raming uit van een scenario mét aanvullende maatregelen uit de nog vast te stellen huisvestingsverordening, en wat betekent vertraging voor de geraamde besparing? _Vindplaats: p. 84, 101_ Nee. De raming gaat uit van de Wbmgp zoals die sinds 1 juli 2026 geldt. Op grond van artikel 6 van de huisvestingsverordening kan de gemeente in het aangewezen gebied huishoudens weren die bijstand ontvangen en van buiten Parkstad komen. Aanvullende instrumenten zoals opkoopbescherming en regionale binding (p. 101) worden nog onderzocht en zijn niet in de raming meegenomen. Vertraging daarvan leidt dus niet tot een lagere geraamde besparing. Wel kunnen deze instrumenten, zodra ze zijn ingevoerd, een aanvullend effect hebben op de bijstandslasten. Dat effect is nu nog niet te kwantificeren.
Programma 7: Volksgezondheid en milieu
Vraag 7.1 Taakveld 7.4 Milieubeheer daalt van € 7,7 mln lasten naar € 5,5 mln (2027) en € 2,1 mln (2030); de baten van € 5,8 mln naar € 0,5 mln (p. 94). Uit de productenbegroting blijkt dat dit vooral komt door aflopende provinciale bijdragen voor schacht 2, CDOKE, Lokale Aanpak Isolatie en de SPUK energiearmoede (p. 205, 216). Kan het college deze verklaring bevestigen, en aange 9010123 Egalisatiereserve afvalverwerking Het saldo van de reserve bedroeg op 1-1-2026 € 1.465.845. In 2026 is een onttrekking van € 500.000 begroot. Voor het jaar 2027 is een onttrekking uit de reserve begroot van € 500.000 ter compensatie van de gestegen kosten van de afvalverwerking. Voor de jaren 2027 en 2028 is een onttrekking van € 200.000 uit de reserve ter compensatie van gestegen kosten van afvalverwerking begroot.ven welke activiteiten voor woningverduurzaming, isolatie, circulaire economie en klimaat na het aflopen van deze middelen worden voortgezet, en met welk budget? _Vindplaats: p. 94, 205, 216_ Het wordt bevestigd dat de daling van zowel lasten als baten binnen taakveld 7.4 voornamelijk samenhangt met het aflopen van incidentele bijdragen en specifieke uitkeringen, waaronder middelen voor de CDOKE, de Lokale Aanpak Isolatie, energiearmoede.
Voor de CDOKE-middelen geldt dat deze niet vervallen. De gemeente heeft hiervoor een beschikking ontvangen tot en met 2028 en in de septembercirculaire zijn middelen gereserveerd tot en met 2030. Deze middelen worden daarom ook na 2026 ingezet voor de uitvoering van gemeentelijke energie- en duurzaamheidstaken.
De middelen voor de Lokale Aanpak Isolatie en energiearmoede zijn tijdelijke, doelgebonden rijksmiddelen. Hieraan zijn concrete prestaties verbonden. Na uitvoering van deze regelingen en
besteding van de middelen worden deze specifieke projecten beëindigd. Voor deze activiteiten is daarom ook geen vervangend budget opgenomen in de meerjarenbegroting.
Activiteiten die voortvloeien uit de structurele gemeentelijke taken op het gebied van duurzaamheid, energietransitie, klimaat en circulaire economie blijven uitgevoerd worden binnen de daarvoor beschikbare reguliere budgetten en beschikbare rijksmiddelen zoals CDOKE. De omvang en invulling van activiteiten na afloop van de tijdelijke regelingen zijn afhankelijk van de behaalde resultaten, toekomstige beleidskeuzes en eventuele nieuwe rijks- of provinciale middelen.
Op dit moment is in de begroting geen afzonderlijk structureel budget opgenomen ter vervanging van de aflopende middelen voor de Lokale Aanpak Isolatie en energiearmoede.
Vraag 7.2 De toelichting noemt € 960.000 per jaar duurzaamheidscapaciteit tot en met 2030, waarvan € 880.000 uit CDOKE (p. 216). De productenbegroting toont die salarislasten alleen in 2027 (€ 860.000) en 2028 (€ 139.000). Welke van beide is juist, en welke capaciteit is er na 2028? _Vindplaats: p. 216_ Dit is een terechte constatering. De afwijking wordt veroorzaakt door de wijze waarop de CDOKEmiddelen financieel zijn verwerkt. De middelen voor de duurzaamheidscapaciteit zijn in de meerjarige begroting opgenomen en worden gedekt vanuit zowel reeds beschikbare als nog te ontvangen CDOKE-middelen die via de balans worden verwerkt. Hierdoor zijn de lasten voor duurzaamheidscapaciteit wel meegenomen in de begroting en meerjarige financiële planning, maar zijn deze niet volledig zichtbaar in de productenbegroting. Na recente afstemming worden deze middelen overgeboekt naar de exploitatie, waardoor de aansluiting tussen toelichting en productenbegroting wordt hersteld. Er is daarmee geen sprake van een ontbrekende raming, maar van een verschil in de administratieve verwerking en presentatie van de CDOKE-middelen.
Momenteel bestaat het basisteam Duurzaamheid uit 11 medewerkers, waarvan 1 inhuurkracht. Uitgangspunt in de begroting is dat deze capaciteit structureel beschikbaar blijft voor de uitvoering van duurzaamheidsprojecten en -initiatieven. Ook na 2028 wordt daarom uitgegaan van voortzetting van deze capaciteit binnen de huidige begrotingskaders.
Vraag 7.3 Voor klimaatadaptatie is € 400.000 per jaar voor uitvoering (onder meer Hitteplan en Actieprogramma Klimaatbestendig Kerkrade) en € 200.000 per jaar aan investeringen beschikbaar, waarvan de helft via de riolering (p. 95, 216). Hoe verdelen deze middelen zich over ontstening, vergroening en riolering? _Vindplaats: p. 95, 216_ Momenteel wordt een regionaal programma “water en klimaatadaptatie” samen met de andere Parkstadgemeenten opgesteld. Dit programma wordt ook voor iedere gemeente verder uitgewerkt waarbij inzichtelijk wordt gemaakt welke kwetsbaarheden willen aanpakken. In de eerste helft van 2027 zal het programma worden vastgesteld. Voor klimaatadaptatie wordt een deel ingezet op het vraagstuk hitte en gezondheid, waarbij het hitteplan verder wordt doorontwikkeld. Voor nader onderzoek en maatgelen m.b.t. hitte is jaarlijks budget nodig. De exacte bedragen zijn nu nog niet duidelijk. De raad zal jaarlijks op de hoogte worden gehouden van de hitteaanpak door onze gemeente.
Een groot deel van het jaarlijkse budget voor klimaatadaptatie zal worden ingezet in het ontstenen en vergroenen van het stedelijk gebied. Er wordt bijdragen in de eigen projecten (weg- en rioleringsreconstructies) en bij gebiedsontwikkelingen (herinrichting stedelijk gebied). Een exacte verdeling is nu nog niet duidelijk en hangt ook mede af van het programma water en klimaatadaptatie waaraan uitvoeringsmaatregelen en investeringen zullen worden gekoppeld.
Vraag 7.4 De rioolheffing is 100% kostendekkend (p. 112): de totale opbrengst mag de kosten van de watertaken niet overschrijden. Binnen die grens mag een gemeente het tarief anders verdelen, bijvoorbeeld naar verhard oppervlak dat hemelwater op het riool afvoert, in combinatie met een andere maatstaf. Kerkrade heeft al een stimuleringsregeling voor het afkoppelen van hemelwater. Heeft het college onderzocht of een budgetneutrale differentiatie van de rioolheffing naar verhard oppervlak in Kerkrade uitvoerbaar is: een hoger tarief bij veel verharding, een lager tarief bij ontsteende of afgekoppelde percelen? Wat zouden de uitvoeringskosten zijn? _Vindplaats: p. 112_ Momenteel vindt differentiatie in de rioolheffing plaats op basis van watergebruik. Tot 400 m³ watergebruik geldt één tarief. Daarboven wordt de heffing gestaffeld verhoogd. Gezinnen betalen zo veelal hetzelfde en grotere bedrijven meer. Er is geen verband met het aangesloten verhardingsoppervlak op het rioolstelsel.
Een systeem waarbij de rioolheffing mede wordt gebaseerd op het verharde oppervlak dat afwatert op het rioolstelsel, kan bijdragen aan het stimuleren van maatregelen voor het afkoppelen van hemelwater. Niet iedereen heeft echter de financiële mogelijkheden of de ruimte om water op het eigen perceel te verwerken. Met name huurders en kleine particuliere woningeigenaren kunnen naar alle waarschijnlijkheid niet deelnemen aan de regelingen.
Mocht het afkoppelen op grote schaal worden doorgevoerd, dan leidt dit bovendien tot minder inkomsten uit de rioolheffing. Omdat de uitgaven grotendeels gelijk blijven, zal de basisheffing moeten stijgen. Hierdoor stijgt de rioolheffing voor een grote groep, zonder dat zij hier zelf invloed op hebben.
Een ander aandachtspunt is de jaarlijkse controle van het systeem. Zijn woningen en bedrijven nog steeds afgekoppeld of inmiddels toch weer aangesloten op de riolering? Daarnaast is de vraag of BsGW jaarlijks het verharde oppervlak van een perceel kan vaststellen.
Momenteel wordt onderzoek gedaan naar een variant op het bovenstaande, waarbij de rioolheffing wordt gebaseerd op zowel het waterverbruik als het perceeloppervlak. In 2027 zal e.e.a. duidelijk zijn en is invoering in 2028 mogelijk.
Vraag 7.5 Voortaan worden oninbare vorderingen in de tarieven verwerkt: € 94.000 bij afval en € 81.000 bij riool, op basis van voorgaande jaren (p. 95). In de kostendekkendheid afval staat dit als aparte post; bij riool is het niet apart zichtbaar (p. 112). De voorziening oninbare debiteuren blijft € 1,42 mln, met jaarlijks € 300.000 toevoeging (p. 223, 225). a. Welke ervaringscijfers en jaren liggen aan de bedragen ten grondslag, en hoeveel is in 2023, 2024 en 2025 werkelijk afgeboekt bij afval en bij riool? Van BsGW ontvingen wij de volgende opgave over de periode 2021 t/m 2025, welke de basis vormde
Toelichting op overzicht: BsGW sluit na 5 jaar een heffingsjaar af. Opgemerkt wordt dat in het overzicht dus alleen heffingsjaar 2021 volledig is afgesloten. Het jaar 2022 wordt eind 2026 afgesloten enzovoort. De cijfers geven de gerealiseerde oninbare bedragen per heffingsjaar tot nu toe. Deze oninbare bedragen zullen dus voor de heffingsjaren 2022 en verder in de tijd verder oplopen. Aan het einde van het derde kwartaal 2026 stond bijvoorbeeld over heffingsjaar 2022 nog € 169.000 open (alle heffingen). Tegelijkertijd lopen de invorderingsacties nog tot het einde van het jaar.
| Col1 | Afval | Riool |
|---|---|---|
| Laagste | 33,6% | 29,0% |
| Gemiddelde | 38,9% | 33,8% |
Over heffingsjaar 2025 gaat BsGW vooralsnog uit van een totale oninbaarheid van € 286.000 (alle heffingen). De uiteindelijke oninbaarheid wordt pas duidelijk in 2030.
