Bernheze, 24 september 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
JURIDISCHE EN BESTUURLIJKE BEOORDELING
Advies aan het college van B&W op de voorliggende Verordening bezwaarschriften gemeente Bernheze 2026
door Verbindend Bernheze
Opstellers: Mart Kievits, Lous Timmermans en Leo Verhagen Fractie: Verbindend Bernheze Datum: 30 augustus 2026
Managementsamenvatting
De voorgestelde verordening bevat een herkenbare basis voor de behandeling van bezwaarschriften, maar is naar ons oordeel in de huidige vorm nog niet gereed voor vaststelling. Het gaat niet alleen om redactionele onvolkomenheden. Op meerdere onderdelen bestaan juridische en bestuurlijke risico's voor de onafhankelijkheid van de commissie, de rechtmatigheid van het horen, de rechtszekerheid van bezwaarmakers en de controle door de gemeenteraad.
Belangrijkste conclusies
- Het raadsvoorstel stelt ten onrechte of onvoldoende onderbouwd dat de inhoudelijke wijziging “nagenoeg nihil” is.
- De weigering om een was-wordt-tabel te verstrekken is niet overtuigend, omdat de regeling uit 2010 en het ontwerp grotendeels dezelfde artikelstructuur hebben.
- Belangrijke rekenkameraanbevelingen over rapportagedatum, kosteninzicht, feedback en tijdige herziening zijn niet zichtbaar uitgevoerd.
- De minimumsamenstelling van de commissie is niet duidelijk in overeenstemming gebracht met artikel 7:13 Awb.
- Een hoorzitting met slechts twee commissieleden is zonder een rechtsgeldige opdracht van de commissie juridisch riskant.
- Het is onvoldoende toegelicht waarom alleen de gemeenteraad de regeling vaststelt, terwijl ook college en burgemeester ervan gebruikmaken.
- De onafhankelijkheid is onvoldoende uitgewerkt bij benoeming, schorsing, ontslag, secretariële ondersteuning en deskundigenonderzoek.
- De uitsluiting van bezwaren op het terrein van “sociale zaken” is te vaag.
- De regeling bevat geen overgangsrecht voor lopende zaken en huidige commissieleden.
- De bepalingen over dossieroverdracht, nader onderzoek, verdaging, afwijking van adviezen en jaarverslag zijn onvolledig.
Pagina 1
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
Wat het college in het raadsvoorstel stelt
- De regeling uit 2010 is verouderd doordat zij nog uitgaat van samenwerking met de voormalige gemeente Maasdonk.
- Actualisatie is volgens het college nodig naar aanleiding van het onderzoek van de Rekenkamer.
- De nieuwe regeling zou de positie en werkwijze van de commissie verduidelijken en de onafhankelijkheid en rechtsbescherming versterken.
- Het college stelt dat is aangesloten bij het meest recente VNG-model.
- De inhoudelijke wijziging zou “nagenoeg nihil” zijn; alleen het roulerend voorzitterschap zou werkelijk veranderen.
- Een was-wordt-tabel zou vanwege de gewijzigde opbouw niet goed mogelijk zijn.
- Volgens het voorstel bestaan geen relevante risico’s en geen kosten of dekkingsvraagstukken.
Nadrukkelijke tegenstrijdigheden
Eén inhoudelijke wijziging versus minstens tien wijzigingen. Het voorstel noemt alleen het roulerend voorzitterschap, terwijl ook minimumsamenstelling, herbenoeming, dossiertermijn, bevoegdheden, quorum, beslotenheid, minderheidsstandpunt, proceskosten, hoorverslag en verdaging inhoudelijk veranderen.
VNG-model genoemd, maar niet verantwoord. Een concordantietabel, artikelsgewijze toelichting en motivering van afwijkingen ontbreken. Op belangrijke onderdelen wordt het model niet of onvolledig gevolgd.
Geen was-wordt-tabel, terwijl vergelijking goed mogelijk is. De regeling uit 2010 en het ontwerp 2026 hebben vrijwel dezelfde artikelvolgorde en veel gelijkluidende bepalingen. Juist daarom kan en moet een vergelijking worden gemaakt.
Versterking van rechtsbescherming versus vervallen waarborgen. Bestaande bepalingen over het minderheidsstandpunt, proceskosten, verzending van het hoorverslag, dossiertermijn en verdaging verdwijnen of worden afgezwakt.
Verwijzing naar de Rekenkamer versus onvolledige uitvoering. De aanbevolen herziening vóór december 2025 is te laat, de aanbevolen rapportagedatum 1 april wordt niet gevolgd en feedback, training en kosteninzicht zijn niet uitgewerkt.
Risico’s “n.v.t.” versus aantoonbare juridische risico’s. Onjuiste commissiesamenstelling, onbevoegd horen, termijnoverschrijding, privacyproblemen en aantasting van vertrouwen zijn reële risico’s.
Kosten “n.v.t.” versus noodzakelijke inzet en rapportage. Commissievergoedingen, secretariaat, deskundigen, scholing, verslaglegging, privacy, evaluatie en rapportage vragen capaciteit en mogelijk middelen.
Eerdere datumtegenstrijdigheid hersteld, maar versiebeheer blijft onduidelijk. Een eerdere versie noemde 3 september 2026 als vaststellingsdatum. In de raadsbundel voor 1 oktober 2026 is dit gewijzigd in 1 oktober 2026. Niet wordt toegelicht wanneer of door wie deze correctie is aangebracht en of ook andere wijzigingen zijn doorgevoerd.
Belangrijkste juridische en uitvoeringsproblemen
- Artikel 3 legt niet ondubbelzinnig vast dat de commissie bestaat uit een voorzitter en ten minste twee leden, zoals artikel 7:13 Awb vereist.
- Horen en adviseren met twee leden kan zonder expliciete opdracht van de commissie een procedureel gebrek opleveren.
- Bij twee leden kan de voorzitter met zijn doorslaggevende stem feitelijk alleen de uitkomst bepalen.
Pagina 2
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
- Niet is uitgelegd waarom alleen de raad vaststelt, terwijl ook college en burgemeester van de commissie gebruikmaken.
