Buren, 15 oktober 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte
Kader en assetsheets Gemeente Buren
projectnummer 0484483.101 definitief 1 december 2025
Auteur(s) Stephan van der Geest Hugo Damen Luuk Nieuwenhuis Rick Fleur
Opdrachtgever Gemeente Buren Postbus 23 4020 BA MAURIK
_Deze definitieve versie van het IBOR bevat de aangenomen wijzigingen uit het Amendement A1_ _(besluitvormende raad, gemeente Buren d.d. 28 oktober 2025)_
datum beschrijving vrijgave 16 januari 2026 Definitief incl. wijzigingen amendement R. Fleur
De foto’s in dit plan zijn afkomstig van en gemaakt in de gemeente Buren.
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
Inhoudsopgave
1. Inleiding 4 1.1 Waarde van de openbare ruimte 4 1.2 Aanleiding 4 1.3 Doelstelling 5 1.4 Achtergrond en werkwijze 5 1.5 Filosofie en visie 6 1.6 Scope 7 1.7 Leeswijzer 7
2. Huidige situatie 8 2.1 De openbare ruimte van Buren 8 2.2 Omvang areaal 9 2.3 Kwaliteitsambitie 9 2.4 Evaluatie afgelopen beheerperiode en inwonersenquête 11 2.4.1 Overkoepelende terugblik 11 2.4.2 Terugblik per asset 12 2.4.3 Inwonersenquête 13
3. Kaders en ontwikkelingen 15 3.1 Wettelijke kaders 15 3.2 Gemeentelijke kaders 15 3.3 Trends en ontwikkelingen 17
4. Thema’s en ambities 19 4.1 Algemeen 19 4.2 Basisprincipes voor het beheer en onderhoud 19 4.3 Veiligheid 21 4.4 Biodiversiteit 22 4.5 Duurzaam en circulair 24 4.6 Klimaatadaptief 26
5. Beheerstrategie 28 5.1 Soorten onderhoud 28 5.2 Beheerproces 29 5.3 Implementatie en uitvoering 30
6. Financiën 31 6.1 Beschikbare middelen 31 6.1.1 Klein en verzorgend onderhoud 31 6.1.2 Groot onderhoud 32 6.1.3 Overige (vaste) lasten 33 6.1.4 Investeringen 33 6.1.5 Totaal beschikbare middelen voor IBOR 34 6.2 Benodigde middelen 34 6.2.1 Klein- en groot onderhoud 35 6.2.2 Investeringen 36 6.2.3 Stimuleringsbudget thematieken IBOR 36 6.3 Beschikbare middelen versus benodigde middelen 37 6.4 Conclusie financiën 37 6.5 Aandachtspunten en risico’s 38
Bijlage 1: Assetsheets 39
3
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
1.1 Waarde van de openbare ruimte
De openbare ruimte is van ons allemaal. Het is de buitenruimte waarin de gemeenschap van Buren functioneert. Inwoners maken gebruik van de openbare ruimte om te werken, leven, sporten, spelen en bewegen. Het gaat hierbij om direct gebruiksgemak, zoals het kunnen zitten op een bankje of het snel verplaatsen van A naar B. Ook gaat het over de opgaven die voor ons liggen zoals leefbaarheid en gezondheid.
De visie op het beheer van de openbare ruimte verandert landelijk. Steeds vaker wordt er samengewerkt met inwoners om het gebruik en de beleving af te stemmen op het beheer en onderhoud. Zo sluit het aan bij de wensen en behoeften van de inwoners. De gemeente Buren staat voor het beheren en in stand houden van de openbare ruimte. Dit Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (verder IBOR) biedt een visie voor de toekomst.
Afbeelding 1: Beheer van alle openbare ruimte, zowel boven- als ondergronds.
1.2 Aanleiding
De gemeente Buren heeft een omvangrijk areaal in beheer. In de afgelopen jaren is het beheer van de openbare ruimte uitgevoerd op basis van het IBOR 2020-2025. De looptijd van dit plan is bijna ten einde. De gemeente is verplicht om het beleid van de openbare ruimte te herzien. Daarom is dit nieuwe IBOR opgesteld, met onderliggende "assetsheets" per discipline. Een assetsheet is een kort document dat informatie geeft over het beheer en onderhoud van een specifiek onderdeel van de openbare ruimte. Het bevat een update van de bestaande beheerplannen en biedt inzicht in de actuele situatie.
De gemeente Buren wil het beheer van de openbare ruimte integraal benaderen. We werken samen met buurgemeenten, de provincie, uitvoeringsorganisaties en met inwoners. Dit levert meerwaarde op voor de kwaliteit van de openbare ruimte. Met de komst van de Omgevingswet is het uitgangspunt om de openbare ruimte als één geheel te bekijken. Het is bijna niet meer mogelijk om dit per discipline, zoals groen, wegen of riolering, te doen. Steeds meer maatschappelijke opgaven, zoals de energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, circulariteit en gezond bewegen, vragen om een integrale aanpak.
Er is een andere manier van werken nodig om de opgaven goed aan te pakken. Een individuele aanpak per discipline levert niet het gewenste resultaat op en biedt geen duurzame oplossing voor de toekomst. Doordat de verschillende disciplines afhankelijk van elkaar zijn, kunnen er conflicten of inefficiënties ontstaan. Door te kiezen voor een integrale aanpak kan de gemeente Buren beter bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen en efficiënter omgaan met (beheer)budgetten. Dit proces loopt parallel met een evaluatie van de huidige dienstverleningsovereenkomst (verder DVO) met de Avri.
4
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
Afbeelding 2: Maatschappelijke thema’s waaraan de openbare ruimte bijdraagt.
1.3 Doelstelling
De openbare ruimte in Buren is zorgvuldig ingericht. Alle objecten hebben een specifiek doel. De afvalbakken zijn geplaatst om afval in te gooien. De wegen liggen er om te zorgen dat verkeersdeelnemers op de plek van bestemming komen. Het groen biedt mogelijkheden voor natuur en recreatie. En zo zijn er meer functies om op te noemen. De verschillende assets dienen in de juiste mate bij te dragen aan het bereiken van de maatschappelijke en organisatorische doelen. Als gemeente hanteren we hierbij steeds als uitgangspunt: een openbare ruimte die veilig, schoon en uitnodigend is (uit: Coalitieakkoord Buren 2022-2026).
Dit nieuwe IBOR geeft voor de komende 10 jaar richting aan de keuzes voor het beheer (niet zozeer de inrichting). Uitgangspunten voor de inrichting komen soms wel terug in hoofdstuk 4, om een goed beeld te geven van welke activiteiten bijdragen aan de maatschappelijke thema’s of raakvlakken met het beheer. De specifieke eisen en wensen voor de inrichting worden op een later moment uitgewerkt in een Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR).
Bij het opstellen van dit IBOR staan de volgende doelstellingen centraal:
- Alle beschikbare informatie over de openbare ruimte en bijbehorende assets zoveel mogelijk bundelen in één logisch geheel, waarbij rekening wordt gehouden met wat haalbaar is en de belangrijkste prioriteiten.
- Grip houden op het onderhoudsareaal en het dagelijks beheer, zodat de werkzaamheden worden uitgevoerd volgens de gemaakte (kwaliteits)afspraken.
- Het uitvoeren van het beheer van de openbare ruimte op een manier die bijdraagt aan de geplande ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven.
- Zorgen voor een meer integrale en effectgerichte werkwijze in de beheerstrategie, naast het letten op de beeldkwaliteit.
- Inzicht geven in de huidige en benodigde personele capaciteit en financiële middelen.
1.4 Achtergrond en werkwijze
De afgelopen jaren zijn nieuwe plannen gemaakt en maatregelen uitgewerkt op het gebied van mobiliteit, duurzaamheid en klimaat. Het vorige IBOR is tussentijds niet geüpdatet. De integrale gedachte van de Omgevingswet vormt de basis van dit IBOR. Om deze reden maken onder andere riolering en begraafplaatsen onderdeel uit van dit plan. Het Coalitieakkoord 2022-2026 ‘Samen voor het Buren van morgen’ biedt de feitelijke kaders voor het IBOR. De Omgevingsvisie beschrijft de maatschappelijke opgaven en de te beschermen kernkwaliteiten van de gemeente Buren.
5
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
Uit de strategische beleidsstukken en de beheerplannen per individuele asset zijn de ambities en maatregelen meegenomen die een raakvlak hebben met de openbare ruimte. De volgende stappen zijn genomen om te komen tot dit IBOR:
- Startbijeenkomst met alle betrokkenen en verzamelen aanwezige informatie.
- Analyseren van beschikbare informatie.
- Onderzoek naar relevante goede voorbeelden bij andere gemeenten.
- Onderzoek naar uitkomsten participatie bij opstellen van Omgevingsvisie.
- Gesprekken en interviews met beleidsmedewerkers en beheerders.
- Ambtelijke werksessie waarin we hebben gesproken over de belangrijkste maatschappelijke thema’s.
- Ambtelijke werksessie nabespreken met portefeuillehouder.
- Sessie met de raadswerkgroep om gestelde ambities en thema’s te toetsen en waar nodig aan te vullen _(deze werkstap volgt binnenkort)._
1.5 Filosofie en visie
Om te komen tot integraal beheer volgen we onderstaand schema. In dit schema is er een duidelijk verband tussen de verschillende onderdelen op drie niveaus: strategisch, tactisch en operationeel.
Op strategisch niveau stelt de gemeente Buren een nieuw IBOR op. Dit IBOR bevat de kaders en uitgangspunten en wordt aangevuld met maatschappelijke uitdagingen en ontwikkelingen. Het strategisch beleid gaat over: wat willen we bereiken?
Op tactisch niveau worden de kaders uit strategische plannen concreet uitgewerkt. Het tactisch beleid gaat over: hoe we de strategische uitgangspunten gaan realiseren? Hiervoor worden er in totaal 10 assetsheets opgesteld. De assetsheets geven per asset inzicht in de omvang, leeftijdsopbouw, kwaliteit, beleving, ambities, beheerstrategie, capaciteit, budget, risico’s en aandachtspunten. De assetsheets vernieuwen/vervangen de bestaande beheerplannen.
Het operationeel beleid gaat over: hoe we het tactisch beleid gaan uitvoeren? Hierin worden afspraken gemaakt over de beheermaatregelen, taakverdelingen en kosten. Er wordt daadwerkelijk afstemming gezocht tussen de verschillende maatregelen en projecten in de openbare ruimte. Het advies is te werken met een Integraal Meerjarenplan en dit met de verschillende teams integraal af te stemmen.
Op operationeel niveau kan er behoefte zijn nadere (werk)afspraken te maken. Een voorbeeld is het gladheidsbestrijdingsplan of het (operationeel) beheerplan waterbodem. Dit zijn geen traditionele assets, maar zijn meer procestaken. Deze procestaken worden uitgevoerd onder de paraplu van dit IBOR. Verdere operationalisering (wie/wat/wanneer) wordt vastgelegd in het operationeel plan.
Afbeelding 3: Doorvertaling van beleid naar operationeel beheer.
6
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
1.6 Scope
Het IBOR heeft een looptijd van 10 jaar. De assetsheets moeten elke 4 jaar worden geëvalueerd om de omvang van de voorziening vast te stellen, volgens de financiële verordening 2024. De verantwoording over de realisatie van ambities en de ingezette financiële middelen vindt jaarlijks plaats. Wanneer de inhoud van het document aan grote veranderingen onderhevig is geweest, kan indien nodig een tussentijdse actualisatie plaatsvinden. Tot de scope van dit plan behoren de volgende assets in de openbare ruimte:
1. Wegen. 2. Openbare verlichting. 3. Bomen. 4. Groen. 5. Begraafplaatsen. 6. Spelen en bewegen. 7. Civiele kunstwerken. 8. Artistieke objecten. 9. Riolering en water. 10. Straatmeubilair en verkeerselementen.
Tot de scope behoren alleen de objecten in de openbare ruimte in het beheer van de gemeente Buren. Objecten in het beheer van bijvoorbeeld het waterschap of particulieren maken geen onderdeel uit van dit IBOR.
1.7 Leeswijzer
Het voorliggende IBOR bestaat uit twee delen: het kader en de assetsheets. Het kader is het algemene deel en gaat over de hoofdstukken 1 tot en met 6. De assetsheets staan in de bijlage en beschrijven het specifieke beheer en onderhoud per discipline.
Hoofdstuknummer
Beschrijving van de inhoud
2
Informatie over de kwantiteit en kwaliteit van alle assets in de openbare ruimte. En een terugblik op de afgelopen beheerperiode.
3
Weergave van de landelijke en gemeentelijke wetten en regels die gelden. Ook is er aandacht voor de maatschappelijk relevante trends en ontwikkelingen.
4
Uitwerking van de ambities voor de maatschappelijke thema’s die in Buren spelen zoals biodiversiteit en klimaatadaptatie.
5
Uitwerking van de maatschappelijke thema’s tot kaders voor het beheer en onderhoud.
6
Inzicht in de beschikbare en benodigde financiële middelen.