Bij een stijging van de tarieven 2026 en verder, zal logischerwijs – bij gelijkblijvende overige omstandigheden – de oninbaarheid verder toenemen. Wij hebben de mate van toerekening vooralsnog voorzichtig bepaald, hetgeen gunstig is voor het tarief. Een bedrag van € 94.000 voor afval komt overeen met circa 33% over € 286.000. Een bedrag van € 81.000 voor riool komt overeen met circa 28% over € 286.000. Wij zullen dit jaarlijks blijven volgen.
b. Welk deel van de voorziening betreft afval en riool, en hoe wordt voorkomen dat dezelfde kosten zowel via de voorziening als via het tarief worden gedekt? In de voorziening is geen rekening gehouden met een splitsing naar heffingsoort. Dit is ook geen standaard informatievoorziening door BsGW. De huidige voorziening is een raming voor oninbaarheid van debiteuren (zowel bsgw als niet-bsgw) tot en met het jaar 2025. De toerekening naar afval en riool zal pas vanaf 2027 gelden (als de raad instemt met de begroting). Het is inderdaad niet de bedoeling om dezelfde kosten zowel via het tarief als de voorziening te dekken. Wel zal de voorziening steeds voldoende hoog moeten zijn. Jaarlijks bij het opmaken van de jaarrekening wordt de benodigde voorziening steeds opnieuw berekend, mogelijk valt dan een bedrag vrij óf er moet een extra bedrag aan worden toegevoegd. En bij de toekomstige ramingen zal steeds worden bezien of de jaarlijkse geraamde toevoeging aan de voorziening aanpassing behoeft. Beide acties steeds op basis van dan actuele inzichten.
c. Waar staat de € 81.000 in de kostendekkendheid riool? De oninbare debiteuren (€ 81.000) zijn opgenomen onder de overige kosten (€ 108.000) bij de directe kosten. Dit bedrag is tevens verwerkt aan de opbrengstenkant binnen de rioolheffing
d. De kostendekkendheid afval 2027 toont geen onttrekking uit de egalisatiereserve (p. 112), terwijl p. 206 een onttrekking van € 500.000 noemt. Welke is juist, en wat is het effect op het tarief? Op pagina 206 is nog uitgegaan van een voorgenomen onttrekking van € 500.000 uit de egalisatiereserve afvalverwerking. In de geactualiseerde kostendekkendheidsberekening is rekening gehouden met de meest actuele uitgangspunten, waaronder de tariefverhoging van € 38 per aansluiting. Hierdoor wordt het tekort volledig binnen de reguliere opbrengsten opgevangen en is een onttrekking uit de egalisatiereserve in 2027 niet langer noodzakelijk. De actualisatie is nog niet
volledig doorvertaald naar de onderliggende begrotingsinformatie. De weergave op pagina 112 is hierin leidend. _Vindplaats: p. 95, 112, 206, 223, 225_
Vraag 7.6 Bij het speerpunt dat windmolens alleen worden geplaatst als 95 tot 100% van de direct omwonenden instemt, staat geen toelichting (p. 92). Hoe verhoudt dit uitgangspunt zich tot de klimaatdoelen en de regionale energiestrategie, en hoe draagt Kerkrade anders bij aan lokale duurzame opwek, om vergelijkbare opwek via andere manieren te realiseren en zo recht te doen aan de uitdagingen van de toekomst op het gebied van klimaat en energiekosten? _Vindplaats: p. 92_ Het uitgangspunt dat windturbines uitsluitend worden gerealiseerd indien sprake is van een zeer breed maatschappelijk draagvlak onder direct omwonenden, komt voort uit de wens om de energietransitie zorgvuldig in te passen binnen de beperkte en dichtbebouwde ruimte van Kerkrade. Daarbij worden niet alleen de energieopgave, maar ook leefbaarheid, gezondheid, landschap en maatschappelijke acceptatie betrokken. Tegelijkertijd is duidelijk dat de opgaven ten aanzien van klimaat, energiezekerheid en betaalbare energiekosten groot zijn. En dat problemen zoals netcongestie deze opgaven niet vereenvoudigen. Daarom richt Kerkrade zich voor de komende periode op andere doelen om een bijdrage te doen. De gemeentelijke inzet richt zich onder andere op:
- het verminderen van de energievraag door isolatie en energiebesparende maatregelen;
- het ondersteunen van inwoners bij woningverduurzaming;
- het ontwikkelen van een toekomstbestendig en flexibel energiesysteem, waaronder energieopslag en slimme energie-infrastructuur;
- samenwerking binnen de regio Parkstad en Zuid-Limburg om de gezamenlijke energieopgave te realiseren. De bijdrage van Kerkrade aan de energietransitie wordt daarmee niet uitsluitend bepaald door de realisatie van windenergie binnen de gemeentegrenzen. Het gaat in eerste instantie om het verlagen van de energiebehoefte in Kerkrade waarbij betaalbaarheid en betrouwbaarheid een essentiële rol spelen.
Daarnaast wordt onderzocht welke mogelijkheden er binnen Kerkrade bestaan voor duurzame energieopwek. Daarbij speelt netcongestie een belangrijke rol. Nieuwe opwek kan niet altijd direct worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Daarom wordt bij nieuwe initiatieven niet alleen gekeken naar opwek, maar ook naar energieopslag en slimme benutting van lokaal opgewekte
Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
Vraag 8.1 De Wet versterking regie volkshuisvesting geldt sinds 1 juli 2026; de huisvestingsverordening met verplichte urgentieregeling wordt in de loop van 2027 uitgewerkt (p. 101). Waarom is de verordening vertraagd, waarom is de informatiebijeenkomst van 17 november geschrapt, welke punten in de regionale afstemming staan nog open, en wat is de visie van het college op deze nog af te stemmen punten? _Vindplaats: p. 101_ Hoewel de Wet versterking regie volkshuisvesting reeds per 1 juli 2026 in werking is getreden, geldt dat de huisvestingsverordening pas uiterlijk op 1 januari 2028 dient te zijn vastgesteld. Deze wettelijk voorgeschreven termijn zal uiteraard worden gehaald.
Op dit moment wordt op Parkstadniveau gewerkt aan de regionale huisvestingsverordening. De uitwerking hiervan, inclusief de verplichte urgentieregeling, vraagt om afstemming met veel betrokken partijen.
Naast afstemming tussen de verschillende Parkstadgemeenten vindt overleg plaats met woningcorporaties, huurdersorganisaties, zorg- en welzijnspartijen, provincie en betrokken gemeenten. Ook dienen juridische en uitvoeringsvraagstukken nader te worden uitgewerkt.
Het college vindt het belangrijk dit regionaal op te pakken, omdat keuzes in de ene gemeente gevolgen kunnen hebben voor andere gemeenten binnen de regio.
Dit proces vraagt de nodige tijd. Daarom is de huisvestingsverordening nog in voorbereiding en is besloten de informatiebijeenkomst van 17 november aanstaande uit te stellen. Op dit moment bestaan nog te veel onduidelijkheden om de raad al een goed beeld te kunnen geven van de regeling. De raadsinformatiebijeenkomst is nu gepland voor 2 maart 2027.
Omdat regionale afstemming nog gaande is, wil het college niet vooruitlopen op onderwerpen waarover nog gesprekken plaatsvinden of op eventuele uitkomsten daarvan. Zodra hierover meer duidelijkheid bestaat, wordt de raad nader geïnformeerd.
Vraag 8.2 De lijst van geldende documenten noemt het kader prestatieafspraken 2024–2028 en als laatste de jaarschijf 2025 (p. 100). Zijn er jaarschijven voor 2026 en 2027 vastgesteld, en zo ja, wanneer ontvangt de raad die? _Vindplaats: p. 100_ Zoals aan u medegedeeld in de woonbrief van afgelopen juli, zijn de prestatieafspraken voor 2026 opgesteld als een beknopte jaarschijf binnen de meerjarige afspraken 2024–2028, mede als gevolg van de specifieke situatie in Kerkrade rond de voorbereiding van Wbmgp (Parkstadwet). De jaarschijf 2025 is daarom verlengd tot en met juni 2026, waarna voor de tweede helft van 2026 een compacte set realisatieafspraken geldt. Partijen hebben daarnaast afgesproken om na 2026 toe te werken naar tweejaarlijkse prestatieafspraken, met de periode 2027–2028 als eerstvolgende cyclus.
Uw raad is hierover per raadsinformatiebrief, te weten ‘de Woonbrief’ op 24 juli 2026 (zie pagina 10 en bijlage 4) met kenmerk 26u0007502 geïnformeerd.
Voor 2027 is op dit moment nog geen jaarschijf vastgesteld. Gemeente, woningcorporaties en huurdersorganisaties hebben afgesproken om na 2026 toe te werken naar een nieuwe cyclus van prestatieafspraken voor de periode 2027-2028. Naar verwachting worden deze afspraken eind 2026 vastgesteld. De gemeenteraad wordt hierover geïnformeerd zodra de afspraken definitief zijn vastgesteld, naar verwachting in het eerste kwartaal van 2027.
Vraag 8.3 De gemeente bezit 32 woonwagenstandplaatsen en moet vóór 2030 9 extra plaatsen bieden, gefaseerd (p. 132–133). Voor herinrichten van woonwagenplaatsen is € 150.000 per jaar beschikbaar (p. 104); voor beleid € 75.000 in 2026 en 2027 en voor beheer structureel € 90.000 (p. 105). a. Hoeveel van de 9 plaatsen zijn gerealiseerd, in voorbereiding of nog te realiseren, en wat is de planning per jaar en per locatie? Op dit moment is er één plaats van de negen plaatsen gerealiseerd. Het college werkt aan de uitvoering van de opgave om in 2030 alle aanvullende woonwagenstandplaatsen te realiseren. Op dit moment bevinden de beoogde locaties zich in verschillende fasen van voorbereiding. Voor 2027 staat de uitbreiding van de standplaatsen aan de Haanradestraat en de Tunnelweg gepland. Daarnaast
worden voorbereidingen getroffen voor de uitbreiding aan de Deken Deutzlaan. In 2028 staat de uitbreiding van de standplaatsen aan de Tichelstraat gepland en worden de voorbereidingen voor de uitbreiding aan de Deken Deutzlaan voortgezet. Een en ander is uiteraard afhankelijk van de uitkomsten van locatieonderzoeken, planologische procedures, marktontwikkelingen en de benodigde nutsvoorzieningen. Voor de periode na 2028 zal nog een verdere doorberekening gemaakt moeten worden.
b. Wat zijn de verwachte totale kosten, inclusief grond, voorbereiding, infrastructuur en nutsvoorzieningen? De definitieve investeringskosten zijn nog niet volledig inzichtelijk. De totale kosten zijn afhankelijk van locatiespecifieke omstandigheden zoals grondverwerving, bodemgesteldheid, civieltechnische werkzaamheden, inrichting van de openbare ruimte, nutsvoorzieningen en eventuele planologische procedures. Deze kosten worden nader uitgewerkt bij de voorbereiding van de afzonderlijke locaties. Op dit moment kan daarom nog geen definitief totaalbedrag worden genoemd.
c. Is de € 150.000 per jaar bedoeld voor nieuwe plaatsen, voor bestaande plaatsen of voor beide? Het in de begroting genoemde budget van €75.000 in 2026 en 2027 (pagina 105) heeft betrekking op uitvoeren van een behoefteonderzoek, het opstellen van toewijzingsbeleid en het woonwagenbeleid. Het investeringsbudget van €150.000 ziet op het realiseren van de nieuwe woonwagenstandplaatsen. Voor de personele inzet voor technisch beheer en onderhoud en sociaal beheer is structureel €90.000 opgenomen (pagina 105).
d. Welk deel van de kosten is gedekt, en is realisatie vóór 2030 financieel en planologisch haalbaar? Zo nee, wat is nodig? De huidige begroting voorziet in middelen voor beleidsontwikkeling, realisatie van woonwagenlocaties, en personele inzet voor het beheer en onderhoud. Daarnaast is er sprake van reguliere exploitatiebudget. De beschikbare middelen voor de realisatie van de woonwagenstandplaatsen zijn voor 2027 en 2028 toereikend (los van onvoorziene omstandigheden en prijsontwikkelingen binnen de bouw- en infrasector). Voor de periode na 2028 zal nog een verdere doorberekening gemaakt moeten worden.
Voor wat betreft de planologische haalbaarheid het volgende. Dit is mede afhankelijk van de uitkomsten van locatieonderzoeken, planologische procedures, marktontwikkelingen en de benodigde nutsvoorzieningen.
e. Is na 2027, als het extra budget voor beleidsactualisatie stopt (p. 218), voldoende budget voor voorbereiding en realisatie? De middelen voor beleidsactualisatie hebben betrekking op uitvoeren van een behoefteonderzoek, het opstellen van toewijzingsbeleid en het woonwagenbeleid. Na afronding van deze beleidsfase resteert het structurele budget voor personen inzet beheer en onderhoud, het exploitatiebudget voor beheer en onderhoud en het investeringsbudget voor de realisatie van de woonwagenstandplaatsen. Voor het overige wordt verwezen naar het antwoord op vraag 8.3d.
_Vindplaats: p. 104–105, 132–133, 218_
Vraag 8.4 In taakveld 8.3 zijn onder meer het Volkshuisvestingsfonds en de herinrichting van woonwagenplaatsen opgenomen (p. 104), en € 250.000 aan baten uit de Regeling Realisatiestimulans (p. 218). Kan het college de lasten en baten 2027 van taakveld 8.3
uitsplitsen naar woonwagenzaken, stadsvernieuwing, Volkshuisvestingsfonds, woningbouw en vergunningverlening, en aangeven welke middelen specifiek bestemd zijn voor betaalbare woningen? _Vindplaats: p. 104, 218_ Er is in de tabel over programma 8 (blz. 104) en in de Analyse afwijkingen exploitatie - programma 8 (blz. 218) reeds een uitsplitsing gemaakt naar de verschillende bedragen. Een verdere uitsplitsing is niet mogelijk.