- Niet is zeker dat de raad zelfstandig de volledige oude regeling kan intrekken.
- Overgangsrecht voor lopende bezwaren, hoorzittingen, adviezen en huidige leden ontbreekt.
- “Sociale zaken” is niet afgebakend en de alternatieve behandelaar en procedure worden niet vermeld.
- De functionele onafhankelijkheid van de ambtelijke secretaris is niet geregeld.
- Het college kan via toestemming voor kosten invloed hebben op noodzakelijk deskundigenonderzoek.
- Objectieve gronden en waarborgen voor benoeming, schorsing en ontslag ontbreken.
- Het recht om schriftelijk op nader onderzoek te reageren is niet expliciet opgenomen.
- De regeling van verdaging, hoorverslag, proceskosten en terugkoppeling bij afwijking van advies is onvolledig.
- Er is geen concrete termijn voor overdracht van het volledige procesdossier.
- Regels voor digitaal horen, toegankelijkheid, opnamen, klachten, vertrouwelijkheid en gegevensbescherming ontbreken.
- De raadsbundel bevat geen gedateerd collegevoorstel in de considerans van het raadsbesluit: na “van” is de datum niet ingevuld.
- Artikel 12 noemt een plaatsvervangend voorzitter, terwijl artikel 3 uitsluitend roulerende voorzitters regelt en geen plaatsvervanger aanwijst.
- Artikel 22 draagt ten onrechte het opschrift “Definitie”, terwijl het artikel de citeertitel regelt.
- Er zijn geen meetbare doelen, evaluatietermijn of kwaliteitsindicatoren voor onafhankelijkheid en rechtsbescherming.
- De regeling treedt de dag na bekendmaking in werking, terwijl niet blijkt dat benoemingen, mandaten, protocollen, budget en overgangsmaatregelen dan gereed zijn.
- Niet is geregeld waar vergoedingen, voorbereidingstijd en reiskosten van commissieleden en roulerende voorzitters zijn vastgelegd.
- Niet blijkt dat de huidige commissie, het secretariaat, juridisch kwaliteitsadviseurs en privacyfunctionarissen over het ontwerp zijn geraadpleegd.
- De noodzaak van het roulerend voorzitterschap is niet onderbouwd met gegevens over werkdruk, uitval, vacatures of doorlooptijden.
- De toevoeging van Jeugdwetzaken is niet onderbouwd met eisen aan specialistische kennis, vertegenwoordiging van minderjarigen en dossierbeveiliging.
- Er ontbreken criteria en een motiveringsplicht voor afwijzing van een verzoek om een nieuwe hoorzitting na nader onderzoek.
- Niet is geregeld wie verslag of advies ondertekent als de behandelend voorzitter na de zitting uitvalt.
- Archivering, bewaartermijnen en vernietiging van dossiers, opnamen en conceptadviezen zijn niet uitgewerkt.
Belangrijkste pijnpunten
- De gemeenteraad krijgt geen volledig en juist beeld van wat inhoudelijk verandert.
- De wettelijke minimumsamenstelling en de rechtmatigheid van het horen zijn onvoldoende verzekerd.
- De bevoegdheidsverdeling tussen raad, college, burgemeester, voorzitter en secretaris is niet sluitend.
- Onafhankelijkheid wordt beloofd, maar niet juridisch en organisatorisch afdoende gewaarborgd.
- Bestaande procedurele waarborgen verdwijnen zonder inhoudelijke toelichting.
- De aanbevelingen van de Rekenkamer worden selectief en te laat uitgevoerd.
- Reële risico’s, capaciteit en kosten zijn zonder onderzoek als niet van toepassing aangemerkt.
- Het ontbreken van overgangsrecht kan direct na inwerkingtreding tot rechtsonzekerheid leiden.
Pagina 3
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
- De eerdere datumtegenstrijdigheid is zonder toelichting gecorrigeerd; daardoor ontbreekt transparant versiebeheer.
- Het raadsbesluit bevat een onvolledige considerans en de verordening bevat intern inconsistente functieaanduidingen.
Waarom het ontwerp niet rijp is voor besluitvorming
De gemeenteraad kan op basis van de huidige stukken niet verantwoord vaststellen wat precies verandert, welke bestaande waarborgen verdwijnen, welke juridische risico’s worden aanvaard, wat de uitvoering kost, hoe de onafhankelijkheid werkelijk wordt versterkt en in hoeverre de aanbevelingen van de Rekenkamer worden uitgevoerd. Een besluit onder deze omstandigheden is onvoldoende zorgvuldig voorbereid.
Nadrukkelijke adviezen aan het college
1. Neem het voorstel in de huidige vorm terug of vraag de raad de behandeling aan te houden. 2. Leg een juridisch en redactioneel volledig herziene conceptverordening voor. 3. Verstrek een volledige was-wordt-tabel ten opzichte van de regeling uit 2010. 4. Voeg een concordantietabel toe met het VNG-model uit 2022. 5. Motiveer per artikel iedere afwijking van het VNG-model. 6. Leg vast dat de commissie bestaat uit een voorzitter en ten minste twee leden. 7. Laat advisering in beginsel door drie leden plaatsvinden. 8. Regel horen door één lid uitsluitend na een expliciete opdracht overeenkomstig artikel 7:13 Awb. 9. Herstel de heldere bevoegdheidsverdeling tussen voorzitter en secretaris. 10. Neem objectieve regels op voor benoeming, schorsing en ontslag. 11. Waarborg de functionele onafhankelijkheid en dossierafscherming van het secretariaat. 12. Voeg volledig overgangsrecht toe voor lopende zaken en zittende leden. 13. Baken “sociale zaken” limitatief af en vermeld wie uitgesloten bezwaren behandelt. 14. Herstel waarborgen over minderheidsstandpunt, proceskosten, hoorverslag en verdaging. 15. Garandeer schriftelijk wederhoor na nader onderzoek. 16. Neem de rekenkameraanbeveling over een jaarverslag vóór 1 april over. 17. Verstrek een uitvoeringsmatrix voor alle aanbevelingen van de Rekenkamer. 18. Voeg een juridische en privacygerichte risicoanalyse met beheersmaatregelen toe. 19. Voeg een financiële en personele impactanalyse met dekking toe. 20. Corrigeer alle tegenstrijdige vergader-, vaststellings- en ondertekeningsdata. 21. Neem een evaluatiebepaling op, bijvoorbeeld evaluatie één jaar na inwerkingtreding. 22. Laat de herstelde regeling extern of onafhankelijk juridisch toetsen en deel die toets met de raad. 23. Laat raad, college en burgemeester ieder voor zover bevoegd de noodzakelijke besluiten nemen. 24. Maak vóór bekendmaking een implementatiechecklist en stel inwerkingtreding uit totdat benoemingen, mandaten, protocollen, budget en overgangsmaatregelen gereed zijn. 25. Geef aan in welke regeling de vergoedingen, voorbereidingstijd en reiskosten van leden en voorzitters zijn vastgelegd en begroot. 26. Leg vast welke betrokkenen en deskundigen over het ontwerp zijn geraadpleegd en wat met hun opmerkingen is gedaan. 27. Onderbouw het roulerend voorzitterschap met concrete gegevens over noodzaak, continuïteit, kwaliteit en werkdruk.
