Dantumadiel, 16 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Begroting 2027
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave........................................................................................................................................ 2
Voorwoord.............................................................................................................................................. 4
Inleiding................................................................................................................................................... 5
Programma 1: Ynwenner en Bestjoer................................................................................................... 12
Programma 2: Mienskip........................................................................................................................ 18
Programma 3: Soarch en Wolwêzen..................................................................................................... 22
Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje....................................................................................... 28
Programma 5: Wenjen en Omjouwing................................................................................................. 31
Programma 6: Iepenbiere Romte......................................................................................................... 35
Algemiene dekkingsmiddels, Overhead, Heffing VPB en Onvoorzien.................................................. 38
Algemiene dekkingsmiddels............................................................................................................. 38
Overhead........................................................................................................................................... 40
Heffing VPB....................................................................................................................................... 42
Onvoorzien........................................................................................................................................ 43
Paragrafen............................................................................................................................................. 44
Paragraaf lokale heffingen................................................................................................................ 44
Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing...................................................................... 53
Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen........................................................................................... 60
Paragraaf financiering....................................................................................................................... 65
Paragraaf bedrijfsvoering.................................................................................................................. 71
Paragraaf verbonden partijen........................................................................................................... 77
Kader verbonden partijen............................................................................................................. 77
Gemeenschappelijke regelingen................................................................................................... 80
Vennootschappen en coöperaties................................................................................................ 86
Stichtingen en verenigingen......................................................................................................... 89
Paragraaf grondbeleid...................................................................................................................... 92
Paragraaf openbaarheid................................................................................................................... 98
Financiën............................................................................................................................................... 99
Geprognosticeerde balans................................................................................................................ 99
Meerjarenbegroting........................................................................................................................ 100
Bijlagen................................................................................................................................................ 101
Bijlage 1: Lijst van investeringen..................................................................................................... 101
Bijlage 2: Staat van reserves en voorzieningen.............................................................................. 108
Bijlage 3: Algemene reserve........................................................................................................... 112
Bijlage 4: Langlopende leningen..................................................................................................... 114
2 Begroting 2027 Dantumadiel
Bijlage 5: Gewaarborgde geldleningen........................................................................................... 115
Bijlage 6: Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves.............................................. 117
Bijlage 7: Incidentele baten en lasten............................................................................................. 118
Bijlage 8: Overzicht baten en lasten per taakveld.......................................................................... 123
Vaststellingsbesluit............................................................................................................................. 127
3 Begroting 2027 Dantumadiel
Voorwoord Hierbij bieden wij u de begroting 2027 aan. De begroting geeft een ander financieel beeld dan voorgaande jaren en kent voor alle jaarschijven een negatief begrotingssaldo. Dit betekent dat de komende tijd hard gewerkt dient te worden om de tekorten om te buigen en de balans tussen ambities en de financiën te verbeteren.
Het gewijzigde financiële beeld is met name te herleiden naar de zorg, ondersteuning en bestaanszekerheid voor onze inwoners (programma 3). Net als vele gemeenten in Nederland heeft Dantumadiel te maken met sterk stijgende kosten voor de Jeugdzorg. Landelijk en lokaal wordt, onder de Hervormingsagenda Jeugd, gewerkt aan een omvangrijk pakket afspraken met als doel de jeugdzorg te verbeteren en financieel gezond te maken. Naast de kosten voor de jeugdzorg zijn ook de uitgaven voor bestaanszekerheid sterk toegenomen in de afgelopen periode.
De negatieve resultaten verminderen ook het bedrag in de Algemene reserve, onze spaarpot met financiële middelen voor mogelijke tegenvallers in de toekomst. De stand van de reserve daalt onder het door de Raad vastgestelde minimale niveau. Dit betekent dat het College aan de slag gaat met gerichte acties om ook de Algemene reserve te verhogen. Dit hangt sterk samen met het ombuigen van de negatieve resultaten.
Ondanks de financiële uitdagingen biedt deze begroting een goede basis om de voorzieningen voor inwoners op peil te houden en te verbeteren. Er wordt blijvend geïnvesteerd in belangrijke projecten, zoals het MFC Feanwâlden en de renovatie van de Sikkemahal, en in wegen en fietspaden. Verder wordt er ingezet op aanvullend beleid voor urgente woningzoekenden en doorontwikkeling van onze (digitale) informatievoorziening. Op deze manier zorgen we voor voorzieningen die onze inwoners dagelijks kunnen zien en gebruiken.
De financiële gevolgen van Prinsjesdag zijn nog niet verwerkt in deze begroting. Deze staan in de septembercirculaire 2026 die wij ontvangen van de Rijksoverheid. De raad ontvangt hiervoor een afzonderlijk advies over de beleidsmatige en financiële gevolgen van de septembercirculaire 2026. Inmiddels is al wel duidelijk dat het verwachte tekort lager zal zijn dan is opgenomen in de begroting.
Ik wil iedereen bedanken die heeft bijgedragen aan deze begroting.
Het college van Burgemeester en Wethouders,
Rommy Kempenaar Wethouder Financiën
4 Begroting 2027 Dantumadiel
0.1 Uitgangspunten bij de begroting Uitgangspunt voor het opstellen van de Begroting 2027 is de Perspectiefnota 2027-2030. Na vaststelling van de Perspectiefnota op 30 juni 2026 zijn er nog een aantal mutaties geweest welke van invloed zijn op het begrotingssaldo.
De provincie heeft als toezichthouder een wettelijke plicht om gemeentelijke begrotingen te toetsen op structureel en reëel evenwicht. De toetst vindt in eerste instantie plaats op het begrotingsjaar. Indien het begrotingsjaar niet structureel in evenwicht is, moet aangetoond worden dat het structurele evenwicht uiterlijk in de laatste jaarschijf van de meerjarenraming wordt bereikt. Hierbij mag geen sprake zijn van een opschuivend meerjarenperspectief waarbij in de opvolgende begrotingen alleen de laatste jaarschijf sluit. Het is dus belangrijk om het begrotingsjaar structureel in evenwicht te hebben en houden.
Voor het financieel beleid wordt als uitgangspunt genomen dat er ruimte voor nieuw beleid aanwezig is als er een structureel en reëel sluitende begroting is waarbij ook de eerste jaarschijf sluit. Het andere uitgangspunt is dat de algemene reserve van voldoende niveau is.
Algemene financiële uitgangspunten De algemene technische uitgangspunten bij het opstellen van de Begroting 2027 zijn:
- De raming van lasten en baten van bestaand beleid vindt plaats op basis van analyses en niet uitsluitend op basis van inflatie indexering.
- De raming van gemeentelijke bijdragen aan externe instanties vindt plaats op basis van de meest recente begrotingen van deze partijen.
- Voor de meerjarenbegroting wordt geraamd op basis van constante prijzen.
- Structurele lasten worden gedekt door structurele baten en incidentele baten zijn voornamelijk dekkingsmiddel voor incidentele lasten.
- De algemene reserves en de weerstandscapaciteit voldoen aan normen die zijn gebaseerd op een risicoanalyse (op te nemen in de paragraaf risicobeheersing en weerstandsvermogen) en de nota risicomanagement en weerstandsvermogen.
- De financierings- en schuldpositie en het kasstroomsaldo voldoen aan de normen van de Economische Monetaire Unie (EMU) en de Wet HOF.
- Door middel van de in de begroting opgenomen onderhoudsplannen wordt ten alle tijde ruimte gelaten voor onderhoud van kapitaalgoederen volgens de door de raad vastgelegde kwaliteitsniveaus.
- Vrijvallende kapitaallasten van vervangingsinvesteringen met betrekking tot d e bedrijfsvoering blijven beschikbaar voor noodzakelijke vervangingen in de bedrijfsvoering.
5 Begroting 2027 Dantumadiel
Technische begrotingsparameters Bij het opstellen van de begroting wordt uitgegaan van de volgende parameters.
Inflatie, geharmoniseerde consumentenprijsindex (hicp) Centraal Economisch Plan 2026 (CPB) 1,9%
Loonvoet sector overheid Centraal Economisch Plan 2026 (CPB) 4,2%
Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) - april Rente 25 jaar 3,8% 2026
Uitgangspunten tariefbeleid In het hiernavolgende schema zijn de uitgangspunten voor de componenten van het tariefbeleid opgenomen.
Onroerendezaakbelasting (OZB)
De inkomsten OZB stijgen met de inflatie (hicp), waarbij het tarief aangepast wordt voor de waardestijging en -daling van woningen en niet-woningen. Wanneer de procentuele waardestijging van woningen en niet-woningen hoger is dan de infaltie, daalt het OZBtarief. Wanneer de procentuele waardestijging van woningen en niet-woningen lager is dan de inflatie, stijgt het OZB-tarief.
Afvalstoffenheffing 100% kostendekkend, inclusief de component BTW–compensatie.
Rioolrechten 100% kostendekkend, inclusief de component BTW–compensatie.
Aanpassing tarieven afhankelijk van kostenniveau, berekend op basis van het model Leges opgesteld door de Adviesgroep Nederlandse Gemeenten (ANG-model).
Tarieven sportaccommodaties (binnen– en buitensport)
Gelijkblijvende tarieven ten opzichte van 2026.
Uitgangspunten beleidsindicatoren De uniforme set van beleidsindicatoren is voorgeschreven door het BBV. Hierin is aan de gemeenten opgelegd gebruik te maken van een basis set van beleidsindicatoren voor de begroting en de verantwoordingsstukken. Het doel hiervan is om de resultaten van beleidsmatige inspanningen van gemeenten beter inzichtelijk te maken en te kunnen vergelijken met het landelijke gemiddelde.
De set van beleidsindicatoren is ondergebracht bij het betreffende programma binnen de begroting. Een klein aantal beleidsindicatoren welke betrekking hebben op de eigen organisatie worden door de gemeenten zelf ingevuld. Voor de overige beleidsindicatoren dient gebruikt te worden gemaakt [van de websitewww.waarstaatjegemeente.nl. Ook de definities van de diverse beleidsindicatoren](https://www.waarstaatjegemeente.nl/) worden op deze website nader toegelicht. Voor wat betreft de actualiteit van de maatstaven kunnen grote verschillen bestaan. Het jaar waarover wordt gerapporteerd staat bij de betreffende indicator vermeld.
