Tynaarlo, 16 november 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Voorbereidende notitie fair share afspraken aandachtsgroepen Drenthe
Onderwerp: Voorbereidende notitie voor informerende raadsbijeenkomst fair share afspraken aandachtsgroepen Drenthe
Geachte raad,
Graag gaan wij op 17 november met uw raad in gesprek over de ontwikkeling van regionale fair share afspraken voor aandachtsgroepen in Drenthe. Tijdens deze bijeenkomst informeren wij u over de gezamenlijke huisvestingsopgave, bespreken wij mogelijke verdeelprincipes en randvoorwaarden.
De opbrengsten van deze bijeenkomst worden betrokken bij de verdere uitwerking van de regionale fair share afspraken en de regionale urgentieverordening.
Zoals toegezegd ontvangt u hierbij een voorbereidende notitie ter ondersteuning van de bijeenkomst.
Conceptagenda onderdeel fair share 1. Inleiding: context en aanleiding 2. De gezamenlijke huisvestingsopgave in Drenthe 3. Mogelijke uitgangspunten voor fair share afspraken 4. Randvoorwaarden en dilemma's 5. Terugkoppeling 6. Vervolgproces 7. Afsluiting
Doel van de bijeenkomst Het doel van de bijeenkomst is om raadsleden te informeren over de regionale huisvestingsopgave voor aandachtsgroepen en inzicht te geven in mogelijke verdeelprincipes en randvoorwaarden voor fair share afspraken. Het traject bevindt zich daarbij in een verkennende fase. De bijeenkomst is nadrukkelijk bedoeld om het gesprek te voeren over afwegingen die aan de regionale afspraken ten grondslag kunnen liggen en is informerend van aard.
Inleiding De provincie Drenthe en de twaalf Drentse gemeenten werken samen met woningcorporaties en zorg- en welzijnspartners aan regionale fair share afspraken. Doel hiervan is te zorgen voor voldoende passende en betaalbare woningen voor aandachtsgroepen, een evenwichtige verdeling van deze opgave over de provincie en een goede borging van de gemaakte afspraken. Hierbij worden zij ondersteund door Public Result en Companen.
Aanleiding voor deze samenwerking zijn onder meer het rijksprogramma Een thuis voor iedereen, de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv) en de daaruit voortvloeiende gezamenlijke verantwoordelijkheid om te zorgen voor een meer evenwichtige spreiding van de huisvesting van aandachtsgroepen over Drenthe. De Wvrv verplicht gemeenten om voor verschillende
2
aandachtsgroepen passende huisvesting mogelijk te maken en hierover regionale afspraken te maken. Het gaat onder meer om mantelzorgers, mensen die uitstromen uit jeugdzorg, maatschappelijke opvang, beschermd wonen of detentie.
In de praktijk blijkt dat er in Drenthe een tekort is aan passende woningen voor deze groepen en dat de huisvesting van aandachtsgroepen momenteel niet evenwichtig over de gemeenten is verdeeld. Dit leidt niet alleen tot langere wachttijden voor woningzoek enden, maar ook tot extra druk op maatschappelijke voorzieningen en een beperkte doorstroom vanuit zorg - en opvangvoorzieningen.
Wat verstaan we onder fair share? Met fair share afspraken bedoelen we afspraken tussen gemeenten en de provincie over een evenwichtige verdeling van de huisvestingsopgave voor aandachtsgroepen. Het uitgangspunt daarbij is dat alle gemeenten bijdragen aan deze opgave, rekening houdend met lokale omstandigheden, de beschikbare woningvoorraad en de aanwezigheid van voorzieningen. Het doel is te komen tot een evenwichtige verdeling die recht doet aan zowel de regionale verantwoordelijkheid als aan de verschillen tussen gemeenten.
Samenhang urgentieverordening De fair share afspraken gaan over de vraag hoe de huisvestingsopgave voor aandachtsgroepen evenwichtig over de Drentse gemeenten kan worden verdeeld. Daarbij worden uitgangspunten ontwikkeld voor de verdeling van de opgave. Denk bijvoorbeeld aan verdeling naar rato van inwonertal, huishoudens, sociale huurvoorraad of de beschikbaarheid van voorzieningen. Ook factoren zoals woningbouwmogelijkheden, bestaande sociale opgaven en de aanwezigheid van zorg- en ondersteuningsvoorzieningen kunnen hierbij een rol spelen.
De Drentse colleges vinden het belangrijk om de gemeenteraden vroegtijdig te betrekken bij deze bestuurlijke afwegingen. Daarom wordt deze informerende bijeenkomst georganiseerd.
De regionale urgentieverordening werkt de gemaakte afspraken vervolgens uit in concrete regels voor woningtoewijzing. Hierin wordt vastgelegd welke woningzoekenden voorrang kunnen krijgen, onder welke voorwaarden urgentie wordt verleend en hoe aanvragen wo rden beoordeeld. De gemeenteraad stelt deze verordening uiteindelijk vast.
De fair share afspraken en de urgentieverordening worden in samenhang ontwikkeld. Tijdens de bijeenkomst wordt uw raad daarom ook (op hoofdlijnen) geïnformeerd over de voortgang van de urgentieregeling.