Paragrafen: Weerstandsvermogen en risico's
Vraag P.1 Voor de opvang van Oekraïners is in 2027 niets begroot, omdat die afhangt van het verloop van de oorlog en de vergoeding van het Rijk (p. 213). De Spreidingswet wordt in de begroting niet genoemd. Welke kosten en risico's verwacht het college voor beide in 2027 en later, en waarom zijn deze niet in de risicoparagraaf opgenomen? _Vindplaats: p. 116, 213_ De Spreidingswet is niet opgenomen in de begroting en evenmin in de risicoparagraaf omdat, in lijn met het coalitieakkoord, het uitgangspunt blijft dat we geen opvanglocatie voor asielzoekers realiseren. Onze inzet in dit kader blijft de inspanning voor de opvang van Oekraïense ontheemden. Vanuit dit uitgangspunt worden voor 2027 en de daaropvolgende jaren geen directe kosten of financiële risico's voorzien die samenhangen met de uitvoering van de Spreidingswet. Daarnaast zijn er op dit moment geen concrete besluiten of verplichtingen die leiden tot een directe voorzienbare financiële impact voor de gemeente. Indien dit wijzigt, zullen de financiële consequenties en eventuele risico's op dat moment worden beoordeeld en indien nodig worden opgenomen en gedeeld.
Algemeen – slotvraag Zuyderland/Ziekenhuisalliantie
Vraag A.1 De Ziekenhuisalliantie voert actie en organiseert bijeenkomsten om alles te doen wat mogelijk is om het ziekenhuis in Heerlen volwaardig open te houden. Daarvoor worden kosten gemaakt. De begroting 2027 noemt de Ziekenhuisalliantie niet. a. Welke gemeente(n) heeft/hebben de afgelopen jaren de kosten van de Ziekenhuisalliantie gedragen? Deze informatie is bij ons niet beschikbaar. De gemeente Kerkrade heeft destijds alleen de incidentele kosten voor de verspreiding van de petitie binnen Kerkrade betaald. Er is geen vraag ontvangen voor een structurele bijdrage.
b. Waar vinden we deze kosten terug in de jaarstukken en begrotingen? N.v.t.
c. Wat zijn de afspraken voor 2027, en hoe zijn die in deze begroting opgenomen? N.v.t.
Fractie Ons Kerkrade
_1. Structureel begrotingsevenwicht_
(Bron: Begroting 2027, Financiële begroting, overzicht “Presentatie structureel begrotingssaldo”.)
In het overzicht wordt voor 2027 een structureel begrotingsoverschot van € 1,147 miljoen gepresenteerd. Voor 2028 en 2029 worden structurele tekorten van respectievelijk € 3,362 miljoen en € 1,112 miljoen geraamd.
Vraag: Kan het college de belangrijkste incidentele baten en lasten toelichten die leiden tot het verschil tussen het gepresenteerde begrotingsresultaat en het structurele begrotingssaldo over 2027– 2030? Graag met vermelding van de bedragen per jaar. Voor een overzicht van de incidentele baten en lasten verwijzen wij graag naar pagina 202 e.v. van de Begroting 2027. _2. Tekorten 2028 en 2029_
(Bron: Begroting 2027, p. 9 en 20, Financiële samenvatting en toelichting reserves.)
De begroting vermeldt voor 2028 een tekort van € 4,852 miljoen en voor 2029 een tekort van € 2,003 miljoen.
Vraag: Welke concrete posten verklaren deze tekorten? Graag tevens aangeven welke posten structureel dan wel incidenteel zijn. In de presentatie van de informatiebijeenkomst wordt dit op sheet 23 op hoofdlijnen inzichtelijk gemaakt. In de begroting ziet u in de financiële samenvatting op pagina 9 precies de verschillende mee- en tegenvallers ten opzichte van de vorige begroting. Bij de verschillende programma’s worden de posten vervolgens inhoudelijk verder toegelicht. Voor een nog dieper detailniveau verwijzen wij u graag naar de financiële begroting op pagina 194 e.v. Zie voor het inzicht in structureel en incidenteel ook het antwoord op vraag 1.
_3. Martin Buber College_
(Bron: Begroting 2027, p. 58 en 133, programma Onderwijs en paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen.)
Voor het Martin Buber College is in het investeringsprogramma € 4,5 miljoen opgenomen voor 2026, € 4,5 miljoen voor 2027 en € 1 miljoen voor 2028.
Vraag: Wat is de actuele planning voor de bouwkundige oplevering en ingebruikname van het Martin Buber College? Kan het college tevens aangeven welke investeringskredieten inmiddels zijn gevoteerd en welke externe afhankelijkheden nog bestaan, waaronder de beschikbaarheid van voldoende elektriciteitscapaciteit op de nieuwe locatie? Er wordt gestreefd naar een oplevering en ingebruikname eind augustus 2027.
Gevoteerde investeringskredieten: Voor 2025 is €2.125.000,- gevoteerd. Voor 2026 is €4.500.000,- gevoteerd.
Externe afhankelijkheden: Externe afhankelijkheden zijn (op hoofdlijnen):
- Het verstrekken van de per 24 juli 2026 aangevraagde omgevingsvergunning voor de 9 appartementen van Stadshart Suites Kerkrade B.V. (vertegenwoordigd door Brix Real Estate).
- Het sluiten van de samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente en Brix met betrekking tot de realisatie van de 9 appartementen en uitbreiding van de school.
- Het bereiken van prijsovereenstemming door Brix met aannemer Van Heur Bouw & Onderhoud voor de bouw van de 9 appartementen.
- Het bereiken van prijsovereenstemming door gemeente met aannemer Van Heur Bouw & Onderhoud voor de uitbreiding van de entree en kantine.
- Het tijdig slopen van het bestaande trappenhuis door Brix.
- De planning en realisatie van Brix met Van Heur m.b.t. de realisatie van de 9 appartementen.
- Inlopen van de opgelopen vertraging ten gevolge van het opnieuw moeten doen van de aanbesteding van de afbouw.
- Aanleg van de complexe gelijktijdige aanleg van de infra aan de Vieboulevard.
Capaciteit elektriciteit: De beschikbaarheid van elektriciteit voor Het Martin Buber is thans geen issue meer. Er worden in combinatie met de zwaarste huisaansluiting (3 x 80A), 2 batterijen geplaatst met een capaciteit van 250 kWh en een vermogen van 100 kW. De aanbesteding van de benodigde batterijen vindt op korte termijn plaats.
_4. Jeugdzorg_
(Bron: Begroting 2027, p. 82–85, programma Sociaal domein.)
De begroting voorziet vanaf 2028 een tekort op de jeugdhulp van € 588.000 per jaar. Daarbij zijn mogelijke prijsaanpassingen buiten de gehanteerde indexeringen nog niet meegenomen.
Vraag: Op welke ontwikkeling van het aantal cliënten, de gemiddelde kosten per cliënt en de zorgzwaarte is deze raming gebaseerd? Welke gegevens zijn beschikbaar over wachttijden, toegankelijkheid en passende hulpverlening, zodat de financiële ontwikkeling ook in relatie tot de feitelijke zorgverlening kan worden beoordeeld? De raming is gebaseerd op prognoses aan de hand van historische aantallen, zorgzwaarte, duur, lopende hulptrajecten en de tendens met betrekking tot de verschillende vormen van jeugdzorg. Daar zitten dan ook de factoren als wachttijden, toegankelijkheid en passende hulpverlening in. Het aantal jeugdigen met jeugdhulp is al jaren redelijk stabiel. In de ingevoerde werkwijze wordt nog beter gekeken naar de best passende zorg. De noodzakelijke inzet per jeugdige varieert sterkt, evenals de daarmee gepaard gaande kosten. Over alle jeugdigen fluctueert de inzet niet enorm in verschillende jaren. Daarmee vormen de gegevens van afgelopen jaren een goede basis. Uiteraard is en blijft dit een inschatting/begroting. De jeugdhulp is constant in ontwikkeling en het verloop is grillig.
_5. Inzet van AI bij ondermijnende criminaliteit_
(Bron: Begroting 2027, p. 31, programma Veiligheid.)
In de begroting staat dat de gemeente in 2027 wil onderzoeken hoe AI kan worden ingezet om verhoogde risico’s op ondermijnende criminaliteit te analyseren naar buurten, locaties en branches.
Vraag: Kan het college aangeven welke concrete toepassing wordt onderzocht, welke categorieën gegevens daarvoor worden overwogen en welke juridische en privacy-toetsen vooraf zijn voorzien? Graag tevens toelichten hoe menselijke beoordeling, controleerbaarheid en besluitvorming zijn
ingericht of worden meegenomen in het onderzoek, voordat resultaten aanleiding kunnen geven tot bestuurlijke interventies. De aanpak van ondermijnende criminaliteit begint vrijwel altijd met een ‘niet-pluis’-gevoel van oplettende burgers of veiligheidspartners zoals politie, boa of gemeentelijke toezichthouders. Dat gevoel is en blijft mensenwerk, AI kan dat niet vervangen. Welke AI-instrumenten mogelijk toepasbaar zijn wordt nog onderzocht en er zijn nog geen concrete toepassingen/systemen in beeld. In de te maken keuzes is een belangrijk uitgangspunt dat systeem enkel ondersteunend wordt ingezet en niet leidend/bepalend voor onze acties is. De AI-toepassing richt zich bijv. op het snel en efficiënt kunnen analyseren van bulkinformatie uit openbare informatie zoals gegevens Kadaster, Kamer van Koophandel, CBS-informatie etc. Dergelijke analyses zijn behulpzaam om te inschatten of er in een bepaald gebied en/of bedrijfstak een verhoogd risico op ondermijnende criminaliteit is. Dergelijke analyses worden nu ook al gedaan maar is nog ouderwets handwerk dat tijdrovend is. De analyses helpen om focus in de aanpak aan te brengen. Toezichts- en handhavingscapaciteit kan daarmee gerichter ingezet worden en daar waar de meeste impact te verwachten is. Het daadwerkelijk verder onderzoeken van het gebied of branche blijft echter mensenwerk.
AI-toepassingen binnen het veiligheidsdomein worden niet ingezet voordat deze beoordeeld en akkoord bevonden zijn door de Functionaris Gegevensbeheer en Privacyofficer. Bij de dataverwerking wordt daarbij ook zoveel mogelijk gewerkt met niet tot personen herleidbare informatie (de bulkanalyses). Pdas bij concrete signalen over specifieke personen of bedrijven worden de persoonsgegevens zorgvuldig verwerkt en in lijn met de strikte AVG-regels.
_6. Buurtbatterij_
Vraag 6a. - Projectinhoud, voortgang en betrokken partijen
Wat is de concrete doelstelling, beoogde locatie, technische omvang en huidige uitvoeringsstatus van het project ‘Buurtbatterij op Duits energienet’? Welke werkzaamheden zijn sinds de start in 2025 daadwerkelijk uitgevoerd, welke partijen zijn betrokken en wat is de rol van de gemeente Herzogenrath? Het project ‘Buurtbatterij op Duits energienet’ is een verkennings- en kennisontwikkelingsproject en richt zich niet op de directe realisatie van een buurtbatterij. Doel is inzicht te verkrijgen in de mogelijkheden voor lokale energieopslag, grensoverschrijdende energie-uitwisseling en het beter benutten van lokaal opgewekte duurzame energie. Daarbij wordt onderzocht hoe netcongestie kan worden beperkt, hoe energiearmoede en energiebesparing aan elkaar gekoppeld kunnen worden en hoe een toekomstbestendig energiesysteem kan worden ontwikkeld. Het project richt zich op de buurten Bleijerheide en Nulland. Er is momenteel nog geen definitieve locatie of technische omvang vastgesteld. Het project bevindt zich in de onderzoeks- en ontwikkelfase. Sinds de start zijn onder meer verkenningen uitgevoerd naar technische, juridische en organisatorische mogelijkheden, stakeholderbetrokkenheid en de ontwikkeling van een businesscase voor grensoverschrijdende samenwerking. De gemeente Herzogenrath is als partner betrokken bij het onderzoek naar grensoverschrijdende energiesamenwerking en kennisontwikkeling. Het subsidietraject richt zich daarbij op het wegnemen van grensbelemmeringen voor energie-uitwisseling en het ontwikkelen van toepasbare kennis voor toekomstige projecten.
Vraag 6b. - Kosten, subsidies en besteding
_Hoe is het totale projectbudget van € 120.000 opgebouwd en waarvoor is de voor 2027 geraamde €_ _116.000 bestemd? Welk deel betreft onderzoek, voorbereiding, personeelsinzet of daadwerkelijke_
_technische realisatie? Hoe verhoudt deze raming zich tot de genoemde € 113.000 aan subsidies voor_ _2027?_ Het totale projectbudget bedraagt € 120.000 en bestaat uit € 50.000 aan personele inzet van de gemeente, € 15.000 cofinanciering van Stadsregio Parkstad Limburg en € 55.000 subsidie vanuit de Regio Deal Parkstad Limburg II. De geraamde kosten hebben betrekking op projectleiding, interne capaciteit, onderzoeken, communicatie en een post onvoorzien. Van de gemeentelijke bijdrage is al omme nabij € 4.000 aan personele inzet geleverd. Daarnaast is een groot deel van de subsidiemiddelen reeds als voorschot ontvangen. Het in de vraag genoemde bedrag van € 113.000 betreft de combinatie van de gemeentelijke personele inzet en de reeds ontvangen subsidiemiddelen. Het resterende deel van de subsidie wordt na afronding en financiële vaststelling van het project ontvangen.