6 Begroting 2027 Dantumadiel
_0.2 Meerjaren begroting_ In de onderstaande tabel ziet u de meerjarige begrotingssaldi zoals deze in de begroting 2027 zijn opgenomen.
_Bedragen x €1.000_
| Omschrijving | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Raming 2028 | Raming 2029 | Raming 2030 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Baten | 84.080 | 83.021 | 80.596 | 76.004 | 76.628 | 77.414 |
| Lasten | -81.491 | -93.070 | -83.484 | -77.728 | -78.498 | -78.147 |
| Saldo baten en lasten | 2.589 | -10.049 | -2.889 | -1.724 | -1.869 | -733 |
| Onttrekkingen | 3.362 | 9.540 | 3.745 | 1.404 | 893 | 893 |
| Stortingen | -2.767 | -1.002 | -1.600 | -878 | -694 | -694 |
| Saldo onttrekkingen en stortingen | 596 | 8.538 | 2.145 | 526 | 200 | 200 |
| Resultaat | 3.184 | -1.512 | -744 | -1.198 | -1.670 | -533 |
0.3 Van perspectiefnota naar begroting Na de vaststelling van de Perspectiefnota 2027 hebben er nog een aantal begrotingswijzigingen plaatsgevonden welke van invloed zijn op het begrotingsresultaat van de gemeente Dantumadiel. In onderstaande tabel zijn deze mutaties weergegeven. Onder de tabel treft u een toelichting aan bij de betreffende wijzigingen.
7 Begroting 2027 Dantumadiel
Mutaties raadsvoorstellen Tussen het moment van vaststellen van de perspectiefnota en de begroting zijn nog een aantal raadsvoorstellen aangenomen. De weergegeven impact op het begrotingsresultaat is overeenkomstig met het betreffende raadsvoorstel.
Mutaties 2e Turap 2026 In de 2e turap 2026 zijn een aantal structurele wijzigingen opgenomen die doorwerken in het financieel perspectief van de begroting 2027. Hieronder een toelichting op de grootste afwijkingen.
Hogere uitgaven Jeugdzorg De uitgaven voor jeugdhulp zijn gestegen. De oorzaak zit in de specifieke uitgaven voor ingezette zware zorg.
8 Begroting 2027 Dantumadiel
Ramen WAZO uitkeringen De uitkering van het UWV als tegemoetkoming voor het doorbetalen van loonkosten tijdens het verlof van werknemers rondom de komst van een kind. Deze bate is structureel van aard, al kan de hoogte variëren afhankelijk van het aantal zwangerschappen.
Ramen uitkering Beschermd Wonen Jaarlijks ontvangt de gemeente een uitkering van de centrumgemeente voor Beschermd wonen. De uitkering is afhankelijk van het resultaat dat wordt gerealiseerd door de centrumgemeente die uitvoering geeft aan Beschermd wonen. In de afgelopen jaren is een gemiddelde uitkering ontvangen van € 338.000. Als gevolg van de nieuwe inkoop verwachten we voor 2027 en verder een lagere inkomst.
Hogere uitgaven bijstandsuitkeringen De bijstandsuitgaven zijn hoger dan geraamd. De stijging is voornamelijk het gevolg van hogere kosten voor Loonkostensubsidie. De hogere kosten worden veroorzaak door een stijging in het aantal inwoners dat de subsidie ontvangt en een stijging in de gemiddelde subsidie per persoon.
Bijstelling OZB 2026 Op basis van de laatste prognoses ontvangt de gemeente in 2026 minder OZB voor niet-woningen dan begroot. Het verschil wordt veroorzaakt doordat er in de begroting geen rekening is gehouden met de heffingsvrijstellingen cf. artikel 220d van de Gemeentewet. Middels deze structurele aanpassing is deze omissie verholpen.
Doorschuiven sloopkosten Teeling De voormalige diervoederfabriek van Teeling Petfood wordt naar verwachting gesloopt in 2028. De bijbehorende kosten worden doorgeschoven.
Doorschuiven Leges inkomsten MFC Feanwâlden De aanvraag van de bouwvergunning van het MFC Feanwâlden staat gepland in 2028. De bijbehorende legesopbrengsten voor de gemeente worden doorgeschoven. Overigens zijn dezelfde leges ook opgenomen in de bouwkosten van het MFC Feanwâlden, het betreft zowel een bate als een last voor de gemeente.
Mutaties begroting 2027 Bijstelling Algemene uitkering Na het publiceren van de meicirculaire door het ministerie van Binnenlandse zaken en en Koninkrijksrelaties (BZK) zijn er fouten geconstateerd in de gepubliceerde circulaire op 29 mei 2026. Een aantal weken na de initiële publicatie heeft BZK een herziening gepubliceerd, de impact van deze herziening is verwerkt middels de begroting 2027.
Bijstellen afvalstoffenheffing Voor de afvalstoffenheffing wordt een kostendekking aangehouden van 100%. Als gevolg van stijgende kosten stijgt ook de afvalstoffenheffing.
Bijstellen leges De legesinkomsten zijn naar boven bijgesteld voor 2027 en verder. Voornaamste oorzaak voor de stijging is de aanpassing van de kosten voor bouwvergunningen in hoofdstuk 2. De kostendekkendheid van de leges stijgt van 71% naar 82%. Doelstelling is om in komende jaren te stijgen naar volledige kostendekkendheid.
9 Begroting 2027 Dantumadiel
Bijstelling rioolheffing Voor de rioolheffing wordt een kostendekking aangehouden van 100%. Als gevolg van stijgende kosten stijgt ook de rioolheffing. Daarnaast is in het Water- en rioleringsprogramma vastgesteld om de tarieven de komende jaren geleidelijk te verhogen om een acute- en omvangrijke stijging in de toekomst te vermijden.
Mutatie voorziening rioolheffing In het vastgestelde Water- en Rioleringsprogramma is opgenomen om de rioolheffing geleidelijk te verhogen. Als gevolg wordt er in komende jaren een kleiner aandeel van de kosten gedekt vanuit de voorziening rioolheffing.
Bijstelling OZB Uitgangspunt voor de OZB is een stijging van de inkomsten gelijk aan de inflatie (hicp).
Bijstelling financieringslasten Als gevolg van lagere resultaten blijft er minder geld in kas en moet er meer worden gefinancierd met lang vreemd vermogen. Het aantrekken van lang vreemd vermogen brengt hogere financieringslasten met zich mee. We zien deze hogere financieringslasten met name terug in de latere begrotingsjaren.
_0.4 Structurele positie_ In de onderstaande tabel ziet u de meerjarige structurele begrotingssaldi zoals deze in de Begroting 2027 zijn opgenomen. Het structurele begrotingssaldo is het begrotingssaldo, zoals getoond onder _0.2 Meerjarige begroting_, minus de incidentele baten en lasten. De structurele begroting dient, conform de gemeentewet, structureel en reëel in evenwicht te zijn. Zoals ook blijkt uit onderstaande tabel is de begroting van de Gemeente Dantumadiel structureel in evenwicht. Dat wil zeggen dat het structurele begrotingsresultaat in alle jaarschijven een positief saldo vertoont.
_Bedragen x €1.000_
| Omschrijving | Begroting 2027 - Structureel | Raming 2028 - Structureel | Raming 2029 - Structureel | Raming 2030 - Structureel |
|---|---|---|---|---|
| Baten | 78.035 | 74.702 | 75.596 | 76.586 |
| Lasten | -77.946 | -76.049 | -77.302 | -77.040 |
| Saldo baten en lasten | 89 | -1.348 | -1.706 | -454 |
| Onttrekkingen | 96 | 96 | 139 | 139 |
| Stortingen | -11 | -11 | -11 | -11 |
| Saldo onttrekkingen en stortingen | 85 | 85 | 128 | 128 |
| Resultaat | 174 | -1.262 | -1.579 | -326 |
0.5 Ontwikkeling Algemene reserve De Algemene reserve is onderdeel van het eigen vermogen van een gemeente. Dit eigen vermogen is het saldo van de bezittingen en de schulden op de gemeentelijke balans. De Algemene reserve is de buffer voor het opvangen van risico’s en tegenvallers. In onderstaande tabel is het verloop van de Algemene reserve weergegeven. Hierbij is de stand van de Algemene reserve per 1 januari 2026 als uitgangssituatie genomen en is rekening gehouden met de geraamde toevoegingen en onttrekkingen. Zodoende ontstaat er een beeld van de ontwikkeling van de Algemene reserve door de jaren. In de bijlagen is een uitsplitsing gemaakt van de vermeerderingen en verminderingen in de Algemene reserve.
10 Begroting 2027 Dantumadiel
De verwachte stand van de Algemene reserve eind 2030 is afgerond € 6 miljoen lager dan de verwachting in de Perspectiefnota. Het verschil is voornamelijk een gevolg van mutaties in de begrotingsresultaten 2026 tot en met 2029 ten opzichte van de Perspectiefnota.
Voor de beoordeling van de financiële positie hanteert de gemeente Dantumadiel het uitgangspunt dat de minimale omvang van de Algemene reserve aan het einde van het begrotingsjaar minimaal de benodigde weerstandcapaciteit moet bevatten conform de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen. Is de stand van de Algemene reserve aan het einde van het begrotingsjaar onvoldoende dan kijken we naar de stand van de Algemene reserve aan het einde van de alle gepresenteerde begrotingsjaren. De stand van de Algemene reserve is zowel eind 2027 als eind 2030 lager dan het vereiste weerstandsvermogen uit de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing leest u meer over de beoordeling van het weerstandsvermogen van de gemeente Dantumadiel.