Pagina 4
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
28. Werk voor Jeugdwetzaken aanvullende deskundigheids-, vertegenwoordiging- en privacywaarborgen uit. 29. Regel criteria, beslistermijn en schriftelijke motivering bij een verzoek om een nieuwe hoorzitting. 30. Regel vervangende ondertekening en archivering, bewaartermijnen en vernietiging van gegevens en opnamen.
Deze beoordeling ziet op het ontwerp “Verordening commissie Bezwaarschriften gemeente Bernheze 2026”, zoals volgens het raadsvoorstel voorgenomen voor behandeling in de openbare raadsvergadering van 1 oktober 2026. In een eerdere versie stond 3 september 2026 als vaststellingsdatum; in de raadsbundel voor 1 oktober is dit gecorrigeerd naar 1 oktober 2026. De beoordeling is uitgevoerd aan de hand van de Algemene wet bestuursrecht, de Gemeentewet, de uitgangspunten van behoorlijk bestuur en de VNG Model Verordening voor de behandeling van bezwaarschriften uit 2022.
Een bezwaarschriftencommissie neemt niet zelf de beslissing op bezwaar. Zij hoort belanghebbenden en adviseert het bestuursorgaan dat het bestreden besluit heeft genomen. Juist daarom moeten samenstelling, onafhankelijkheid, bevoegdheidsverdeling en procedure ondubbelzinnig zijn geregeld.
1.1 Beoordeling van het raadsvoorstel
Het raadsvoorstel “Actualisatie verordening commissie Bezwaarschriften”, gedateerd 23 juni 2026 en geagendeerd voor 1 oktober 2026, geeft nieuwe informatie over de bedoeling en motivering van het college. Het college verwijst naar het rekenkameronderzoek, stelt dat het meest recente VNG-model is gevolgd en kwalificeert de inhoudelijke wijziging als “nagenoeg nihil”. Volgens het voorstel zou alleen het roulerend voorzitterschap een inhoudelijke verandering zijn. Vergelijking met de regeling uit 2010 laat echter zien dat deze voorstelling niet juist of in ieder geval onvolledig is.
1.2. Geen “nagenoeg nihil” inhoudelijke wijziging
De regeling uit 2010 en het ontwerp uit 2026 kennen vrijwel dezelfde artikelvolgorde en zijn daardoor juist goed vergelijkbaar. De vergelijking toont meerdere inhoudelijke wijzigingen, waaronder samenstelling, herbenoeming, quorum, bevoegdheden van de secretaris, besloten behandeling van Jeugdwetzaken, het vervallen van het minderheidsstandpunt, de proceskostenbeoordeling, het meesturen van het hoorverslag en de regeling van verdaging.
Aanbeveling. Corrigeer de toelichting en verstrek alsnog een volledige was-wordt-tabel met juridische duiding per wijziging.
Maximaal twee herbenoemingen. Herbenoeming zonder maximum. Dit is een inhoudelijke verruiming.
Pagina 5
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
Regeling 2010 Ontwerp 2026 Beoordeling
Voorzitter bepaalt zitting en nodigt uit.
Secretaris bepaalt zitting en Bevoegdheidsverdeling verandert. nodigt uit.
Alleen Wmo-zaken standaard besloten.
Wmo- en Jeugdwetzaken Reikwijdte beslotenheid wordt uitgebreid. standaard besloten.
Advies beoordeelt ook verzoek Taakomschrijving van de commissie wordt Bepaling vervalt. proceskostenvergoeding. smaller.
Voorzitter wijst op verdaging; Procedure en informatieplicht worden afgezwakt. afschrift niet geregeld.
Voorzitter verzoekt om verdaging; afschrift aan betrokkenen.
1.3. Beroep op het VNG-model onvoldoende aangetoond
Het raadsvoorstel noemt het meest recente VNG-model, maar bevat geen concordantietabel, artikelsgewijze toelichting of overzicht van bewuste afwijkingen. Juist op wezenlijke punten wijkt het ontwerp van het VNG-model af of neemt het waarborgen niet over. Het enkele noemen van het model is daarom geen voldoende motivering.
Aanbeveling. Laat per artikel zien welke modelbepaling is gevolgd, aangepast of weggelaten en waarom.
Wat is een concordantietabel?
Een concordantietabel is een vergelijkingstabel waarin per artikel zichtbaar wordt gemaakt welke bepaling uit de bestaande verordening overeenkomt met welke bepaling uit het ontwerp 2026 en, in dit geval, met welke bepaling uit het VNG-model. De tabel vermeldt tevens of een bepaling ongewijzigd is overgenomen, inhoudelijk is aangepast, is vervallen of nieuw is toegevoegd, met een korte motivering en de juridische of praktische gevolgen daarvan.
Een was-wordt-tabel vergelijkt vooral de oude en de nieuwe tekst. Een concordantietabel gaat verder: zij koppelt de overeenkomstige artikelen aan elkaar, betrekt ook het aangehaalde VNG-model bij de vergelijking en verklaart de verschillen. Juist omdat het college stelt dat de inhoudelijke wijziging “nagenoeg nihil” is en dat bij het VNG-model is aangesloten, is zo’n tabel noodzakelijk om de raad in staat te stellen deze stellingen zelfstandig en controleerbaar te beoordelen.
