Woerden, 28 mei 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Beantwoording schriftelijke vragen
Van college van burgemeester en wethouders
Vergadering van 26 mei 2026
Kenmerk Z/26/100804 / D/26/227851
Portefeuillehouder Arjan Noorthoek
Portefeuille Bouwen en Wonen
Opsteller Vliet, Maarten van
Onderwerp Beantwoording Schriftelijke vragen art. 73 RvO van D66, Inwonersbelangen en Progressief Woerden inzake Betaalbare woningen Hof van Harmelen
Beantwoording van de vragen In de raadsinformatiebrief van 14 april “betaalbare woningen Hof van Harmelen” met bijgevoegd memo, wordt de raad geïnformeerd over de situatie dat de marktwaarde van de betaalbare koopwoningen, dermate hoog zijn dat de verkoop binnen de vigerende afspraken (de anterieure overeenkomst en de actuele grondprijsbrief) niet wenselijk is. Bij de bespreking van het Woonprogramma in februari 2025 de gemeenteraad de raad een motie heeft aangenomen “betaalbaar blijft betaalbaar” waarin het college is gevraagd uit te werken op welke wijze de gemeente kan zorgdragen dat bij eerste verkoop van een nieuwbouwwoning (en de daarop volgende tot een periode van 10 jaar na ondertekening van de eerste koopovereenkomst) van een betaalbare woning deze zelfde woning ook nog betaalbaar is en daarmee beschikbaar blijft voor de genoemde doelgroep. Dit alles vanuit de context waarin de huidige marktomstandigheden leiden tot een groot verschil tussen de marktwaarde en de aangegeven grenswaarde voor betaalbare nieuwbouw koopwoningen. En de raad de wens heeft dat zoveel mogelijk inwoners de komende jaren een betaalbare koopwoning kunnen kopen. Vanuit de verwachting dat er in Nederland reeds oplossingen zijn voor het genoemde vraagstuk is daarbij tevens gevraagd om, naast een anti-speculatiebeding, ook de raad een goed inzicht te geven in de verschillende koop- varianten die in de volkshuisvesting gebruikelijk zijn én die op dat moment in ontwikkeling waren (zoals Koopstart en relatie tot VSN). In de gesprekken daarover is nadrukkelijk aangedrongen op een spoedige actie omdat vele projecten in de pijplijn waren en zijn. Toegezegd is dat in de tweede helft van 2025 deze actie zou worden opgepakt. Uit de recente informatie (Raadsinformatiebrief 25 oktober 2025) Woonprogramma 2024-2025 Stand van Zaken, en de Jaarbrief Wonen 2025 (10 maart 2026) blijkt dat er nog geen invulling gegeven is aan deze motie en dat de situatie bij Hof van Harmelen laat zien dat het inzicht en de actie zeer gewenst is. Daarom hebben wij de volgende vragen aan het college: Koopvormen “betaalbaar blijft betaalbaar” Sinds februari 2025 zijn er vele ontwikkelingen ten aanzien van koopvormen. De SVn (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting) biedt veel ondersteuning op dit vlak. 1.Kan het college aangeven wat de stand van zaken is ten aanzien van de uitwerking van het in de motie gevraagde inzicht in de verschillende koopvormen? En waarom het nu meer dan een jaar na de raadsvergadering is en de raad nog geen informatie daarover heeft ontvangen? Het college had als doel om in Q4 2025/Q12026 een wijziging/aanvulling van het woonprogramma voor te bereiden met daarin voorstellen om koopwoningen langjarig betaalbaar te houden. Helaas is Q4 2025/Q1 2026 niet gehaald, mede omdat eerst op casusniveau (Hof van Harmelen) werk moest worden verricht. Daarnaast zijn nieuwe ontwikkelingen op
erfpachtinstrumenten die nader onderzoek vereisen. Er is gekozen om de bestuurlijke voorbereiding en behandeling van wijziging/aanvulling van het woonprogramma voor te leggen aan een nieuw college, omdat de inzet van beleidsinstrumenten vragen om politieke keuzes, waarvan sommige grote impact hebben op de capaciteit en middelen van de gemeente. Het college informeert de gemeenteraad in Q3 2026 en gaat in op het vervolg en eventuele consequenties voor de gemeente. 2.Is het college op de hoogte van de koopvorm Betaalbaar Thuis (SVn) waarmee de gemeente grip houdt op de betaalbaarheid van woningen en zo woningen langdurig beschikbaar kan houden voor een specifieke doelgroep? Zo ja, gaat het college dit inzetten in onze gemeente? En wat zijn uw argumenten om dit wel of niet te doen? Zou het mogelijk zijn om de grond eventueel aan te kopen? Zo nee, waarom niet? Het college heeft recent kennisgenomen van deze koopvorm. Het college informeert de gemeenteraad in Q3 2026 en gaat in op het vervolg en eventuele consequenties voor de gemeente. 