11 Begroting 2027 Dantumadiel
1.1 Waar gaat programma 1 'Ynwenner en Bestjoer' over? Programmaportefeuillehouder: A. Haga, R. Kempenaar
Dit programma gaat over de gemeente zelf: hoe inwoners en ondernemers onze dienstverlening ervaren, wat voor werkgever wij zijn, hoe veilig onze dorpen zijn, hoe inwoners kunnen meedenken, welke positie wij innemen in de regio, bij het Rijk en in Europa, en hoe gezond onze financiën zijn.
De komende vier jaar stellen we een visie op dienstverlening op, herijken we onze servicenormen en bieden we voor elk veelvoorkomend product een webformulier aan. We investeren in een strategische personeelsplanning en in een leer- en ontwikkelaanbod dat past bij wat moderne dienstverlening vraagt. We werken aan bewustwording over ondermijning, actualiseren het drugsbeleid, geven voorlichting over cybercrime en richten herkenbare noodsteunpunten in. We stellen heldere kaders voor burgerparticipatie vast en een strategie voor onze regionale, nationale en Europese samenwerking. De basis daaronder is een sluitende meerjarenbegroting en een financiële positie die tegenvallers kan opvangen.
1.2 Doelen
101.1 Inwoners en ondernemers krijgen dienstverlening van goede kwaliteit, digitaal waar het kan en aan het loket waar dat nodig is. _Wie iets nodig heeft van de gemeente, moet dat snel en begrijpelijk kunnen regelen. Het fysieke loket in het gemeentehuis blijft_ _open. Digitaal breiden we uit: voor elk veelvoorkomend product komt een webformulier. We voldoen aan de wettelijke eisen voor_ _digitale toegankelijkheid en voor elektronisch verkeer met de overheid._ 101.1.1 We stellen een visie op dienstverlening op en herijken onze servicenormen. 101.1.2 We bieden voor elk veelvoorkomend product een webformulier aan, voldoen aan de actuele eisen van de WMEBV en borgen de wettelijke normen voor digitale toegankelijkheid.
_Dantumadiel blijft een aantrekkelijke werkgever die talent aantrekt, ontwikkelt en behoudt, met voldoende kennis en continuïteit_ _in de organisatie. Medewerkers beschikken over de klantgerichte, communicatieve en digitale vaardigheden die moderne_ _dienstverlening dichtbij inwoners vraagt, nemen verantwoordelijkheid en werken vanuit vertrouwen._ 101.2 Dantumadiel is een aantrekkelijke werkgever met deskundige medewerkers die de kennis en vaardigheden hebben voor
hedendaagse, toegankelijke dienstverlening.
101.2.1 We ontwikkelen een strategische personeelsplanning, borgen vakkennis en sleutelfuncties bij vertrek en bieden een
leer- en ontwikkelaanbod dat aansluit bij wat moderne dienstverlening vraagt.
102.1 Bestuurders, medewerkers, inwoners en ondernemers herkennen signalen van ondermijnende criminaliteit en weten hoe zij daarop kunnen handelen. _Ondermijning gedijt waar niemand het ziet. We vergroten daarom de bestuurlijke, ambtelijke en maatschappelijke weerbaarheid._ _Raads- en collegeleden kennen de risico's, medewerkers herkennen signalen en weten hoe zij die melden, en inwoners en_ _ondernemers weten waar zij verdachte situaties veilig kwijt kunnen. Zo dragen we samen bij aan een veilige en integere leef- en_ _werkomgeving._
102.1.1 We werken jaarlijks aan bewustwording over ondermijning, met een sessie voor raad en college, een training voor medewerkers en de campagne Wat soesto, waarin we jaarlijks een thema uitlichten.
102.1.2 We voeren jaarlijks een integrale bedrijvencontrole uit en zijn zichtbaar en benaderbaar aanwezig in de wijk, zodat we signalen vroegtijdig ophalen.
102.1.3 We actualiseren het drugsbeleid op grond van artikel 13b van de Opiumwet. 102.2 Jongeren glijden niet af naar criminaliteit en groeien niet door naar de georganiseerde criminaliteit. _Jongeren zijn kwetsbaar voor groepsdruk, ronseling en criminele beïnvloeding, online net zo goed als op straat. We versterken hun_ _weerbaarheid, samen met de scholen en het sociaal domein._
102.2.1 We versterken de weerbaarheid van jongeren tegen groepsdruk, ronseling en criminele beïnvloeding, online en op straat, samen met de scholen en het sociaal domein.
102.3 Inwoners, ondernemers en de gemeente maken veilig gebruik van technologie en zijn beter beschermd tegen digitale criminaliteit.
12 Begroting 2027 Dantumadiel
_Digitale criminaliteit raakt iedereen, maar niet iedereen even hard; we besteden bijzondere aandacht aan kwetsbare groepen._ _Daarnaast zorgen we dat onze eigen informatiebeveiliging op orde is en dat we voorbereid zijn op een cybercrisis en op online_ _aangejaagde ordeverstoringen._ 102.3.1 We geven jaarlijks voorlichting over cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit, afwisselend voor ouderen en voor het
mkb, en dragen de landelijke campagne Echt niet vandaag uit met een lokale campagne.
102.3.2 We implementeren het plan voor Business Continuity Management, oefenen jaarlijks met cyberincidenten en trainen het bestuur eens per vier jaar in informatiebeveiliging.
102.4 Dantumadiel is voorbereid en weerbaar bij noodsituaties en crises.
_Bij een crisis telt de eerste periode het zwaarst. We versterken de zelfredzaamheid van inwoners, helpen de samenleving elkaar te_ _ondersteunen en zorgen voor herkenbare noodsteunpunten waar mensen terechtkunnen als de reguliere voorzieningen of de_ _communicatie beperkt beschikbaar zijn. Zo beperken we de gevolgen van een crisis zoveel mogelijk._
102.4.1 We geven voorlichting over crisisvoorbereiding en zelfredzaamheid, over wat inwoners in huis kunnen hebben voor de eerste 72 uur en over NL-Alert en de andere informatiekanalen.
102.4.2 We richten herkenbare noodsteunpunten in: we bepalen geschikte locaties, leggen de basisvoorzieningen en de afspraken over inzet en bereikbaarheid vast, maken ze bekend en testen regelmatig of ze inzetbaar zijn.
103.1 Heldere kaders voor burgerparticipatie _Inwoners weten hoe zij kunnen meedenken over hun leefomgeving en wat er met hun inbreng gebeurt._ 103.1.1 We stellen heldere kaders voor burgerparticipatie vast en brengen de lopende activiteiten en projecten daaronder.
103.2 Dantumadiel heeft een sterke positie in de regio, bij het Rijk en in Europa en benut die voor de opgaven van de gemeente.
_Als kleine gemeente halen we kennis, geld en slagkracht uit samenwerking. We kiezen bewust waar we aan tafel zitten en met_ _welke boodschap. Waar een eigen aanpak beter past bij onze schaal, kiezen we daarvoor._ 103.2.1 We stellen een strategie vast voor onze regionale, nationale en Europese samenwerking, met onze prioritaire
onderwerpen en de keuze waar we wel en niet aan tafel zitten.
103.2.2 We voeren ons aandeel in de Regio Deal Noordoost-Fryslân II uit, nemen deel aan de regionale samenwerking in Noordoost-Fryslân en aan het NPVR Noard-Fryslân, en leggen daarover jaarlijks verantwoording af.
104.1 De gemeente heeft een sluitende meerjarenbegroting en een financiële positie die tegenvallers kan opvangen.
104.1.1 We actualiseren het afschrijvingsbeleid.
104.1.2 We actualiseren de nota risicomanagement en weerstandsvermogen.
13 Begroting 2027 Dantumadiel
1.3 Beleidsdocumenten
Programmaplan Opbouw Dantumadiel 2024
Visie ‘Dantumadiel krijgt het voor elkaar’
Veiligheidsagenda 2024-2027
Regionaal Beleidsplan Veiligheid Noord-Nederland 2024 – 2027 (Politie)
Fries Regionaal crisisplan
Deelplan bevolkingszorg
Deelplan crisiscommunicatie
Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân 2024
Samenwerkingsovereenkomst Zorg en Veiligheidshuis 2019 e.v.
Meerjarenplan Zorg en Veiligheidshuis Fryslân 2024-2028
De Friese Norm 2022
Subsidieregeling initiatieven jaarwisseling Dantumadiel
Nadere regels carbidschieten Dantumadiel
Beleidsregels bestuurlijke handhaving drugscriminaliteit gemeente Dantumadiel
Beleidsregel coffeeshops gemeente Dantumadiel
Beleidsregels Wet aanpak woonoverlast gemeente Dantumadiel 2024
Notitie Ondermijning - Klaar voor de strijd
Raadsakkoord 2022-2026
Coalitieakkoord 2025 - 2026 Nij bestjoer, no foarut!
Sociaal Economisch Masterplan en Agenda Netwerk Noordoost (ANNO)
Financiële beleidsdocumenten (begroting, meerjarenraming, jaarrekening en perspectiefnota)
14 Begroting 2027 Dantumadiel
1.4 Verbonden partijen
Veiligheidsregio Fryslân (VRF), Belangrijke partner bij het realiseren van een veilige woon- en leefomgeving. onderdeel veiligheid
Vereniging van Friese Gemeenten De VFG behartigt de belangen voor alle Friese gemeenten, totaal 18.
Vereniging van Nederlandse De VNG behartigt de belangen voor alle Nederlandse gemeenten. Gemeenten
K80 De K80 zet in op lobby voor kleine gemeenten en kennisdeling.
RIEC Biedt ondersteuning in de strijd tegen ondermijnende criminaliteit.
Biedt persoonsgerichte aanpak van domein-overstijgende en complexe zorgVeiligheidshuis Fryslân en veiligheidsproblemen.
1.5 Uniforme beleidsindicatoren
Formatie Fte per 1.000 inwoners 2026 9,2 n.v.t.
Bezetting Fte per 1.000 inwoners 2026 9,2 n.v.t.
Apparaatskosten Kosten per inwoner 2026 1.128 n.v.t.
