Woerden, 18 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
RAADSINFORMATIEBRIEF
Van college van burgemeester en wethouders
Vergadering van 17 november 2026
Kenmerk Z/26/109283 / D/26/250370
Portefeuillehouder Jelmer Vierstra
Portefeuille Duurzaamheid
Opsteller Mehciz, Koen
Onderwerp Activiteiten programma bodemdaling 2025 en Q1-Q3 2026
Kernboodschap Activiteiten die we vanuit het Programma Bodemdaling uitvoeren, koppelen we jaarlijks terug aan de gemeenteraad. Met deze raadsinformatiebrief biedt het college inzicht in de activiteiten van 2025 én de periode Q1 – Q3 van 2026. Er is gekozen om voor 2025 geen aparte raadsinformatiebrief op te stellen, in afwachting van enkele grote ontwikkelingen binnen lopende projecten. In deze raadsinformatiebrief geven we alleen nog een update over deze lopende projecten. Het Programma Bodemdaling In 2017 werd het Actieplan Bodemdaling 2050 vastgesteld en werd het Programma Bodemdaling opgestart. In het actieplan legde de gemeente Woerden ambitieuze doelen vast op gebied van bodemdaling. Het Actieplan Bodemdaling is in 2023 opgenomen in het beleidsplan Gemeentelijk Water en Klimaatbestendig. De gemeente Woerden ligt voor meer dan 80% op een dik veen- en kleipakket. Dit is zeer gevoelig voor bodemdaling. Bodemdaling kan, onder andere, leiden tot schade aan wegen, afknappende riolering en wateroverlast. Het Programma Bodemdaling was opgericht om kennis en handelingsperspectieven rond bodemdaling te ontwikkelen. Daarnaast richt het Programma Bodemdaling zich ook op het borgen van bodemdalingsbestendig werken binnen de eigen organisatie. Dit alles met het doel om: 1) de kosten voor toekomstig beheer en onderhoud door bodemdaling te beperken en; 2) ontwikkelingsperspectieven te realiseren voor een vitaal en toekomstbestendig veenweidegebied. Regio Deal Bodemdaling Groene Hart In 2018 stelde het Rijk tien Regio Deals open. De gemeentelijke samenwerking tussen Alphen aan den Rijn, Gouda en Woerden (AGW) diende een voorstel in om onderzoek te doen naar bodemdaling. Dit voorstel werd gekozen en de Regio Deal Bodemdaling Groene Hart werd opgestart. Binnen de Regio Deal zijn verschillende gezamenlijke projecten geïnitieerd en uitgevoerd om kennis te ontwikkelen over bodemdaling. Gemeente Woerden is penvoerder voor drie projecten. In juli 2026 is de vaststelling voor de eerste van de drie Regio Deal projecten, Stedelijke Projecten, ingediend. Daarmee is dit project ook definitief afgerond. De overige twee projecten, Uitbreiding Monitoring Proefvakken en Veenboeren in Beweging, lopen nog door. Nieuwe koers van het Programma Bodemdaling De Regio Deal Bodemdaling Groene Hart heeft het behalen van de doelstellingen uit het Actieplan Bodemdaling aanzienlijk versneld. Er is veel kennis opgedaan en vrijwel alle doelen uit het actieplan zijn inmiddels behaald, of de uitvoeringsprojecten zijn uitgevoerd. De focus van het Programma Bodemdaling verschuift nu van het uitvoeren van
projecten naar het borgen van kennis binnen de organisatie. Daarnaast blijft het programma zich inzetten om Gemeente Woerden te positioneren als voorbeeldgemeente op regionaal en nationaal niveau. Op 9 december 2025 vond een themabijeenkomst voor het college plaats. Hierin werden de resultaten van het programma gepresenteerd en is de nieuwe koers bepaald. Het college stemde in met het verleggen van de koers van het programma.