3.Verschillende gemeenten zijn verder dan de gemeente Woerden. Zo heeft Zaandam bijvoorbeeld een stichting Betaalbare Koop Zaandam. Met welke gemeenten is contact gelegd om te verkennen of hun oplossingen ook voor Woerden mogelijk zijn? Er is met meerdere gemeenten, woningcorporaties en relevante organisaties contact geweest. Het college informeert de gemeenteraad in Q3 2026. 4.Graag een uitleg over de regeling “Koopstart”: met daarbij specifiek aandacht voor de volgende vragen: 4a. Wat betekent “Koopstart” voor de eerste kopers? De eerste koper koopt de woning met korting. De woning wordt in praktijk in prijs verlaagd, waardoor de woning voor meer mensen bereikbaar is. Dit betekent wel dat bij doorverkoop van de woning het kortingsbedrag + waardestijging op het kortingsbedrag wordt terugbetaald aan de organisatie die KoopStart toepast. Voor een rekenvoorbeeld, zie Rekenvoorbeelden bij kopen en verkopen van Rekenvoorbeelden bij kopen en verkopen van KoopStart | Opmaat. 4b. Zijn potentiële kopers verplicht om de woning binnen de regeling “Koopstart” te kopen? Bij het project Hof van Harmelen is dat wel het geval, maar dit kan per project verschillen. In de standaard bepalingen bij KoopStart heeft de koper de mogelijkheid om de woning vanaf 3 jaar na levering tussentijds af te rekenen, zodat zij het kortingspercentage niet bij doorverkoop moeten afrekenen met de organisatie die KoopStart toepast. 4c. Behouden de woningen na de eerste verkoop de status “betaalbare koop”? Nee. Bij koopwoningen zonder KoopStart-regeling is dat trouwens ook niet het geval, omdat er alleen gekeken wordt naar de v.o.n. prijs bij realisatie. Daarna ontwikkelt de woningwaarde zicht met de rest van de woningmarkt. 4d. Is een terugkooprecht mogelijk indien eigenaren dat zouden willen? Ja, dat is technisch mogelijk. Bij Hof van Harmelen wordt dit niet opgenomen, omdat de ontwikkelaar heeft aangegeven geen gebruik te maken van een terugkooprecht. De ontwikkelaar wil haar middelen besteden aan nieuwe woningbouwontwikkelingen en niet gereserveerd houden voor de terugkoop van woningen. Situatie Hof van Harmelen 1.Welke eisen heeft de gemeente gesteld zodat de grootte van de goedkope woningen is aangepast door de ontwikkelaar? Waar heeft de gemeente die eisen op gebaseerd? Dit blijkt achteraf niet het geval. De ontwikkelaar heeft inmiddels uitgelegd dat hij met deze uitspraak heeft willen aangeven dat sinds de totstandkoming van de plannen in de periode 2018 2020 er een andere realiteit is ontstaan. Tegenwoordig hebben betaalbare woningen kleinere afmetingen dan jaren geleden om ze betaalbaar te kunnen houden. Dit is hoofzakelijk te wijten aan significant hogere kosten voor lonen en materialen. 2.Wat is het doel dat de gemeente nastreeft in de onderhandelingen met de ontwikkelaars? En hoe geeft u dat vorm? 2a. Vanuit het perspectief van de gemeente (maatschappelijk en financieel)? Het doel van 25% goedkope- en betaalbare koop binnen het project Hof van Harmelen is om Harmelense starters te voorzien in een betaalbare woning. De maatschappelijke doelstelling is tot afspraken te komen die daar recht aan doen. De gemeente is het gesprek over de KoopStart-regeling aangegaan, omdat aanpassing van het bouwplan en daarmee opnieuw doorlopen van de planologische procedure als zeer onwenselijk wordt gezien o.a. vanwege het lange planproces en raad van state procedure van het project. Aanpassing van het bouwplan leidt onvermijdelijk tot meer vertraging en daar hebben starters in Harmelen niets aan. De gemeente heeft geen financieel belang. De gemeente ziet KoopStart als
een rechtmatige oplossing (op basis van de contractuele afspraken en het – ten tijde van de planvorming – geldende woonbeleid). Echter, in de toekomst kan dit gunstig zijn voor de ontwikkelaar. De gemeente heeft daarom een bijdrage gevraagd om volkshuisvestelijke doelen mee te kunnen realiseren. 2b. Vanuit de koper(s) -nu en in de toekomst- van de betaalbare woningen? Voor de koper wordt een woning bereikbaar gemaakt die normaal gesproken in een hogere prijsklasse valt. 3.Vindt het college een verschil van € 172.000 tussen de marktwaarde en een verkoopprijs maatschappelijk verantwoord zonder een antispeculatie beding? Het college is van mening dat bij woningen met een verschil tussen de marktwaarde en verkoopprijs altijd een anti- speculatiebeding moet worden afgesproken. Echter, bij de KoopStart-regeling kan niet worden gespeculeerd door de koper. De overwaarde vloeit namelijk bij doorverkoop terug naar de ontwikkelaar voor het gedeelte waar zij korting over hebben gegeven. Voor een rekenvoorbeeld, zie Rekenvoorbeelden bij kopen en verkopen van Rekenvoorbeelden bij kopen en verkopen van KoopStart | Opmaat. De exacte uitwerking en opname van een anti-speculatiebeding moet nog nader worden uitgewerkt in het addendum. Met de afspraken die nu zijn gemaakt over de koopstart-regeling komen de verkoopprijzen van de 16 beneden- bovenwoningen op €320.000 en de 6 tussenwoningen voor €369.000 en de twee hoekwoningen voor €383.000 en €399.000. Door de KoopStart-regeling komt het verschil tussen de verkoopprijs en de marktwaarde op ongeveer €60.000- €80.000 per woning. Het college ziet dit als een maatschappelijk verantwoorde kopers korting voor dergelijke woningen. 