De voor 2027 geraamde middelen zijn bestemd voor de verdere uitvoering van het project. Dit betreft voornamelijk projectleiding, ambtelijke capaciteit, onderzoek en de uitwerking van de projectresultaten. Het project bevindt zich in deze fase nog nadrukkelijk in de onderzoeks- en ontwikkelfase. Van daadwerkelijke technische realisatie is nog geen sprake.
Vraag 6c. - Resultaten voor de Kerkraadse energieopgave
_Welke concrete resultaten worden van deze pilot verwacht en in hoeverre kan het project bijdragen_ _aan vermindering van netcongestie, betaalbaarheid van energie voor inwoners en lokale benutting_ _van duurzaam opgewekte energie? Wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen effecten op het_ _Nederlandse en het Duitse elektriciteitsnet?_ De pilot is gericht op kennisontwikkeling rondom lokale energieopslag en grensoverschrijdende energie-uitwisseling. Het project moet inzicht geven in de mogelijkheden om lokaal opgewekte duurzame energie beter te benutten, vraag en aanbod van energie beter op elkaar af te stemmen en daarmee de druk op het elektriciteitsnet te verlagen. Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre dergelijke oplossingen kunnen bijdragen aan een betaalbaar, betrouwbaar en toekomstbestendig energiesysteem voor inwoners. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de kansen en effecten aan zowel de Nederlandse als de Duitse zijde van de grens. Omdat het project zich nog in de onderzoeks- en ontwikkelfase bevindt, kunnen op dit moment nog geen concrete uitspraken worden gedaan over de omvang van deze effecten. De pilot moet juist inzicht bieden in de technische, juridische en organisatorische haalbaarheid van dergelijke oplossingen.
Vraag 6d. - Aanvullende verduidelijkingsvraag
_Betreft ‘Buurtbatterij Bleijerheide’ uit de eerdere Regio Deal-voortgangsmelding hetzelfde project als_ _‘Buurtbatterij op Duits energienet’ (kostenplaats 9740183) in de Begroting 2027? Zo ja, hoe_ _verhouden de genoemde subsidiebronnen, samenwerkingspartners en mijlpalen zich tot elkaar? Zo_ _nee, welke afzonderlijke projecten lopen er en hoe worden deze administratief en bestuurlijk_ _onderscheiden_ Ja, het gaat hierbij om hetzelfde project. Het verschil is enkel dat de uitvoeringsperiode verlengd is van 31-12-2026 naar 31-12-2027.
_7. WMO_ Pag.83. Exploitatie / 6.711 huishoudelijke hulp ( WMO). 2027: € 9.316.000,2029: € 5.461.000, _Vraag: Het voornemen van het rijk is om in 2029, hulp bij huishouden uit de WMO te halen. Hoe gaat_ _de gemeente toekomstig om met dit grote verschil binnen deze kostenpost?_
Omdat nog veel onzeker is over de voorgenomen rijksmaatregel om Hulp bij Huishouden uit de Wmo te halen, is ervoor gekozen de financiële effecten vanaf 2029 voorlopig budgettair neutraal te verwerken in de begroting. Dat wil zeggen dat de geraamde daling van de uitgaven gelijk is aan de verwachte korting op het gemeentefonds.
Per saldo leidt deze verwerking daarom niet tot een financieel voordeel voor de gemeente. Zodra het Rijk meer duidelijkheid biedt over de inhoud, invoering en financiële gevolgen van de maatregel, zal worden beoordeeld welke gevolgen dit heeft voor de uitvoering van Hulp bij Huishouden en zal de raad hierover worden geïnformeerd.
Zie ook het antwoord op vraag 6.7 van PRO Kerkrade.
_8._ _Uitwisseling van ambtenaren tussen Kerkrade en Herzogenrath_ In de begroting wordt gesproken over het intensiveren van de uitwisseling van ambtenaren tussen de gemeenten Kerkrade en Herzogenrath.
_Vraag: Hoeveel ambtelijke uitwisselingen hebben in 2026 daadwerkelijk plaatsgevonden? Om welke_ _functies of afdelingen ging het en wat waren de concrete resultaten van deze uitwisselingen?_ In 2026 hebben 3 ambtelijke uitwisselingen tussen de gemeenten Kerkrade en Herzogenrath daadwerkelijk plaatsgevonden. Vanuit Herzogenrath hebben twee medewerkers in opleiding (Auszubildende) ieder drie dagen meegelopen bij de afdelingen P&O en Handhaving van de gemeente Kerkrade. Daarnaast heeft een medewerker van de afdeling P&O van Kerkrade drie dagen meegelopen bij het Haupt- und Personalamt van Herzogenrath. De uitwisselingen hebben bijgedragen aan een beter inzicht in elkaars werkwijzen, beleidsaanpak en organisatorische structuren. De deelnemende medewerkers hebben kennis en inspiratie opgedaan die zij kunnen meenemen in de vormgeving en uitvoering van hun eigen werkzaamheden en beleid. Een belangrijk bijkomend resultaat is dat de onderlinge contacten tussen medewerkers zijn versterkt. De deelnemers weten elkaar inmiddels rechtstreeks te vinden voor het uitwisselen van kennis en ervaringen en kunnen gemakkelijker een beroep op elkaar doen bij vragen of behoefte aan informatie en ondersteuning. Daarnaast is uit deze uitwisseling het voorstel gekomen periodieke overlegmomenten te organiseren tussen de betrokkenen afdelingen.
_9._ _Spreekvaardigheid_ In de Begroting 2027 staat dat de gemeente Kerkrade de cursus spreekvaardigheid Duits voor haar medewerkers voortzet, om de grensoverschrijdende samenwerking met Herzogenrath te versterken.
Vraag: Wordt er vanuit de gemeente Herzogenrath een vergelijkbaar initiatief georganiseerd, waarbij Duitse ambtenaren de mogelijkheid krijgen om een cursus Nederlands te volgen (Of van Ons Kerkrade mag dit ook een cursus Limburgs zijn)? En mocht dat nog niet het geval zijn, is het college bereid dit binnen Eurode bespreekbaar te maken? De Stadt Herzogenrath organiseert momenteel geen vergelijkbaar initiatief voor het leren van de Nederlandse taal of Limburgs dialect. Het college is bereid dit onderwerp binnen het Openbaar Lichaam Eurode bespreekbaar te maken en zal het daarom als bespreekpunt agenderen voor het Dagelijks Bestuur van Eurode. Hierbij kan worden verkend of er, rekening houdend met de beschikbare financiële middelen, mogelijkheden zijn om ook in Herzogenrath een soortgelijk initiatief aan te bieden.
_10._ _Robotisering en vermindering van de werkdruk_
De begroting vermeldt dat de gemeente steeds meer inzet op robotisering en automatisering binnen de bedrijfsvoering.
_Vraag: Kan men hier enkele concrete voorbeelden van geven van processen waarbij robotisering_ _inmiddels is toegepast of in 2027 zal worden ingezet?_ Wij werken aan verschillende toepassingen van procesautomatisering en AI om terugkerende administratieve werkzaamheden te verminderen. Concrete voorbeelden zijn:
- Factuurverwerking: het automatiseren van het doorzetten van per e-mail ontvangen facturen naar het financiële systeem.
- Documentregistratie: de voorbereiding van een AI-assistent binnen het documentmanagementsysteem die automatisch metadata uit documenten haalt.
- Informatie zoeken: het voorbereiden van een toepassing waarmee medewerkers vragen in gewone taal kunnen stellen en antwoorden krijgen op basis van de inhoud en context van documenten.
- Gespreksverslaglegging: het verkennen van het transcriberen van gesprekken naar conceptgespreksverslagen en actielijsten.
- Digitale informatieverstrekking: de voorbereiding van een AI-chatbot op de gemeentelijke website, waarmee inwoners en bedrijven ook buiten openingstijden vragen kunnen stellen. Daarnaast loopt binnen Kerkrade een pilot met SafeGPT. De genoemde toepassingen bevinden zich in verschillende fasen van voorbereiding en beproeving. Waar de centrale beoordeling nog niet is afgerond, moet deze plaatsvinden voordat over inzet wordt besloten. Onze aanpak begint bij het werkproces: welke stappen zijn nodig en welke handelingen kunnen eenvoudiger of vervallen? Digitalisering is daarbij een middel. Soms kan de werkdruk ook worden verminderd door betere werkafspraken of het wegnemen van dubbele handelingen, zonder nieuwe technologie. De verwachte opbrengsten zijn minder administratief werk, kortere doorlooptijden en meer ruimte voor inhoudelijke werkzaamheden en persoonlijk contact met inwoners. De daadwerkelijke tijdwinst moet per toepassing worden vastgesteld.
_11._ _Grensoverschrijdende samenwerking en de rol van Eurode_
Op pagina 38 van de begroting staat dat Stadsregio Parkstad met Aken in gesprek is over de uitrol van het elektrische deelfietsensysteem.
_Vraag: Is het samenwerkingsverband Eurode, waarin Kerkrade en Herzogenrath samenwerken, bij_ _deze gesprekken betrokken? Zo nee, waarom niet? En ziet het college mogelijkheden om Eurode_ _nadrukkelijker te betrekken bij dergelijke grensoverschrijdende mobiliteitsprojecten?_ Het Openbaar Lichaam Eurode vervult in dit project een verbindende rol. Eurode is in dit geval vertegenwoordigd via de ambtelijke samenwerkingsstructuren van beide gemeenten. Omdat alle gemeenten van zowel de Stadsregio Parkstad als de Städteregion Aachen geïnteresseerd zijn in de uitrol van het Nextbike systeem is ervoor gekozen om de stadsregio’s de kartrekkende rol te laten vervullen. De ambtenaren van beide gemeenten zijn nauw betrokken bij de betreffende stadsregio’s. Het college ziet mogelijkheden om de Euroderaad periodiek te informeren over de voortgang van dit project, zodat ook binnen het samenwerkingsverband Eurode de ontwikkelingen gevolgd kunnen worden.
_12._ _Fietsverbinding Kerkrade - Herzogenrath_
In de Begroting 2027 wordt aangegeven dat de realisatie van een fietsverbinding tussen Kerkrade en Herzogenrath ook het komende jaar een prioriteit blijft.
_Vraag: Is de Euroderaad betrokken bij de plannen en besluitvorming rondom deze_ _grensoverschrijdende fietsverbinding? Zo nee, is men voornemens de Euroderaad hier in de toekomst_ _actief bij te betrekken, en op welke wijze zal dit gebeuren?_ Na ondertekening van de Letter of Intent is de Euroderaad tijdens zijn vergadering van 12 december 2024 geïnformeerd over de stand van zaken, de mogelijke tracés en het verdere proces rondom de grensoverschrijdende fietsverbinding. We werken nauw samen met de gemeente Herzogenrath en de stadsregio’s Parkstad en Aken. Zodra de route een definitieve vorm krijgt én er vanuit alle partijen dekking is gevonden zal de Euroderaad opnieuw worden betrokken. We bekijken de mogelijkheden om tussentijds een update te geven aan de Euroderaad wanneer daar aanleiding toe is. De wijze waarop zal in samenspraak met eerdergenoemde partijen.
_13._ _Stijgende ICT-licentiekosten en mogelijke besparingen_
Uit de Begroting 2027 blijkt dat de ICT-licentiekosten de komende jaren verder stijgen. Dit hangt onder meer samen met de groei van het aantal medewerkers en het toenemende gebruik van digitale toepassingen.
_Verwacht het college dat de verdere implementatie van kunstmatige intelligentie (AI) en_ _automatisering de komende jaren zal leiden tot kostenbesparingen binnen de gemeentelijke_ _organisatie, bijvoorbeeld door een verlaging van de loonsom of een vermindering van het aantal_ _benodigde ambtelijke fte’s? Zo ja, zijn deze verwachte besparingen al meegenomen in de_ _meerjarenbegroting van deze posten?_ Wij verwachten dat procesverbetering, automatisering en AI kunnen bijdragen aan een hogere productiviteit en een betere beheersing van de werkdruk. Binnen Kerkrade loopt een SafeGPT-pilot. Daarnaast worden toepassingen voor onder meer documentregistratie, informatie zoeken en gespreksverslaglegging voorbereid of onderzocht. Met de Open Universiteit werken wij binnen het traject Agentic Shift aan de relatie tussen AI en strategische personeelsplanning. Daarbij onderzoeken wij welke werkzaamheden veranderen, welke vaardigheden nodig zijn en wat dit betekent voor de toekomstige personeelsbehoefte. Daarnaast versterken wij de basis van de informatievoorziening door strakkere sturing op leveranciersprestaties en SLA’s, samenwerking met andere gemeenten en overheidspartijen en verdere ontwikkeling van de informatiearchitectuur. Daarbij sluiten wij aan op de Nederlandse Digitaliseringsstrategie en de principes van Common Ground. Hiermee beogen wij meer kwaliteit, samenhang en waarde uit de beschikbare middelen te halen. Deze verbeteringen leiden niet automatisch tot een lagere loonsom of minder fte’s. Vrijgespeelde capaciteit kan ook worden ingezet om extra werkzaamheden op te vangen, de dienstverlening te verbeteren of toekomstige uitbreiding te beperken. De invoering van AI vraagt bovendien eerst investeringen in technologie, inrichting, opleiding, toetsing en beheer. In de begroting zijn geen afzonderlijk herkenbare, gekwantificeerde besparingen op loonsom of formatie toegelicht die specifiek aan AI zijn toegerekend.