Bijlage
Verdiepende assetsheets (beheerplannen) per asset.
Afbeelding 4: Leeswijzer rapportage.
7
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
2.1 De openbare ruimte van Buren
Gemeente Buren ligt in het zuidwesten van de provincie Gelderland. Buren telt 27.968 inwoners (bron: CBS 1 januari 2025) en heeft een oppervlakte van 142,93 km2. Buren ligt in de Betuwe.
Kenmerkend voor de gemeente Buren is de ligging in het rivierenlandschap met aan de noordzijde de Lek en Neder-Rijn en aan de zuidzijde de Linge en de Waal. Van oudsher is dit gebied door rivieren vormgegeven. De provinciale weg N320 doorkruist de hele gemeente en is een belangrijke ontsluitingsroute naar de A2 en de A15.
Binnen de gemeente Buren bestond het bebouwde gebied historisch gezien voornamelijk uit lintbebouwing. In latere jaren is de bebouwing rondom deze linten verder gegroeid. Het buitengebied bestaat uit weidegrond, afgewisseld met tuinbouw, vooral in de vorm van fruitteelt en boomkwekerijen.
De gemeente Buren bestaat uit het stadje Buren en 15 dorpen: Asch, Beusichem, Eck en Wiel, Erichem, Ingen, Kerk-Avezaath, Lienden, Maurik, Ommeren, Ravenswaaij, Rijswijk, Zoelen en Zoelmond. Ook een deel van de dorpen Buurmalsen en Kapel-Avezaath ligt op het grondgebied van de gemeente Buren. De kernen daarvan liggen in de gemeenten West Betuwe en Tiel. Bij het Lingemeer is een nieuwe woonkern ontstaan. Het stadje Buren is de bekendste vanwege de historische band met de Oranjes. Het gemeentehuis staat in Maurik.
Afbeelding 5: Overzichtskaart gemeente Buren.
8
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
2.2 Omvang areaal
Voor het beheer van de openbare ruimte werkt de gemeente Buren met meerdere beheersystemen waarin zowel de kwantiteit als de kwaliteit van objecten is opgenomen. Dit hoofdstuk geeft op hoofdlijnen inzicht in de omvang van het areaal. Een verdere verdieping is opgenomen op de assetsheets in de bijlage.
In totaal beheert de gemeente Buren 580 hectare openbare ruimte (exclusief speelplekken). Hiervan bestaat 45% uit verharding en 55% uit groen en waterlopen. In de openbare ruimte staan tevens een groot aantal objecten zoals bomen, openbare verlichting, civiele kunstwerken, artistieke objecten en straatmeubilair.
Met 580 hectare in beheer is er binnen de gemeente Buren gemiddeld 518 m2 openbare ruimte per woning beschikbaar. Dit is veel in vergelijking met het landelijk gemiddelde, waar de beschikbare ruimte per woning vaak lager ligt. De kleinere kernen en buurtschappen tellen slechts een aantal straten, met enkele honderden vierkante meters groen en bomen. Het stadje Buren en de grotere dorpen bestaan uit tientallen hectares openbaar groen met diverse beplantingstypen.
In de afgelopen jaren is het areaal toegenomen. Dit betekent dat er meer openbare ruimte beheerd moet worden, wat extra capaciteit en middelen vraagt. De oorzaken voor de toename van het areaal zijn: omvormingen, vergroening van wijken en buurten, terugvordering op grond, nieuwe uitbreidingslocaties en een betere nauwkeurigheid van de data door de invoering van de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT).
- inclusief areaal sloten en vijvers. speelplekken in beheer bij stichtingen, verenigingen en scholen.
Afbeelding 6: Areaal openbare ruimte in beheer van de gemeente Buren.
2.3 Kwaliteitsambitie
De openbare ruimte in de gemeente Buren wordt sinds 2010 onderhouden op basis van beeldkwaliteit. Bij het werken op beeldkwaliteit wordt gebruik gemaakt van het Integraal beeldkwaliteitsplan gemeente Buren. Hierin zijn de te behalen kwaliteitsniveaus beschreven, gebaseerd op de kwaliteitscatalogus openbare ruimte (KOR) van het CROW. Er wordt bijvoorbeeld afgesproken hoeveel onkruid er mag staan, hoe lang het gras mag zijn en wat de maximale scheefstand van een afvalbak is.
9
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
De beeldmeetlatten in de kwaliteitscatalogus openbare ruimte bestaan uit vijf niveaus, variërend van A+ (zeer hoog) tot D (zeer laag). Dit staat voor nieuw (A+) tot zeer slecht en verwaarloosd (D). Daarbij wordt er gekeken naar de technische staat en verzorging van objecten. De technische staat gaat over ‘heel en veilig’. De verzorging heeft betrekking op ‘schoon en netjes’. In afbeelding 7 is een algemene beschrijving van de verschillende kwaliteitsniveaus opgenomen.
| Col1 | Kwaliteitsniveaus | Technische staat (heel en veilig) | Verzorging (schoon en netjes) | Rapport cijfer |
|---|---|---|---|---|
| A+ | Zeer hoog | Perfect, heel, niets kapot | Brandschoon | 9,5 - 10 |
| A | Hoog | Weinig op aan te merken | Schoon | 7.5 - 9.4 |
| B | Basis | Lichte schade, een en ander op aan te merken | Matig schoon, niet storend | 5.5 - 7.4 |
| C | Laag | Duidelijke schade, veel op aan te merken | Vuil, storend | 3.5 - 5.4 |
| D | Zeer laag | Ernstige schade, kapot, onveilig | Zeer vuil, duidelijk storend | 0 - 3.4 |
Afbeelding 7: Kwaliteitsniveaus voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte.
In de gemeente Buren wordt gewerkt met de kwaliteitsniveaus A (hoog) tot en met C (laag). Per structuurgebied heeft de gemeenteraad een gewenst kwaliteitsniveau vastgesteld. Structuurgebieden zijn gebieden met een eigen identiteit, zoals het centrum, begraafplaatsen en woonwijken. Voor groen kiezen we bijvoorbeeld voor verschillende niveaus. In centra en op begraafplaatsen vinden we het belangrijk om een nette en goed onderhouden uitstraling te behouden. Hier wordt dus gekozen voor niveau A (hoog). Daarentegen, kan in het buitengebied een lager niveau C (laag) aangehouden worden zoals voor dit IBOR al het geval was. Niveau D (zeer laag) is daarbij bewust buiten beschouwing gelaten, omdat het gebrek aan onderhoud op dat niveau kan leiden tot onveiligheid, verloedering en kapitaalvernietiging. Voor bomen en riolering & water geldt slechts één kwaliteitsniveau: voldoen aan de zorgplicht volgens de wet- en regelgeving. In de beheerplannen worden per asset soms andere benamingen voor de kwaliteitsniveaus gebruikt. Zo wordt niveau B (basis) bij civiele kunstwerken en straatmeubilair en verkeerselementen als 'aandacht' omschreven. Met dit IBOR stelt de gemeente Buren kwaliteitsniveau B (basis) vast als nieuw uitgangspunt voor alle structuurgebieden met uitzondering van het groen. Voor het groenareaal geldt een hoog (A) kwaliteitsniveau voor centra en begraafplaatsen en een laag (C) niveau voor het buitengebied.
| Structuurgebieden | Centrum | Begraafplaatsen | Historische structuren | Woonwijken | Werkgebieden | Bijzondere objecten | Buitengebied |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wegen | B | B | B | B | B | B | B |
| Openbare verlichting | B | B | B | B | B | B | B |
| Bomen | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht |
| Groen | A | A | B | B | B | B | C |
| Spelen en bewegen | B | B | B | B | B | B | B |
| Civiele kunstwerken | B | B | B | B | B | B | B |
| Artistieke objecten | B | B | B | B | B | B | B |
| Riolering en water | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht | Voldoen aan de wettelijke zorgplicht |
| Straatmeubilair en verkeerselementen | B | B | B | B | B | B | B |
Afbeelding 8: Kwaliteitsniveaus voor beheer en onderhoud per structuurgebied.
10
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
2.4 Evaluatie afgelopen beheerperiode en inwonersenquête
Dit hoofdstuk geeft een samenvatting van de afgelopen beheerperiode. Wat waren vanuit het vorige IBOR plan de beleidsdoelen, de afgesproken kwaliteit, de financiën? Welke beheerstrategie stond centraal? En wat heeft het opgeleverd, welke resultaten/kwaliteit is behaald? Het terugblikken op de afgelopen periode is belangrijk om de leerpunten voor de komende periode te bepalen.
Ten eerste wordt er een overkoepelende terugblik gegeven van het IBOR 2020-2025, waarna per asset een terugblik gegeven is.
2.4.1 Overkoepelende terugblik
We evalueren het IBOR 2020-2025 aan de hand van het procesmodel beheer, waarin het constante proces van beleid, realisatie tot evaluatie wordt gevisualiseerd zoals hieronder. Hiermee staan we stil bij de verschillende stappen van het beheerproces, welke tezamen leiden tot het succesvol beheren en onderhouden van de openbare ruimte.
Afbeelding 9: Het procesmodel Beheer.
Beleid maken en (integraal) programmeren
- Met het IBOR van 2020-2025 is er een eerste stap gezet richting integraal beleid en beheer voor de openbare ruimte voor Buren. Overkoepelende uitdagingen en kwaliteitsniveaus zijn benoemend en beschreven. Een integrale uitwerking van de overkoepelende opgaven ontbrak in dit plan. Enkel de kwaliteitsniveaus uit het koepelstuk kwamen terug in de sectorale beheerplannen. Met het nieuwe IBOR worden verdere stappen richting een integrale aanpak gezet en worden de belangrijkste thema’s in de koepelnota centraal gesteld en vervolgens doorvertaald in de assetsheets (beknopte beheerplannen).
- In planperiode van het IBOR 2020-2025 zijn er voor Artistieke objecten en Spelen & Bewegen geen beheeren/of beleidsplannen opgesteld. Dit maakt dat er geen volledige kaders waren voor het beheer en onderhoud van deze assets.
- Integrale samenwerking is sporadisch op gang gekomen op basis van technische noodzaak. Verdere samenwerking op opgaven werd vermoeilijkt door een gebrek aan budget, capaciteit en kaders voor integrale programmering. In de praktijk werd voornamelijk nog sectoraal gewerkt vanuit de verschillende assets.
11
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
Voorbereiden, realiseren en onderhouden
- Het op orde hebben van data is een belangrijk onderdeel om ervoor te zorgen dat beheer, onderhoud en realisatie goed uitgevoerd kunnen worden. De afgelopen planperiode is de kwantitatieve en kwalitatieve data niet bij alle assets even goed op orde geweest. Dit had meerdere oorzaken, waaronder onvoldoende concrete afspraken met derde partijen over de borging van beheerdata en een gebrek aan interne capaciteit. Wel is voor dit IBOR-traject een grote inhaalslag gemaakt voor wat betreft de actualiteit en de volledigheid van de beheerdata.
- De budgetten voor het beheer- en onderhoud van openbare ruimte zijn onderhevig geweest aan bezuinigingen welke op een later moment in de planperiode van het vorige IBOR weer zijn teruggedraaid. Dit heeft geleid tot het niet altijd kunnen behalen van de initieel beoogde kwaliteitsniveaus uit het IBOR, mede omdat het terugdraaien van de genoemde bezuinigingen tijd nodig heeft om weer op het gewenste peil te komen. Tevens waren door een gebrek aan kwantitatieve en kwalitatieve data budgetten niet overal in evenwicht met de opgave (arealen niet volledig in beeld betekent ook dat het verkregen budget niet overeenkomt met de beheersituatie in de praktijk).
Monitoren, analyseren, evalueren en verbeteren
- Door het gebrek aan kwalitatieve data voor sommige assets is er geen goed inzicht in de ontwikkeling van de kwaliteit van het areaal. Hierdoor is er beperkt inzicht de kwaliteitsontwikkeling en een beperkte mogelijkheid tot bijsturen op uitvoering en budget. Het inventariseren van de kwaliteit en het bijsturen op de resultaten hiervan is nog niet bij elke asset even goed verankerd in de werkwijze.
- Input vanuit bewoners wordt middels meldingen en kernregisseurs opgehaald. Hierdoor is er inzicht in wensen en verbeterpunten. Wel blijft het een aandachtspunt dat meldingen veelal via een derde partij bijgehouden worden.
Organisatie / beheerregisseur
- De beheerorganisatie heeft de krapte op de arbeidsmarkt ook ondervonden, met een krappe personele bezetting als gevolg. Er zijn beheerders die meerdere assets onder hun hoede hebben. Desondanks, mede door de regierol die de organisatie aanneemt, wordt het merendeel van de geplande activiteiten uitgevoerd. Wel blijft de personele bezetting, zeker met toenemende opgaven in de openbare ruimte, een aandachtspunt voor de haalbaarheid van de gestelde ambities.