4.Waarom accepteert de gemeente de koopstart regeling niet die de ontwikkelaars aanbieden? 4a.De opmerkingen die in de RIB worden gemaakt bij die regeling, zijn dat de belemmeringen die de ontwikkelaars hebben, of de gemeente? De toepassing van de Koopstart-regeling is nimmer een punt van discussie geweest tussen de ontwikkelaars en de gemeente. Wel waren er verschillen in gedachten op welke wijze – met inbegrip van de Koopstart-regeling – hier invulling aan te geven. De KoopStart-regeling zoals de ontwikkelaars deze in eerste instantie voorstelden zou leiden tot woningen met enorme kortingen op de marktwaarde (bijna 40%). Hoewel theoretisch mogelijk en passend binnen de contractvoorwaarden heeft alleen de eerste koper hier baat bij en belemmert dit op lange termijn doorstroming naar een andere woning. 4b.Hoe houdt het college bij de onderhandelingen rekening met de wensen van de raad zoals die zijn vastgelegd in de besluiten bij het woonprogramma (2025)? Het college doet dit in goed overleg met de ontwikkelaar, die heeft laten zien open staan voor nadere afspraken die beter zijn voor alle partijen. De realiteit is dat de planvorming van dit project ruim vóór 2020 heeft plaatsgevonden en alle afspraken zijn gemaakt op het beleid van destijds. Het is belangrijk te constateren dat het hier om een unieke situatie gaat waar geen beleid voor is en er juridisch eigenlijk geen andere oplossingen zijn. In een huidig regulier planproces zouden afspraken over de toepassing van KoopStart (of andere erfpachtvormen) worden verwerkt in de anterieure overeenkomst voor het bestemmingsplan wordt gewijzigd. Voor het college blijft de hoofddoelstelling om starters uit Harmelen te voorzien in een betaalbare koopwoning. 4c. En wat zijn de financiële gevolgen van de afspraken met de ontwikkelaars voor de gemeente? Voor de gemeente zijn er geen financiële gevolgen, met uitzondering van de mogelijkheid dat de ontwikkelaar de gemeente een vergoeding betaalt. 4d. Als de gemeente financiële middelen ontvangt, hoe worden deze dan in de toekomst ingezet worden om betaalbare koopwoningen te realiseren voor zoveel mogelijk inwoners? Dit wordt aan de gemeenteraad voorgelegd in de P&C cyclus. 4e. Is een anti-speculatiebeding van toepassing? Zie antwoord vraag 3. 5.Op welke termijn wordt de definitieve overeenkomst met de ontwikkelaars verwacht? Wanneer komen de 24 woningen in de verkoop, nadat er overeenstemming is bereikt? Met de ontwikkelaars zijn inmiddels goede afspraken gemaakt. Deze worden vervolgens vastgelegd in een addendum als bijlage van de bestaande anterieure overeenkomst. De verkoop start nadat het addendum is getekend. De planning is dat het addendum in c.a. 4-5 weken is opgesteld en getekend.
6.Wat gebeurt er wanneer er te weinig gegadigden uit de doelgroep zijn in Harmelen, voor deze 24 woningen? Welke andere groep kopers komt dan in aanmerking? In dat geval komen ook andere gegadigden binnen dezelfde doelgroep buiten Harmelen voor een woning in aanmerking. 7.Wat zijn de lessen die getrokken kunnen worden uit dit project voor vergelijkbare gesprekken met ontwikkelaars? De gemeente en de ontwikkelaar erkennen allebei dat de situatie niet ideaal is en dat hier gaat om een unieke situatie (o.a. vanwege het langdurige planproces). Hier zijn de volgende lessen uitgehaald: • Tot en met het stedenbouwkundig kader moet scherp worden gekeken of de geplande woningen aansluiten op het gevraagde woonproduct op basis van de betaalbaarheidseisen. Dit is zowel een verantwoordelijkheid van de ontwikkelaar als de gemeente. Op deze manier wordt de kans op toekomstige discrepanties tussen marktwaarde en verkoopprijs kleiner; • Er moeten kaders komen voor wanneer de gemeente medewerking verleent aan erfpachtregelingen en dit juist te verwerken in de anterieure overeenkomsten (ook als op voorhand niet kenbaar is gemaakt dat een vorm van erfpacht wordt toegepast).
Bijlagen Vragen reglement van orde: D/26/227850