_14._ _Werkruimtes en digitale dienstverlening in gemeenschapshuizen_
Op informatiebijeenkomsten voor gemeenschapshuizen heeft Ons Kerkrade toentertijd het voorstel gedaan om in gemeenschapshuizen zogenoemde _werkruimtes_ te realiseren. Het doel hiervan is om een breder publiek naar de gemeenschapshuizen te trekken waardoor een soort kruisbestuiving mogelijk is. Mensen die gebruik maken van zulke werkruimtes zouden hun vakkennis kunnen gebruiken om andere bezoekers te helpen met vragen die zij mogelijk hebben (denk aan vragen over belastingen, correspondentie met de overheid etc). Dit voorstel is toentertijd positief ontvangen vandaar onze vervolgvraag:
_Is dit initiatief inmiddels verder onderzocht en uitgewerkt? Zo ja, wat zijn de concrete stappen die in_ _deze zijn gezet? Zo nee, wat is de reden dat hieraan nog geen verdere uitvoering is gegeven_ _?_ In de periode juli 2025 tot en met december 2026 is een kwartiermaker aangesteld met de opdracht om de wensen, behoeften en aandachtspunten van de betrokken gemeenschapshuizen en andere belanghebbenden in kaart te brengen. Op het gebied van de door Ons Kerkrade voorgestelde werkruimtes zijn de concrete uitvoeringsstappen nog beperkt. Echter betekent dit niet, dat er in de gemeenschapshuizen geen stappen vooruit zijn gezet. Te denken valt onder andere aan de ontwikkelingen met betrekking tot het wijkgericht werken, waarbij professionals van de gemeente Kerkrade en vrijwilligers en professionals van welzijnsinstelling Impuls in de gemeenschapshuizen aanwezig zijn om vragen van inwoners te beantwoorden.
Op basis van de inventarisatie en bijbehorende analyse van de kwartiermaker wordt een borgingsplan opgesteld. Dit plan moet inzicht geven in de wijze waarop de gemeenschapshuizen ook op langere termijn kunnen blijven functioneren. Daarbij wordt zowel gekeken naar de inhoudelijke invulling, maatschappelijke functie van de gemeenschapshuizen als ook naar burgerparticipatie en de financiële haalbaarheid. Het doel is om te komen tot een concreet en toekomstbestendig plan, waarin duidelijk wordt welke ondersteuning nodig is, hoe de gemeenschapshuizen georganiseerd en gefinancierd kunnen (blijven) worden en welke vervolgstappen nodig zijn om de continuïteit te waarborgen.
SP Kerkrade
Burgerparticipatie, begroting pag. 16–17.
Vraag 1.
Sinds 2026 is geen structureel algemeen budget meer beschikbaar voor participatieactiviteiten; concrete trajecten worden door vak-afdelingen gefinancierd.
1a. Kan het college per vak-afdeling inzicht geven in de begrote middelen voor burgerparticipatie in 2027? Vanaf 2026 is er geen centraal, structureel budget meer beschikbaar voor de financiering van concrete participatietrajecten. De financiële middelen voor participatie worden opgenomen in de reguliere begrotingen van de afzonderlijke vakafdelingen, afhankelijk van de aard, omvang en doelstellingen van de betreffende beleidsopgaven en projecten. Hierdoor is er geen afzonderlijk, gemeentebreed overzicht van de begrote middelen voor burgerparticipatie per vakafdeling beschikbaar. De kosten voor participatie maken onderdeel uit van de bredere project- en beleidsbudgetten van de vakafdelingen. Het resterende centrale budget uit 2026 wordt overgeheveld en ingezet voor het beheer en de doorontwikkeling van gemeentebrede voorzieningen, kennis en ondersteuning op het gebied van burgerparticipatie. In het beschikbare budget voor communicatie en marketing is nog een afzonderlijke post voor burgerparticipatie structureel opgenomen in de begroting ter grootte van 10.000 euro.
1b. Hoe waarborgt het college dat participatie niet afhankelijk wordt van de toevallige budgetruimte van een vak-afdeling? Het uitgangspunt is dat burgerparticipatie een integraal onderdeel vormt van de gemeentelijke beleids- en projectontwikkeling en niet afhankelijk is van de aanwezigheid van een afzonderlijk participatiebudget. Zo is het eigenaarschap en de verantwoordelijkheid voor participatie ook bij de vakafdeling als ook de portefeuillehouders. De financiële verantwoordelijkheid bij de vakafdelingen betekent daarmee niet dat participatie een vrijblijvende keuze wordt. Het is aan de vakafdelingen om participatie als onderdeel van hun beleidsopgaven en projectbudgetten mee te nemen. Het college zal binnen de portefeuilles de budgetten ook bewaken zoals dit voor elk onderdeel van een project- en beleidsbudget gebeurt.
1c. Welke indicatoren gebruikt het college om de invloed van inwoners op besluiten te beoordelen? Bij de beoordeling van participatietrajecten wordt niet uitsluitend gekeken naar het aantal betrokken inwoners of de hoeveelheid opgehaalde reacties. Het gaat nadrukkelijk ook om de mate waarin inwoners daadwerkelijk invloed hebben kunnen uitoefenen op de planvorming en besluitvorming. De centrale ondersteuning vanuit burgerparticipatie blijft beschikbaar om vakafdelingen te adviseren, kennis te delen en te ondersteunen bij de inrichting en uitvoering van participatieprocessen. Ook wordt toegezien op de toepassing van de gemeentelijke uitgangspunten en de kwaliteit van participatietrajecten. Om dit te waarborgen, wordt participatie zo vroeg mogelijk meegenomen bij de voorbereiding van beleid, projecten en plannen. De beschikbare beslisboom ondersteunt vakafdelingen bij het bepalen van de passende vorm en mate van participatie. Daarbij is de ambitie om, binnen de mogelijkheden en passend bij de aard van het vraagstuk, steeds een zo hoog mogelijke participatietrede te bereiken.
Structurele middelen collegeprogramma, begroting pag. 20.
Vraag 2.
Het college stelt voor vanaf 2027 jaarlijks structureel € 350.000 te reserveren voor de doelenagenda van het collegeprogramma, vooral voor proceskosten. Het collegeprogramma is volgens de aanbieding nog in voorbereiding.
2a. Voor welke concrete doelen, activiteiten en kostensoorten is de jaarlijkse € 350.000 bestemd? Wij verwijzen voor de beantwoording naar het antwoord op vraag 0.1 van fractie Pro Kerkrade.
2b. Welke beslissingen blijven expliciet voorbehouden aan de raad en op welke wijze wordt tussentijds verantwoording afgelegd? Wij verwijzen voor de beantwoording naar het antwoord op vraag 0.1 van fractie Pro Kerkrade.
2c. Waarom is structurele reservering noodzakelijk voordat de doelenagenda en prestatie-indicatoren definitief zijn vastgesteld? Wij verwijzen voor de beantwoording naar het antwoord op vraag 0.1 van fractie Pro Kerkrade. De voorbereiding en realisatie van de doelenagenda en het actieprogramma evenals het uitvoeren van een aantal kleinere projecten betreft een continu proces gedurende deze bestuursperiode. Vandaar dat deze middelen dienovereenkomstig geraamd zijn in de voorliggende begroting.
Begrotingssaldo, pag. 9 en 195. Het actuele begrotingssaldo bedraagt in:
- 2027 € 29.000 positief
- 2028 € 4,852 miljoen negatief
- 2029 € 2,003 miljoen negatief
- 2023 € 46.000 positief Het college kiest ervoor de tekorten zichtbaar te laten.
Vraag 3. Het tekort in 2028 en 2029. 3a. Waardoor ontstaat in Kerkrade het grote tekort in 2028 en 2029? Zijn dat uitsluitend de effecten van het “ravijnjaar”? Voor een opbouw van de resultaten in de verschillende jaren verwijzen wij u graag naar de financiële begroting op pagina 193 en verder. Tekorten ontstaan door een combinatie van keuzes en ontwikkelingen. De financiële terugval in inkomsten uit het gemeentefonds (m.n. ravijnjaar en onvoldoende compensaties voor kosten die gemeenten maken) speelt daar wel een heel belangrijke rol in. Kijken wij bijvoorbeeld alleen naar de hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds, is het bedrag dat wij ontvangen in 2028 circa € 4,2 mln lager dan in 2027. En in 2029 nog eens circa € 0,6 mln lager dan in 2028 (peil septembercirculaire 2026).
3b. Welke concrete maatregelen verklaren de verbetering in 2030? Zie ook het antwoord op vraag 3a. Ook hier is het weer een combinatie, maar tegen 2030 is de nieuwe financieringssystematiek ingegroeid en groeit de algemene uitkering aan gemeenten automatisch stabieler mee. Kijken wij bijvoorbeeld alleen naar de hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds, is het bedrag dat wij ontvangen in 2030 weer bijna € 4,3 mln hoger dan in 2029 (peil septembercirculaire 2026).
3c. Welk deel van het herstel is structureel en welk deel berust op incidentele baten, reservebewegingen of onzekere aannames? Voor een uitsplitsing in incidenteel en structureel verwijzen wij graag naar de overzichten op pagina 203/204. Zie in relatie tot het herstel ook het antwoord op vraag 3b.
3d. Welke onderdelen van de tekorten in 2028 en 2029 zijn structureel en welke incidenteel? Graag een cijfermatige uitsplitsing. Voor een uitsplitsing in incidenteel en structureel verwijzen wij graag naar de overzichten op pagina 203/204.
3 [e] . Welke concrete maatregelen en scenario’s heeft het college onderzocht om deze tekorten op te vangen, inclusief de effecten op voorzieningen en lokale lasten? Alle vorig jaar met de raad gedeelde voorstellen studiejaar zijn opnieuw onderzocht rekening houdend met actuele inzichten en ontwikkelingen. Een deel van de voorstellen is gekozen, al dan niet in aangepaste vorm. Daarbij zijn de effecten zoals beschreven in de voorstellen nadrukkelijk in de afwegingen betrokken. Daarnaast zijn nog enkele aanvullende opties of varianten op de studiejaarvoorstellen bezien. Diverse aanvullende opties zijn uiteindelijk verwerkt in deze begroting (bijvoorbeeld actuele beoordeling van de reserves resulterend in vrijval van bedragen, de toerekening van oninbare debiteuren afval en riool), voor diverse andere opties is niet gekozen (bijvoorbeeld voorstellen met betrekking tot de inkomenstoeslag, indicatiestelling hulp bij huishouding en begeleiding/dagbesteding). Verder is al eerder een structurele taakstelling op de loonsom ingeboekt en concreet ingevuld. Daarbij is ook geanticipeerd of efficiënter werken en inzetten op nieuwe ontwikkelingen zoals ai.
3f. Hoe wordt voldaan aan de toepasselijke eisen van structureel en reëel begrotingsevenwicht en wat is hierover afgestemd met de provinciale toezichthouder? Binnen het gemeentelijk toezichtkader van de Provincie Limburg (het landelijke Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader / GTK) moet het actuele begrotingsjaar óf het laatste jaar van de meerjarenraming (uiterlijk het vierde jaar) structureel en reëel sluitend zijn. Concreet betekent dit voor de huidige cyclus dat het begrotingsjaar 2027, óf de meerjarenraming uiterlijk in het jaar 2030, structureel en reëel moet sluiten. Zowel 2027 als 2030 voldoet aan deze eis, zoals u kunt zien op pagina 202-203 van de begroting.
Verhoging belastingen en heffingen, begroting pag. 22–23 en 111–115.
Vraag 4. De begroting voorziet in een aanvullende jaarlijkse indexering van 3% bovenop de eerder vastgestelde 1,5%, behoudens uitzonderingen. De extra OZB-opbrengst bedraagt volgens de toelichting € 390.000 in 2027, oplopend tot € 1.560.000 in 2030.