- Centraal in het procesmodel staat de beheerregisseur, wie alle onderdelen samen laat komen. In Buren heeft de afgelopen periode de beleidsmedewerker wegen opgetreden in deze rol, als verbinder van opgaven en de koppeling met bestuur. Het is belangrijk dat deze rol gecontinueerd wordt om de integraliteit en structurele samenwerking op opgaven te borgen.
2.4.2 Terugblik per asset
Terugblik assets IBOR 2020-2025:
De wegen in de gemeente Buren worden op kwaliteitsniveau B (basis) onderhouden. Er zijn structureel
financiële middelen beschikbaar voor groot onderhoud. Voor rehabilitaties worden jaarlijks opnieuw investeringen aangevraagd. Wel heeft een tijdelijke bezuiniging bijgedragen aan het teruglopen van de kwaliteit in het wegenareaal.
De multidisciplinaire projecten, waarbij meerdere assets zoals groen en openbare verlichting worden
aangepakt, hebben vaak onvoldoende budget. Dit komt doordat deze assets alleen onderhoudsbudgetten en geen structurele rehabilitatiebudgetten beschikbaar hebben.
De openbare verlichting is voor een derde deel vervangen door energiezuinige ledverlichting. Het
onderhoudsniveau was jarenlang ‘aandacht’. Door bezuinigingen is het niveau echter verlaagd naar ‘normaal’. Er is ambtelijk de wens om het niveau weer te verhogen naar ‘aandacht’ en de vervanging naar ledverlichting versneld uit te voeren.
Het groenonderhoud wordt uitgevoerd door de Avri. Door bezuinigingen is het onderhoudsniveau voor
bepaalde structuurdelen verlaagd naar kwaliteitsniveau C (laag). Dit betekent dat er minder aandacht is voor onderhoud, wat leidt tot meer klachten en meldingen van inwoners. Echter heeft er geen
12
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
inventarisatie van de behaalde kwaliteit plaatsgevonden, waardoor inzicht in de ontwikkeling van de kwaliteit beperkt is.
De begraafplaatsen zijn de afgelopen periode onderhouden op kwaliteitsniveau A (hoog). Er zijn echter
problemen met de paden op de begraafplaatsen, die niet altijd goed zijn onderhouden en daarom een impuls krijgen. Lange tijd vielen deze paden niet onder de asset wegen. De kosten en inkomsten van de begraafplaatsen dienen beter op elkaar te worden afgestemd.
De speelplekken worden beheerd door stichtingen, verenigingen en scholen. Zij hebben de zorgplicht voor
het onderhoud en de veiligheid ervan. De gemeente Buren is eindverantwoordelijk in het kader van het Attractiebesluit. Buren heeft een kleine reserve voor inspecties en voor locaties zonder onderhoudspartij, waar eventuele spoedwerkzaamheden nodig zijn. Echter voor groot onderhoud en vervangingen was en is geen structureel budget beschikbaar, wat maakt dat deze niet uitgevoerd kunnen worden.
Voor civiele kunstwerken geldt een zorgplicht, met als doel een lange levensduur te waarborgen tegen lage
kosten. Er is een voorziening voor groot onderhoud, maar onverwachte kosten kunnen het budget onder druk zetten. Het onderhoud was budgetgestuurd en is daarom in sommige gevallen uitgesteld.
Voor de artistieke objecten is er geen beleid opgesteld en geen budget beschikbaar. Er zijn wel meldingen
en schadeherstel, maar verder ontbreekt het aan een duidelijke visie en financiële middelen voor adequaat onderhoud.
Riolering en water worden beheerd door de AVRI en verschillende aannemers. Er zijn voorzieningen voor
onderhoud en vervanging van riolering. De rioolheffing wordt jaarlijks aangepast om de kosten te dekken. Hoewel er budget beschikbaar is, blijft de uitvoering van maatregelen een aandachtspunt.
Voor het straatmeubilair en verkeerselementen is er geen beleid voor onderhoud en vervanging.
Meldingen van schade worden wel afgehandeld, maar er is geen structureel budget voor groot onderhoud. Tevens is de kwaliteit van areaal niet goed in beeld. Het onderhoud wordt uitgevoerd door de Avri.
2.4.3 Inwonersenquête
De gemeente Buren hecht waarde aan het raadplegen en betrekken van haar inwoners ten aanzien van de openbare ruimte. Hoe ervaren zij deze en waaraan hechten zij waarde? In dit kader is ten behoeve van het opstellen van het nieuwe IBOR plan voor de gemeente Buren een inwonersenquête georganiseerd. Er hebben in totaal 160 inwoners uit de verschillende kernen gereageerd op de vragenlijst.
Beleving van de kwaliteit van de openbare ruimte door inwoners (2020 – heden) In de enquete zijn inwoners uit de verschillende kernen van de gemeente Buren bevraagd over hoe zij de kwaliteit van de openbare ruimte in de afgelopen periode (2020 – heden) ervaren hebben. De respons laat zien dat inwoners de kwaliteit van de openbare ruimte over het algemeen als ‘voldoende’ ervaren (33% van de respondenten). Daarnaast beoordeelt 21% van de respondenten de kwaliteit van de openbare ruimte als ‘goed’ en geeft 30% van de respondenten het oordeel ‘matig’. Tot slot gaf 13% het oordeel ‘onvoldoende’ en 3% het oordeel ‘uitstekend’. Het gemiddelde in de enquête ligt daarmee op een krappe voldoende (rapportcijfer 5,5). Deze beoordeling door de inwoners sluit in grote lijnen aan op het nagestreefde kwaliteitsniveau van de openbare ruimte vanuit het vorige IBOR plan (een combinatie van beeldkwaliteitsniveau basis/B met beeldkwaliteitsniveau laag/C).
13
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
Wat gaat goed en wat kan beter volgens de inwoners?
- Inwoners zijn positief over of trots op de volgende zaken in de openbare ruimte:
Groenvoorziening: veel respondenten waarderen het vele groen, bomen, bloemen en
boomgaarden in de gemeente; Landschap en natuur: de landelijke omgeving, uiterwaarden, rivieren, en open ruimte worden vaak
genoemd; Historisch karakter: oude dorpskernen en historische gebouwen worden als waardevol ervaren; Specifieke plekken: parkje bij het gemeentehuis, marktplein in Beusichem, Klompenpad, en de
Meent worden expliciet genoemd;
`o` Rust en ruimte: de rustige, open en natuurlijke leefomgeving wordt als prettig ervaren.
- Inwoners vinden dat het volgende beter of anders zouden kunnen in de openbare ruimte:
Onderhoud van groen: bermen, perken en plantsoenen worden soms als rommelig of slecht
onderhouden ervaren; Verkeersveiligheid: onveilige verkeerssituaties, te hard rijden, en onoverzichtelijke kruispunten
worden vaak genoemd; Speelvoorzieningen: er is behoefte aan meer en beter onderhouden speelplekken voor kinderen; Zwerfafval en hondenpoep: relatief veel opmerkingen over afval op straat en hondenpoep, met
suggesties voor meer afvalbakken; Toegankelijkheid: scheve stoeptegels, slechte bestrating en obstakels op trottoirs worden als
hinderlijk ervaren; Verlichting: op sommige plekken ontbreekt goede straatverlichting volgens de inwoners.
- Inwoners geven aan zich te storen aan de volgende zaken in de openbare ruimte:
Zwerfafval en hondenpoep: wordt als storend en onhygiënisch ervaren; Slecht onderhoud: onkruid, scheve tegels, en slecht/minder onderhouden groenvoorzieningen; Verkeersproblemen: te hard rijden, gevaarlijke bermen, en gebrek aan handhaving; Overlast door parkeren: vooral in dorpskernen en bij scholen; Eentonigheid in beplanting: sommige respondenten vinden het groen te weinig gevarieerd of saai.
Rangschikking thema’s In de enquete kregen inwoners de mogelijkheid om vier thema’s (veiligheid, biodiversiteit, duurzaam en circulair en klimaatadaptatie) te rangschikken naar mate van belangrijkheid. Uiteindelijk zijn respectievelijk veiligheid en biodiversiteit door inwoners aangewezen als de belangrijkste thema’s.
1. Het thema veiligheid werd door 54% van de inwoners als belangrijkste aangemerkt, bij 12% van de inwoners was dit de tweede keuze. 2. Biodiversiteit was bij 30% van de respondenten het belangrijkste thema, bij 40% was dit de tweede keuze. 3. Klimaatadaptatie was bij 13% van de respondenten het belangrijkste thema, bij 35% was het de tweede keuze en bij 28% de derde keuze. 4. Tot slot wat het thema duurzaam en circulair bij 3% van de inwoners het belangrijkste thema en bij 13% was het de tweede keuze.
Ideeën en suggesties ten aanzien van de thema’s Zie Hoofdstuk 4 voor door inwoners gedane suggesties of ideeen voor de thema’s veiligheid, biodiversiteit, duurzaam en circulair en klimaatadaptatie. De input van de inwoners uit de enquête is meegenomen in de uitwerking van de thema’s in dit IBOR plan.
14
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
3.1 Wettelijke kaders
Er is landelijk geen wettelijk kader waarin alle rechten en plichten met betrekking tot het beheer van de openbare ruimte zijn vastgelegd. De algemeen geldende wettelijke kaders zijn opgenomen in het Nieuw Burgerlijk Wetboek. Verder is er specifieke wet- en regelgeving van onder andere het Rijk, de provincie en het waterschap. In deze paragraaf wordt de overkoepelende wetgeving toegelicht. Wetgeving die van toepassing is op de afzonderlijke assets, wordt in de assetsheets beschreven.
Zorgplicht: een veilige openbare ruimte Als algemeen uitgangspunt geldt er een zorgplicht voor het handhaven en bevorderen van de veiligheid in de openbare ruimte. Ten behoeve van de gemeentelijke zorgplicht moet worden aangetoond dat door inspecties en onderhoud een goede zorg heeft plaatsgevonden. Bij onvoldoende bewijslast vanuit de gemeente kan de aansprakelijkstelling leiden tot het toekennen van een schadevergoeding. Dit staat opgenomen in artikel 6:174 van het Burgerlijk Wetboek.
Omgevingswet De Omgevingswet bundelt wetten en regelingen over onder meer ruimte, infrastructuur, milieu, natuur en water. Met de Omgevingswet wordt het wettelijk kader voor verschillende aspecten van de openbare ruimte vereenvoudigd. Er zijn minder regels en er is meer ruimte voor initiatieven van derden. Vroegtijdige inwonersparticipatie vormt een belangrijke randvoorwaarde bij ruimtelijke initiatieven die onder de Omgevingswet vallen. Dit met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu.
Een groot aantal wetten is opgegaan in de Omgevingswet. Daarbij blijven er ook wetten bestaan die specifiek gelden voor bepaalde assets: zo is er voor wegen de Wegenverkeerwet, voor riolering en water de Deltawet waterveiligheid en zoetwatervoorziening. Voor openbare verlichting zijn de Elektriciteitswet en de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten relevant. De veiligheid van speeltoestellen is geregeld in het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen. Bij begraafplaatsen is er de Wet op de lijkbezorging die gemeenten verplicht om een algemene begraafplaats te hebben en in stand te houden.
Kapitaalgoederen in de Gemeentewet De provincie houdt jaarlijks toezicht op de gemeentelijke begroting en of er sprake is van achterstallig onderhoud. In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is de verplichting opgenomen om in de begroting en jaarrekening een paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen op te nemen. Deze paragraaf dient ten minste in te gaan op het onderhoud van de kapitaalgoederen groen, wegen, riolering, water en gebouwen. De andere kapitaalgoederen zijn facultatief op te nemen. Het BBV bepaalt dat van de genoemde kapitaalgoederen in de begroting moet worden aangegeven:
- Het beleidskader.
- De uit het beleidskader voortvloeiende financiële gevolgen.
- De vertaling van de financiële gevolgen in de begroting.
3.2 Gemeentelijke kaders
Coalitieakkoord Het coalitieakkoord is het bestuurlijk vertrekpunt. In dit akkoord zijn de bestuurlijke ambities opgenomen en worden de plannen beschreven waaraan het college zich conformeert. Daarbij zien wij voor de openbare ruimte de volgende opgaven:
- Buren wil een veilige, schone en uitnodigende openbare ruimte.
- Buren wil naar een doelmatig onderhoud van het wegennet.
- Gemeente geeft zelf het goede voorbeeld als het gaat om duurzaamheid.
Deze uitgangspunten gelden voor de looptijd van het Coalitieakkoord tot 2026.
15
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie Buren zijn de ambities en doelen voor de openbare ruimte voor de lange termijn vastgelegd. De Omgevingsvisie is vormvrij. De gemeenteraad bepaalt het detailniveau, gebieden, sectoren en thema’s. Participatie en het belang dat de stakeholder bij een project heeft, hebben hierin een centrale plek. De speerpunten van de Omgevingsvisie zijn:
- Evenwichtige groei van de kernen.
- Gezonde en veilige leefomgeving.
- Sterke voorzieningen.
- Werken aan kwaliteit.
- Multifunctioneel platteland.
- Een duurzame toekomst.