Bepaling over het Vermeld of het VNG-model deze waarborg kent Niet overgenomen. minderheidsstandpunt. en motiveer waarom zij vervalt.
Pagina 6
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
1.4. Rekenkameraanbevelingen niet volledig uitgevoerd
De rekenkamer adviseerde herziening vóór december 2025, een jaarlijks commissiejaarverslag vóór 1 april, een feedbacksysteem vanaf medio 2026, permanente training en beter kosteninzicht vanaf 2026. Het ontwerp komt pas in oktober 2026 ter besluitvorming en handhaaft voor het jaarverslag de datum 1 juli. Het raadsvoorstel licht niet toe hoe de overige aanbevelingen worden uitgevoerd.
Aanbeveling. Vraag een uitvoeringsmatrix met per rekenkameraanbeveling de stand van zaken, verantwoordelijke, planning, middelen en wijze van rapportage aan de raad.
1.5. “Risico’s: n.v.t.” is niet houdbaar
Een regeling over rechtsbescherming kent aantoonbare juridische, organisatorische en reputatierisico’s. Denk aan onbevoegde of onvolledige behandeling, vernietiging in beroep, termijnoverschrijding, privacyproblemen en aantasting van vertrouwen. Het zonder analyse invullen van “n.v.t.” geeft de raad geen reëel beeld van de gevolgen.
Aanbeveling. Voeg een risicoanalyse toe met beheersmaatregelen en verantwoordelijke functionarissen.
1.6. “Kosten en dekking: n.v.t.” onvoldoende onderbouwd
De rekenkamer vroeg juist om inzicht in de kosten van bezwaarafhandeling. Een andere commissieopzet, roulerend voorzitterschap, secretariaat, scholing, deskundigen, verslaglegging en rapportage kunnen wel degelijk personele of financiële gevolgen hebben. Het voorstel bevat geen raming of capaciteitsanalyse.
Aanbeveling. Geef minimaal de huidige en verwachte jaarlijkse kosten, personele inzet en dekking weer en leg uit hoe hierover via de P&C-cyclus wordt gerapporteerd.
1.7. Datum gecorrigeerd, wijzigingenhistorie ontbreekt
De eerder geconstateerde tegenstrijdigheid tussen 1 oktober 2026 en 3 september 2026 is in de nieuwe raadsbundel hersteld: zowel vergaderdatum als vaststellingsregel noemen nu 1 oktober 2026. De bundel vermeldt echter niet dat een correctie is aangebracht en bevat geen versienummer of wijzigingenoverzicht. Daardoor kan de raad niet eenvoudig vaststellen of uitsluitend de datum dan wel ook inhoudelijke tekst is gewijzigd.
Aanbeveling. Voorzie alle stukken van datum en versienummer en verstrek een wijzigingenoverzicht ten opzichte van de eerder verspreide versie.
1.8. Formele gebreken in de raadsbundel van 1 oktober 2026
In het ontwerp-raadsbesluit is de datum van het collegevoorstel na de woorden “gezien het bijbehorende voorstel van het college van burgemeester en wethouders van” niet ingevuld. Verder heet artikel 22 “Definitie”, hoewel het uitsluitend de citeertitel bevat. Artikel 19 spreekt grammaticaal onjuist over “het college van burgemeester en wethouder”. Deze gebreken versterken het beeld dat de stukken niet volledig eindredactioneel zijn gecontroleerd.
Aanbeveling. Herstel de considerans, wijzig het opschrift van artikel 22 in “Citeertitel” en voer vóór aanbieding een volledige juridische en taalkundige eindredactie uit.
1.9. Doel “versterken onafhankelijkheid en rechtsbescherming” niet toetsbaar gemaakt
Het raadsvoorstel stelt dat onafhankelijkheid en rechtsbescherming worden versterkt, maar formuleert geen concrete doelen, indicatoren of evaluatiemoment. Sommige wijzigingen laten juist bestaande waarborgen vervallen. Zonder nadere motivering kan de raad deze claim niet controleren.
Aanbeveling. Maak concreet welke bepaling welk probleem oplost en evalueer de werking na één jaar aan de hand van vastgestelde indicatoren.
Pagina 7
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
2.1. Minimumsamenstelling niet duidelijk
Artikel 3 spreekt slechts over “meerdere leden”. Artikel 7:13 Awb verlangt een commissie die bestaat uit een voorzitter en ten minste twee leden. De huidige tekst laat ruimte voor de uitleg dat twee personen voldoende zijn. Dat moet worden uitgesloten.
Aanbeveling. Bepaal uitdrukkelijk dat de commissie bestaat uit een voorzitter en ten minste twee leden en regel ook voldoende plaatsvervangers.
2.2. Horen en adviseren met twee leden
Artikel 12 staat een hoorzitting toe met twee aanwezige leden. De wettelijke hoofdregel is dat het horen door de commissie geschiedt. De commissie kan dit opdragen aan de voorzitter of aan een ander onafhankelijk lid, maar zo’n opdracht is in dit ontwerp niet geregeld. Horen door een willekeurige onvolledige bezetting kan in beroep als procedureel gebrek worden aangemerkt.
Aanbeveling. Laat behandeling en advisering plaatsvinden door drie leden, of regel expliciet de opdracht als bedoeld in artikel 7:13, derde lid, Awb.
2.3. Roulerend voorzitterschap onvoldoende uitgewerkt
Alle leden kunnen roulerend als voorzitter optreden. Niet is bepaald wie de voorzitter per zaak aanwijst, wie bij verhindering vervangt, welke kwalificaties gelden en hoe wordt gehandeld bij uitval of een belangenconflict. Artikel 12 noemt bovendien een “plaatsvervanger” die nergens is geregeld.
Aanbeveling. Regel aanwijzing, vervanging en bevoegdheden van de voorzitter eenduidig en vooraf kenbaar.