4a. Wat is de verwachte ontwikkeling van de totale woonlasten in euro’s voor een één- en meerpersoonshuishouden in 2027–2030? Op basis van de huidige aannames en onder gelijkblijvende overige omstandigheden zouden de totale woonlasten zich als volgt ontwikkelen: Eenpersoonshuishouden: 2027: € 1.054, 2028: € 1.101, 2029: € 1.151, 2030: € 1.203. Meerpersoonshuishouden: 2027: € 1.133, 2028: € 1.184, 2029: € 1.237, 2030: € 1.293. Voor de jaren 2028 en verder is gerekend met een 4,5% stijging. Met dien verstande dat naar de toekomst toe voor afval en riool nog andere tariefsaanpassingen aan de orde kunnen zijn in relatie tot de kostendekkendheid.
4b. Welke uitgavenbeperkingen of andere dekkingsmogelijkheden zijn afgewogen voordat deze aanvullende indexering is voorgesteld? Zie het antwoord op vraag 3e.
4c. Wat is het afzonderlijke effect van de tariefverhoging en van areaaluitbreiding op de OZBopbrengst? De fractie VVD heeft min of meer dezelfde vraag gesteld, maar nog iets uitgebreider. Wij verwijzen naar het antwoord op vraag 1 van de VVD.
Parkeerbeleid en opbrengstramingen, begroting pag. 22–23.
Vraag 5. Voor 2027 worden parkeertarieven van € 1,75 (zone 1) en € 1,20 (zone 2) genoemd. Voor parkeergarage Vie wordt € 130.000 opbrengst per jaar geraamd, terwijl bezettingsgegevens voor betaald parkeren ontbreken. 5a. Op welke bezettingsgraad, tarievenmix en aantallen abonnementen is de opbrengstraming van € 130.000 gebaseerd? Er is gerekend met 79 abonnementhouders en een gemiddelde bezettingsgraad van 20%. Hierbij is uiteraard rekening gehouden met het eerste uur gratis en de tijden dat er sowieso gratis geparkeerd kan worden.
5b. Welke gevoeligheidsanalyse is gemaakt voor een lagere bezetting en welk effect heeft de tariefaanpassing op centrumbezoek? Er is geen gevoeligheidsanalyse gemaakt. De verwachting is dat de geringe tariefsverhoging geen invloed heeft op het centrumbezoek.
Personeel, inhuur en overhead, begroting pag. 18, 21 en 23–25.
Vraag 6.
De begroting vermeldt overschrijding van de loonsom in 2025. Voor 2027 is € 29,640 miljoen overhead geraamd; de indicatoren vermelden 11,75 fte per 1.000 inwoners, € 1.345 apparaat kosten per inwoner en 6,60% externe inhuur.
6a. Kan het college de ontwikkeling van formatie, feitelijke bezetting, loonsom en externe inhuur over 2022–2027 in één vergelijkbare tabel verstrekken? 6b. Welke concrete efficiencymaatregelen zijn reeds gerealiseerd en welke aantoonbare besparingen worden van digitalisering en AI verwacht? 6c. Welke oorzaken van de loonsomoverschrijding in 2025 zijn incidenteel en welke werken structureel door? 6a. Hieronder treft u in één tabel aan wat de ontwikkeling is van formatie, feitelijke bezetting, loonsom en externe inhuur over de jaren 2022-2027.
| Col1 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| FTE | 424 | 470 | 490 | 502 | 510 | |
| Loonsom | 33.992.728 | 39.228.878 | 42.993.604 | 46.588.905 | 47.982.300 | 49.108.800 |
| Inhuur | 5.966.696 | 6.695.010 | 6.723.871 | 5.365.354 | 5.055.100 | 3.465.300 |
De stijging in loonsom door de jaren heen wordt veroorzaakt door de uitbreiding van formatie zoals in de tabel weergegeven; gewijzigde functiewaarderingen HR21; cao stijgingen en niet begrote variabele kosten.
Over de jaren 2026 en 2027 kunnen nog geen harde cijfers gegeven worden; die blijken straks bij het opmaken van de jaarrekening 2026 en 2027. Ook kan geen exact cijfer gegeven worden over de begrote formatie in 2027.
6b. We hebben geen gemeentebreed inzicht in alle concrete gerealiseerde efficiencymaatregelen. Met de toepassing van digitalisering en AI wordt overal in de organisatie ervaring opgedaan. Dat moet op een verantwoorde wijze en dat heeft tijd nodig. Momenteel is het nog te vroeg om een concrete verwachting op besparingen uit te spreken.
6c. De overschrijding van het personeelsbudget in 2025 bestaat uit twee componenten: een overschrijding van de reguliere loonsom enerzijds en variabele personeelskosten anderzijds. De overschrijding op de reguliere loonsom werkt structureel door. Dit geldt weer niet voor frictiekosten als gevolg van tijdelijke dubbel formatie vanwege het anticiperen op AOW-uitstroom.
De variabele kosten bestaan voor een belangrijk deel uit vergoedingen voor overwerk en onregelmatige diensten, met name binnen de buitendienst, handhaving/OOV en de bodefunctie. Daarnaast omvatten de variabele kosten onder meer jubileumuitkeringen, uitkeringen bij pensionering, kilometer- en thuiswerkvergoedingen, BHV-/EHBO-vergoedingen en vitaliteitspremies. Deze kosten fluctueren jaarlijks maar hebben een structureel karakter.
Door wijzigingen in wet- en regelgeving en de aanpassing van de lokale verordening voor raads- en commissieleden zijn ook deze variabele kosten toegenomen. Deze kosten hebben eveneens een structureel karakter.
De verplichte aanvulling van de voorziening wethouderspensioenen en de verlofspaarregeling hebben geleid tot extra lasten. De voorziening wethouderspensioenen fluctueert jaarlijks op basis van een aantal factoren (samenstelling rechthebbenden, aanspraken rechthebbenden, rentevoet en actuariële uitgangspunten). De voorziening gaat met ingang van 1 januari 2028 vervallen vanwege de verplichte overgang van Appa naar het ABP. Hiervoor komen andere kosten terug in de begroting (met name betalingen van premiepremies). De voorziening verlofsparen heeft een structureel karakter.
Onderwijshuisvesting en toekomstige investeringen, begroting pag. 20 en 55–62.
Vraag 7.
Het college signaleert een toekomstige opgave in de onderwijshuisvesting en wil in 2030 € 1,1 miljoen reserveren voor toekomstige kapitaallasten.
7a. Is een actueel meerjarig investerings- en onderhoudsbeeld beschikbaar van alle schoolgebouwen, inclusief prioriteiten en kostenramingen? De gemeente is op grond van de wettelijke taakstelling verantwoordelijk voor de bekostiging van voorzieningen in de onderwijshuisvesting, waaronder nieuwbouw en uitbreiding. De verantwoordelijkheid voor het reguliere onderhoud en de exploitatie van schoolgebouwen ligt sinds 2015 volledig bij de schoolbesturen.
Op dit moment lopen verschillende onderzoeken naar de toekomstige opgaven binnen de onderwijshuisvesting. Daarbij worden onder meer de noodzakelijke maatregelen, mogelijke scenario's en de financiële consequenties per project in beeld gebracht. Een volledig uitgewerkt en actueel meerjarig investeringsbeeld voor alle schoolgebouwen is daarmee nog niet beschikbaar.
Bij de vaststelling van de IHP-update voor Kerkrade-Oost heeft de raad aangegeven voorafgaand aan besluitvorming over afzonderlijke projecten geïnformeerd te willen worden, zodat ook de financiële consequenties en de benodigde gemeentelijke investeringen kunnen worden besproken. Deze werkwijze wordt gevolgd.
7b. Hoe verhoudt de reservering van € 1,1 miljoen zich tot de geraamde totale investeringsbehoefte en wanneer ontvangt de raad concrete voorstellen? Zie het antwoord op vraag 0.2 van fractie Pro Kerkrade. De reservering van € 1,1 miljoen in 2030 is bedoeld om ruimte te creëren voor de toekomstige kapitaallasten die voortvloeien uit investeringen in de onderwijshuisvesting. De omvang van de totale investeringsbehoefte is op dit moment nog niet definitief vastgesteld. Onderdeel van de lopende onderzoeken is daarom ook het in beeld brengen van de financieringsbehoefte en de daaruit voortvloeiende kapitaallasten per project. Naar verwachting wordt in de eerste helft van 2027 een concreet voorstel aan de raad voorgelegd voor het project Onderwijshuisvesting Centrum. Op basis van de uitkomsten van de overige onderzoeken worden ook de vervolgstappen en bijbehorende investeringsvoorstellen aan de raad voorgelegd.
Begroting, pag. 117–120 en 189. Het restrisico van nul bij OBK. Vraag 8. De begroting stelt het restrisico van het Ontwikkelingsbedrijf Kerkrade op nul, terwijl toekomstige projectverliezen en vennootschapsbelasting nog niet volledig kunnen worden ingeschat. 8a. Waarom wordt het restrisico op nul gewaardeerd als deze onzekerheden nog bestaan? Het saldo van de reserve grondexploitatie OBK wordt eind 2030 geschat op ca. € 4,01 mln. Daarbij is rekening gehouden met de toekomstige opbrengsten en verplichtingen die goed zijn in te schatten. De verliezen uit toekomstige herstructureringsprojecten voor 2027 t/m 2030 worden ingeschat op ca. € 2,38 mln. Er resteert dan nog een buffer van ca. € 1,63 mln. voor het opvangen van eventuele risico’s van de lopende grondexploitaties en het betalen van vennootschapsbelasting (de te betalen vennootschapsbelasting wordt geschat op € 250.000). Deze buffer is met de kennis van nu voldoende en daarom wordt het restrisico op € 0 berekend.
8b. Is de berekening gebaseerd op een expliciet worstcasescenario? Ja. Bij het bepalen van kosten wordt rekening gehouden met bepaalde risico’s (worstcase). Opbrengsten worden voorzichtig ingeschat.
8c. Wanneer worden de financiële risico’s per herstructureringsproject concreet gemaakt en aan de raad voorgelegd? De genoemde verliezen betreffen de projecten Kaalheide Bruist en Vincent van Goghplein. Beide projecten zijn in voorbereiding. De grondexploitatie van Vincent van Goghplein zal in de 1e helft van 2027 aan de raad worden voorgelegd. Het project Kaalheide Bruist loopt vertraging op, doordat de stichting Bruis zich recentelijk heeft teruggetrokken. De herontwikkeling zonder de stichting wordt verder verkend en ook hoe de grondexploitatie wordt opgezet. Het is op dit moment niet duidelijk wanneer de grondexploitatie aan de raad wordt voorgelegd.
Reservering van € 2,38 miljoen voor herstructureringsprojecten? Vraag 9. De reserve grondexploitatie wordt eind 2030 geraamd op circa € 4,01 miljoen. Daarvan is ongeveer € 2,38 miljoen bestemd voor verliezen uit herstructureringsprojecten. 9a. Om welke projecten gaat het precies? Het gaat om de projecten Kaalheide Bruist en Vincent van Goghplein.
9b. Waarom zijn de verwachte verliezen nog niet verwerkt in de geraamde ontwikkeling van de reserve? De projecten zijn in voorbereiding, maar nog niet voldoende concreet om de grondexploitaties voor vaststelling aan de raad aan te bieden. De verwachte verliezen zijn een grove inschatting. Als de grondexploitaties gereed zijn, zijn ook de geraamde verliezen en de dekking uit de reserve bekend.
Na vaststelling door de raad worden de geraamde verliezen in het overzicht van het verloop van de reserve verwerkt.
9c. Hoeveel vrije reserve resteert als de geraamde verliezen en de nog onbekende vennootschapsbelasting worden afgetrokken? Het saldo van de reserve wordt eind 2030 geschat op ca. € 4,01 mln. De verliezen uit de herstructureringsprojecten in voorbereiding worden geschat op € 2,38 mln. Er resteert dan nog een buffer van € 1,63 mln. De te betalen vennootschapsbelasting wordt geschat op ca. € 250.000. De ‘vrije reserve’ bedraagt dan € 1,38 mln.
9d. Op welk moment ontvangt de raad per project een actuele grondexploitatie en risicoanalyse? De grondexploitatie van Vincent van Goghplein zal in de 1e helft van 2027 aan de raad worden voorgelegd.
Het project Kaalheide Bruist loopt vertraging op, doordat de stichting Bruis zich recentelijk heeft teruggetrokken. De herontwikkeling zonder de stichting wordt verder verkend en ook hoe de grondexploitatie wordt opgezet. Het is op dit moment niet duidelijk wanneer de grondexploitatie aan de raad wordt voorgelegd.