Sectoraal beleid Sectoraal beleid richt zich op specifieke sectoren of thema’s, zoals milieu, natuur, landbouw, water en ruimtelijke ordening.
In Buren is er een Klimaatvisie vastgesteld om de doelstellingen uit de Klimaatwet en het Klimaatakkoord te behalen. De nationale klimaatdoelen voor 2030 en 2050 zijn vastgelegd in de Klimaatwet. De inhoudelijke maatregelen zijn uitgewerkt in het Klimaatakkoord. De gemeente Buren heeft in de Klimaatvisie vijf belangrijke thema’s geformuleerd:
- Energietransitie - het opwekken van duurzame energie.
- Energiebesparende maatregelen voor woningen en bedrijfspanden.
- Warmtetransitie - verwarming van woningen en bedrijven zonder aardgas.
- Klimaatadaptatie - het aanpassen van de openbare ruimte aan het veranderende klimaat.
- Circulaire economie - het gebruik van nieuwe grondstoffen zoveel mogelijk voorkomen (in ieder geval minimaliseren), materialen hergebruiken en afval gaan zien als grondstof. In relatie tot de openbare ruimte zijn met name de laatste twee onderwerpen relevant.
De Integrale Visie Openbare Ruimte (IVOR), vastgesteld door de gemeenteraad in 2014, legde de basis voor het inrichten, onderhouden en vervangen van de openbare ruimte in Buren. Deze visie werd in 2016 verder uitgewerkt in het vorige IBOR. In het nieuwe IBOR baseren we onze aanpak op deze eerder vastgestelde ambities. Daarnaast werkt de gemeente Buren actief aan duurzaamheid en circulariteit, met diverse initiatieven om deze doelstellingen te behalen.
Afbeelding 10: Verzameling van verschillende beleidsstukken en visies.
16
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
3.3 Trends en ontwikkelingen
De huidige maatschappij is bijzonder dynamisch en verandert in een hoog tempo. Nieuwe trends en ontwikkelingen stellen andere eisen aan het gebruik, de inrichting en het beheer van de openbare ruimte. De gemeenten hebben veel kansen om vanuit de openbare ruimte bij te dragen aan de verschillende opgaven. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste landelijke trends en ontwikkelingen besproken. Ook wordt aangegeven waar de gemeente Buren mee te maken heeft.
Opgaven volgens Vereniging van Nederlandse Gemeenten De 342 Nederlandse gemeenten maken samen de VNG en hebben een aantal grote opgaven voor de fysieke leefomgeving op een rij gezet. De komende jaren ligt de focus op klimaat, energietransitie (zoals kabels en leidingen en transformatorhuisjes), woningbouw, mobiliteit, bereikbaarheid en het realiseren van een circulaire economie (wat meer ruimtebeslag van bedrijven vraagt). Al deze opgaven moeten worden aangepakt binnen de schaarse ruimte die beschikbaar is. De Omgevingswet verzoekt alle gemeenten om een samenhangende aanpak te ontwikkelen om hiermee aan de slag te gaan. Waarbij ook de verbinding gelegd moet worden met opgaven in het sociaal domein zoals gezondheid, kansengelijkheid en participatie door inwoners.
Klimaat Dat het klimaat verandert zien we overal om ons heen. Het weer wordt extremer, er zijn vaker overstromingen en de openbare ruimte heeft moeite zich hierop aan te passen. In veel dorpen en steden zijn maatregelen nodig om in de toekomst klimaatbestendig en waterrobuust te zijn. Ook de gemeente Buren is hier volop mee bezig. Zo wordt er ingezet op het water bovengronds afvoeren, steen vervangen door groen en het terugdringen van CO2-uitstoot en fijnstof. Voorbeelden in de praktijk zijn:
- Operatie Steenbreek inclusief jaarlijkse campagne actie.
- De nieuwsbrief duurzaamheid.
- Uitvoering geven aan het lokale hitte plan.
- Uitvoeren van het maatregelplan voor neerslagbestendigheid, zoals het aanleggen van wadi’s en het verlagen van drempels.
- Informeren over lokale klimaateffecten en verdere participatie.
Energietransitie De Nederlandse overheid heeft in 2019 het Klimaatakkoord getekend. Via het Klimaatakkoord geeft Nederland invulling aan het klimaatbeleid om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Dit betekent meer inzet van duurzame energiebronnen zoals zon en wind. Voor de openbare ruimte is het belangrijk aan te sluiten bij de energietransitie en planningen zoveel mogelijk daarop af te stemmen. Hierdoor kunnen er samenwerking voordelen, kostenbesparingen en positieve effecten op de gezondheid, veiligheid en natuur worden bereikt. In een Regionale Energiestrategie (RES) beschrijft elke energieregio zijn eigen keuzes. De ruimtelijke inpassing en afstemming van deze strategieën worden geregeld via het Omgevingsbeleid van het Rijk, provincies en gemeenten. Op deze manier behouden de decentrale overheden hun eigen beleidsruimte. In de gemeente Buren worden de opgaven rondom energietransitie stap voor stap uitgevoerd. Dit kan niet allemaal tegelijk, omdat er rekening wordt gehouden met beschikbare middelen en de volgorde van uitvoering.
Netcongestie In Nederland groeit de vraag naar elektriciteit door de toename van woningen, bedrijven, elektrische auto’s, laadpalen, warmtepompen en de overstap naar gasloos wonen. Ook willen steeds meer inwoners en bedrijven stroom van zonnepanelen terugleveren aan het net. Dit zorgt ervoor dat de netwerken in veel gemeenten te druk worden. Netbeheerders moeten daarom extra kabels aanleggen en de bouw van elektriciteitsverdeelstations en transformatorhuisjes sneller laten verlopen. Deze veranderingen hebben effect op de openbare ruimte. De energietransitie kan de netcongestie verergeren, maar biedt ook mogelijkheden om deze te verminderen.
Biodiversiteit Biodiversiteit gaat over de verscheidenheid aan planten, dieren en ecosystemen. Het zorgt voor balans in de natuur en is belangrijk voor een goed leven voor mensen. Landelijk wordt gewerkt aan het versterken van biodiversiteit door natuur te herstellen, de samenhang tussen natuur- en landbouwgebieden te verbeteren, de
17
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
bebouwde omgeving groener te maken en het beheer en onderhoud zo in te richten dat biodiversiteit wordt ondersteund. De gemeente Buren werkt actief aan het vergroten van de biodiversiteit. Dit gebeurt door natuur- en agrarische gebieden met elkaar te verbinden, extensiever te maaien en inheems en gevarieerd groen te kiezen. De tuinen van inwoners en bedrijven zijn daarbij belangrijk. Daarnaast gaat de gemeente Buren aan de slag met het stukje bewustwording van de waarde van biodiversiteit bij inwoners. Ook worden verschillende initiatieven voortgezet en zijn er subsidies aangevraagd.
Levensloopbestendigheid en gezondheid De samenstelling van de bevolking verandert. Er zijn steeds meer ouderen die vaak langer zelfstandig thuis blijven wonen. In de gemeente Buren is 24% van de inwoners 65 jaar of ouder (bron: AlleCijfers.nl). Dit is hoger dan het landelijke gemiddelde van 20% (bron: Centraal Bureau voor de Statistiek). Het is belangrijk dat iedereen kan blijven meedoen. Een levensloopbestendige inrichting van de openbare ruimte is van belang voor alle doelgroepen. Daarnaast is een omgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten voor de fysieke en mentale gezondheid van waarde. Het dagelijkse ommetje door de natuur, sporten in het groen of een fietstocht langs de weilanden zijn enkele voorbeelden die hieraan bijdragen.
Participatie en individualisering De wijken en buurten worden tegenwoordig niet meer uitsluitend vanuit het gemeentehuis bestuurd. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties nemen in toenemende mate zelf verantwoordelijkheid en initiatief. Ook in Buren zien we dat er meer inspraak en invloed wordt uitgeoefend op de openbare ruimte. Er vinden al diverse participatietrajecten en inwonersinitiatieven plaats. Deze werkwijze wordt in lijn met de Omgevingswet doorgezet. De gemeente Buren neemt hierbij een rol als regisseur in. Daarbij wordt er ook gewerkt aan het stimuleren van de sociale cohesie door de openbare ruimte zo in te richten dat elkaar ontmoeten makkelijk wordt gemaakt.
Beheer van de fysieke assets De posten voor het onderhoud en de vervanging van de te beheren assets in de openbare ruimte omvatten een aanzienlijk deel van de begroting. Als goed rentmeester zorgen gemeenten ervoor dat deze veilig en duurzaam worden onderhouden voor de huidige en toekomstige generaties. Beheer gaat niet alleen meer om het schoon, heel en veilig houden van objecten. De verschillende maatschappelijke thema’s moeten samenkomen in de openbare ruimte, wat de opgaven complexer maakt. Gemeenten spelen een belangrijke rol in het verbinden en realiseren van deze opgaven. Het is daarbij belangrijk om goed te plannen en de juiste stappen te zetten. De beheerder heeft hierin een belangrijke rol.
Vervangingsopgave Veel gemeenten staan voor een grote vervangingsopgave. Een groot deel van de openbare ruimte is rond de jaren 60 van de vorige eeuw aangelegd en nadert het einde van de (technische) levensduur. Wanneer de assets in een relatief korte periode worden vervangen, stijgen de totale kosten onevenredig. Het is daarom belangrijk om in beeld te brengen hoe de vervanging het beste gerealiseerd kan worden. Bij het vervangen van assets zet de gemeente Buren in op een duurzame inrichting en (her)gebruik van materialen die een lange levensduur kennen. Ook wordt er rekening gehouden met de wensen en behoeften van inwoners en maatschappelijke thema’s die op locatie van toepassing zijn.
Onzekerheden en prijsstijgingen De afgelopen jaren werden gedomineerd door de Covid-19 pandemie. In deze periode zijn werkzaamheden en bedrijven stil komen te liggen met tekorten bij arbeid en materialen. Dit leidde tot onzekerheden en prijsstijgingen. De oorlog in Oekraïne heeft het effect hiervan extra versterkt, waarbij onder andere de hoge prijzen voor energie en brandstof de inflatie verder omhoog heeft gestuwd.
18
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
4.1 Algemeen
Dit hoofdstuk geeft richting aan de belangrijkste thema’s waar de gemeente Buren de komende jaren aandacht voor heeft. De thema’s komen voort uit visies en beleid en zijn in werksessies met het projectteam en de raadsleden besproken en uitgewerkt _(de bespreking met raadsleden volgt binnenkort)._
De onderstaande vier thema’s krijgen een plek binnen de gemeentelijke organisatie en worden als leidend gezien bij het beheer, herstel en onderhoud van de openbare ruimte. Voor het thema Veiligheid heeft de gemeente Buren al langjarig consequent aandacht. Voor de thema’s Biodiversiteit, Duurzaam & circulair en Klimaatadaptief geldt dat nog niet en zal inzet gepleegd moeten worden om het gewenste effect te realiseren. Participatie is geen apart thema, maar is een belangrijk onderdeel van de aanpak van de genoemde thema’s.
Door in dit hoofdstuk bij elk thema een algemeen effect te beschrijven maken we de waarde van de openbare ruimte voor de maatschappelijke uitdagingen helder voor iedereen. We besteden hierbij aandacht aan wat de inwoners belangrijk vinden ( _vanuit de inwonersenquête_ ). De algemene effecten vertalen we vervolgens naar uitgangspunten voor het beheer en onderhoud. Een verdere uitwerking op tactisch en operationeel niveau is terug te vinden op de verschillende assetsheets.
De gemeente Buren kiest hiermee bewust voor een andere aanpak en besteed meer aandacht aan de grote maatschappelijke uitdagingen van dit moment, door verder te kijken dan alleen beeldkwaliteit. Dit alles doen we op een toegankelijke en praktische wijze, die ook ruimte geeft voor maatwerk. Want, elk plan en elke situatie is in de praktijk verschillend.
4.2 Basisprincipes voor het beheer en onderhoud
Het beheer van de openbare ruimte in Buren moet voldoen aan een aantal basisprincipes. Deze basisprincipes zorgen ervoor dat de openbare ruimte schoon, heel en veilig is. Het beheer conformeert zich aan de Omgevingswet en andere relevante wet- en regelgeving. Daarnaast moet de openbare ruimte op een doelmatige en kostenefficiënte manier worden onderhouden. De gemeente Buren streeft ernaar zich verder te ontwikkelen, zodat het beheer ook bijdraagt aan verschillende overkoepelende thema's. Deze thema's worden in de volgende paragrafen verder toegelicht. Allereerst geven we een overzicht van de basisprincipes die in Buren gelden:
- Er wordt planmatig en structureel onderhoud uitgevoerd en geïnspecteerd om te voldoen aan de wettelijke zorgplicht.
- De openbare ruimte is zodanig ingericht dat deze optimaal voldoet aan haar functie. Het beheer wordt uitgevoerd binnen de bandbreedte van het afgesproken kwaliteitsniveau en het beschikbare budget.