2.4. Vaststelling door de bevoegde bestuursorganen
De commissie adviseert over besluiten van raad, college en burgemeester. Het ontwerp vermeldt alleen een vaststellingsbesluit van de raad. Er moet worden toegelicht of en hoe de raad regels kan vaststellen die ook voor de bezwaarprocedures van college en burgemeester gelden. Dit is ook van belang bij de intrekking van een oude regeling die mogelijk door meerdere bestuursorganen is vastgesteld.
Aanbeveling. Laat raad, college en burgemeester ieder voor zover het hun bevoegdheid betreft besluiten, of voorzie de raad van een sluitende juridische toelichting.
2.5. Benoeming, schorsing en ontslag
Het college benoemt, schorst en ontslaat de leden, terwijl de commissie ook veelvuldig adviseert over collegebesluiten. Gronden, procedurele waarborgen, hoor en wederhoor en motiveringsvereisten ontbreken. Dat maakt vooral tussentijdse schorsing of ontslag kwetsbaar en kan de schijn van beïnvloeding wekken.
Aanbeveling. Neem objectieve gronden en een zorgvuldige procedure op, inclusief schriftelijke motivering en gelegenheid tot reactie.
2.6. Afbakening “sociale zaken”
Artikel 2 sluit “sociale zaken” uit, behalve Wmo- en Jeugdwetzaken. Het begrip is niet gedefinieerd. Het is daardoor onzeker of bijvoorbeeld Participatiewet, bijzondere bijstand, minimaregelingen, schuldhulp, inburgering of leerlingenvervoer worden bedoeld. Evenmin staat vermeld wie de uitgesloten bezwaren behandelt.
Aanbeveling. Gebruik een limitatieve opsomming en vermeld welke instantie en procedure op iedere uitgesloten categorie van toepassing zijn.
Pagina 8
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
2.7. Overgangsrecht ontbreekt
Niet is geregeld welke verordening geldt voor reeds ingediende bezwaren, lopende hoorzittingen en nog niet afgeronde adviezen. Ook de positie en benoemingstermijn van huidige commissieleden blijven onduidelijk.
Aanbeveling. Voeg een overgangsbepaling toe die lopende zaken, bestaande benoemingen en de datum van overgang uitputtend regelt.
3.1. Onafhankelijkheid van de secretaris
De secretaris is een door het college aangewezen ambtenaar en krijgt belangrijke uitvoerende en mogelijk gemandateerde bevoegdheden. De verordening regelt niet dat de secretaris functioneel onafhankelijk van het verwerende vakteam werkt, geen rol had bij het primaire besluit en bij commissiewerkzaamheden uitsluitend onder verantwoordelijkheid van de commissie of voorzitter staat.
Aanbeveling. Leg functionele onafhankelijkheid, dossierafscherming, vervanging bij betrokkenheid en de instructierelatie vast.
3.2. Deskundigenonderzoek en toestemming van het college
Voor onderzoek waaraan kosten zijn verbonden is vooraf machtiging van het college nodig. Wanneer het college zelf het bestreden besluit heeft genomen, kan dit de schijn wekken dat het onafhankelijk onderzoek kan beperken of vertragen.
Aanbeveling. Werk met een vooraf vastgesteld budget en verplicht een snelle, schriftelijk gemotiveerde beslissing bij weigering.
3.3. Verschoning, belangen en bezwaar tegen samenstelling
Artikel 13 bevat alleen een algemene norm van niet-deelneming. Niet is geregeld dat leden belangen en nevenfuncties melden, wie over vervanging beslist of hoe een belanghebbende gemotiveerde twijfel over de onpartijdigheid kan aankaarten.
Aanbeveling. Stel een transparant integriteits- en vervangingsprotocol vast en verwijs daarnaar in de verordening.
3.4. Woonverbod voor leden
De eis dat leden niet in Bernheze wonen gaat verder dan de Awb. Woonplaats is geen sluitende maatstaf voor onafhankelijkheid en kan geschikte lokale deskundigen uitsluiten, terwijl relevante zakelijke of persoonlijke banden van iemand buiten Bernheze mogelijk buiten beeld blijven.
Aanbeveling. Vervang het woonverbod door een inhoudelijke belangen- en onafhankelijkheidstoets, of motiveer aantoonbaar waarom het verbod noodzakelijk en evenredig is.
3.5. Onbeperkte herbenoeming
De benoeming geldt vier jaar, maar het aantal herbenoemingen is onbeperkt. Zeer langdurige verbondenheid kan de schijn van institutionele nabijheid versterken.
Aanbeveling. Kies bijvoorbeeld voor maximaal één of twee herbenoemingen en regel binnen welke termijn vacatures worden vervuld.
Pagina 9
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
4.1. Volledig procesdossier
Artikel 6 noemt alleen het bezwaarschrift en de door de indiener overgelegde stukken. De commissie moet ook tijdig beschikken over het bestreden besluit en alle op de zaak betrekking hebbende stukken, waaronder aanvraag, adviezen, onderzoeken, correspondentie, beleid en verweerschrift.
Aanbeveling. Verplicht het bestuursorgaan het volledige procesdossier binnen een concrete termijn aan de commissie te verstrekken.
4.2. Ontvangstbevestiging en procesinformatie
De verordening bepaalt niet welke procesinformatie de bezwaarmaker ontvangt. Voor rechtszekerheid behoren ontvangstdatum, beslistermijn, procedure, contactgegevens, inzagerecht, mogelijkheid van bijstand en informele behandeling duidelijk te worden meegedeeld.
Aanbeveling. Neem een informatieplicht op of regel deze aantoonbaar in een openbaar procesprotocol.
4.3. Bemiddeling te absoluut
Artikel 7 bepaalt dat eerst wordt onderzocht of de zaak minnelijk kan worden geschikt “alvorens de zaak in behandeling wordt genomen”. Dat kan de indruk wekken dat bemiddeling verplicht is of de wettelijke termijn automatisch stilzet. De secretaris verricht alle handelingen, zonder nadere begrenzing.
Aanbeveling. Leg vast dat deelname vrijwillig is, de wettelijke termijn niet automatisch wordt opgeschort, formele behandeling tijdig doorgaat en intrekking schriftelijk wordt bevestigd.