Toelichting Projecten Regio Deal Bodemdaling Groene Hart In 2018 stelde het Rijk tien Regio Deals open. De gemeentelijke samenwerking tussen Alphen aan den Rijn, Gouda en Woerden (AGW) diende een voorstel in om onderzoek te doen naar bodemdaling. Dit voorstel werd verkozen en het Rijk stelde hiervoor 10 miljoen euro beschikbaar voor de Regio Deal Bodemdaling Groene Hart. De regio verdubbelde hierna dit bedrag en zo kwam er in totaal 20 miljoen euro beschikbaar. Als gemeente Woerden doen wij actief mee aan de Regio Deal Bodemdaling Groene Hart. Binnen de Regio Deal zijn verschillende gezamenlijke projecten geïnitieerd en uitgevoerd om kennis te ontwikkelen over bodemdaling. Voor het Programma Bodemdaling is de Regio Deal dan ook één van de manieren geweest waarop wij verschillende projecten hebben kunnen financieren. Op 5 februari 2024 is de Regio Deal officieel afgelopen. Monitoring en verslaglegging voor enkele projecten loopt nog wel door. In juli 2026 is de vaststelling voor de eerste van de drie Regio Deal projecten, Stedelijke Projecten, ingediend. Daarmee is dit subsidieproject ook definitief afgerond. De projecten Uitbreiding Monitoring Proefvakken en Veenboeren in Beweging lopen nog vijf jaar door. 1. Uitbreiding en Monitoring Proefvakken In 2020 zijn we gestart met het project Uitbreiding Monitoring Proefvakken. In dit project zijn in de hele regio proefvakken aangelegd met verschillende lichtgewicht ophoogmaterialen. De zetting van deze proefvakken laten we zeer nauwkeurig monitoren. Gedurende minstens drie jaar wordt nauwkeurig in kaart gebracht hoe de ondergrond zich gedraagt. Hiermee bouwen we een solide wetenschappelijke basis op voor de toepassing van lichtgewicht ophoogtechnieken. Zo krijgen we data om voorspellende modellen nauwkeuriger te maken en kunnen we de meest kosteneffectieve ophoogmaterialen bepalen. Gemeente Woerden is trekker van dit project. Alle twaalf proefvakken zijn aangelegd. In 2021 is het eerste proefvak aangelegd in Bodegraven-Reeuwijk. Eind 2024 zijn de laatste twee proefvakken aangelegd in de gemeente Alphen aan den Rijn. Binnen dit project zijn er in Woerden twee proefvakken aan de Beneluxlaan aangelegd. In onderstaande tabel staat een overzicht van alle proefvakken en de monitoringsreeks. Tabel 1: Overzicht aangelegde proefvakken binnen het project Uitbreiding Monitoring Proefvakken. Nr. Locatie Plaats Gemeente Ophoogmateriaal Aanleg Monitoring 1 Lecksdijk Reeuwijk Bodegraven- Reeuwijk Wilgentakken Mei 2021 2021 - 2028 2 Heemraads- weg Ouderkerk aan den IJssel Krimpenerwaard YaliBims Juni 2022 2022 - 2028 3 & 4 Beneluxlaan Woerden Woerden EPS en referentie September 2022 2022 - 2028 5 Biezen Boskoop Alphen aan den Rijn Flugsand Augustus 2023 2023 - 2028 6 Enterij Boskoop Alphen aan den Rijn EPS, lava November 2022 2022 - 2028 7 & 8 Aschpotpad Gouda Gouda Plastic Road en referentie December 2022 2022 - 2025 9 Bellefleur Boskoop Alphen aan den Rijn Schuimglas Oktober 2024 2024 - 2028
10 Calville Boskoop Alphen aan den Rijn Schuimglas Oktober 2024 2024 - 2028 11 Gouden Regen Krimpen aan den IJssel Krimpen aan den IJssel Bims Mei 2023 2023 - 2028 12 Purperreiger Kockengen Stichtse Vecht Argex Mei 2023 2023 - 2028 De kosten van de uiteindelijke aanleg van de proefvakken zijn lager uitgevallen dan initieel begroot. Met de resterende middelen van het project is in 2025 een extra opdracht verleend aan Deltares om de monitoring van alle proefvakken te verlengen tot en met 2028. Het proefvak met de Plastic Road is in 2025 weggehaald door de gemeente Gouda. Dit was niet als gevolg van bodemdaling, maar o.a. vanwege de geluidsoverlast als fietsers over het pad rijden. Daarom is de monitoring voor dit proefvak op deze locatie gestopt. Daarnaast is met de resterende middelen in 2025 een bijdrage gedaan aan het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen (KBF). De bijdrage was voor het actualiseren van de verouderde factsheet over lichte ophoogmaterialen. De nieuwe factsheet is november 2025 gepresenteerd tijdens het Nationale Congres Bodemdaling. De factsheet kan door zowel gemeenten als aannemers worden gebruikt om bij werkzaamheden op slappe bodem het meest geschikte ophoogmateriaal te kiezen. 