- De karakteristieke kenmerken van de gemeente Buren blijven behouden en worden beschermd. De eigen identiteit is een belangrijk item. Differentiatie per structuurgebied is mogelijk. Hierbij blijft er flexibiliteit voor de uitvoering van maatregelen in elk gebied.
19
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
- Iedereen kan zelfstandig bewegen in een inclusieve openbare ruimte. Bijvoorbeeld door te zorgen voor een goede toegankelijkheid van winkels, speelplekken, sportvoorzieningen, natuur en openbare gebouwen. Bij nieuwe aanleg, (her)inrichting en beheer is hier extra zorg voor.
- Integraal werken is een vast onderdeel voor de organisatie van beheer. De werkzaamheden worden waar dat kan met zoveel mogelijk andere disciplines opgepakt, zowel boven- als ondergronds. Dat gebeurt ook door budgetten bij elkaar te brengen.
- Er wordt gewerkt met integrale planningen in plaats van gebruik te maken van planningen per individuele asset. Verdere optimalisatie van dit proces kost tijd en energie, maar er wordt ook synergievoordeel bereikt.
- Er worden processen opgesteld, vastgelegd en opgevolgd voor integraal werken binnen het team Ruimte. Hierbij is er aandacht voor het betrekken en begeleiden van medewerkers in deze integrale manier van werken.
- De gemeente Buren heeft de basis op orde. Dit betekent voldoende mensen en middelen om de doelstellingen en ambities waar te maken, maar ook de dagelijkse werkprocessen goed te borgen (zoals databeheer).
- De gemeente Buren geeft het goede voorbeeld in het bereiken van ambities en doelstellingen.
- De gunningscriteria voor inkoop en aanbesteding worden gewijzigd. Niet alleen de prijs telt, maar ook de hoogste maatschappelijke waarde. Dit wordt meegenomen in het inkoopproces.
- Het Right-to-Challenge krijgt een plek binnen het groenbeheer, zodat inwoners de kans krijgen om eenvoudige onderhoudstaken zelf over te nemen. Dit gebeurt op basis van duidelijke afspraken over taken, budget en verantwoordelijkheden.
- Om aan te sluiten bij de wensen van de samenleving, wordt er gestreefd naar een werkwijze die meer gericht is op het resultaat (effectgestuurd beheer). Jarenlang is de openbare ruimte onderhouden op basis van vakkennis en de door het bestuur vastgestelde kwaliteitsniveaus. De nieuwe aanpak kijkt niet alleen naar de technische staat van het onderhoud, maar houdt ook rekening met de tevredenheid van inwoners en de bijdrage aan maatschappelijke doelen als belangrijke meetpunten.
- In lijn met de Omgevingswet neemt participatie een centrale rol in. De gemeente Buren stimuleert vroegtijdige participatie en wil dat inwoners invloed kunnen uitoefenen op veranderingen die in de openbare ruimte plaatsvinden. De mate waarin inwoners worden betrokken of geïnformeerd, is afhankelijk van het type werk dat wordt uitgevoerd.
- De gemeente Buren wil maatwerk per kern leveren en heeft hiervoor verschillende kernagenda’s opgesteld.
20
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
4.3 Veiligheid
Effect: De openbare ruimte is fysiek en sociaal veilig, zodat inwoners en bezoekers zich er vrij kunnen bewegen en ervan gebruik kunnen maken. Dit wordt bijvoorbeeld bereikt door te zorgen voor goed onderhouden voorzieningen, duidelijke zichtlijnen en een omgeving waarin mensen zich op hun gemak voelen.
Een opgeknapte en schoongehouden openbare ruimte draagt eraan bij dat mensen zich er prettiger en veiliger voelen. Een verloederde buurt met veel zwerfvuil, kapotte straatverlichting en verwaarloosd groen zorgt eerder voor een gevoel van onveiligheid. Bovendien blijft een verzorgde en hele omgeving langer schoon en netjes.
Dit vinden de inwoners van Buren:
Uitgangspunten veiligheid:
- De openbare ruimte is een plek waar gebruikers kunnen ontspannen, recreëren en ontmoeten.
- De verkeersroutes zijn veilig, herkenbaar en overzichtelijk voor alle categorieën gebruikers. Er is extra aandacht voor de schoolomgeving en voor de doelgroep kinderen en ouderen.
- Verloedering van de openbare ruimte, zoals vandalisme, graffiti, zwerfvuil en hondenpoep, wordt tegengegaan om onveiligheid te voorkomen. De gemeente Buren pakt verloedering aan door probleemplekken te monitoren, regelmatig schoon te maken, de naleving van regels te versterken en te kiezen voor een inrichting die ongewenst gedrag ontmoedigt.
- De openbare verlichting zorgt voor goede verkeersveiligheid waar dat nodig is en waar geen beter alternatief is. Ook draagt het bij aan sociale veiligheid, zonder schijnveiligheid te creëren.
- De wadi’s, watergangen en oevers leiden niet tot onnodig onveilige situaties.
- Bij de inrichting en het onderhoud wordt rekening gehouden met de veiligheid van mens en dier. Bijvoorbeeld door zo min mogelijk giftige en stekelige planten toe te passen, preventieve maatregelen te nemen om veilig langs de weg te werken en beheer te plegen buiten kwetsbare (broed)perioden.
- Het openbaar groen doet geen afbreuk aan gewenste of bestaande zichtlijnen voor gebruikers. Loshangende of overhangende takken leiden niet tot onveilige of hinderlijke situaties.
Afbeelding 12: Een goed verlichte doorgaande fietsroute op de hoofdrijbaan.
21
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
4.4 Biodiversiteit
Effect: De openbare ruimte draagt bij aan behoud en verhogen van diversiteit in flora en fauna.
Biodiversiteit is belangrijk, omdat verschillende soorten planten en dieren de natuur in balans houden. Bomen, groen en watergangen trekken vogels, kleine zoogdieren, insecten, schimmels en mossen aan. Een omgeving met een rijke biodiversiteit zorgt er ook voor dat mensen zich beter en productiever voelen. Met een juiste inrichting en ecologisch beheer is de waarde van groen voor de biodiversiteit snel te vergroten.
Dit vinden de inwoners van Buren:
Uitgangspunten biodiversiteit:
- Ontwikkeling van groene en blauwe aders die zoveel mogelijk doorlopen tot in de stad- en dorpskernen.
- Het bomenbestand en gemeentelijk groen bevat een ruime variatie aan kleurrijke en inheemse soorten.
- De bomen en het groen zijn weerbaar tegen ziekten en plagen. Het type onderhoud draagt hieraan bij. Bijvoorbeeld door anti-eikenprocessierups bloemenmengsels onder eikenbomen toe te passen.
- Het aantal bomen en de oppervlakte groen blijven gelijk of nemen toe, onder andere door de verplichting om bomen te herplanten bij kap en de vergroening van de openbare ruimte.
- Uitgangspunt is de juiste boom en plant op de juiste plaats. De bomen en planten kunnen door de juiste zorg goed uitgroeien en tot volledige wasdom komen.
- De aanplant en het onderhoud van bomen wordt altijd uitgevoerd op basis van de richtlijnen uit het meest recente Handboek Bomen. Dit geldt ook voor de werkzaamheden die nabij bomen plaatsvinden.
- Invasieve exoten worden tegengegaan op locaties waar deze voor overlast zorgen.
- Ecologisch beheer wordt toegepast waar het kan en regulier beheer waar het moet.
- Op verschillende plekken worden de bermen minder vaak en gefaseerd gemaaid. In de toekomst is het de wens dat het maaisel (langer) blijft liggen.
- Bij beheer en onderhoud wordt gebruik gemaakt van chemievrije technieken en methoden.
- De gemeente Buren wil vrijkomend slootvuil en bagger, na enkele dagen, afvoeren om verrijking en ophoging van bermen te voorkomen.
- Inwoners worden bewust gemaakt van het belang van de inheemse planten en dieren.
- Op enkele plekken waar de biodiversiteit wordt versterkt, komen informatieborden te staan die de inrichtings- en beheermaatregelen uitleggen (niet in het landschap vanwege esthetische overwegingen).
- De inwoners worden gestimuleerd om biodiversiteit op hun eigen terrein te verhogen.
- De gemeente Buren heeft een Biodiversiteitsplan vastgesteld. Daarnaast wordt een soortenmanagementplan (SMP) opgesteld, waarin natuur, biodiversiteit en duurzame maatregelen met elkaar worden verbonden.
- De acties voor het herstel en verhogen van biodiversiteit liggen in: de samenwerking met de Avri, de actualisatie van het Landschapsontwikkelingsplan (LOP), beter toezien op inwoners die ecologische bermen kort maaien.
22
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
Afbeelding 13: Berm met verschillende soorten kleuren en bloemen.
23
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
4.5 Duurzaam en circulair
Effect: De openbare ruimte wordt duurzaam in stand gehouden, legt zo min mogelijk beslag op nieuwe grondstoffen en zet in op (her)gebruik van bestaande en verantwoorde materialen.
Als gemeente zetten we in op een combinatie van maatregelen op weg naar een duurzame en circulaire economie. In de openbare ruimte gaan enorme hoeveelheden grondstoffen en materialen om. Door slim om te gaan met deze grondstoffen en materialen zijn er volop kansen voor hergebruik of recyclen. Daarnaast is de openbare ruimte ook de plek om op andere manieren duurzame en circulaire doelstellingen te realiseren. Bijvoorbeeld door het verminderen van schadelijke uitstoot van stoffen en de levensduur van assets te verlengen. Het gebruik van lokale producten en diensten levert hieraan ook een bijdrage.
Dit vinden de inwoners van Buren:
Uitgangspunten duurzaam en circulair:
- De gemeente Buren heeft een voorbeeldfunctie en geeft zelf het goede voorbeeld als het gaat om duurzame en circulaire initiatieven.
- De afdeling beheer openbare ruimte voert een nulmeting uit op circulariteit om concreet inzicht te krijgen in de huidige stand van zaken en de benodigde stappen voor verdere verbetering.
- De openbare ruimte wordt slim en efficiënt gebruikt door functies zoveel mogelijk te combineren.
- Gebruikte materialen, zowel bij inrichting als onderhoud, zijn zoveel mogelijk recyclebaar zonder waardevermindering.
- Bij vervanging/rehabilitatie wordt gestreefd naar hergebruik van materialen en het verlengen van de levensduur van objecten. Bij vervanging van wegen wordt afgewogen wat de beste inrichting is, bijvoorbeeld door in het buitengebied wegen met lage intensiteit als karrespoor in te richten.
- De energietransitie en netcongestie vragen steeds meer aandacht en beïnvloeden het werk. De gemeente Buren wil netbeheerders en andere externe partijen eerder betrekken en samen beslissingen nemen. Dit gebeurt onder andere door ruimte te reserveren in ondergrondse dwarsprofielen en elektrische laadpalen en transformatorhuisjes zorgvuldig te plaatsen.
- Afvalstoffen uit de openbare ruimte worden gezien als grondstoffen en hebben waarde. Het wordt zodoende ook volledig hergebruikt of duurzaam verwerkt.
- Te gebruiken grondstoffen zijn veilig en gezond. Ze bevatten geen schadelijke stoffen. (Licht) verontreinigde stoffen worden bewust afgevoerd uit de keten. Dit gebeurt tot aan de eindverwerking, volgens de geldende richtlijnen voor de betreffende industrieklasse.
- De gemeente Buren versnelt de verLEDding van de openbare verlichting omdat de conventionele lampen zijn uitgefaseerd.
- In de wijken en buurten wordt het spelen voor jong en oud gestimuleerd. De speelplekken groeien mee met de demografische ontwikkelingen die plaatsvinden. Bij de actualisatie van de assetsheets wordt deze groei gecontroleerd.
- Uitvoering van beheer gebeurt op een efficiënte en milieuvriendelijke manier. Bijvoorbeeld door het gebruik van voertuigen en machines met zo min mogelijk uitstoot.
24
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
- Bij beheer worden vrijkomende grondstoffen hergebruikt of waar mogelijk op locatie verwerkt, zoals snoeihout, bermgras en bladeren.
- Bij het uitvragen naar aannemers/marktpartijen wordt gebruikgemaakt van beschikbare methodieken om duurzaam en circulair meetbaar en concreet te maken, zoals de Milieukostenindicator (MKI) en Levenscyclusanalyse (LCA), indien toepasbaar. Daarnaast wordt geëxperimenteerd met het stellen van een opdrachtwaarde als plafond, om de markt uit te dagen duurzaamheid en circulariteit te leveren en te bevorderen.
- De komende jaren wil de gemeente Buren (door aannemers/marktpartijen) een materialenpaspoort laten inrichten om vast te leggen wat er na de levenscyclus van materialen of producten gebeurt. De ambitie is om dit regionaal te doen, omdat dit meer voordelen biedt. Belangrijk is dat het project goed wordt geborgd en dat er één systeem wordt gebruikt, in plaats van één of meerdere losse Excel-bestanden.