4.4. Mandaat in plaats van overdracht
Artikel 8 zegt dat de voorzitter bevoegdheden kan “overdragen” aan de secretaris. Juridisch is mandaat de passende figuur: de bevoegdheid blijft bij de voorzitter en wordt namens deze uitgeoefend.
Aanbeveling. Vervang “overdragen” door “mandateren” en leg vast dat mandaat schriftelijk en kenbaar wordt verleend.
4.5. Organisatie van de hoorzitting
Artikel 10 laat de secretaris plaats en tijd bepalen, terwijl die verantwoordelijkheid in het VNG-model bij de voorzitter ligt. Ook ontbreekt een verplichte mededeling wanneer op grond van artikel 7:3 Awb van horen wordt afgezien.
Aanbeveling. Leg beide beslissingen bij de voorzitter en verlang een tijdige, gemotiveerde mededeling aan betrokkenen.
4.6. Uitstelverzoek binnen drie dagen
De termijn van drie dagen na verzending is kort en onduidelijk: kalenderdagen of werkdagen. De uitnodiging kan later worden ontvangen en afstemming met een gemachtigde kost tijd.
Aanbeveling. Gebruik ten minste vijf werkdagen, of motiveer waarom drie werkdagen noodzakelijk is.
4.7. Toegankelijk en digitaal horen
De tekst biedt geen duidelijke ruimte voor digitaal, telefonisch of hybride horen en noemt geen passende voorzieningen voor ziekte, beperking, taalbarrière of andere bijzondere omstandigheden.
Pagina 10
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
Aanbeveling. Neem een grondslag op voor een passende alternatieve wijze van horen en werk toegankelijkheid uit in een openbaar protocol.
4.8. Openbaarheid en privacy
Alle hoorzittingen zijn openbaar, behalve Wmo- en Jeugdwetzaken. Ook andere dossiers kunnen medische, familiaire, handhavings-, openbare-orde- of derdegegevens bevatten. De formulering over het sluiten van de deuren is bovendien niet geheel duidelijk.
Aanbeveling. Benoem categorieën die standaard besloten zijn en regel een expliciete, gemotiveerde privacyafweging door de commissie.
4.9. Geluidsopnamen en hoorverslag
Niet is geregeld of de gemeente of belanghebbenden geluidsopnamen mogen maken, wat de status daarvan is en hoelang opnamen worden bewaard. Evenmin is geregeld hoe opmerkingen over feitelijke onjuistheden in het schriftelijke verslag aan het dossier worden toegevoegd.
Aanbeveling. Stel een openbaar opname- en verslagprotocol vast en vermeld dit in de uitnodiging.
4.10. Nader onderzoek en wederhoor
Na nader onderzoek kunnen betrokkenen volgens artikel 16 slechts om een nieuwe hoorzitting vragen. Het recht om binnen een redelijke termijn schriftelijk op nieuwe informatie te reageren staat niet uitdrukkelijk in de tekst.
Aanbeveling. Neem een expliciete reactietermijn op en bepaal dat de reactie onderdeel wordt van dossier en advies.
4.11. Onmiddellijke inwerkingtreding zonder implementatieplan
De verordening treedt de dag na bekendmaking in werking. Het raadsvoorstel bevat echter geen implementatieplan waaruit blijkt dat benoemingen, voorzittersaanwijzing, vervanging, secretariaat, mandaten, protocollen, budget en behandeling van lopende zaken op dat moment gereed zijn.
Aanbeveling. Koppel de inwerkingtreding aan aantoonbare uitvoeringsgereedheid en voeg een implementatiechecklist toe.
4.12. Jeugdwetzaken onvoldoende uitgewerkt
Jeugdwetzaken worden toegevoegd aan de categorieën die de commissie behandelt en standaard achter gesloten deuren plaatsvinden. Niet is uitgewerkt welke specialistische kennis nodig is, hoe minderjarigen worden vertegenwoordigd of gehoord en hoe zeer gevoelige dossiers worden beveiligd.
Aanbeveling. Leg aanvullende deskundigheids-, vertegenwoordiging- en privacywaarborgen voor Jeugdwetzaken vast.
4.13. Archivering en bewaartermijnen
De regeling bevat geen verwijzing naar bewaartermijnen, archivering en vernietiging van bezwaarstukken, geluidsopnamen, conceptadviezen en persoonsgegevens.
Aanbeveling. Stel vóór invoering een archief- en bewaarbeleid vast en maak dit kenbaar aan betrokkenen.
Pagina 11
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
5.1. Stakende stemmen en minderheidsstandpunt
Bij een tweepersoonsbezetting kan de doorslaggevende stem van de voorzitter betekenen dat één persoon feitelijk de uitkomst bepaalt. Een regeling voor vermelding van een minderheidsstandpunt ontbreekt.
Aanbeveling. Adviseer met drie leden en bepaal dat een minderheidsstandpunt op verzoek in het advies wordt vermeld.
5.2. Verslag meesturen met het advies
Artikel 18 noemt het advies en eventuele nadere informatie, maar niet uitdrukkelijk het verslag van de hoorzitting. Artikel 7:13 Awb verlangt dat het verslag met het advies aan het bestuursorgaan wordt gezonden.
Aanbeveling. Noem het hoorverslag en een eventueel verslag van een nadere hoorzitting expliciet.
5.3. Verdaging onvolledig
De voorzitter “wijst” het bestuursorgaan slechts op verdaging. Niet is geregeld wanneer dat gebeurt, dat het besluit schriftelijk en gemotiveerd wordt genomen, welke duur geldt en dat belanghebbenden tijdig bericht ontvangen. Ook verdient aandacht dat de beslistermijn in beginsel aanvangt na afloop van de bezwaartermijn.
Aanbeveling. Regel een tijdige signalering, schriftelijk besluit, duur, reden en kennisgeving aan alle betrokkenen.
5.4. Afwijking van commissieadvies
De Awb verplicht het bestuursorgaan een afwijking van het advies te motiveren en het advies met de beslissing mee te zenden. De verordening regelt niet dat de commissie zelf een terugkoppeling krijgt.
Aanbeveling. Verplicht terugmelding van de beslissing op bezwaar, in het bijzonder wanneer van het advies wordt afgeweken.