2. Veenboeren in Beweging Veenboeren in Beweging is een vervolg op het project Veenweide in Beweging. Met de beoogde vernatting in grote delen van de veenweiden komt het bestaande verdienmodel van agrariërs (melkproductie) onder druk te staan. Binnen de Regio Deal zijn verschillende alternatieve gewassen en vormen van landgebruik onderzocht. Het project Veenboeren in Beweging onderzoekt de effecten van een zonneveld op de omgeving. Daar waar het opzetten van het grondwaterpeil leidt tot dusdanig veel vernatting, zouden zonnevelden een uitkomst kunnen zijn om alsnog op duurzame manier inkomsten te verkrijgen uit een perceel. Momenteel is nog onduidelijk wat de aanleg van zonnevelden in veenweidegebied betekent voor de landschappelijke kwaliteit, bodemkwaliteit, waterkwaliteit en biodiversiteit. Met een demonstratieproject in de veenweiden wil de gemeente deze aspecten verder onderzoeken. De resultaten van dit project bieden een solide onderbouwing voor toekomstige besluitvorming. De gemeente heeft samen met de provincie Utrecht en Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) onderzocht hoe en waar dit project kan worden gerealiseerd. In het verkennende gebiedsproces Veenweiden in Beweging werden stakeholders betrokken. Uit het gebiedsproces is het Kennis Transfer Centrum (KTC) in Zegveld naar voren gekomen als meest geschikte locatie. Het KTC beschikt al over de benodigde onderzoeksfaciliteiten en beschikt, als gevolg van een brand in 2023 waarbij zonnepanelen verloren zijn gegaan, over voldoende capaciteit op een al bestaande aansluiting op het elektriciteitsnet. Op 22 december 2023 is de omgevingsvergunning voor het project door het KTC ingediend. De omgevingsvergunning is verleend op 23 juli 2025. Door omwonenden zijn bezwaren ingediend op de verleende omgevingsvergunning. Deze bezwaren zijn tijdens een bezwarencommissie in november 2025 behandeld. De bezwarencommissie heeft besloten dat de bezwaren niet-ontvankelijk zijn. In april 2026 zijn de bezwaarmakers betrokken in het proces om de bezwaren te bespreken en, waar van toepassing, mee te nemen in het project. Voor de gunning van de werkzaamheden aan het KTC heeft het college besloten om te kiezen voor een ‘aankondiging van vrijwillige transparantie vooraf'. Dit is een methode uit de Aanbestedingswet om een uitgebreide aanbestedingsprocedure te kunnen vermijden, omdat werd verwacht dat er geen andere partijen zijn die de werkzaamheden kunnen uitvoeren. Door een publicatie van vrijwillige
transparantie kondigt de gemeente aan dat de overeenkomst met het KTC gesloten zal worden. Belanghebbenden krijgen daarna de kans om bezwaar te maken tegen de voorgenomen gunning. Als er geen bezwaren worden ingediend, kan de gunning doorgaan. Indien belanghebbenden zich wel verzetten, dan zal er alsnog een uitgebreide aanbestedingsprocedure plaatsvinden. De aankondiging van vrijwillige transparantie heeft in mei 2026 plaatsgevonden. Er zijn geen bezwaren ingediend op de vrijwillige transparantie en definitieve gunning van het project aan het KTC heeft in augustus 2026 plaatsgevonden. Op dit moment worden de eerste voorbereidingen getroffen voor de aanleg van het onderzoeksproject. Naar verwachting zal het gehele demonstratieproject in Q1 2027 gereed zijn. Monitoring start dan