- Als ontwikkelpunt wordt er regionaal gezocht naar aansluiting op een materialenmarktplaats, om hergebruik en het vinden van nieuwe toepassingen voor objecten en materialen te stimuleren. Het uitgangspunt is geen onnodige objecten te plaatsen (zoals bewust geen openbare verlichting), omdat dit het meest duurzaam en circulair is.
- Voor alle assets wordt gewerkt aan het inzichtelijk maken van de restwaarde en een goede borging in het beheerproces.
Afbeelding 14: Pilot met een speciaal beschermde bodemlaag van houtsnippers in diverse plantsoenvakken in Buren.
25
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
4.6 Klimaatadaptief
Effect: De openbare ruimte is beter bestand tegen de gevolgen van het veranderende klimaat en draagt bij aan het bestrijden van droogte en hitte en het opvangen van regenwater.
Door de klimaatverandering stijgen de zeespiegel en temperatuur. Daarmee krijgt Nederland steeds vaker te maken met extreme weersomstandigheden zoals hitterecords, overstromingen en zware stormen. Ook stijgt het risico op ziekten en plagen. Veel klimaatadaptieve maatregelen liggen op het gebied van bomen, groen en water. De openbare ruimte moet hierop worden ingericht. Goed beheer kan een belangrijke bijdrage leveren aan het klimaatbestendig maken van straten en wijken.
Dit vinden de inwoners van Buren:
Uitgangspunten klimaatadaptief:
- Maatregelen in de openbare ruimte dragen bij aan het opvangen en tegengaan van hittestress, droogtestress en (potentiële) wateroverlast.
- Bij (her)inrichting en beheer van de openbare ruimte worden meekoppelkansen voor klimaatadaptatie standaard meegenomen.
- Bestaand groen en water worden behouden en waar mogelijk versterkt.
- De wijken worden vergroend om inwoners te beschermen tegen de hitte en te zorgen voor minder grote afvoerpieken bij neerslag. Extra aandacht gaat uit naar de versteende locaties.
- Bij de inrichting van plantvakken wordt de sortimentskeuze afgestemd op de ondergrond en grondwaterstand. Planten moeten zowel (tijdelijk) tegen natte als droge voeten kunnen.
- Bij de toepassing van verharding wordt vaker gekozen voor halfverharding, waterdoorlatende- en passerende verharding en koele wegdekken.
- Het percentage verharding wordt verlaagd waardoor regenwater makkelijker kan infiltreren in de bodem.
- Op steeds meer plekken in de openbare ruimte zijn mogelijkheden voor tijdelijke opvang van regenwater zoals wadi’s, natuurvriendelijke oevers of in (semi) ondergrondse opslagvoorzieningen.
- Het beheer van de watergangen is afgestemd op het aantal m3 dat afgevoerd moet worden.
- Als duikers worden vervangen, is het de ambitie om altijd een duiker van grotere diameter te gebruiken, zodat het water beter doorstroomt tijdens hevige regenbuien. Het waterschap Rivierenland stelt hierbij eisen waaraan de gemeente zich moet houden.
- De duikers worden goed onderhouden en vrijgehouden van bagger, planten of andere doorstromingsbelemmeringen, wanneer daar aanleiding toe is.
- Inwoners en ondernemers zijn zich bewust van de risico’s en effecten van klimaatverandering en worden gestimuleerd om zelf maatregelen te nemen.
- De klimaatstresstest brengt in beeld hoe kwetsbaar een gebied is voor extreme neerslag. Beheer zal hierop moeten anticiperen in de openbare ruimte. Wellicht moeten sommige delen van de gemeente vaker gereinigd worden of moet er een ander type rioolsysteem of verhardingsprofiel aangelegd worden.
26
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
- De gemeente Buren blijft de ontwikkelingen rondom het Klimaatprogramma tot 2030 volgen. Dit programma is een plan van de Nederlandse overheid om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en zo bij te dragen aan de wereldwijde klimaatdoelen.
Afbeelding 15: Een combinatie van bomen, groen en water in de openbare ruimte.
27
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
5.1 Soorten onderhoud
Het beheer en onderhoud in de gemeente Buren bestaat uit allerlei activiteiten en maatregelen om de openbare ruimte voor een lange periode in stand te houden. Voor de instandhouding en de ontwikkeling van de assets worden er verschillende soorten onderhoud uitgevoerd.
Verzorgend onderhoud Betreft maatregelen gericht op de schoonheid en netheid van een object. Denk aan werkzaamheden zoals onkruidbestrijding in het groen, schoonmaken van de bebording of straatvegen.
Technisch onderhoud Klein onderhoud: Is gericht op het herstellen van kleine schades om vroegtijdig groot onderhoud te voorkomen of onveilige situaties tegen te gaan. Dit type onderhoud wordt vaak uitgevoerd naar aanleiding van klachten en meldingen.
Groot onderhoud: Is het uitvoeren van corrigerende maatregelen als gevolg van slijtage na een lange periode van gebruik. Dit type onderhoud is ingrijpend en vaak gepland. De ingrepen zijn erop gericht om de functionele kwaliteiten van een object gedurende de levensduur in stand te houden.
Investeringen Levensduurverlengende investeringen: Is het nemen van maatregelen die leiden tot een meetbare levensduurverlenging van een bestaand object. Hierbij gaat het niet om groot onderhoud, wat is bedoeld om de levensduur te behalen, maar om onderhoud waarmee de (theoretische) levensduur wordt verlengd.
Vervanging: Hierbij gaat het om maatregelen waarbij het object wordt teruggebracht tot nieuw. Bij vervanging is er sprake van een nieuw object, waarbij voor het oude object geldt dat het einde van de (economische) gebruiksduur is bereikt.
Buiten de scope van dit IBOR vallen:
- (Her)inrichting van projecten waarin keuzes voor ontwerp, materialen, beheeraspecten en het eindresultaat worden gemaakt.
- Reconstructie op basis van niet technische redenen of andere beleidsdoelen.
- Alle objecten die niet in eigendom en/of onderhoud van de gemeente Buren zijn.
28
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
5.2 Beheerproces
Het beheerproces in Buren is zo ingericht dat de verschillende soorten onderhoud dagelijks of periodiek aan de beurt zijn. Dit is een proces dat periodiek opnieuw wordt doorlopen. De gemeente Buren werkt daarbij volgens een vast beheerproces. Om te bepalen welk type onderhoud wanneer nodig is, moeten steeds dezelfde onderstaande zes werkstappen worden doorlopen. Voor elke asset is het belangrijk om goed en tijdig onderhoud uit te voeren, afhankelijk van de huidige kwaliteit en het beschikbare budget.
1. Areaalgegevens Goed overzicht in de hoeveelheid areaal is een vereiste om in controle te blijven en precies te weten wat er in beheer is. Om dit inzicht te verkrijgen wordt de data door inventarisaties verzameld en bijgehouden door de verantwoordelijke gegevensbeheerder(s).
2. Kwaliteit en frequentie Om preventief en planmatig onderhoud te kunnen plegen is het belangrijk om inzicht te hebben in de (beeld)kwaliteit en de technische staat van bestaande assets. De inspecties en schouwrondes geven informatie over de onderhoudstoestand van het areaal. Maandelijks, jaarlijks, tweejaarlijks of vierjaarlijks worden er verschillende metingen uitgevoerd zoals voor bomen, groen, wegen en civiele kunstwerken. Ook zijn er assets waarbij werkzaamheden met een vaste frequentie worden uitgevoerd. Dit is bijvoorbeeld het geval bij riolering.
3. Bepalen onderhoudsmaatregelen Aan de hand van de inspecties en het vastgestelde kwaliteitsniveau of frequentie worden door de beheerder onderhoudsmaatregelen gepland en begroot. Hierbij wordt rekening gehouden met geplande projecten en de gebiedskennis ingezet. De beheerder bundelt en prioriteert de verschillende onderhoudsmaatregelen en stemt deze af met de andere beheerders om integraliteit in de projecten te borgen. Het resultaat is een integraal meerjarenprogramma dat kaders geeft aan de voorbereiding en de uitvoering van het onderhoud- en vervangingswerk (met uitzondering van het verzorgend onderhoud).
4. Onderhoud voorbereiden Als de onderhoudsmaatregelen zijn bepaald, kunnen deze uitgewerkt worden naar opdrachten. De beheerder ziet op voorhand of het werk onderdeel uitmaakt van de bestaande DVO van aanneming van werk of dat hij/zij dit kan uitbesteden aan marktpartijen. Soms is het nodig om werkomschrijvingen en tekeningen te maken of een bestek te schrijven.
5. Uitvoeren werkzaamheden Zodra de voorbereiding is afgerond en de werkzaamheden zijn uitgezet, kan er worden gestart met de uitvoering. Hierbij worden de eisen en wensen uit werkstap 3 en 4 overgenomen. Dit is de fase dat het werk buiten wordt uitgevoerd en zichtbaar is. De wijze van invulling aan communicatie en participatie wordt per project bepaald om te zorgen dat maatwerk kan worden geleverd.
6. Overdracht werkzaamheden Na de realisatie wordt het opgeleverde werk gecontroleerd en waar nodig weer overgedragen aan (gegevens)beheer. De onderhoudstermijnen worden in de planning opgenomen. De arealen en daarmee ook de beheerkosten worden op basis daarvan herijkt en in de begroting gemuteerd. Tot slot worden de revisiegegevens verwerkt in het beheersysteem om de data up-to-date te houden.
29
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
5.3 Implementatie en uitvoering
Binnen dit nieuwe IBOR wordt het strategisch, tactisch en operationeel niveau met elkaar verbonden. De assetsheets bevatten de uitgangspunten die de gemeente Buren hanteert om richting te geven aan het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Er moeten daarbij goede afspraken worden gemaakt over de uitvoering van het werk. De beheerders zien erop toe dat het proces wordt uitgevoerd conform de overeengekomen afspraken.
De gemeente Buren wil het beheerproces verder doorontwikkelen, met altijd aandacht voor de randvoorwaarden uit de basisprincipes. Het gebiedsgericht werken geldt als sturend principe. Een gebied kan een kern zijn, een wijk of straat. De werkzaamheden worden per gebied integraal gepland en uitgevoerd. Daarnaast wordt het beheer en onderhoud afgestemd op bredere thema's, zodat het maatschappelijke waarde oplevert. Een volgende stap in de doorontwikkeling naar een meer integrale en gebiedsgerichte werkwijze voor gemeente Buren ligt in het opstellen van een Meerjaren Investeringsprogramma Openbare Ruimte (MJIP). Dit met als doel de openbare ruimte voor de langere termijn op het gewenste kwaliteitsniveau te houden en vorm te geven aan een integrale aanpak van de openbare ruimte.
Het implementeren van het IBOR kost tijd en is een proces dat in fasen verloopt. De uitvoering is afhankelijk van de instemming van de gemeenteraad met de keuzes in dit plan en de financiële middelen die beschikbaar komen. Na de vaststelling van het IBOR wordt het beheerproces verder geoptimaliseerd. Dit gebeurt door de kennis van medewerkers te vergroten, de samenwerking met inwoners te versterken, inkoopprocedures aan te passen en een nieuw DVO op te stellen. Het is ook belangrijk om ervoor te zorgen dat de gegevens in de beheersystemen op orde blijven en voldoen aan landelijke en Europese wetgeving. Daarnaast wordt gewerkt aan de verbetering van de data, bijvoorbeeld door de opname van openbare verlichting in de BGT.
Om de maatschappelijke thema’s verder uit te werken, ontwikkelt de gemeente verschillende plannen, zoals het Soortenmanagementplan en het actieplan voor circulariteit. Het Biodiversiteitsplan is onlangs door de gemeenteraad vastgesteld. Gladheidsbestrijding en het Beheerplan waterbodems worden als operationele plannen onder de assetsheets vastgesteld. Daarnaast worden nieuwe producten ontwikkeld, zoals de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) en een digitale integrale planningskaart.
De onderhouds- en vervangingsopgave per asset zijn vastgelegd op de assetsheets. Waar nodig is extra budget aangevraagd om de maatregelen te realiseren. Voor sommige assets gebeurt dit in een later traject, zoals voor groen, omdat de werkelijke kwaliteit eerst buiten gemeten moet worden. De impuls- en stimuleringsbudgetten voor de verschillende thema’s zijn nog niet ingeschat. Voor het thema biodiversiteit is dit onlangs wel gedaan. Om tot een volledig beeld te komen, moeten de plannen voor de andere maatschappelijke thema’s en de beschikbare budgetten nog met elkaar worden verbonden.
De Avri verzorgt voor een groot deel het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Op dit moment wordt het huidige DVO met de Avri geëvalueerd om te kijken of de gemaakte afspraken goed werken of dat ze aangepast moeten worden. Dit kan betekenen dat rollen, taken en werkzaamheden veranderen of anders georganiseerd moeten worden. Ook zijn er activiteiten en werkzaamheden die worden uitbesteed aan derden, bijvoorbeeld omdat hiervoor specialistische kennis nodig is, zoals het technisch onderhoud van openbare verlichting of civiele kunstwerken.