5.5. Jaarverslag en positie van de raad
Het jaarverslag gaat volgens artikel 19 via het college naar de raad. Een onafhankelijke commissie behoort rechtstreeks aan raad, college en burgemeester te rapporteren. De minimuminhoud is niet bepaald.
Aanbeveling. Laat rechtstreeks rapporteren en verlang cijfers over aantallen, uitkomsten, doorlooptijden, termijnoverschrijdingen, informele oplossingen, afwijkingen en structurele aanbevelingen.
5.6. Klachten, vertrouwelijkheid en gegevensbescherming
De tekst bevat geen route voor klachten over bejegening, commissieleden, secretariaat of doorlooptijd. Ook ontbreekt een bepaling over vertrouwelijkheid van besloten zittingen, raadkamer, conceptadviezen en gevoelige dossiers.
Aanbeveling. Neem een verwijzing naar een onafhankelijke klachtenroute en een duidelijke geheimhoudings- en gegevensbeschermingsbepaling op.
Pagina 12
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
5.7. Publicatie en transparantie
Niet is geregeld of agenda’s, geanonimiseerde adviezen, jaarverslagen en structurele aanbevelingen actief worden gepubliceerd. Publicatie moet transparantie bevorderen zonder gevoelige persoonsgegevens prijs te geven.
Aanbeveling. Stel een privacybestendig publicatiebeleid vast en publiceer in ieder geval het jaarverslag en algemene aanbevelingen.
6.1. Intrekking regeling 2010
De oude regeling betreft een intergemeentelijke commissie van Bernheze en Maasdonk. Maasdonk is sinds 2015 geen zelfstandige gemeente. Eerst moet worden vastgesteld door welke bestuursorganen de regeling is vastgesteld en of de gemeenteraad bevoegd is deze volledig in te trekken.
Aanbeveling. Neem in het voorstel een juridische reconstructie op en laat ieder bevoegd bestuursorgaan zijn eigen eerdere besluit intrekken.
6.2. Ontbrekende artikelsgewijze toelichting
Bij een verordening met procedurele rechten en plichten is een artikelsgewijze toelichting praktisch onmisbaar. Zonder toelichting blijven keuzes over uitzonderingen, openbaarheid, woonplaats, quorum, herbenoeming en bevoegdheidsverdeling onvoldoende controleerbaar.
Aanbeveling. Voeg een algemene en artikelsgewijze toelichting toe, met verwijzing naar het VNGmodel en gemotiveerde afwijkingen daarvan.
6.3. Vergoedingen en financiële regeling ontbreken
De conceptverordening regelt niet waar de zittingsvergoeding, voorbereidingstijd, reiskosten en eventuele vergoeding bij uitval of annulering van commissieleden en roulerende voorzitters zijn vastgelegd. Dit maakt de passage “Kosten en dekking: n.v.t.” extra onvolledig.
Aanbeveling. Verwijs naar de toepasselijke vergoedingsregeling en leg de jaarlijkse financiële gevolgen aan de raad voor.
6.4. Consultatie en noodzaak roulerend voorzitterschap
Het voorstel vermeldt niet of de huidige commissie, het secretariaat, juridische kwaliteitsfunctie of privacyfunctionarissen zijn geraadpleegd. Evenmin wordt de noodzaak van roulerend voorzitterschap met werkdruk-, uitval-, vacature- of doorlooptijdgegevens onderbouwd.
Aanbeveling. Verantwoord de consultatie en onderbouw de organisatiewijziging met concrete gegevens en alternatieven.
- De aanhef is onvolledig na “gezien het bijbehorende voorstel van het college van burgemeester en wethouders van”.
- In artikel 1 ontbreekt na “Algemene wet bestuursrecht” een afsluitend leesteken.
- Gebruik consequent “ten minste” in plaats van “tenminste”.
- Artikel 11, vierde lid, bevat de fout “om in bij bijzondere omstandigheden”.
- Artikel 12 verwijst naar een plaatsvervanger die niet elders is geregeld.
- Artikel 14 gebruikt het onduidelijke begrip “de commissieleden” bij het voorlopig sluiten van de deuren.
- Artikel 19 noemt “wethouder” in plaats van “wethouders”.
- Artikel 22 moet het opschrift “Citeertitel” krijgen in plaats van “Definitie”.
Pagina 13
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
- De schrijfwijze van “commissie bezwaarschriften” en hoofdletters moet in het hele document gelijk worden gemaakt.
- De lege pagina “Notes” en de zichtbare elektronische ondertekenvelden moeten in de definitieve publicatie worden verwijderd of correct verwerkt.