De besparing door de Parkstadwet, begroting pag. 84 en 120. Vraag 10. De begroting raamt een besparing op bijstandslasten van € 312.000 in 2027, oplopend tot € 578.000 in 2030. Het college vermeldt dat het effect in de praktijk nog onzeker is. 10a. Op welke gegevens en aannames is deze raming gebaseerd? De raming is gebaseerd op de historische instroom in het aangewezen Wbmgp-gebied over 2021-2025. Daarbij is specifiek gekeken naar huishoudens van buiten Parkstad met een bijstandsuitkering die zich in een huurwoning vestigden. Bij het prognosticeren van de besparing vanaf de invoering van de Wbmgp is er rekening mee gehouden dat niet elk geweerd huishouden per definitie wordt vervangen door een huishouden zonder bijstand. Op grond van artikel 6 van de huisvestingsverordening kunnen inwoners met regiobinding uit Parkstad, ongeacht hun inkomenssituatie, namelijk een huisvestingsvergunning krijgen. Ook kunnen geweerde huishoudens zich in theorie in niet-aangewezen delen van Kerkrade vestigen. Daarom is gerekend met een voorzichtig scenario, dat het midden houdt tussen geen effect en het maximaal haalbare effect. Op basis van de gemiddelde bijstandslasten per huishouden levert dit een besparing op van € 312.000 in 2027. Omdat een deel van deze huishoudens anders meerdere jaren bijstand zou hebben ontvangen, werkt de besparing door in de jaren daarna. Op basis van de historische bijstandsduur loopt de besparing daardoor op tot € 578.000 in 2030.
10b. Hoe wordt vastgesteld of de besparing daadwerkelijk optreedt? Er wordt gemonitord welke huishoudens op grond van de Wbmgp daadwerkelijk worden geweerd. Vervolgens wordt per woning gekeken welk type huishouden daarvoor in de plaats komt, binnen de kaders van de wetgeving en AVG. Zo wordt zichtbaar in hoeverre geweerde bijstandshuishoudens worden vervangen door huishoudens zonder bijstand. Medio 2027 wordt de raming op basis van deze ervaringscijfers herijkt.
10c. Welke financiële bijsturing vindt plaats als de geraamde besparing uitblijft? De geraamde besparing is verwerkt als lagere BUIG-lasten. Op basis van de herijking medio 2027 wordt de reeks waar nodig bijgesteld. Deze bijstelling wordt verwerkt in de reguliere P&C-cyclus.
Sociaal domein en financiële aannames, begroting pag. 9, 119–122 en 73–88.
Vraag 11.
De risicoparagraaf gaat onder meer uit van 1,5% jaarlijkse volumedaling bij hulp bij het huishouden, een voorlopige indexering van 3,59% en lagere BUIG-lasten door de Parkstadwet, waarvoor nog geen praktijkervaring bestaat.
11a. Welke historische gegevens onderbouwen de veronderstelde jaarlijkse daling van 1,5% in de huishoudelijke hulp? De aanname van een jaarlijkse volumedaling van 1,5% is gebaseerd op de gerealiseerde ontwikkeling van de gedeclareerde volumes Hulp bij Huishouden. Uit de gemeentelijke registraties blijkt dat het volume in 2025 lager ligt dan in 2024. Deze daling sluit aan bij de effecten die worden beoogd met de sinds 2023 ingezette werkwijze en vormt de basis voor de meerjarige prognose.
11b. Wat is het begrotingseffect wanneer de BUIG-besparing door de Parkstadwet niet of slechts voor de helft wordt gerealiseerd? De besparing door de Parkstadwet is verwerkt als lagere BUIG-lasten. Als de besparing niet of slechts gedeeltelijk wordt gerealiseerd, dan vallen de BUIG-lasten hoger uit dan begroot. Als de besparing volledig uitblijft, dan gaat het om € 312.000 in 2027, oplopend tot € 578.000 in 2030. Als de besparing voor de helft wordt gerealiseerd, dan gaat het om € 156.000 in 2027, oplopend tot € 289.000 in 2030. Medio 2027 wordt de raming op basis van ervaringscijfers herijkt. Eventuele bijstellingen worden verwerkt in de reguliere P&C-cyclus.
11c. Welke financiële scenario’s zijn uitgewerkt voor hogere kosten van Wmo en jeugdhulp en hoe worden noodzakelijke voorzieningen geborgd? Binnen de Wmo wordt ingezet op een transformatie van het zorglandschap. Met name op het vlak van Hulp bij Huishouden en Begeleiding & Dagactiviteit worden maatregelen ontwikkeld die bijdragen aan passende ondersteuning en beheersing van de kosten.
De begroting is gebaseerd op de meest actuele inzichten ten aanzien van volume- en kostenontwikkeling. Via periodieke monitoring van uitgaven, volumes en resultaten wordt beoordeeld of bijsturing noodzakelijk is. Daarbij blijft uitgangspunt dat inwoners die op grond van de Wmo recht hebben op ondersteuning deze ondersteuning blijven ontvangen.
Eventuele hogere kosten jeugdhulp zijn afhankelijk van prijsafspraken en daadwerkelijke inzet. Zolang er geen uitsluitsel is over nieuwe tarieven jeugdhulp kan de impact ook nog niet berekend worden. Eventuele meerkosten worden zoveel mogelijk binnen jeugd opgevangen door het voorkomen van zorg en zorgzwaarte door vroeghulp en het inzetten van de best passende hulp.
Risico’s bij jeugdhulp en Wmo. Vraag 12. De begroting houdt rekening met een restrisico van circa € 1,2 miljoen voor het sociaal domein. 12a. Welke concrete risico’s zijn hierin opgenomen? Het is geen optelsom van concrete risico’s. Zoals gemeld is het bedrag van € 1,2 miljoen een inschatting gebaseerd op de gegevens en ontwikkelingen van de afgelopen jaren in samenhang met de gestegen uitgaven, en rekening houdend met de specifiek beschikbare buffer voor schommelingen in verband met open-einde regelingen (€ 1,5 mln). Daarmee is eigenlijk in totaliteit € 2,7 miljoen beschikbaar.
12b. In hoeverre is rekening gehouden met stijgende zorgkosten, volumeontwikkelingen en veranderingen in de rijksbijdragen? Hier is in de budgetten al zoveel mogelijk rekening mee gehouden op basis van huidige inzichten. Daarboven is dus incidenteel de 1,2 miljoen en de 1,5 mln (zie antwoord op vraag 12a) beschikbaar om tegenvallers op te vangen. De ontwikkelingen worden nauw gevolgd en zo nodig worden volgend jaar wederom de budgetten meerjarig bijgesteld op basis van de dan meest actuele inzichten.
12c. Hoe worden financiële beheersing en de toegankelijkheid van ondersteuning voor inwoners tegelijkertijd bewaakt? De begroting en daaraan gelieerde risico’s zijn gebaseerd op de meest actuele inzichten ten aanzien van volume- en kostenontwikkeling. Via periodieke monitoring van uitgaven, volumes en resultaten wordt beoordeeld of bijsturing noodzakelijk is. Daarbij blijft uitgangspunt dat inwoners die op grond van de Wmo recht hebben op ondersteuning deze ondersteuning blijven ontvangen.
Voor jeugd is enkel rekening gehouden met indexeringen. De begroting voor komende jaren is gebaseerd op de realisatie van afgelopen jaren. Eventuele meerkosten worden zoveel mogelijk binnen jeugd opgevangen door het voorkomen van zorg en zorgzwaarte door vroeghulp en het inzetten van de best passende hulp. Gedurende het jaar wordt periodiek gekeken naar de voortgang in aantallen toewijzingen per product en de bijbehorende kosten. Eventuele afwijkingen worden daarmee vroegtijdig gesignaleerd, waarbij toegankelijkheid en ondersteuning leidend blijft en de kosten daar een afgeleide van zijn.
Begroting, pag. 83–85 en 120. Productenbegroting, pag. 33–34. Lagere kosten voor huishoudelijke hulp vanaf 2029. Vraag 13. De geraamde lasten voor huishoudelijke hulp dalen van 9.501 in 2028 naar 5.461 in 2029 (bedragen × € 1.000). De begroting verwijst naar een voorgenomen landelijke wijziging, waarvan de uitwerking nog onzeker is. 13a. Hoe is deze daling berekend? Vanwege de onzekerheid over het rijksvoornemen om Hulp bij Huishouden uit de Wmo te halen, is ervoor gekozen de financiële effecten vanaf 2029 budgettair neutraal te verwerken. De geraamde lastendaling is daarom gelijkgesteld aan de verwachte korting op het gemeentefonds. Hierdoor dalen zowel de geraamde lasten als de beschikbare middelen met hetzelfde bedrag.
13b. Welke aannames zijn gemaakt over de rijksbijdrage en eventuele vervangende ondersteuning? Voor de korting op het gemeentefonds is geen aanname gehanteerd; deze is gebaseerd op de op dit moment beschikbare landelijke informatie. Voor de vormgeving van eventuele vervangende ondersteuning zijn nog geen definitieve aannames opgenomen, omdat de uitwerking van de rijksmaatregel nog onvoldoende duidelijk is.
Daarom is ervoor gekozen het financiële effect budgettair neutraal te verwerken. Hierdoor blijft vanaf 2029 begrotingsruimte beschikbaar om inwoners die niet zelfstandig in Hulp bij Huishouden kunnen voorzien, waar nodig te blijven ondersteunen.
De aanvullende verhoging van 3%. Vraag 14. De begroting rekent vanaf 2027 met een aanvullende verhoging van 3%, boven op een eerder besloten verhoging van 1,5%. 14a. Op welke belastingen en leges wordt deze aanvullende verhoging toegepast? Op alle heffingen en leges, met uitzondering van die leges waarvoor maximumtarieven gelden. Specifiek voor parkeren en toeristenbelasting worden andere verhogingen voorgesteld.
14b. Hoeveel extra inkomsten levert dit per jaar op? Dit levert de volgende extra inkomsten op: 2027: € 445.000, 2028: € 890.000, 2029: € 1.335.000, 2030: € 1.780.000.
14c. Wat is de totale cumulatieve lastenstijging voor inwoners tussen 2026 en 2030? Zie het antwoord op uw vraag 4a.
14d. Hoe verhouden de extra inkomsten zich tot de tekorten in de meerjarenraming? De extra inkomsten dempen de tekorten. Zonder de extra inkomsten nemen de tekorten in omvang toe.
Reserves, schulden en financiële weerbaarheid. Pag. 116-123 en 220. Vraag 15. De weerstandsratio bedraagt volgens de begroting 2,1 in 2027. De netto schuldquote stijgt van 65,0% (rekening 2025) naar 82,9% (begroting 2027), terwijl de solvabiliteit daalt van 26,0% naar 21,3%. De gekwantificeerde risico’s bedragen € 9 miljoen. 15a. Hoe ontwikkelen de netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen zich tot en met 2030? Hiertoe hebben wij het overzicht op pagina 123 uitgebreid met de jaarschijven 2028-2030. Zie de aangepaste versie van de begroting. 15b. Wat zeggen deze schuldquotes over de financiële positie van Kerkrade? De score van de gemeente Kerkrade valt in de categorie ‘minst risicovol’. 15c. Hoe ontwikkelt de solvabiliteit zich in verhouding tot de schulden tot en met 2030? Deze blijft op basis van de begroting 2027 rond het huidige niveau en in de categorie ‘neutraal’. 15d. Wat betekenen de financiële kengetallen gezamenlijk voor het risicoprofiel van de gemeente? Het (gewogen) rapportcijfer voor de financiële kengetallen conform de methodiek van BDO is een 7,5. Verder verwijzen wij u ook graag naar de presentatie van BDO tijdens de openbare informatieavond op 27 oktober jl. De conclusie was dat de financiële positie relatief goed was, maar de speelruimte beperkt. 15 [e] . Welke ruimte blijft binnen de beschikbare weerstandscapaciteit als de risico’s gelijktijdig optreden met de tekorten in 2028–2029? In het scenario dat álles tegelijk optreedt én de tekorten niet worden opgelost of verkleind zal de weerstandscapaciteit dalen met de omvang van de tekorten in beide jaren, oftewel bijna 6,9 miljoen. De weerstandsratio zakt dan naar 1,3 (voldoende). Aan de andere kant, als deze risico’s zich al hebben voorgedaan, is het waarschijnlijk dat sommige risico-inschattingen voor de toekomst neerwaarts kunnen worden aangepast. Een wat hogere ratio dan 1,3 is daarom meer realistisch.
15f. Kan het college de ontwikkeling van de schuldpositie, rentelasten en solvabiliteit tot en met 2030 toelichten, inclusief een scenario met hogere rente? Hiervoor verwijzen wij graag naar het overzicht uit paragraaf 4b Gemeentefinanciering en het overzicht op pagina 123. Een willekeurig scenario met een willekeurig hogere rente zegt niets. Er is een licht stijgende trend, maar de rentebewegingen zijn grillig en de rente verandert elke dag. Uit het overzicht blijken de nieuwe leningen. Momenteel (4 nov) doet de 25-jaars fixe lening ongeveer 4,1%, vorige maand lag die rond de 4,3%. Wij houden meerjarig rekening met 4,25%. Volledigheidshalve merken wij op dat wij nog steeds handelen ruim binnen de kasgeldlimiet en de renterisiconorm (pag.138/139). Dit zijn landelijk vastgestelde normen die een kader geven voor een evenwichtige opbouw van de leningenportefeuille.