Kosten als % van totale loonsom + totale Externe inhuur 2026 4,06 n.v.t. kosten inhuur externen
Verwijzingen Halt Aantal verwijzingen 2026 3 10
Winkeldiefstallen Aantal per 1.000 inwoners 2026 0,4 2,1
Geweldsmisdrijven Aantal per 10.000 inwoners 2026 3,7 10,6
Diefstallen uit Aantal per 10.000 inwoners 2026 2,08 3,14 woning
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners 2026 2,0 4,0
15 Begroting 2027 Dantumadiel
_Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren_
Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat voor het Formatie begrotingsjaar op peildatum 1 januari, uitgedrukt in fte per 1.000 inwoners.
Eigen gegevens
Eigen gegevens
Eigen gegevens
Bezetting
Apparaatskosten
Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is (inclusief boventallige werknemers), dus niet om de toegestane formatieve omvang uit het formatieplan. Het aantal fte wordt uitgedrukt per 1.000 inwoners.
Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken.
Eigen Externe inhuur begroting
Verwijzingen Halt
Het aantal verwijzingen Halt per jaar van jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen. Deze jongeren worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie.
Bureau Halt
Winkeldiefstallen Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. CBS
Geweldsmisdrijven
Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).
CBS
Diefstallen uit Het aantal diefstallen uit woningen per 10.000 inwoners. CBS woning
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven.
CBS
16 Begroting 2027 Dantumadiel
_1.6 Overzicht baten en lasten_ _Bedragen x €1.000_
| Omschrijving | Begroting 2027 |
|---|---|
| Baten | |
| 102 Dienstverlening | 451 |
| 103 Veiligheid | 49 |
| Totaal Baten | 500 |
| Lasten | |
| 101 Bestuur | -1.768 |
| 102 Dienstverlening | -603 |
| 103 Veiligheid | -2.378 |
| Totaal Lasten | -4.749 |
| Saldo baten en lasten | -4.250 |
| Resultaat | -4.250 |
17 Begroting 2027 Dantumadiel
2.1 Waar gaat programma 2 ‘Mienskip’ over? Programmaportefeuillehouder: T. Heeringa
Mienskip gaat over wat mensen samen doen en over de plekken en de taal die dat dragen: het verenigingsleven, de dorpen, de schoolgebouwen, het Frysk en de streektaal, en het onderwijs dichtbij.
De komende vier jaar houden we sport en cultuur toegankelijk voor kinderen die opgroeien in armoede en zetten we in op dorpsontwikkeling op basis van de dorpsbiografieën, met aandacht voor de vrijwilligers die dat mogelijk maken. We maken een scenariokeuze voor het Sportpark Damwâld en verkennen samen met V.I.O.D. Driezum de verlichting op de sportvelden. We bereiden de nieuwbouw van de basisscholen en de Nije Warf in Wâlterswâld voor. En we stellen begin 2027 een taalbeleid vast, zodat het Frysk en de streektaal zichtbaar worden in onze dienstverlening en communicatie en worden doorgegeven via de peuteropvang en het onderwijs.
2.2 Doelen
201.1 Onze dorpen zijn vitaal en het verenigingsleven is sterk. _Het rijke verenigingsleven is een van de grootste krachten van Dantumadiel. Sportverenigingen, muziekverenigingen, culturele_ _organisaties en vele andere vrijwilligersorganisaties zorgen voor ontmoeting, ontwikkeling en verbondenheid. We ondersteunen_ _deze organisaties actief en zorgen ervoor dat deelname laagdrempelig en betaalbaar blijft, in het bijzonder voor onze jeugd. We_ _willen de onmisbare vrijwilligers de ruimte geven en belemmeringen voor hen tot een minimum beperken._ 201.1.1 We willen sport en cultuur toegankelijk houden voor kinderen die opgroeien in armoede. Daarom zetten wij in op een
nieuwe overeenkomst met een partij die de kosten voor sport of cultuur voor deze kinderen vergoedt.
201.1.2 We zetten in op dorpsontwikkeling op basis van de dorpsinitiatieven die voortkomen uit de dorpsbiografieën,
monitoren de inzet van de dorpsbudgetten en onderzoeken wat we kunnen toevoegen om vrijwilligers in hun kracht te zetten.
| Col1 | 201.1.3 We maken een scenariokeuze voor het Sportpark Damwâld. |
|---|---|
| 201.1.4 We verkennen samen met V.I.O.D. Driezum de mogelijkheden voor het verbeteren van de verlichting op de |
sportvelden.
202.1 Onze schoolgebouwen zijn van goede kwaliteit, duurzaam en passend bij het aantal leerlingen. _We pakken nadrukkelijk de regie op de planmatige vernieuwing en verduurzaming van onze schoolgebouwen die aan onderhoud_ _toe zijn. Zo zorgen we lokaal voor kwalitatieve huisvesting waar onze jeugd zich optimaal kan ontwikkelen._ 202.1.1 We onderzoeken de mogelijkheden en treffen de voorbereidingen voor de nieuwbouw van de basisscholen en de Nije
Warf in Wâlterswâld. In de Perspectiefnota van voorjaar 2028 nemen we een voorbereidingskrediet op.
203.1 Wy fuortsterkje de posysje fan it Frysk en de streektaal yn de gemeentlike tsjinstferliening en de publike kommunikaasje as part fan ús identiteit, kultuer en mienskip, troch it gebrûk, de sichtberens en de oerdracht fan de taal te befoarderjen. _It aktyf befoarderjen en stimulearjen fan de Fryske taal en streektaal yn ús mienskip. Neist it Frysk wurdt de streektaal eksplisyt_ _neamd: de BFTK en oare provinsjale kommunikaasje oer taalbelied dogge dat struktureel, en Dantumadiel hat in streektaalgroep_ _mei trije oare gemeenten dêr't it Westereender in serieuze rol yn kriget._ 203.1.1 Wy stelle begjin 2027 it Taalbelied gemeente Dantumadiel fêst en jouwe útfiering oan de dêryn opnommen
aktiviteiten. 203.1.2 Wy fergrutsje it sichtbere gebrûk fan it Frysk en de streektaal yn de gemeentlike tsjinstferliening en de publike
kommunikaasje, mei each foar de útfierberens en it kommunikaasjedoel.
203.1.3 Wy fuortsterkje de rol fan it Frysk yn de pjutte-opfang en it ûnderwiis, ûnder oaren fia de nije feroardering pjutte opfang en VVE en de gearwurking yn de LEA.
203.2 Kinderen in Dantumadiel krijgen goed onderwijs, dichtbij en verbonden met het dorp.
18 Begroting 2027 Dantumadiel
_We hechten grote waarde aan een sterk, hoogwaardig en toegankelijk onderwijsaanbod voor onze jeugd. We willen dat scholen_ _in onze dorpen hun eigen identiteit kunnen behouden en dat het onderwijs nauw verbonden blijft met onze lokale gemeenschap,_ _historie en de Friese taal._ 203.2.1 We werken met de peuteropvang, de scholen en de GGD aan een doorgaande lijn van peuterschool naar
basisonderwijs, aan een groter bereik van VVE en aan ouderbetrokkenheid en professionalisering van medewerkers.
19 Begroting 2027 Dantumadiel
2.3 Beleidsdocumenten
Dorpenbudget (subsidieregeling)
Startnotitie integraal beleid sociaal domein 2025
Notitie integraal beleid sociaal domein (i.o.)
Startnotitie transformatiemiddelen hervormingsagenda jeugd 2025
Plan van aanpak Transformatie / Hervormingsagenda jeugd (i.o.)
Aanvalsplan laaggeletterdheid Dantumadiel (t/m 2025)
2.4 Verbonden partijen
Verzorgt het openbaar onderwijs zoals beschreven in artikel 46 van de Wet op het primair Roobol onderwijs
2.5 Uniforme beleidsindicatoren
Niet-Sporters % 2024 54,5 42,5
_Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren_
Niet-Sporters
Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.
Gezondheidsenquête (CBS, RIVM, GGD'en)
20 Begroting 2027 Dantumadiel
2.6 Overzicht baten en lasten _Bedragen x €1.000_
| Omschrijving | Begroting 2027 |
|---|---|
| Baten | |
| 201 Voorzieningen | 0 |
| 202 Onderwijshuisvesting en -kansenbeleid | 176 |
| 203 Sport | 0 |
| 204 Cultuur | 0 |
| Totaal Baten | 176 |
| Lasten | |
| 201 Voorzieningen | -150 |
| 202 Onderwijshuisvesting en -kansenbeleid | -2.842 |
| 203 Sport | -71 |
| 204 Cultuur | -904 |
| Totaal Lasten | -3.968 |
| Saldo baten en lasten | -3.792 |
| Onttrekkingen | |
| 290 Mutaties reserves programma 2 | 1.150 |
| Totaal Onttrekkingen | 1.150 |
| Saldo onttrekkingen en stortingen | 1.150 |
| Resultaat | -2.642 |
21 Begroting 2027 Dantumadiel
3.1 Waar gaat programma 3 ‘Soarch en Wolwêzen’ over? Programmaportefeuillehouder: R. Kempenaar, K. Wielstra, T. Heeringa
Dit programma gaat over de zorg en ondersteuning waarop inwoners kunnen rekenen, over de bestaanszekerheid die daaronder ligt, en over de bijdrage die wij leveren aan de opvangopgave.
De komende vier jaar zetten we in op korte en lokale routes met de huisarts en lokale partijen, ontwikkelen we Kansrijke Start en de ouderschapsondersteuning verder en zetten we een digitale jongerenwerker in. We stellen een uitvoeringsprogramma Jeugd op waarin we de Hervormingsagenda Jeugd vertalen naar maatregelen, en sturen op data en preventie, zodat de zorg beschikbaar blijft voor wie die nodig heeft. We bieden mantelzorgondersteuning en onderzoeken of het aanbod aansluit bij wat mantelzorgers nodig hebben. We signaleren geldzorgen vroeg, begeleiden inwoners naar werk of een leerwerktraject, en stellen een ontwikkelkader vast voor de opvang van ontheemden in Damwâld en De Westereen.