Na de vaststelling van het IBOR en de evaluatie van het DVO wordt het onderhoudswerk vastgelegd in een nieuw DVO met de Avri. Ook worden bestekken/werkomschrijvingen voor derde partijen opgesteld. Dit zorgt ervoor dat iedereen op de werkvloer zich houdt aan de afgesproken werkwijze voor alle activiteiten binnen de beheercyclus. Tot slot is het opstellen van een MJIP een logische vervolgstap naar meer integraal een gebiedsgericht beheer.
30
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
Dit hoofdstuk geeft een meerjarig overzicht van de financiën van het IBOR. Er wordt gekeken naar de beschikbare middelen en de afwijkingen tussen de beschikbare en benodigde middelen. Ook worden de risico’s en aandachtspunten voor het vervolg besproken. De budgetten worden op hoofdlijnen weergegeven. Meer details zijn terug te vinden op de assetsheets.
6.1 Beschikbare middelen
Het beheren van de openbare ruimte kost geld. De hoogte van deze kosten hangt af van de gekozen kwaliteitsambitie; hoe beter de kwaliteit, hoe hoger de kosten. Bij bepaalde assets heeft de gemeente Buren een wettelijke zorgplicht waar vanuit gewerkt wordt.
In de gemeentelijke begroting zijn middelen beschikbaar gesteld voor de verschillende assets. In de onderstaande overzichten wordt een verdeling gemaakt van de middelen over de volgende categorieën.
- Klein en verzorgend onderhoud;
- Groot onderhoud;
- Overige (vaste) lasten;
- Investeringen. De financiële cijfers zijn gebaseerd op het begrotingsjaar 2026 (uit de begroting 2025-2028) en voor wat betreft de investeringen het meerjaren investeringsplan 2025-2028. Omdat de gemeente Buren een begroting tegen constante prijzen opstelt komen de exploitatiebudgetten in de jaren 2027 tot en met 2029 bijna overal overeen met het jaar 2026. Alleen op de kapitaallasten en het taakveld riolering kunnen de bedragen per jaar verschillen.
Bij sommige assets, zoals openbare verlichting, bomen en begraafplaatsen, is er één budget voor zowel kleinals groot onderhoud. Voor deze assets wordt niet met een voorziening gewerkt, maar loopt het groot onderhoud via de exploitatie. Dit budget staat apart vermeld in de kolom onder subhoofdstuk 6.1.2.
6.1.1 Klein en verzorgend onderhoud
Op de exploitatie zijn middelen beschikbaar om het klein technisch en verzorgend onderhoud uit te voeren en
| Asset Budget | Col2 |
|---|---|
| Wegen _(inclusief gladheidbestrijding)_ | € 779.435 |
| Openbare verlichting(*) | € - |
| Bomen(*) | € - |
| Groen | € 21.073 |
| Begraafplaatsen(*) | € - |
| Spelen en bewegen() | € - |
| Civiele kunstwerken | € 33.740 |
| Artistieke objecten(*) | € - |
| Riolering en water | € 652.671 |
| Straatmeubilair en verkeerselementen | € 310.178 |
| Totaal budget | € 1.797.097 |
Afbeelding 16: Budgetten voor klein en verzorgend onderhoud. (*) één gezamenlijk budget voor klein- en groot onderhoud, zie hoofdstuk 6.1.2. () ondergebracht bij overige (vaste) lasten, zie hoofdstuk 6.1.3. (*) geen structureel onderhoudsbudget voor beschikbaar.
31
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
6.1.2 Groot onderhoud
De kosten voor groot onderhoud worden betaald uit de exploitatie of via voorzieningen. Voor wegen, civiele kunstwerken en riolering en water maakt de gemeente Buren gebruik van een voorziening. Deze voorziening is bedoeld om de kosten, die van jaar tot jaar kunnen variëren, op te vangen. In totaal gaat het om een bedrag van € 3.516.009 wat jaarlijks gedoteerd wordt aan de verschillende voorzieningen. Voor de overige assets is er een overkoepelend exploitatie budget voor klein- en groot onderhoud. Het gezamenlijke budget voor klein- en groot onderhoud bedraagt € 2.600.295.
| Asset | Budget |
|---|---|
| Groot onderhoud | Groot onderhoud |
| Wegen | € 2.835.259 |
| Civiele kunstwerken | € 85.000 |
| Riolering en water _(inclusief baggeren)_ | € 516.250 |
| Spelen en bewegen | € 79.500 |
| Artistieke objecten(*) | € - |
| Totaal budget groot onderhoud | € 3.516.009 |
| Klein- en groot onderhoud_(gecombineerd in één budget) _ | Klein- en groot onderhoud_(gecombineerd in één budget) _ |
| Openbare verlichting | € 88.000 |
| Bomen | € 550.000 |
| Groen | € 1.634.066 |
| Begraafplaatsen | € 328.229 |
| Totaal budget gecombineerd budget | € 2.600.295 |
| Eindtotaal | € 6.116.304 |
(*) geen structureel onderhoudsbudget voor beschikbaar.
Afbeelding 17: Budgetten voor groot onderhoud.
32
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
6.1.3 Overige (vaste) lasten
De overige (vaste) lasten zijn bedoeld voor kosten die niet onder klein- en groot onderhoud vallen. Dit zijn kosten die regelmatig terugkomen, maar vaak geen direct onderhoud betreffen, zoals administratie, verzekeringen, bijdragen aan derden, belastingen en uitbestede werkzaamheden/inhuur projecten. Het
| Asset Budget | Col2 |
|---|---|
| Wegen | € 156.028 |
| Openbare verlichting | € 139.682 |
| Bomen | € 75.603 |
| Groen | € 9.530 |
| Begraafplaatsen | € 51.079 |
| Civiele kunstwerken | € - |
| Artistieke objecten(*) | € - |
| Riolering en water | € 353.264 |
| Straatmeubilair en verkeerselementen | € - |
| Totaal budget | € 785.186 |
(*) geen structureel onderhoudsbudget voor beschikbaar.
Afbeelding 18: Budgetten voor overige (vaste) lasten.
6.1.4 Investeringen
Investeringen in de openbare ruimte worden gedaan voor vervangingen, rehabilitatie of levensduurverlengend onderhoud. Deze investeringen brengen kapitaallasten met zich mee (afschrijving en rente). Het totale bedrag aan kapitaallasten in de begroting 2025 voor begrotingsjaar 2026 bedraagt € 802.898. In totaal is er voor 50% van alle assets geen structureel vervangingsbudget in de begroting opgenomen. De kosten hiervoor worden nu vaak gefinancierd vanuit de reguliere onderhoudsbudgetten. Het investeringsbedrag voor bomen is uitsluitend bedoeld voor het rooien en herplanten van bomen die zijn gekapt vanwege de essentaksterfte.
| Asset Oorspronkelijk investeringsbedrag Kapitaallasten | Col2 | Col3 |
|---|---|---|
| Wegen | € 8.507.133 | € 186.139 |
| Openbare verlichting | € 783.487 | € 30.174 |
| Bomen(*) | € 291.923 | € 4.775 |
| Groen(*) | € - | |
| Begraafplaatsen | € 790.739 | € 22.768 |
| Spelen en bewegen(*) | € - | |
| Civiele kunstwerken | € 1.675.870 | € 47.157 |
| Artistieke objecten(*) | € - | |
| Riolering en water | € 10.926.602 | € 511.885 |
| Straatmeubilair en verkeerselementen(*) | € - | |
| Totaal budget | € 22.975.754 | € 802.898 |
(*) geen structureel vervangingsbudget voor beschikbaar. Afbeelding 19: Kosten voor investeringen.
33
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
De volgende investeringen zijn opgenomen in het meerjaren investeringsplan 2025-2028 en de kapitaallasten hiervan zijn opgenomen in de begroting voor de komende jaren.
| Asset Jaar Omschrijving investering Bedrag | Col2 | Col3 | Col4 |
|---|---|---|---|
| Wegen | 2026 | Rehabilitate Vogelenzangseweg (N320- Bloembosweg) Lienden | € 2.000.000 |
| 2027 | Rehabilitate Rechtopweg (N320- Nieuwslagseweg) Maurik | € 700.000 | |
| 2028 | Rehabilitate Rijdijk (N320 Lienden- fietspad dijk) | € 1.800.000 | |
| 2028 | Rehabilitate Oostkanaalweg (Essenbos- Oostertendweg) Zoelen | € 1.400.000 | |
| Begraafplaatsen | 2026 | Uitbreiding columbaria (begraafplaats) | € 40.000 |
| Riolering en water | 2026 | Neerslagbestendigheid Vogelenzangseweg | € 185.700 |
| 2026 | Neerslagbestendigheid Prins Frederik Hendrikstraat | € 132.800 | |
| 2027 | Neerslagbestendigheid Ommerenveldseweg Ommeren | € 66.200 | |
| 2027 | Neerslagbestendigheid Dorpsstraat 33 Ingen | € 173.900 | |
| 2027 | Neerslagbestendigheid De Kerswerf Beusichem | € 250.500 | |
| 2027 | Neerslagbestendigheid Markt e.o. Beusichem | € 371.800 | |
| 2028 | Neerslagbestendigheid Buitenweg Maurik | € 25.000 | |
| 2028 | Neerslagbestendigheid Jeudestraat / Kategat Zoelen | € 293.400 | |
| 2028 | Neerslagbestendigheid Gildeland | € 521.700 |
Afbeelding 20: Overzicht van investeringen in de periode 2025-2028.
6.1.5 Totaal beschikbare middelen voor IBOR
| Begrotingsposten 2026 2027 2028 2029 (categorieën) | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| Totaal klein onderhoud | € 1.797.097 | € 1.777.097 | € 1.777.097 | € 1.777.097 |
| Totaal groot onderhoud | € 3.516.009 | € 3.526.009 | € 3.526.009 | € 3.526.009 |
| Totaal klein- en groot onderhoud _(gecombineerd in één budget)_ | € 2.600.295 | € 2.600.295 | € 2.600.295 | € 2.600.295 |
| Subtotaal Klein- en Groot onderhoud | € 7.913.401 | € 7.903.401 | € 7.903.401 | € 7.903.401 |
| Totaal overige (vaste) lasten | € 785.186 | € 785.186 | € 785.186 | € 785.186 |
| Totaal kapitaallasten | € 802.898 | € 818.219 | € 850.529 | € 850.529 |
| Totaal budget | € 9.501.485 | € 9.506.806 | € 9.539.116 | € 9.539.116 |
Afbeelding 21: Overzicht van de totale budgetten.
6.2 Benodigde middelen
De kosten voor klein- en groot onderhoud en investeringen zijn per asset berekend, waarmee de benodigde middelen inzichtelijk zijn gemaakt. Voor de doorrekening is gebruik gemaakt van de landelijke kennisbank van
34
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
Antea Group. Er is uitgegaan van een kwaliteitsniveau basis (B) voor de openbare ruimte met uitzondering van groen, waar de kwaliteitsniveaus hoog (A) gelden voor centra en begraafplaatsen en laag (C) voor het buitengebied.
6.2.1 Klein- en groot onderhoud
In totaal is er € 32.828.740 nodig voor klein- en groot onderhoud gedurende de gehele planperiode. Gemiddeld gezien komt dit jaarlijks op €8.207.185
De benodigde middelen voor Spelen en bewegen zijn niet berekend. De huidige middelen blijven gelden, totdat er meer duidelijkheid is over de taakverdeling tussen de gemeente en de stichtingen, verenigingen en scholen. Voor Artistieke objecten kan ook nog geen inschatting worden gemaakt. Dit gebeurt na het vaststellen van nieuw beleid en het uitvoeren van inspecties. De financiën voor Riolering en water volgen uit het reeds vastgestelde kostendekkingsplan en het uitvoeringsplan Klimaatadaptatie van de gemeente. Alleen de kosten voor het baggeren zijn individueel doorberekend en bijgesteld.
| Asset Totale Kosten Gemiddeld jaarlijkse kosten planperiode 2026-2029 planperiode 2026-2029 (klein- en groot onderhoud) (klein- en groot onderhoud) | Col2 | Col3 |
|---|---|---|
| Wegen _(inclusief optelling budget_ _gladheidsbestrijding gemeente)_ | € 15.600.933 | € 3.900.233 |
| Openbare verlichting | € 694.000 | € 173.500 |
| Bomen | € 1.965.600 | € 491.400 |
| Groen | € 6.108.000 | € 1.527.000 |
| Begraafplaatsen | € 1.172.380 | € 293.095 |
| Spelen en bewegen | € 318.000 | € 79.500 |
| Civiele kunstwerken | € 827.900 | € 206.975* |
| Artistieke objecten | € - | € - |
| Riolering en water _(inclusief baggeren)_ | € 5.098.684 | € 1.274.671 |
| Straatmeubilair en verkeerselementen | € 1.043.244 | € 260.811 |
| Totaal budget | € 32.828.740 | € 8.207.185 |
Afbeelding 22: Berekende budgetten voor klein- en groot onderhoud
_* De jaarlijkse kosten zijn niet voor elk jaar hetzelfde, in de eerste jaren is er een grotere opgave_
35
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
6.2.2 Investeringen
Naast de toegekende kredieten uit het meerjareninvesteringsprogramma zijn er additionele en/of nieuwe investeringen benodigd. In de onderstaande tabel zijn de nieuwe investeringsbedragen samengevat. Wegen, begraafplaatsen en Riolering & Water kennen geen nieuwe kredieten, deze zijn al opgenomen in het meerjareninvesteringsprogramma.