15g. Hoe is het restrisico van € 1,6 miljoen voor Parkstad Limburg Stadion/Roda JC bepaald en welke beheersmaatregelen bestaan? De uitgangspunten zijn beschreven in de risicoparagraaf en niet veranderd sinds de vorige keer dat deze vraag werd gesteld, de getallen uiteraard wel.
Als basis worden gebruikt de jaarcijfers Stadion 2025 en de verwachte uitgaven Stadion 2026, minus de vennootschapsbelasting (omdat Stadion als dit risico optreedt dan voorlopig ook geen fiscale winst zal maken), als volgt:
| Uitgaven | Rekening 2025 | Raming 2026 | Inkomsten | Rekening 2025 | Raming 2026 |
|---|---|---|---|---|---|
| Rente lening gemeente* | 18 | 0 | Huuropbrengsten (ex btw) | 250 | 250 |
| Afschrijvingen | 118 | 118 | |||
| Huisvestng Belastngen gemeente en waterschap (eig.deel) 81 resp. 83 min bijdrage gemeente 65 | 16 | 18 | |||
| Verzekering | 50 | 53 | |||
| Vennootschapsbelastng | 31 | 33 | |||
| Diverse overige kosten en opbrengsten (accountant, fiscalist, bankkosten, bankrente, etc) en afronding | 6 | 8 | |||
| Totaal uitgaven ‘boekhouding’ | 239 | 230 | Totaal inkomsten | 250 | 250 |
Over een periode van 4 jaar wordt het risico momenteel als volgt becijferd. Wij verhogen vanaf 2027 alle ramingen van 2026 met 4,5% jaarlijks, waarmee we ook aansluiten op de voorgestelde ozbverhoging. Dan ontstaat het volgende beeld cumulatieve beeld over 4 jaar vanaf 2027, afgerond:
| Omschrijving | € |
|---|---|
| Doorlopende kosten eigenaar | 880 |
| Financieringsrente over gemiste aflossingen schuld gemeente | 64 |
| OZB-gebruikers niet-woningen (gemiste opbrengst voor gemeente) | 277 |
| Stelpost kosten beheer en onderhoud voorheen voor gebruiker, verlaagd niveau ivm geen gebruik | 200 |
| Onvoorzien en afronding | 179 |
| Totaal | 1.600 |
De beheersmaatregel is dat dit risico voortdurend gevolgd wordt en dat bezien wordt of dit risico verder te verkleinen is. Zo werd met de nieuwe ontwikkeling op Kaalheide beoogd dit risico voor de toekomst te verkleinen en minder afhankelijk te zijn van 1 grote huurder. Over de actuele status van die laatste ontwikkeling bent u onlangs geïnformeerd.
Afnemende kwaliteit van wegen, begroting pag. 126. Vraag 16. De gemeente schrijft dat er geen sprake is van achterstallig onderhoud, maar dat het kwaliteitsniveau van de wegen langzaam afneemt. 16a. Op welke objectieve inspectiegegevens baseert het college deze conclusie? De gemeente laat tweejaarlijks een inspectie uitvoeren van het gehele wegennet. De resultaten van deze inspectie worden vergeleken met het vigerende beleid voor de wegen. Dit beleid is wederom gebaseerd op landelijke richtlijnen voor inspectie en onderhoud van wegen. Genoemde conclusie komt voort uit deze methodiek.
16b. Hoeveel wegen voldoen momenteel niet aan het gewenste kwaliteitsniveau? Een weginspectie kijkt naar wegvakken en niet naar wegen. Het kan dus zijn dat een deel van een weg voldoet terwijl een deel van dezelfde weg minder is van kwaliteit. Hierdoor
kan er dus alleen procentueel aangegeven worden welk deel van het wegennet niet voldoet.
We kennen 4 kwaliteitsniveaus binnen het wegbeheer. Niveau A: Zeer goed (staat van nieuw), geen onderhoud noodzakelijk Niveau B: Voldoende, de komende 4-6 jaren geen onderhoud verwacht Niveau C: Matig, binnen 1-3 jaar onderhoud te verwachten Niveau D: Slecht, binnen 1-2 jaar onderhoud noodzakelijk.
Momenteel scoort 7,8% van het wegennet niveau D. Dit Niveau komt veelal voor in wegvakken die betrekking hebben op parkeervoorzieningen.
16c. Hoe ontwikkelt de onderhoudsbehoefte zich tot 2030? Vanuit het onderhoudsbudget worden wegvakken met kwaliteit D dusdanig aangepakt dat deze minimaal weer kwaliteit B bereiken. Indien dit niet meer mogelijk is komt een wegvak in aanmerking voor reconstructie. Uitgaande van de huidige hoeveelheid wegvakken met kwaliteit B, gecombineerd met de ouderdom van het wegennet zal het percentage kwaliteit C toenemen. Op termijn zal hierdoor ook het percentage kwaliteit D toenemen.
Om dit percentage D effectief te blijven onderhouden zal het budget moeten stijgen. Los daarvan zijn er externe factoren die de effectiviteit nadelig beïnvloeden. Denkt u aan gestegen kosten voor bijvoorbeeld brandstof en transport asfalt. Hierdoor kan met een Euro onderhoudsbudget minder bereikt worden dan enkele jaren geleden mogelijk was. Ook als gevolg van deze externe factoren zal het budget moeten stijgen.
16d. Welke extra kosten ontstaan als onderhoud verder moet worden uitgesteld? Het huidige beleid gaat uit van de juiste maatregel in de juiste omvang op het juiste moment. Elk jaar dat een maatregel wordt uitgesteld neemt de omvang van de schade toe. Naarmate een wegvak slechter is zal die toename sneller zijn. Gemiddeld houdt de gemeenterekening met een toename van 10-15% per jaar dat een maatregel wordt uitgesteld. De kosten om de maatregel dan achteraf alsnog uit te voeren zullen dan ook met 10-15% per jaar stijgen.
Begroting, pag. 137–139 en 201, 202, 204 en 220.
Vraag 17. De financieringsbehoefte. De gemeente voorziet voor 2026 voorlopig in de financieringsbehoefte met daggeldleningen en wil de portefeuille in 2027 opnieuw beoordelen. 17a. Hoe groot is de actuele financieringsbehoefte? De actuele financieringsbehoefte ligt rond € 20mln.
17b. Welke rente- en herfinancieringsrisico’s bestaan bij deze strategie? Rentestijging is een risico. Dit wordt gemonitord. Wij voldoen nog steeds in ruime mate aan de normen die daarvoor gelden (kasgeldlimiet, renterisiconorm), zie ook pagina 138/139.
17c. Welke criteria bepalen wanneer wordt overgestapt naar langlopende financiering? De Wet financiering decentrale overheden (Fido) bepaalt dat indien de kasgeldlimiet drie achtereenvolgende kwartelen overschreden is, er gekeken moet worden naar (gedeeltelijke) langlopende financiering.
17d. Wat is het resultaat (ook als getal) als in plaats met daggeldleningen met langlopende leningen was gewerkt? Het echte effect van een dergelijke theoretische berekening is afhankelijk van exacte lening bedragen en ingangsdata, die in het geval van langlopende leningen altijd zullen verschillen van de daggeldfinanciering. Deze berekening is niet te maken. In het algemeen zouden de rentelasten aanzienlijk hoger zijn indien er meer financiering plaats vindt tegen een hoger (langlopend) rentepercentage.
Berekening van de kasgeldlimiet. De Begroting noemt voor 2027 een begrotingstotaal van € 228,411 miljoen, een percentage van 8,5% en een kasgeldlimiet van € 18,888 miljoen. Het genoemde bedrag volgt niet uit de vermelde berekening. 17e. Hoe is de kasgeldlimiet van € 18,888 miljoen berekend? De berekening was deels gebaseerd op een eerdere conceptversie en daarmee niet correct. Inmiddels is de begroting hierop aangepast. De correcte bedragen zijn: begrotingsomvang € 236,556 mln, kasgeldlimiet € 20,107 mln.
17f. Welke kasgeldlimiet gebruikt de gemeente bij de kwartaaltoets? De kasgeldlimiet uit de begroting van het betreffende jaar, zoals voorgeschreven.
Berekening van het structurele begrotingssaldo. Op pagina 201 staat voor 2027 een resultaat van 29, inclusief de reservemutatie van −577. Op pagina 204 wordt opnieuw van 29 uitgegaan en daarna nogmaals −577 verwerkt (bedragen × € 1.000). Daardoor lijken de resultaten niet aan te sluiten. 17g. Waarom wordt de reservemutatie op pagina 204 opnieuw verwerkt? Pagina 201 ziet op de totale lasten en baten per taakveld. Pagina 203/204 geven een ander inzicht (structureel/incidenteel), maar wel gebaseerd op dezelfde getallen.
17h. Wat zijn de juiste structurele begrotingssaldi voor 2027 tot en met 2030? De bedragen op pagina 203/204 zijn correct.
De ontwikkeling van de balans. De geprognosticeerde balans laat sterke veranderingen zien in het langlopende vreemde vermogen en de vlottende passiva tussen 2026 en 2030. 17i. Welke concrete transacties en financieringsbehoeften verklaren deze ontwikkeling? De opgenomen balans was niet correct. Inmiddels is de correcte balans opgenomen. Deze sluit dan ook weer aan bij de toelichtingen in paragraaf 4b waar de financiering wordt toegelicht.
17j. Waarom nemen de vlottende passiva in de raming toe tot circa € 126,8 miljoen in 2030? Zie ook het antwoord op vraag 17i. De vlottende passiva geven nu een stabiel beeld.
17k. Wat zijn de gevolgen voor de liquiditeit en de toekomstige rentelasten? De bij de financieringsbehoefte verwachte rentelasten zijn reeds gebudgetteerd. De verwachte liquiditeit vertoont een stabiel verloop. Pag. 139.
Debiteur / categorie Raming begin 2027 Aandeel Holding Stadion BV € 18,068 mln. 58,11% Stichting Skool (HMB) € 3,038 mln. 9,77% Zonnepanelenproject € 3,213 mln. 10,33% Vordering Enexis € 2,390 mln. 7,69%
Energie- en klimaatfonds € 1,933 mln. 6,22% Startersleningen € 1,968 mln. 6,33% Overige leningen € 0,485 mln. 1,55% Totaal € 31,095 mln. 100%
Vraag 18. 18a. Wij verzoeken om een afzonderlijk overzicht per lening met de oorspronkelijke hoofdsom, actuele boekwaarde, resterende looptijd, jaarlijkse aflossingen, zekerheden en eventuele achterstanden. Een totaalbedrag alleen is onvoldoende om de kredietrisico’s goed te kunnen beoordelen. Het gaat hier om vele honderden leningen, voor een groot deel ook aan burgers. Een samenvattend overzicht is als volgt (het plaatje valt wat klein uit, excuus daarvoor, maar is bij digitaal bekijken eenvoudig te vergroten).
Korte toelichting:
- Lening Attero: hier staat nog de even grote ‘voorziening verkoop aandelen’ tegenover conform het advies aan alle aandeelhouders destijds. Dus geen risico.
- Lening brouwerij Rolduc: hier staan zekerheden tegenover.
- Energie en klimaatfonds: dit betreft momenteel 320 leningen aan burgers, met een restlooptijd van 11-14 jaar. Er is momenteel 1 lening in handen van een deurwaarder gesteld. Meer informatie is nog opgenomen in de raadsstukken destijds.
- Lening Enexis: aflossingsvrij en onbepaalde looptijd, verstrekt door aandeelhouders mede in het kader van het mogelijk maken van de enorme transitie-opgave. Enexis heeft nog steeds een goede kredietrating. Zie verder ook de raadsstukken van destijds.
- Lening Stift: hier staan deels zekerheden tegenover
- Leningen diverse verenigingen: hier staan deels zekerheden tegenover, in het kader van het raadsbesluit huisvesting verenigingen zal bij een aantal verenigingen de restschuld worden kwijtgescholden ten laste van het door de raad beschikbaar gestelde bedrag (financieel nog te verwerken). Een raadsinformatiebrief en informatieverstrekking naar de betreffende verenigingen zal op korte termijn volgen.
- Lening Holding Stadion: Dit dossier is genoegzaam bekend. Gemeente heeft hypotheekrecht als zekerheid en huurbetalingen door Roda gebeuren op basis van een cessie van de mediagelden.
- Startersleningen: Momenteel zijn er 404 startersleningen verstrekt, de eerste in 2008. Looptijd 30 jaar. Begin oktober zijn er 11 leningen met een achterstand. De gemeente loopt geen financieel risico bij de startersregeling, omdat de leningen worden afgesloten met Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Dit betekent dat in geval van verliesdeclaratie bij