3.2 Doelen
301.1 Inwoners krijgen zorg en ondersteuning dichtbij, via korte lijnen en eenvoudige aanvragen. _We streven naar een betrouwbaar, laagdrempelig en lokaal georganiseerd zorgstelsel. Onze ambitie is om de toegang tot zorg en_ _ondersteuning aan te bieden via korte lijnen en eenvoudige aanvraagprocedures._ 301.1.1 We zetten in op korte en lokale routes met de huisarts en lokale partijen, onder meer door Welzijn op Recept en het
verkennend gesprek door te ontwikkelen, en sluiten aan bij Friza.
| Col1 | 301.1.2 We ontwikkelen Kansrijke Start en de ouderschapsondersteuning verder. |
|---|---|
| 301.1.3 We zetten een digitale jongerenwerker in. |
301.2 De uitgaven in het sociaal domein zijn beheersbaar en de zorg blijft beschikbaar voor wie die nodig heeft. _In lijn met de Hervormingsagenda Jeugd sturen we op kwaliteit, effectiviteit en passende inzet van hulp. We streven naar een_ _financieel robuust en houdbaar sociaal domein, waarbij middelen effectief en doelmatig worden ingezet._ 301.2.1 We stellen een uitvoeringsprogramma Jeugd op en voeren dat uit, waarin we de Hervormingsagenda Jeugd vertalen
naar maatregelen en sturen op data en preventie om doorstroom naar dure zorg te voorkomen.
301.3 Mantelzorgers voelen zich gewaardeerd en raken niet overbelast. _We geloven sterk in de eigen kracht van de gemeenschap en de zorg voor elkaar. We zetten ons in voor het structureel erkennen,_ _faciliteren en ontlasten van onze mantelzorgers. Zij vormen het onmisbare cement van onze samenleving._ 301.3.1 We bieden mantelzorgondersteuning, met individuele begeleiding, mantelzorginlopen, groepsgesprekken en
themabijeenkomsten. 301.3.2 We onderzoeken in 2027 aan welke activiteiten mantelzorgers behoefte hebben en of het huidige aanbod daarop
aansluit.
302.1 Inwoners hebben bestaanszekerheid en problemen worden vroeg gesignaleerd. _We willen voorkomen dat inwoners in armoede raken en problemen zich opstapelen. Daarom zetten we in op vroegtijdige_ _signalering van problemen, optimaal gebruik van rijksmiddelen en goede algemene voorzieningen. Hiermee willen we bijdragen_ _aan een stabiele basis en toekomstperspectief voor al onze inwoners en gezinnen._ 302.1.1 We bieden het Jeugdfonds gezamenlijk aan via de Voorzieningenwijzer, monitoren de vraag om de doorontwikkeling
naar behoefte te concretiseren en vergroten het bereik.
302.1.2 We zetten in op vroegsignalering, onder meer voor jongeren die achttien worden, samen met buurgemeenten en het
onderwijs, en zetten SchuldHulpMaatje in om het sociale netwerk van inwoners te versterken. 302.1.3 We werken een plan van aanpak uit voor het project Weerbare samenleving en voor een voedselpakket voor
inwoners die minder zelfredzaam zijn. 302.2 Inwoners die kunnen werken, doen mee: in werk, in een leerwerktraject of in de samenleving. _We streven naar een inclusieve samenleving waarin iedereen naar vermogen kan meedoen en niemand langs de zijlijn staat. Ons_ _doel is om inwoners actief, duurzaam en met maatwerk te begeleiden naar passend werk, een leerwerktraject of_ _maatschappelijke participatie._
22 Begroting 2027 Dantumadiel
302.2.1 We zetten in op loopbaanadvisering, jobcoaching, re-integratie en activering, en gebruiken ondersteuningsmomenten
met de Voorzieningenwijzer om naast rechtmatigheid ook de ondersteuningsbehoefte in beeld te brengen.
302.2.2 We versterken de positie van Dokwurk en voeren de intake voor de Participatiewet gezamenlijk uit, met de
inkomensconsulent en de werkcoach gelijktijdig op locatie.
302.2.3 We versterken de basisvaardigheden van bijstandsgerechtigden en geven de aanpak van laaggeletterdheid daarin een
plek. 303.1 Dantumadiel levert een passende bijdrage aan de opvangopgave, afgestemd op de schaal van onze gemeente. _Wij staan voor een realistische en uitvoerbare aanpak, waarbij de belangen van inwoners, leefbaarheid, veiligheid en_ _maatschappelijke draagkracht centraal staan. Mocht het tot een interbestuurlijke opdracht komen in de vorm van een_ _verdeelbesluit, dan zoeken wij actief de samenwerking met het Rijk, de provincie, het COA en andere gemeenten. Binnen de_ _geldende wettelijke kaders blijven wij in gesprek over een passende bijdrage van Dantumadiel aan de opvangopgave. Daarbij_ _zetten wij in op maatwerk, lokale regie en oplossingen die passen bij de schaal en mogelijkheden van onze gemeente._
| Col1 | 303.1.1 We realiseren de amv-locatie in Damwâld. |
|---|---|
| 303.1.2 We nemen actief deel aan interbestuurlijke overlegstructuren in het kader van de spreidingswet en de |
Oekraïneopvang.
303.1.3 We stellen een ontwikkelkader vast voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne in Damwâld en De Westereen.
3.3 Beleidsdocumenten
Gemeentelijk Gezondheidsbeleid 2021-2025
Beleids- en nadere regels; en verordeningen op terrein van Participatiewet, Jeugdzorg, Wmo, Wet inburgering, Schuldhulpverlening worden op dit moment geactualiseerd
Visiedocument gebiedsteam (toegang)
Startnotitie integraal beleid sociaal domein 2025
Notitie integraal beleid sociaal domein (i.o.)
Startnotitie transformatiemiddelen hervormingsagenda jeugd 2025
Plan van aanpak Transformatie / Hervormingsagenda jeugd (i.o.)
Beleids- en nadere regels; en verordeningen op terrein van Participatiewet, Jeugdzorg, Wmo, Wet inburgering, Schuldhulpverlening worden op dit moment geactualiseerd
23 Begroting 2027 Dantumadiel
3.4 Verbonden partijen
Dokwurk Uitvoering Participatiewet.
Veiligheidsregio Fryslân onderdeel GGD Fryslân
Mobiliteitsburo Noordoost Fryslân
Centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân 2018
Gezondheidsdienst van de Friese gemeenten ter bevordering van de gezondheidssituatie en leefstijl van inwoners.
De gemeenten: Achtkarspelen, Dantumadiel, Dongeradeel, Ferwerderadiel, Kollumerland c.a., en Tytstjerksteradiel in de regio Noordoost Fryslân en de provincie Fryslân hebben besloten om samen te werken op het gebied van het regionale doelgroepenvervoer en openbaar vervoer, dit om de leefbaarheid in de regio Noord Oost Fryslân te behouden.
De centrumgemeente is Leeuwarden. Het doel is de beleidsvoorbereiding ten behoeve van de wettelijke taken op terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie en de inkoop ten behoeve van wettelijke taken op het terrein van jeugdzorg en maatschap-pelijke ontwikkeling doelmatig en kwalitatief hoogwaardig te organiseren met de Friese gemeenten.
3.5 Uniforme beleidsindicatoren
Absoluut verzuim Aantal per 1.000 leerlingen 2025 9,9 7,4
Relatief verzuim Aantal per 1.000 leerlingen 2025 19 28
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsv-ers)
% deelnemers aan het VO en MBO 2025 1,4 2,3 onderwijs
Aantal per 1.000 inwoners in de Banen 2025 480,7 858,8 leeftijd 15 – 64 jaar
Jongeren met een delict voor de % 12 t/m 21 jarigen 2023 1,00 1,00 rechter
Kinderen in uitkeringsgezin % kinderen tot 18 jaar 2024 5,00 6,00
% van de werkzame beroepsbevolking Netto arbeidsparticipatie 2025 72,4 73,2 ten opzichte van de beroepsbevolking
Werkloze jongeren % 16 t/m 22 jarigen 2024 2,00 2,00
Personen met een Aantal per 10.000 inwoners 2025 271,7 281,2 bijstandsuitkering
Lopende reintegratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 2025 245,1 217,8 64 jaar
Jongeren met jeugdhulp % van alle jongeren tot 18 jaar 2025 12,6 13,70
Jongeren met jeugdbescherming % van alle jongeren tot 18 jaar 2024 1,4 1,0
Jongeren met jeugdreclassering % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar 2025 0,40
24 Begroting 2027 Dantumadiel
Cliënten met een Aantal per 10.000 inwoners 2025 810 720 maatwerkarrangement WMO
_Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren_
Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of Absoluut verzuim DUO kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven.
Relatief verzuim
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsvers)
Banen
Jongeren met een delict voor de rechter
Kinderen in uitkeringsgezin
Netto arbeidsparticipatie
Werkloze jongeren
Personen met een bijstandsuitkering
Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding '2018' staat voor schooljaar '2017/2018'.
Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. De periodeaanduiding "2018" staat voor schooljaar "2017/2018".
Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar.
Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS.
Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS.
Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS.
Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen.
DUO
Ingrado
LISA
Verwey Jonker Instituut
Kinderen in Tel
Verwey Jonker Instituut
Kinderen in Tel
Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de CBS (potentiële) beroepsbevolking.
Verwey Jonker Instituut
Kinderen in Tel
CBS
25 Begroting 2027 Dantumadiel
Lopende reintegratievoorzieningen
Jongeren met jeugdhulp
Jongeren met jeugdbescherming
Jongeren met jeugdreclassering
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Het aantal reintegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van CBS 15-64 jaar.
Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders.
Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst. In uitzonderlijke gevallen wordt de hulp of zorg voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar.
Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt.
Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.