31. Hoe verhoudt de stelling dat de inhoudelijke wijziging “nagenoeg nihil” is zich tot de aantoonbare wijzigingen in quorum, herbenoeming, bevoegdheden, verslaglegging, proceskosten en verdaging? 32. Waarom is van een was-wordt-tabel afgezien terwijl de regeling uit 2010 en het ontwerp dezelfde artikelvolgorde en grotendeels dezelfde tekststructuur kennen? 33. Waarom is niet aantoonbaar het actuele VNG-model uit 2022 als uitgangspunt genomen? 34. Hoe voldoet de voorgestelde samenstelling precies aan artikel 7:13 Awb? 35. Op welke juridische grondslag kan met twee commissieleden worden gehoord en geadviseerd? 36. Wie geeft de in artikel 7:13, derde lid, Awb bedoelde opdracht om door de voorzitter of één lid te horen? 37. Waarom wordt niet voorzien in een vaste voorzitter of expliciete regeling van aanwijzing en vervanging? 38. Waarom stellen raad, college en burgemeester de regeling niet ieder voor zover het hun bevoegdheid betreft vast? 39. Op welke objectieve gronden kunnen commissieleden worden geschorst of tussentijds ontslagen? 40. Welke rechtsgebieden vallen exact onder “sociale zaken” en wie behandelt deze bezwaren? 41. Waarom mogen geschikte onafhankelijke deskundigen die in Bernheze wonen geen commissielid zijn? 42. Hoe is de functionele onafhankelijkheid van de ambtelijke secretaris gewaarborgd? 43. Hoe wordt voorkomen dat het college noodzakelijk deskundigenonderzoek kan blokkeren? 44. Binnen welke concrete termijn ontvangt de commissie het volledige procesdossier? 45. Hoe wordt voorkomen dat informele behandeling leidt tot overschrijding van de wettelijke beslistermijn? 46. Waarom kunnen ook privacygevoelige zaken buiten Wmo en Jeugdwet standaard openbaar worden behandeld? 47. Waarom ontbreekt het recht om schriftelijk op de resultaten van nader onderzoek te reageren? 48. Hoe wordt de commissie geïnformeerd wanneer het bestuursorgaan van haar advies afwijkt? 49. Welke overgangsregeling geldt voor lopende bezwaren en zittende commissieleden? 50. Door welke bestuursorganen is de regeling uit 2010 vastgesteld en wie is bevoegd deze in te trekken? 51. Is het ontwerp vooraf juridisch getoetst en kan die toets aan de raad worden verstrekt? 52. Kan de raad vóór besluitvorming een was-wordt-tabel en een artikelsgewijze toelichting ontvangen? 53. Waarom wordt de rekenkameraanbeveling om het jaarverslag vóór 1 april uit te brengen niet gevolgd en blijft 1 juli staan? 54. Waarom is de door de rekenkamer gevraagde herziening vóór december 2025 niet tijdig uitgevoerd? 55. Wat is de stand van zaken van het feedbacksysteem, de permanente training en het kosteninzicht die de rekenkamer voor 2026 aanbeval? 56. Waarom vermeldt het raadsvoorstel bij risico’s en kosten “n.v.t.” zonder juridische risicoanalyse, capaciteitsanalyse of financiële onderbouwing? 57. Welke wijzigingen zijn, naast de correctie van 3 september naar 1 oktober 2026, aangebracht ten opzichte van de eerder verspreide versie? 58. Waarom ontbreken een versienummer, wijzigingenhistorie en de datum van het collegevoorstel in de considerans van het raadsbesluit?
Pagina 14
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
59. Wie is de in artikel 12 bedoelde plaatsvervangend voorzitter, nu artikel 3 alleen een roulerend voorzitterschap regelt? 60. Waarom draagt artikel 22 het opschrift “Definitie” in plaats van “Citeertitel” en waarom is geen juridische en taalkundige eindredactie uitgevoerd? 61. Op welke meetbare wijze versterken de voorgestelde bepalingen de onafhankelijkheid en rechtsbescherming en wanneer wordt dit geëvalueerd? 62. Welke benoemingen, mandaten, protocollen, budgetten en overgangsmaatregelen zijn vóór de beoogde inwerkingtreding gereed? 63. Waar zijn vergoedingen, voorbereidingstijd en reiskosten van commissieleden en roulerende voorzitters geregeld en begroot? 64. Zijn de huidige commissie, het secretariaat, juridische kwaliteitsadviseurs en privacyfunctionarissen geraadpleegd en wat was hun oordeel? 65. Welke concrete gegevens tonen aan dat roulerend voorzitterschap noodzakelijk is voor flexibiliteit en continuïteit? 66. Welke deskundigheids-, vertegenwoordigings- en privacywaarborgen gelden specifiek voor Jeugdwetzaken? 67. Welke criteria en motivering gelden bij afwijzing van een verzoek om een nieuwe hoorzitting? 68. Wie ondertekent verslag en advies als de behandelend voorzitter na de hoorzitting niet meer beschikbaar is? 69. Welke archief- en bewaartermijnen gelden voor dossiers, opnamen, conceptadviezen en persoonsgegevens?
Indien het college de verordening toch ongewijzigd ter vaststelling voorlegt, ligt het voor de hand een amendement of motie in te dienen. De kern daarvan moet zijn dat de samenstelling en het horen volledig in overeenstemming worden gebracht met artikel 7:13 Awb, de afbakening en bevoegdheden worden verduidelijkt en de onafhankelijkheid en overgang naar de nieuwe regeling aantoonbaar worden gewaarborgd.
De ontwerpverordening is herkenbaar ontleend aan oudere modelbepalingen, maar sluit onvoldoende aan op de huidige nadruk op oplossingsgerichte, toegankelijke en transparante bezwaarafhandeling. De geconstateerde punten raken niet alleen de stijl of redactie, maar ook de rechtmatigheid van de procedure en het vertrouwen van inwoners in een onafhankelijke heroverweging van gemeentelijke besluiten.
Ons eindadvies luidt daarom: niet ongewijzigd vaststellen. Eerst moet een juridisch en procedureel verbeterde versie worden voorgelegd, voorzien van een deugdelijke
Pagina 15
VERBINDEND BERNHEZE | JURIDISCHE BEOORDELING
toelichting en concrete waarborgen voor onafhankelijkheid, hoor en wederhoor, termijnen, gegevensbescherming en democratische verantwoording.
- Ontwerp Verordening commissie Bezwaarschriften gemeente Bernheze 2026.
- Raadsbundel raadsvergadering 1 oktober 2026, agendapunt 8: raadsvoorstel, ontwerpraadsbesluit en Verordening commissie Bezwaarschriften gemeente Bernheze 2026.
- Raadsvoorstel Actualisatie verordening commissie Bezwaarschriften, gemeente Bernheze, 23 juni 2026.
- Verordening intergemeentelijke commissie Bezwaarschriften gemeenten Bernheze en Maasdonk 2010.
- Rekenkamer Bernheze, Optimalisatie dienstverlening?: Effecten van klachten, bezwaren en meldingen op gemeentelijke processen, 6 mei 2025.
- Algemene wet bestuursrecht, in het bijzonder de artikelen 2:1, 6:5-6:17, 7:2-7:13 en 7:15.
- Gemeentewet, in het bijzonder artikel 149 en de bepalingen over gemeentelijke commissies.
- Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Model Verordening voor de behandeling van bezwaarschriften, april 2022.
- Algemene beginselen van behoorlijk bestuur, waaronder zorgvuldigheid, onpartijdigheid, motivering, rechtszekerheid en fair play.
Mart Kievits Lous Timmermans Leo Verhagen Verbindend Bernheze
Pagina 16