Besluitvormingsproces In het vierde kwartaal van 2026 wordt het afsprakenkader met de fair share afspraken ter instemming voorgelegd aan het bestuurlijk regionaal overleg. Vervolgens wordt samen met corporaties en zorg- en welzijnsorganisaties de uitvoering verder uitgewerkt. Naar verwachting zal de urgentieverordening aan uw raad ter besluitvorming worden voorgelegd in de 2de helft van 2027.
Opgaven en gespreksvragen Opgave 1: Waar ligt de huisvestingsopgave? Voor de voorbereiding van de fair share afspraken is de huisvestingsopgave voor aandachtsgroepen in Drenthe in beeld gebracht. Daarbij is gebruikgemaakt van bestaande gegevens over de huidige en de te verwachten toekomstige omvang van de verschillende aand achtsgroepen, de woningvoorraad, de uitstroom uit voorzieningen en de huidige verdeling van de opgave over de gemeenten.
Uit de analyse blijkt dat er in Drenthe een tekort is aan passende woningen voor verschillende aandachtsgroepen. Daarnaast is de opgave niet gelijkmatig over de gemeenten verdeeld. Dit leidt tot verschillende knelpunten. Voor aandachtsgroepen is het vaak l astig om snel een passende 3
woning te vinden. Tegelijkertijd neemt de druk op opvang-, zorg- en ondersteuningsvoorzieningen toe doordat de doorstroom naar zelfstandige woningen achterblijft. Ook kunnen leefbaarheid en draagkracht in wijken onder druk komen te staan wanneer opgaven zich concentreren.
De situatie verschilt echter per gemeente. Factoren zoals de omvang van de woningvoorraad, de aanwezigheid van voorzieningen, de lokale woningmarkt en de huidige concentratie van aandachtsgroepen bepalen mede hoe groot de opgave is en welke mogelijkheden e r zijn om hieraan bij te dragen.
Tijdens de bijeenkomst wordt deze analyse toegelicht en besproken met uw raad.
Opgave 2: Hoe zorgen we voor een evenwichtige verdeling? Om te komen tot regionale fair share afspraken moeten gemeenten gezamenlijk bepalen hoe de huisvestingsopgave voor aandachtsgroepen over Drenthe wordt verdeeld. Daarbij zijn verschillende uitgangspunten denkbaar.
De verdeling kan bijvoorbeeld gebaseerd worden op het aantal inwoners, het aantal huishoudens, de omvang van de sociale huurvoorraad of het aantal vrijkomende sociale huurwoningen. Ook kan rekening worden gehouden met de huidige belasting van gemeenten, de aanwezigheid van regionale voorzieningen en het principe van regionale solidariteit.
Naast de omvang van de opgave speelt ook de vraag waar mensen het beste kunnen worden gehuisvest. Voor veel aandachtsgroepen zijn een sociaal netwerk, de nabijheid van zorg en ondersteuning en het woonplaatsbeginsel van belang. Tegelijkertijd kan huisvesting in een andere gemeente soms betere kansen bieden op een duurzame woon- en leefsituatie.
Gemeenten verschillen bovendien in hun uitgangspositie. Sommige gemeenten vervullen momenteel al een relatief groot deel van de opgave, terwijl andere gemeenten hierin een andere positie innemen. Daarom kan worden gekozen voor een ingroeimodel, waarbij gem eenten stapsgewijs toegroeien naar een meer evenwichtige verdeling.
Tijdens de bijeenkomst worden verschillende mogelijke verdeelprincipes besproken. Het doel is niet om direct keuzes te maken, maar om inzicht te krijgen in de uitgangspunten die gemeenteraden belangrijk vinden.
Opgave 3: Welke randvoorwaarden zijn hiervoor belangrijk? Een evenwichtige verdeling van de huisvestingsopgave kan alleen succesvol zijn wanneer aan een aantal belangrijke randvoorwaarden wordt voldaan. Het gaat daarbij niet alleen om de beschikbaarheid van woningen, maar ook om de voorwaarden die nodig zijn om mensen duurzaam zelfstandig te laten wonen.
Voor veel aandachtsgroepen zijn begeleiding, ondersteuning en toegang tot voorzieningen van groot belang. Ook het behoud van sociale netwerken en een passende inbedding in een wijk of kern kunnen bijdragen aan een succesvolle overgang naar zelfstandig wonen.
De mogelijkheden om aandachtsgroepen te huisvesten verschillen tussen gemeenten. Factoren zoals de omvang van de sociale huurvoorraad, de beschikbaarheid van betaalbare woningen, de aanwezigheid van voorzieningen en de druk op de woningmarkt spelen hierbij een belangrijke rol. Daarnaast vraagt een evenwichtige spreiding aandacht voor de leefbaarheid en draagkracht van wijken en buurten.
De uitvoering van fair share afspraken vraagt bovendien om een goede samenwerking tussen gemeenten, woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties en andere betrokken partijen. Ook kunnen aanvullende oplossingen nodig zijn, zoals woningdelen, flexwonen, tijdelijke woonvormen 4
of de herbestemming van bestaand vastgoed. Monitoring en periodieke evaluatie zijn belangrijk om te volgen of de afspraken het gewenste effect hebben.
Bij de verdere uitwerking zullen verschillende belangen tegen elkaar moeten worden afgewogen. Zo kan het bieden van voorrang aan aandachtsgroepen bijdragen aan een betere doorstroom vanuit zorg- en opvangvoorzieningen, terwijl dit tegelijkertijd gevolgen k an hebben voor de beschikbaarheid van woningen voor reguliere woningzoekenden.