CBS
CBS
CBS
GMSD
26 Begroting 2027 Dantumadiel
_3.6 Overzicht baten en lasten_ _Bedragen x €1.000_
| Omschrijving | Begroting 2027 |
|---|---|
| Baten | |
| 301 WMO (maatschappelijke participatie) | 2.462 |
| 302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam) | 80 |
| 303 Inkomensondersteuning | 9.309 |
| 304 Participatie | 0 |
| 305 Jeugdwet | 0 |
| 306 Gezondheid | 0 |
| 307 Welzijnswerk | 480 |
| 308 Onderwijs (kinderopvang / vve) | 89 |
| Totaal Baten | 12.421 |
| Lasten | |
| 301 WMO (maatschappelijke participatie) | -9.815 |
| 302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam) | -620 |
| 303 Inkomensondersteuning | -12.139 |
| 304 Participatie | -7.667 |
| 305 Jeugdwet | -11.248 |
| 306 Gezondheid | -1.254 |
| 307 Welzijnswerk | -1.219 |
| 308 Onderwijs (kinderopvang / vve) | -1.058 |
| Totaal Lasten | -45.020 |
| Saldo baten en lasten | -32.599 |
| Onttrekkingen | |
| 390 Mutaties reserves programma 3 | 243 |
| Totaal Onttrekkingen | 243 |
| Saldo onttrekkingen en stortingen | 243 |
| Resultaat | -32.356 |
27 Begroting 2027 Dantumadiel
4.1 Waar gaat programma 4 ‘Wurk, Bedriuw en Rekreaasje’ over? Programmaportefeuillehouder: R. Kempenaar
Dit programma gaat over de economie van Dantumadiel: de ondernemers, de ruimte voor bedrijven, recreatie en toerisme, en de landbouw.
De komende vier jaar stellen we het Omgevingsprogramma Economie 2027-2031 vast en voeren we dat uit, met daarin de aanbevelingen uit het behoefteonderzoek onder ondernemers. We spelen in op de ruimtebehoefte van bedrijven, ontwikkelen de bedrijventerreinen planmatig en verduurzamen de bestaande werklocaties. Recreatie en toerisme krijgen een plek in de omgevingsvisie, die we uitwerken in een Omgevingsprogramma Recreatie en Toerisme, en we verbeteren wandel-, fiets- en vaarverbindingen. De landbouw betrekken we bij ruimtelijke ontwikkelingen, we faciliteren ondernemers die investeren in verduurzaming en nieuwe verdienmodellen, en we stimuleren agrarisch natuur- en landschapsbeheer.
4.2 Doelen
401.1 Dantumadiel heeft een vitale lokale economie met sterke werkgelegenheid. _Dantumadiel biedt ondernemers ruimte om te ondernemen, te groeien en bij te dragen aan banen en leefbaarheid in de dorpen._ _Daarbij gaat het onder andere om een goed ondernemers- en vestigingsklimaat, ruimte voor lokaal ondernemerschap, behoud en_ _groei van bedrijvigheid, een sterke positie van het MKB, en goede gemeentelijke dienstverlening en samenwerking met_ _ondernemers._ 401.1.1 We stellen het Omgevingsprogramma Economie 2027-2031 met de bijbehorende uitvoeringsagenda vast en voeren
dit uit, en nemen daarin de aanbevelingen uit het behoefteonderzoek onder ondernemers mee.
401.2 Bedrijven hebben in Dantumadiel voldoende en passende ruimte om zich te vestigen en te groeien. _Dantumadiel zorgt voor voldoende en kwalitatief passende ruimte voor bedrijven om zich te vestigen en te groeien. Daarbij gaat_ _het om bestaande en nieuwe bedrijventerreinen, planmatige ontwikkeling van werklocaties, zorgvuldig ruimtegebruik,_ _verduurzaming van werklocaties, en een goede balans tussen economische ontwikkeling, landschap en leefomgeving._ 401.2.1 We spelen in op de ruimtebehoefte van bedrijven, werken aan de kwaliteit en toekomstbestendigheid van de
bedrijventerreinen en ontwikkelen die planmatig, conform het Convenant Bedrijventerreinen Noordoost Fryslân.
401.2.2 We verduurzamen de bestaande werklocaties. 402.1 Recreatie en toerisme ontwikkelen zich in balans met de schaal, identiteit en draagkracht van de dorpen en het landschap. _Dantumadiel benut de economische meerwaarde van recreatie en toerisme, waarbij ontwikkelingen passen bij de schaal,_ _identiteit en draagkracht van de dorpen en het landschap. Een lokaal beleidskader maakt het mogelijk nieuwe toeristische_ _initiatieven eenduidig te beoordelen en actief te ondersteunen._ 402.1.1 We geven recreatie en toerisme een plek in de omgevingsvisie en werken dit uit in een Omgevingsprogramma
Recreatie en Toerisme, dat het kader vormt om nieuwe initiatieven eenduidig te beoordelen en te ondersteunen.
402.1.2 We verbeteren en ontwikkelen wandel-, fiets- en vaarverbindingen die bijdragen aan de beleefbaarheid en de
aantrekkelijkheid van de gemeente.
403.1 Een toekomstbestendige landbouwsector die bijdraagt aan de economie, het landschap en een vitaal platteland. _De landbouw is een volwaardig onderdeel van de economie, werkgelegenheid, leefbaarheid en het landschap van Dantumadiel._ _Agrarische ondernemers krijgen ruimte om te ondernemen en hun bedrijven toekomstbestendig te ontwikkelen. De landbouw_ _wordt erkend als drager en beheerder van het landelijk gebied, waar landbouw, wonen, natuur en andere functies in goede_ _samenhang naast elkaar bestaan._ 403.1.1 We betrekken de landbouw bij gemeentelijke beleids- en ruimtelijke ontwikkelingen, voeren jaarlijks overleg met de
sector en organiseren ontmoeting en kennisuitwisseling met inwoners en andere gebruikers van het buitengebied.
28 Begroting 2027 Dantumadiel
403.1.2 We faciliteren agrarische ondernemers die investeren in nieuwe verdienmodellen, efficiëntere technieken,
verduurzaming en multifunctionele landbouw, en stimuleren korte voedselketens en lokale producten.
403.1.3 We stimuleren agrarisch natuur- en landschapsbeheer en initiatieven die bijdragen aan biodiversiteit en
klimaatbestendigheid, en verkennen een gebiedsgerichte aanpak voor bodem en water.
4.3 Beleidsdocumenten
Convenant bedrijventerreinen Noordoost Fryslân 2022-2035
ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân
Inventarisatie detailhandel Noordoost Friesland
ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân
Versnellingsagenda, Regiodeal Noordoost Fryslân
Beleidsnota Gastvrij Fryslân 2028 provinsje Fryslân
Land waar je landt: eropuit in de regio Noordoost-Fryslân 2020-2030
Ontwerpbegroting 2027 & Meerjarenraming 2028-2030 De Marrekrite
Jaarplan 2027 Stichting Regiomarketing en Toerisme Noordoost Friesland
4.4 Verbonden partijen
Marrekrite
De Marrekrite behartigt binnen de opgedragen taken de gemeenschappelijke belangen van de colleges, met als doel een uniforme, toeristisch-recreatieve basisinfrastructuur op water en land in de provincie Fryslân te bewerkstelligen, rekening houdende met de belangen van natuur en landschap.
IJswegencentrale Het organiseren van schaatstochten in de regio bij voldoende ijsdikte. Oostergo
Stichting RegioMarketing Toerisme
Stichting RegioMarketing en Toerisme (RMT) heeft als doel de regio Noordoost Friesland met al haar kwaliteiten op de kaart te zetten (marketing) en de gasten in het gebied van goede informatie te voorzien (gastheerschap).
29 Begroting 2027 Dantumadiel
4.5 Uniforme beleidsindicatoren
Functiemenging % 2025 39,8 54,6
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 2025 169.0 196,1 van 15 t/m 64 jaar
_Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren_
Functiemenging
Vestigingen (van bedrijven)
De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel banen als woningen.
Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en LISA met 64 jaar.
LISA
_4.6 Overzicht baten en lasten_ _Bedragen x €1.000_
| Omschrijving | Begroting 2027 |
|---|---|
| Baten | |
| 401 Economie en werkgelegenheid | 75 |
| 403 Recreatie en toerisme | 0 |
| Totaal Baten | 75 |
| Lasten | |
| 401 Economie en werkgelegenheid | -399 |
| 403 Recreatie en toerisme | -181 |
| Totaal Lasten | -580 |
| Saldo baten en lasten | -505 |
| Onttrekkingen | |
| 490 Mutaties reserves programma 4 | 207 |
| Totaal Onttrekkingen | 207 |
| Stortingen | |
| 490 Mutaties reserves programma 4 | -77 |
| Totaal Stortingen | -77 |
| Saldo onttrekkingen en stortingen | 130 |
| Resultaat | -375 |
30 Begroting 2027 Dantumadiel
5.1 Waar gaat programma 5 ‘Wenjen en Omjouwing’ over? Programmaportefeuillehouder: K. Wielstra, T. Bakker
Dit programma gaat over waar mensen wonen en over de omgeving waarin zij dat doen: de drie grote kernen, de woningbouw in de dorpen, de Omgevingswet, en de opgaven rond afval, energie en circulaire economie.
De komende vier jaar stellen we een ontwikkelstrategie op voor Damwâld Noard, maken we een gebiedsvisie voor De Westereen en zoeken we strategische kansen voor Feanwâlden. We stellen een ruimtelijk afwegingskader op en hebben in onze plannen aandacht voor zorggeschikte woningen, ouderenwoningen en starterswoningen. We stellen de omgevingsvisie vast en werken toe naar een definitief omgevingsplan. Op duurzaamheid zijn de doelen toetsbaar: zo weinig mogelijk restafval en 65 procent recycling in 2035, 70 procent duurzame opwek in 2030, en energiearmoede die in 2030 niet boven het landelijk gemiddelde ligt. Daarnaast versterken we de circulaire economie door lokale ketens te sluiten en circulaire vaardigheden in het onderwijs te verankeren.