direct. Voor langjarige monitoring van het project bleken de middelen vanuit de Regio Deal Bodemdaling Groene Hart ontoereikend. Daarom is in december 2024 aanvullende subsidie aangevraagd bij de provincie Utrecht voor de monitoring van het demonstratieproject. Op 22 januari 2026 hebben we de beschikking ontvangen voor een bijdrage van circa €133.000,00 van de Provincie Utrecht vanuit de subsidieregeling Beperking Bodemdaling (SRBB) Utrechtse Veenweiden. Deze subsidie is specifiek voor drie jaar monitoring van het project. De monitoring duurt in totaal vijf jaar en loopt dus door tot en met 2031. De dekking van de overige periode van monitoring past binnen de bestaande middelen vanuit de Regio Deal Bodemdaling Groene Hart. In onderstaande tabel is een onderverdeling van de beschikbare middelen voor de aanleg, monitoring en het opruimen van het zonneveld weergegeven. Tabel 2: Overzicht begrote kosten en dekkingsbronnen voor het project Veenboeren in Beweging. Nr. Activiteit Begrote kosten Subsidieverstrekker Dekkingsbron 1 Aanleg en verwijderen demonstratieveld. Projectmanagement Ca €242.000,00 Provincie Zuid-Holland Regio Deal Bodemdaling Groene Hart 2 Monitoring demonstratieveld periode 2027, 2028 & 2029 Ca €133.000,00 Provincie Utrecht Subsidieregeling Beperking Bodemdaling (SRBB) Utrechtse Veenweiden 3 Monitoring demonstratieveld periode 2030 & 2031 Ca €89.000,00 Provincie Zuid-Holland Regio Deal Bodemdaling Groene Hart Naast de oplevering van een eindrapportage in 2032 gaan we het project ook evalueren. De zonnepanelen, die oorspronkelijk op het dak van het KTC lagen, worden na afloop van het project ook weer teruggeplaatst op het dak. Nieuwe focus van Programma Bodemdaling De Regio Deal Bodemdaling Groene Hart heeft het behalen van de beleidsdoelstellingen uit het Actieplan Bodemdaling aanzienlijk versneld. Er is veel kennis opgedaan en vrijwel alle doelen uit het actieplan zijn inmiddels behaald. De focus van het Programma Bodemdaling verschuift nu naar het borgen van deze kennis binnen de organisatie, en naar de positionering van de Gemeente Woerden als voorbeeldgemeente op regionaal en nationaal niveau. Op 9 december 2025 vond een themabijeenkomst voor het college plaats. Hierin werden de resultaten van het programma gepresenteerd en is de nieuwe koers bepaald. Het college stemde in met het verleggen van de focus van het programma. Het Programma Bodemdaling heeft in 2025 en 2026 gewerkt aan het intern en extern borgen van de resultaten uit de Regio Deal projecten en de vaststelling van de Regio Deal subsidies. De masterclass Stevig Bouwen op Slappe Bodem
is in 2026 twee keer gegeven binnen de organisatie. Daarnaast zijn webinars ontwikkeld om nieuwe en bestaande medewerkers kennis te laten maken met het thema bodemdaling, en bewust te maken van de invloed die bodemdaling heeft op de gemeente en haar inwoners.
Financiën Jaarlijks is er € 87.000 beschikbaar voor het thema bodemdaling uit de algemene middelen. Gemeente Woerden kreeg over meerdere jaren verspreid bijna € 1.800.000 subsidie vanuit de Regio Deal Bodemdaling Groene Hart (waarbij onderdelen van de projecten buiten de gemeentegrens vallen) en circa € 133.000 cofinanciering vanuit andere subsidiebudgetten.
Vervolg Het Programma Bodemdaling zal ook de komende jaren doorlopen. Er zal niet langer gewerkt worden met een jaarlijkse raadsinformatiebrief over alle activiteiten van het programma Bodemdaling. Er zal nu enkel over de nog lopende projecten vanuit de Regio Deal Bodemdaling Groene Hart worden gecommuniceerd. Het project Veenboeren in Beweging zal in het voorjaar van 2027 worden gerealiseerd. Over de opening van het zonneveld zal de raad nog worden geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief.
Bijlagen