| Asset 2026 2027 2028 2029 | Col2 | Col3 | Col4 | Col5 |
|---|---|---|---|---|
| Wegen | € - | € - | € - | € - |
| Openbare verlichting | € 554.510 | € 554.510 | € 584.260 | € 572.010 |
| Bomen | € - | € - | € - | € - |
| Groen | € - | € - | € - | € - |
| Begraafplaatsen | € - | € - | € - | € - |
| Spelen en bewegen | € - | € - | € - | € - |
| Civiele kunstwerken | € 1.746.300 | € 169.100 | € 156.200 | € 176.800 |
| Artistieke objecten | € - | € - | € - | € - |
| Riolering en water _(inclusief baggeren)_ | € - | € - | € - | € - |
| Straatmeubilair en verkeerselementen | € 179.390 | € 179.390 | € 179.390 | € 179.390 |
| Totaal (additioneel) krediet | € 2.480.200 | € 903.000 | € 919.850 | € 928.000 |
Afbeelding 23: Berekende budgetten voor investeringen
6.2.3 Stimuleringsbudget thematieken IBOR
Om de vier thematieken uit het IBOR kracht bij te zetten is een extra stimuleringsbudget IBOR benodigd. Dit budget geeft de ruimte om vanuit het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Buren een concrete extra stimulans te geven aan de thema’s uit het IBOR. Denk bijvoorbeeld aan het toepassen van innovaties en/of verbeteringen in het beheer. Een andere mogelijkheid is om het stimuleringsbudget te gebruiken voor keuzes voor materialen en objecten die een extra bijdrage leveren aan de overkoepelende thema’s. Ook biedt een dergelijk stimuleringsbudget flexibiliteit en ruimte om kansen en initiatieven van inwoners, bedrijven of andere belanghebbenden in de openbare ruimte te ondersteunen. Tot slot kan het budget ingezet geworden om pilots en nieuwe werkwijzen te monitoren, evalueren en bij te stellen.
Voor het thema Biodiversiteit wordt waar mogelijk direct aangehaakt bij het vastgestelde Biodiversiteitsplan. Voor de andere thema’s; Veiligheid, Duurzaam & Circulair en Klimaatadaptief worden al stappen gezet binnen de assets, maar zullen nieuwe innovaties, pilots, initiatieven en onderzoeken verder uitgedacht en uitgerold kunnen worden met behulp van het stimuleringsbudget. Om deze acties te verwezenlijken is € 100.000 per jaar gedurende de planperiode benodigd.
36
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
6.3 Beschikbare middelen versus benodigde middelen
Door de beschikbare middelen te vergelijken met de benodigde middelen is de budgetbehoefte in beeld gekomen. Dit is hieronder specifiek gedaan voor het klein- en groot onderhoud, exclusief de overige (vaste) lasten en investeringen. De doorrekening laat zien dat er jaarlijks bijna € 393.784 extra budget nodig is om het klein- en groot onderhoud uit te voeren.
| Asset Budget Kosten Verschil in kosten (beschikbaar) (gem. benodigd) | Col2 | Col3 | Col4 |
|---|---|---|---|
| Wegen _(inclusief optelling budget gladheids-_ _bestrijding gemeente bij kosten benodigd)_ | € 3.614.694 | € 3.900.233 | € - 285.539 |
| Openbare verlichting | € 88.000 | € 173.500 | € - 85.500 |
| Bomen | € 550.000 | € 491.400 | € 58.600 |
| Groen | € 1.655.139 | € 1.527.000 | € 128.139 |
| Begraafplaatsen | € 328.229 | € 293.095 | € 35.134 |
| Spelen en bewegen | € 79.500 | € 79.500 | € - |
| Civiele kunstwerken | € 118.740 | € 206.975 | € - 88.235 |
| Artistieke objecten(*) | € - | € - | € - |
| Riolering en water() _(inclusief baggeren)_ | € 1.168.921 | € 1.274.671 | € - 105.750 |
| Straatmeubilair en verkeerselementen | € 310.178 | € 260.811 | € 49.367 |
| Impulsbudget thematieken IBOR | € - | € 100.000 | € - 100.000 |
| Totaal budget | € 7.913.401 | € 8.307.185 | € - 393.784 |
(*) geen structureel onderhoudsbudget voor beschikbaar. () benodigde kosten in lijn met het uitvoeringsplan Klimaatadaptatie (m.u.v. baggeren).
Afbeelding 24: Overzicht van de beschikbare middelen versus benodigde middelen.
Lopende contracten De bovenstaande berekening laat voor sommige assets een lager benodigd budget zien dan nu beschikbaar is. De berekening is gemaakt op basis van de theoretische behoefte en aan de hand van landelijke gemiddelden. Echter is er momenteel nog sprake van lopende contracten met uitvoeringsorganisaties die deze vermindering van lasten niet mogelijk maken voor 2026. Dit gaat om de assets Bomen, Groen, Wegen (straatvegen) en Straatmeubilair. Tevens is er voor Civiele Kunstwerken een verhoogde onderhoudsopgave in de eerste jaren van de planperiode, waardoor het benodigde budget in 2026 hoger is. Voor begraafplaatsen is uitgegaan van het bestaande budget. Gezien de bovenstaande redenen is er voor 2026 een hogere behoefte dan gepresenteerd in afbeelding 24. In de Kadernota 2026 is een bedrag van € 761.579 aangevraagd.
6.4 Conclusie financiën
Het realiseren van de ambities en doelen is afhankelijk van de beschikbare middelen. In dit IBOR is de ambitie uitgesproken om de openbare ruimte op kwaliteitsniveau Basis (B), met uitzondering van het groenareaal, te gaan onderhouden. Uit de berekening in afbeelding 22 blijkt dat de kosten hiervan gemiddeld circa € 8,3 miljoen euro per jaar zijn. Dit is € 393.784 meer dan wat er nu in de begroting van Buren staat. De grootste verschillen zitten vooral in het beheren van wegen, civiele kunstwerken en het baggeren van watergangen. Tezamen met de nog lopende contracten is er daarom een extra structurele budgetvraag van € 761.579 gedaan om het klein- en groot onderhoud op het gewenste niveau uit te voeren. In de Kadernota 2026 zijn de kapitaallasten van de benodigde investeringen reeds meegenomen.
37
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
6.5 Aandachtspunten en risico’s
Binnen de gemeente Buren zijn er verschillende aandachtspunten en risico’s die de komende jaren (financiële) gevolgen kunnen hebben. Deze worden hieronder opgesomd.
Aandachtspunten
- De druk op de openbare ruimte neemt toe. Er zijn steeds meer partijen waarmee samengewerkt moet worden.
- De maatschappelijke thema's en opgaven hebben invloed op het beheer van de openbare ruimte. Neem bijvoorbeeld klimaatverandering. Door de veranderende weersomstandigheden wordt het onderhoud meer afhankelijk van het weer. Taken zoals gladheidsbestrijding, onkruidbestrijding en vegen moeten daardoor vaker of juist minder vaak worden uitgevoerd.
- In de komende jaren zijn er investeringen nodig voor verschillende assets, zoals voor wegen, civiele kunstwerken en openbare verlichting (VerLEDdingsopgave). Voor het openbaar groen wordt er een inspectie gedaan om de staat en de vervangingsbehoefte te bepalen.
- De impuls-/stimuleringsbudgetten voor de vier hoofdthema’s in dit IBOR zijn op €100.000 per jaar gezet. Voor de invulling hiervan wordt voor het thema biodiversiteit het gekoppeld aan het vastgestelde Biodiversiteitsplan. Voor de andere thema’s zal er nog een uitwerking van beoogde pilots en onderzoeken moeten volgen.
- Gladheidsbestrijding en baggeren worden als operationele plannen onder de assetsheets vastgesteld.
- Het DVO met de Avri wordt herijkt en de taken vanuit de assetsheets worden geconcretiseerd en afgestemd. Hierbij worden ook taken buiten de scope van het IBOR uitgevraagd, zoals plaagdierbestrijding, evenementenondersteuning, verkiezingen, begraven en dumpingen.
- Wegen met weinig verkeer (buiten de kom) krijgen, waar mogelijk, een andere functie en inrichting. Deze wegen worden niet alleen voor agrariërs, maar ook voor fietsers, wandelaars, recreanten en toeristen geschikter gemaakt.
- Er komen een groot aantal nieuwe Europese wetten en regels rondom databeheer. De gemeente moet zich aanpassen om aan de nieuwe regelgeving te voldoen. Ook moeten steeds vaker koppelingen worden gelegd met andere datasystemen.
- Voor effectief beheer en een goede planning is het belangrijk om data bij te houden en het areaal in kaart te brengen. Op dit moment zijn niet alle assets goed in beeld, zoals artistieke objecten en straatmeubilair. Dit kan leiden tot een groter areaal en hogere onderhoudskosten.
- Een volgende stap in de doorontwikkeling naar een meer integrale en gebiedsgerichte werkwijze voor gemeente Buren ligt in het opstellen van een Meerjaren Investeringsprogramma Openbare Ruimte (MJIP). Dit met als doel de openbare ruimte voor de langere termijn op het gewenste kwaliteitsniveau te houden en vorm te geven aan een integrale aanpak van de openbare ruimte.
Risico’s
- De netcongestie heeft impact op de openbare ruimte, omdat het de uitvoering van projecten kan vertragen en de beschikbaarheid van energiebronnen beperkt.
- De prijzen voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte zullen naar verwachting verder stijgen door hogere materiaal- en loonkosten, inflatie en strengere milieueisen.
- Binnen de openbare ruimte zijn er verschillende objecten waar de gemeente tijd aan besteedt, maar die niet beheerd worden, zoals laadpalen en speeltoestellen. Een verandering in beleid kan het beheer van deze objecten beïnvloeden.
- Het beheren van verschillende assets door vrijwilligers, scholen, stichtingen en verenigingen brengt risico's met zich mee. Bijvoorbeeld vanwege de continuïteit; wisselende of vertrekkende mensen. Ook is de hoogte van de vergoeding niet altijd duidelijk vastgelegd.
- De gemeente wil vaker overkoepelende taken aan inwoners overdragen (Right to Challenge). Dit bespaart kosten op de uitvoering, maar heeft gevolgen voor de contracten en onderhoudspartijen.
- Zwaardere belasting door grote landbouwvoertuigen kan schade veroorzaken aan civiele kunstwerken en wegen.
38
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en assetsheets Gemeente Buren projectnummer 0484483.101 1 december 2025
- Ziekten en plagen vormen een bedreiging voor de gezondheid van de bomen en het groen.
- Vanwege de krappe arbeidsmarkt is het lastig om nieuwe medewerkers aan te trekken. Daarnaast is het moeilijk om het bestaande personeel vast te houden. Dit kan leiden tot verlies van kennis en ervaring binnen de organisatie.
- In de gemeente zijn bepaalde datasystemen door één persoon gebouwd en/of beheerd (o.a. het klachtenen meldingensysteem). Dit is risicovol, omdat bij ziekte of vertrek van die persoon problemen kunnen ontstaan.
1) Assetsheet Wegen. 2) Assetsheet Openbare verlichting. 3) Assetsheet Bomen. 4) Assetsheet Groen. 5) Assetsheet Begraafplaatsen. 6) Assetsheet Spelen en bewegen. 7) Assetsheet Civiele kunstwerken. 8) Assetsheet Artistieke objecten. 9) Assetsheet Riolering en water. 10) Assetsheet Straatmeubilair en verkeerselementen.
39
Afbakening
Deze assetsheet is gericht op het beheer en onderhoud van alle openbare wegen in de gemeente Buren. Hieronder vallen asfaltverhardingen, elementenverhardingen, half- en onverharde wegen en bermverhardingen. Ook de op deze wegen aanwezige markeringen en de taken rondom het vegen en onkruidvrij houden van de verhardingen vallen onder deze assetsheet. Deze assetsheet beschrijft de omvang, kwaliteit, beheerstrategie en kosten voor het (technisch) beheer van de wegen in Buren.
Areaal
De gemeente beheert circa 2,6 miljoen m [2] aan verhardingen, verdeeld over ruim 12.215 wegvakonderdelen (peildatum 2024). Ten opzichte van 2020 is het (bekende) areaal met circa 100.000 m [2] toegenomen, dit is te verklaren door realisatie van nieuwbouw en een verbeterde/nauwkeurigere registratie. Onderstaande figuren bieden inzicht in de opbouw van het areaal, uitgesplitst naar verhardingstype en aanlegjaar.
40