5.2 Doelen
501.1 We ontwikkelen de drie grote kernen op basis van kansen en behoeften. _De drie grote kernen vervullen een belangrijke functie voor wonen, voorzieningen, werkgelegenheid en ontmoeting binnen de_ _gemeente. We zetten in op een evenwichtige ontwikkeling van deze kernen, waarbij we aansluiten bij de specifieke kansen,_ _opgaven en behoeften van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Daarbij besteden we aandacht aan_ _woningbouw, bereikbaarheid, leefbaarheid, economische ontwikkeling, duurzaamheid en de kwaliteit van de openbare ruimte._ _Door maatwerk per kern te leveren, versterken we hun rol als aantrekkelijke en toekomstbestendige woon- en leefomgeving._
501.1.1 We stellen een ontwikkelstrategie op voor Damwâld Noard, het sportpark en de omgeving, en beginnen met de
uitvoering daarvan. 501.1.2 We maken een gebiedsvisie voor De Westereen en omgeving waarmee we wonen, werken en mobiliteit in balans
brengen. De visie geeft ruimte aan invulling van locaties als De Wiken, de Frosk en de omgeving van station De Westereen.
501.1.3 We zoeken naar strategische kansen voor het dorp Feanwâlden. 501.2 We bouwen woningen naar behoefte, passend bij de schaal, het karakter en de behoefte van elk afzonderlijk dorp. _Onze dorpen vormen het hart van de mienskip en hebben ieder een eigen identiteit. Bij nieuwe woningbouw sluiten we aan bij de_ _lokale behoefte en bij de omvang en het karakter van het dorp. We streven naar een goede balans tussen groei en behoud van de_ _bestaande kwaliteiten, en werken tegelijk aan het verkleinen van het gat tussen vraag en aanbod, met oog voor de wensen van_ _doel- en aandachtsgroepen._
501.2.1 We stellen een ruimtelijk afwegingskader op voor ontwikkelingen in het buitengebied en aan de randen van dorpen.
501.2.2 We stellen de regionale Visie Wonen met Welzijn en Zorg vast en werken die uit in een uitvoeringsplan.
501.2.3 We hebben in onze plannen aandacht voor zorggeschikte woningen, ouderenwoningen en starterswoningen, en
zetten waar mogelijk in op doorstroming van ouderen naar een passende woning.
502.1 We blijven werken aan de implementatie van de Omgevingswet. _De Omgevingswet vraagt om een andere manier van werken waarbij integraal denken, samenwerking en participatie centraal_
_staan. We zetten vervolgstappen als het gaat om processen, systemen en werkwijzen om met de Omgevingswet beter in te_ _kunnen spelen op de maatschappelijke behoeften. Het actualiseren van de omgevingsvisie en de transitie naar een definitief_
_omgevingsplan zijn de grootste opgaves._ 502.1.1 We actualiseren en digitaliseren de ontwerp-omgevingsvisie, stellen die vast en werken die onder andere uit in een
programma buitengebied met aandacht voor karakteristieke landschapselementen.
502.1.2 We zetten het tijdelijk deel omgevingsplan (bestemmingsplannen, verordening, bruidsschat) om naar een definitief
omgevingsplan met een doorlooptijd tot 2032.
31 Begroting 2027 Dantumadiel
502.1.3 We stellen participatiebeleid op voor ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. 503.1 Streven naar zo weinig mogelijk restafval per inwoner en 65 procent van het huishoudelijk afval recyclen in 2035. _Afval is grondstof. Wij willen zo min mogelijk restafval en zo veel mogelijk hergebruik. Dat doen we samen met inwoners, scholen_
_en Omrin, en via de milieustraat._ 503.1.1 We ontwikkelen de bron- en nascheiding verder volgens de 10R-ladder, analyseren op de milieustraat waar meer afval
kan worden voorkomen en gerecycled, en stimuleren inwoners met een campagne en voorlichting op scholen.
503.2 70 procent van de elektriciteit van de gehele gemeente wordt duurzaam opgewekt in 2030. _Wij willen een gezonde leefomgeving doorgeven aan de volgende generatie. Opwekking moet passen bij ons landschap. Een deel_
_van de opwek organiseren we via energiehubs: lokale samenwerkingen waarin ondernemers en andere partijen samen energie_
_opwekken, opslaan, omzetten en gebruiken, zodat het elektriciteitsnet efficiënter en duurzamer wordt benut._ 503.2.1 We stellen in 2027 de duurzaamheidsagenda vast met daarin de energiemix, en werken met onderwijs, agrariërs,
energiecoöperaties, bedrijfsleven en inwoners aan de energietransitie en het tegengaan van netcongestie via onder meer energiehubs.
503.3 De energiearmoede wordt zodanig verminderd dat deze in 2030 ten hoogste gelijk is aan het landelijk gemiddelde. _Een hoge energierekening is voor veel huishoudens een zorg. Wij helpen inwoners hun woning te verduurzamen en hun_ _energiekosten te verlagen, met advies, subsidies en leningen. De aandacht gaat vooral naar huishoudens met een laag inkomen_
_en een slecht geïsoleerde woning._ 503.3.1 We ondersteunen inwoners met advies en energiecoaching via een digitaal en fysiek energieloket en met subsidies,
leningen en regelingen, met extra aandacht voor lage inkomens en slecht geïsoleerde woningen.
503.3.2 We voeren het project Volkshuisvestingsfonds uit en bereiken daarmee minstens 75 procent van de doelgroep.
503.3.3 We stellen samen met de mienskip per dorp een uitvoeringsplan op bij het warmteprogramma, jaarlijks minimaal één.
503.4 We versterken de circulaire economie, in onze eigen bedrijfsvoering, in onze projecten en in lokale kringlopen. _Wij geven zelf het goede voorbeeld bij inkoop, aanbesteding en bedrijfsvoering. Bij alles wat we bouwen en aanleggen kijken we_
_naar de milieukosten van materialen en naar hergebruik. Daarnaast helpen we organisaties om reststromen aan elkaar door te_
_geven, en betrekken we het onderwijs zodat leerlingen de vaardigheden leren die de circulaire economie vraagt._ 503.4.1 We verkennen een grondstoffenhub, sluiten lokale ketens door reststromen opnieuw als grondstof te benutten en
verankeren circulaire vaardigheden in het onderwijs.
5.3 Beleidsdocumenten
Woonvisie
Prestatieafspraken
KAW woonbehoefteonderzoek regio Noordoost-Fryslân 2025-2035
Woonopgave
Friese energievisie
Transitievisie warmte
Beleidskader Zonne-energie
Omgevingsvisie Dantumadiel
32 Begroting 2027 Dantumadiel
Beeldkwaliteitsplannen
Welstandsnota
Omgevingsplan
5.4 Verbonden partijen
Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO)
Welstandszorg Hûs en Hiem
Friese Energietafel (FET)
De FUMO is de Friese vertaling van de landelijk in te stellen Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD’s). Doel is kwaliteitsverbetering en verhoging van de efficiency van de uitvoering van wettelijke milieutaken van gemeenten en provincies.
Het voorzien van de gemeenten in de welstandsadvisering als bedoeld in de Woningwet en advisering over toepassing van de Monumentenwet.
De Fet is een samenwerkingsverband van de gemeenten in Fryslân dat zich inzet voor schone energie in Fryslân. Doelen zijn om expertise, capaciteit en kennis te kunnen bundelen, energievraagstukken gezamenlijk te kunnen aanpakken, meer grip en regie op samenhang in de uitvoering te krijgen en initiatieven te kunnen aanjagen en mogelijk maken.
De Ovef is een organisatie t.b.v. de inkoop en het contractbeheer op het gebied van (groene) Ovef energie van de Friese overheden.
Omrin Omrin is een afvalinzamelings- en verwerkersbedrijf van de Friese gemeenten.
5.5 Uniforme beleidsindicatoren
Omvang huishoudelijk restafval
Kg/inwoner 2024 196,00 148,00
Hernieuwbare % 2024 54,70 42,80 elektriciteit
Nieuw gebouwde Aantal per 1.000 woningen 2024 2,70 8,40 woningen
Demografische % 2026 87,30 71,30 druk
_Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren_
33 Begroting 2027 Dantumadiel
Omvang huishoudelijk restafval
Hernieuwbare elektriciteit
Nieuw gebouwde woningen
Demografische druk
De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in CBS verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.
Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval. CBS
Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, RWS zon of biomassa.
Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties.
Basisregistratie adressen en gebouwen
_5.6 Overzicht baten en lasten_ _Bedragen x €1.000_
| Omschrijving | Begroting 2027 |
|---|---|
| Baten | |
| 501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit | 675 |
| 502 Wonen | 1.323 |
| 503 Milieu | 1 |
| 508 Afvalbeleid en afval inzameling | 2.791 |
| Totaal Baten | 4.790 |
| Lasten | |
| 501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit | -883 |
| 502 Wonen | -1.943 |
| 503 Milieu | -1.563 |
| 508 Afvalbeleid en afval inzameling | -2.286 |
| Totaal Lasten | -6.675 |
| Saldo baten en lasten | -1.885 |
| Onttrekkingen | |
| 590 Mutaties reserves programma 5 | 405 |
| Totaal Onttrekkingen | 405 |
| Stortingen | |
| 590 Mutaties reserves programma 5 | -178 |
| Totaal Stortingen | -178 |
| Saldo onttrekkingen en stortingen | 226 |
| Resultaat | -1.658 |
34 Begroting 2027 Dantumadiel
6.1 Waar gaat programma 6 ‘Iepenbiere Romte’ over? Programmaportefeuillehouder: R. Kempenaar, K. Wielstra, Tieme Heeringa
Dit programma gaat over de ruimte die van iedereen is: de wegen en fietspaden, het groen, het water, de gebouwen en sportvoorzieningen, en de begraafplaatsen.
De komende vier jaar maken we een keuze voor het tracé van de ontsluiting van De Westereen en verbreden we fietspaden. We stellen een programma biodiversiteit op en passen extensief maaibeheer toe waar dat kan. Met een nieuw Water- en Rioleringsprogramma maken we de openbare ruimte en het buitengebied waterrobuust en klimaatbestendig, gericht op het beperken van de gevolgen van extreme neerslag en toenemende droogte. We renoveren de Sikkemahal in De Westereen, stellen een strategisch investeringsplan op voor het onderhoud en de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen, en realiseren het Multifunctioneel Centrum in Feanwâlden. En we evalueren het beheer van de begraafplaatsen.
6.2 Doelen
601.1 Wegen en fietspaden zijn veilig, goed onderhouden en toegankelijk voor iedereen. _Bereikbaarheid is voor iedereen belangrijk: voor de automobilist, maar net zo goed voor de fietser, de voetganger en iemand met_
_een rollator of rolstoel. We werken aan veilige wegen, een goed fietsnetwerk en een openbare ruimte die toegankelijk is._ 601.1.1 We maken een keuze voor een tracé voor de ontsluiting van De Westereen en zetten vergaande stappen richting
realisatie. 601.1.2 We verbreden fietspaden en vormen die om naar beton. 602.1 De openbare ruimte en het buitengebied zijn schoon en aantrekkelijk, met ecologisch beheer dat de biodiversiteit versterkt en wateroverlast en hittestress tegengaat.
Ons groenbeheer is ecologisch en duurzaam. Door minder te maaien waar dat kan, inheemse soorten aan te planten en water beter vast te houden, versterken we de biodiversiteit en maken we de dorpen beter bestand tegen hitte en hevige regen.
602.1.1 We stellen een programma biodiversiteit op en voeren dat uit.
602.1.2 We passen extensief maaibeheer toe waar dat kan en planten bloembollen en inheemse bomen aan op plaatsen met
veel verhard oppervlak.
602.2 Het realiseren van een waterrobuuste en klimaatbestendige openbare ruimte en buitengebied, gericht op het beperken van de gevolgen van extreme neerslag en toenemende droogte.
De openbare ruimte wordt klimaatadaptief en waterrobuust ingericht. Door water langer vast te houden, wordt verdroging tegengegaan. Daarnaast worden dorpen beter bestand gemaakt tegen hevige neerslag en perioden van droogte.
602.2.1 We stellen een nieuw Water- en Rioleringsprogramma (Wrp) op en voeren dat uit.
602.2.2 We passen onze rioolsystemen, oppervlaktewater en bovengrondse inrichting aan op de klimaatontwikkelingen.
603.1 Sportvoorzieningen en gemeentelijke gebouwen zijn veilig, toegankelijk en toekomstbestendig, door planmatig onderhoud en verduurzaming.
Scholen, dorpshuizen, sportparken en gemeentelijke gebouwen zijn de plekken waar de mienskip samenkomt. Wij onderhouden ze planmatig en nemen daarbij meteen energiebesparende maatregelen mee. Zo blijven ze bruikbaar en betaalbaar.
603.1.1 We renoveren de Sikkemahal in De Westereen.
603.1.2 We stellen een strategisch investeringsplan op voor planmatig onderhoud en verduurzaming van gemeentelijke
gebouwen.
603.1.3 We realiseren het Multifunctioneel Centrum in Feanwâlden. 604.1 De algemene begraafplaatsen zijn waardige, goed onderhouden plekken van herdenking en bezinning. _Begraafplaatsen zijn bijzondere plekken. Wij beheren ze respectvol en structureel, en zorgen dat ze toegankelijk en goed_
_onderhouden blijven._ 604.1.1 We evalueren het beheer van de begraafplaatsen.
35 Begroting 2027 Dantumadiel
6.3 Beleidsdocumenten
Water- en rioleringsprogramma (Wrp) 2027-2031
Beleidsplan kapitaalgoederenbeheer 2027-2031
Groenstructuurplan gemeente Dantumadiel 2013
Groenstructuurvisie met paragraaf biodiversiteit 2025- (in ontwikkeling)
Handboek Inrichting Openbare Ruimte Dantumadiel
Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel (2025). Status: definitief
Mobiliteitsvisie “Ferbining” (ANNO) (2020)
Manifest verkeersveiligheid (2015)
6.4 Verbonden partijen
Instandhouden c.q. realiseren van de vastgestelde onderhoudskwaliteit GR Dokwurk van de openbare ruimte.
Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân UA
Het inkopen van energie en het beheer en onderhoud van elektrische oplaadinfrastructuur.
36 Begroting 2027 Dantumadiel
_6.5 Overzicht baten en lasten_ _Bedragen x €1.000_
| Omschrijving | Begroting 2027 |
|---|---|
| Baten | |
| 504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit | 6 |
| 601 Beheer openbare ruimte | 2.422 |
| 603 Beheer en onderhoud sportvelden en gebouwen | 146 |
| 604 Beheer en onderhoud begraafplaatsen | 0 |
| Totaal Baten | 2.574 |
| Lasten | |
| 504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit | -190 |
| 601 Beheer openbare ruimte | -7.854 |
| 603 Beheer en onderhoud sportvelden en gebouwen | -1.968 |
| 604 Beheer en onderhoud begraafplaatsen | -69 |
| Totaal Lasten | -10.081 |
| Saldo baten en lasten | -7.507 |
| Onttrekkingen | |
| 690 Mutaties reserves programma 6 | 272 |
| Totaal Onttrekkingen | 272 |
| Stortingen | |
| 690 Mutaties reserves programma 6 | -187 |
| Totaal Stortingen | -187 |
| Saldo onttrekkingen en stortingen | 85 |
| Resultaat | -7.423 |
37 Begroting 2027 Dantumadiel
90.1 Waar gaat ‘Algemiene dekkingsmiddels over? Algemiene dekkingsmiddels Op grond van het besluit begroting en verantwoording worden de algemene dekkingsmiddelen in de gemeentelijke begroting apart zichtbaar gemaakt.
De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit:
- Lokale heffingen Dit zijn opbrengsten uit de gemeentelijke belastingen en heffingen en de daarmee samenhangende uitvoeringskosten voor de WOZ, de heffing en de invordering.
- Algemene uitkeringen Dit zijn de van het Rijk ontvangen middelen om de gemeentelijke taken uit te voeren. Een deel van dit geld komt uit het Gemeentefonds en wordt uitgekeerd in de vorm van algemene uitkeringen, dit is inclusie de decentralisatie-uitkering “sociaal domein”.
- Dividend Dit zijn de opbrengsten (dividend) uit de deelnemingen in de BNG.
- Overige algemene dekkingsmiddelen Dit zijn de overige algemene dekkingsmiddelen waaronder het taakveld treasury en de overige baten en lasten (stelposten).
Mutaties in de reserves Op grond van het besluit begroting en verantwoording worden de mutaties in de algemene- en bestemmingsreserves apart zichtbaar gemaakt in de begroting. De mutaties in de reserves die een relatie hebben met een specifiek programma zijn opgenomen onder het desbetreffende programma zodat per programma een resultaat voor en na bestemming zichtbaar is.
Onder algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien vinden rentetoevoegingen plaats aan de algemene reserve en de reserve bouwgrondexploitatie.
90.2 Verbonden partijen
NV Afvalsturing Friesland (Omrin)
NV Bank Nederlandse Gemeenten
NV Kabeltelevisie Noordoost Friesland
De gemeente Dantumadiel bezit 450 aandelen, die een belang van € 54.000 vertegenwoordigen. De gemeente bezit daarmee 2,8% van de aandelen in NV Afvalsturing Friesland en ontvangt jaarlijks dividend.
De gemeente Dantumadiel bezit 12.285 aandelen, die een belang van € 30.712 vertegenwoordigen. De gemeente bezit daarmee 0,02% van de aandelen in NV Bank Nederlandse gemeenten en ontvangt jaarlijks dividend.
De gemeente Dantumadiel bezit 2.650 aandelen, die een belang van € 132.500 vertegenwoordigen. De gemeente bezit daarmee 26,5% van de aandelen in NV Kabeltelevisie Noordoost Friesland.
38 Begroting 2027 Dantumadiel
90.3 Uniforme beleidsindicatoren
Gemiddelde WOZ waarde Duizend Euro 2026 350 439
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Euro 2026 985 993
Euro 2026 1.046 1.089
_Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren_
Gemiddelde WOZ waarde De gemiddelde WOZ-waarde van woningen. CBS
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden COELO betaalt aan woonlasten.
Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een COELO meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.
_90.4 Overzicht baten en lasten_ _Bedragen x €1.000_
| Omschrijving | Begroting 2027 |
|---|---|
| Baten | |
| 090 Lokale heffingen | 5.104 |
| 091 Algemene uitkering | 54.499 |
| 092 Dividend | 85 |
| 093 Overige algemene dekkingsmiddelen | 48 |
| Totaal Baten | 59.736 |
| Lasten | |
| 090 Lokale heffingen | -155 |
| 092 Dividend | 0 |
| 093 Overige algemene dekkingsmiddelen | -335 |
| Totaal Lasten | -490 |
| Saldo baten en lasten | 59.246 |
| Resultaat | 59.246 |
39 Begroting 2027 Dantumadiel
91.1 Waar gaat Overhead over? Overhead In het Wijzigingsbesluit vernieuwing BBV wordt onder artikel l, tweede lid onder l de definitie overhead nader geduid. In de toelichting van het Wijzigingsbesluit vernieuwing BBV is de definitie voor overhead van Vensters voor Bedrijfsvoering gehanteerd als uitgangspunt voor de definitie van overhead binnen het BBV. De Commissie BBV heeft als taak om duidelijkheid te verschaffen wanneer de toepassing van deze definitie in de praktijk tot vragen leidt. Dit heeft geleid tot een notitie overhead waarin beschreven is wat wel en wat niet onder de overhead valt.
Overhead bestaat in elk geval uit:
1. Leidinggevenden primair proces (hiërarchisch). 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O / HRM. 4. Inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement). 5. Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC). 6. Juridische zaken. 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning. 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. Facilitaire zaken en Huisvesting. 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. Managementondersteuning primair proces.
91.2 Uniforme beleidsindicatoren
Overhead % van totale lasten 2027 14,0 n.v.t.
_Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren_
Overheadkosten: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van Overhead de medewerkers in het primaire proces.
Eigen begroting
40 Begroting 2027 Dantumadiel