Tynaarlo, 25 augustus 2026
Bron laatst gecontroleerd op 19 november 2026.
Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage[n] 11 juni 2026 Zaaknummer: 1810074 -
Behandeld door Doorkiesnummer Vries F. Dijkstra (CISO) 0592-266773 25 augustus 2026
Aan: Fractie CDA t.a.v. Hanneke Wiersema Rheebrugge 3 9472 RG Zuidlaren
Onderwerp: Beantwoording schriftelijke vragen Fractie CDA met betrekking tot Cyberveiligheid
Geachte mevrouw Wiersema, beste Hanneke,
Postadres Bezoekadres Website Bankrelaties Postbus 5, 9480 AA Vries Kornoeljeplein 1, Vries www.tynaarlo.nl IBAN: NL02BNGH0285079050
IBAN: NL05BNGH0285079093 (belastingen en leges) Telefoonnummer Faxnummer E - mail BIC: BNGHNL2G [0592] 26 66 62 [085] 20 84 923 info@tynaarlo.nl
Op 11 juni 2026 heeft de fractie van CDA Tynaarlo schriftelijke vragen gesteld over het onderwerp cyberveiligheid met als aanleiding het in werking treden van de Cyberbeveiligingswet (Cbw), met ingang van 15 augustus 2026, waarmee cyberweerbaarheid een bestuurlijke verantwoordelijkheid wordt. De vragen luiden als volgt (cursief) en de antwoorden zijn daaronder toegevoegd.
1. Wat zijn de grootste cyberrisico’s voor onze organisatie?
Digitale veiligheid vraagt blijvende aandacht. Gemeenten zijn steeds afhankelijker van digitale systemen voor hun dienstverlening. Cyberaanvallen en verstoringen kunnen direct gevolgen hebben voor inwoners, van het niet kunnen aanvragen van documenten tot het stilvallen van kritieke processen. Waar vroeger vooral bestanden werden versleuteld, combineren daders tegenwoordig versleuteling met datadiefstal. Als slachtoffers niet betalen, kunnen de gegevens worden gelekt of online worden gezet. Voor gemeenten raakt dit extra hard omdat er veel (persoons)gegevens en vitale dienstverlening op het spel staan. De grootste cyberrisico’s bij de gemeente zijn: • uitval van dienstverlening • datalekken die privacy van inwoners schaden • verstoring van processen via ransomware/datadiefstal • incidenten bij dienstverleners die (in een keten) aan onze systemen gekoppeld zijn • daarnaast vormen misbruik van accounts door zwakke wachtwoorden of phishing een directe bedreiging voor toegang tot gevoelige gegevens.
Ook vraagt AI-geletterdheid steeds meer aandacht: medewerkers moeten veilig en bewust met AI omgaan om te voorkomen dat gevoelige informatie onbedoeld wordt gedeeld of misbruikt. AI heeft ook een keerzijde. ArtificiaI Intelligence (AI) maakt digitale aanvallen sneller, makkelijker en op grotere schaal mogelijk. Kwaadwillenden kunnen AI-modellen inzetten om software te onderzoeken op kwetsbaarheden en die sneller misbruiken. Daarnaast wordt AI ingezet bij het maken van overtuigende, bijna foutloze phishingmails en nep-stemmen om wachtwoorden en informatie te stelen.
Ten slotte wordt de beperkte aanwezigheid van (netwerk-)detectie en respons als een risico aangemerkt, hierdoor kunnen incidenten langer doorwerken, minder snel worden opgemerkt en gestopt.
Pagina 2
2. Hoe vaak wordt het bestuur hierover geïnformeerd?
Het gemeentebestuur wordt geïnformeerd over informatiebeveiliging via jaarlijkse rapportages, bestuursrapportages, de ENSIA-systematiek over het gebruik van DigiD, Suwinet-Inkijk, adviezen en voortgangsrapportages van de CISO (Chief Information Security Officer). Dit gebeurt op een vaste en gestructureerde manier. Via de ENSIA-methodiek toetst en verantwoordt de gemeente jaarlijks of de beveiliging op orde is volgens de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO 2.0) door middel van een zelfevaluatie. Na inwerkingtreding van de Cyberbeveiligingswet (Cbw) op 15 augustus 2026 is het bestuur eindverantwoordelijk voor cyberbeveiliging. Dit betekent concreet dat het college van burgemeester en wethouders verantwoordelijk is voor het vaststellen van beleid, het sturen op uitvoering en het toezicht houden op de effectiviteit van cyberbeveiligingsmaatregelen. Hoewel de uitvoering in de praktijk is belegd bij functionarissen zoals de Chief Information Security Officer (CISO) en het concernmanagementteam, blijft het bestuur eindverantwoordelijk. Dit vraagt van bestuurders een actieve rol waarbij zij beschikken over voldoende inzicht om richting te geven, afwegingen te maken en het gesprek te voeren over passende risico’s en maatregelen. De Cyberbeveiligingswet (Cbw) vereist dan ook, dat binnen twee jaar na inwerkingtreding van de wet, het (voltallige) bestuur moet beschikken over de vereiste kennis, vaardigheden en inzicht in cyberrisico's en de mogelijke gevolgen daarvan voor de gemeentelijke dienstverlening.
3. Welke KPI’s of risicorapportages ontvangt het college/bestuur?
De gemeente bevindt zich op een volwassenheidsniveau waarbij de implementatie en uitvoering van beveiligingsactiviteiten en maatregelen op het gebied van informatiebeveiliging nog onvoldoende gestructureerd en vastgesteld zijn. Hierdoor is er nog geen structurele en periodieke managementrapportage met stuurinformatie beschikbaar. Dergelijke structurele en periodieke managementrapportages zijn echter wel wenselijk om het bestuur tijdig en adequaat te kunnen informeren over de ontwikkeling van risico’s, de effectiviteit van maatregelen en de mate van cyberweerbaarheid van de organisatie. Het bestuur ontvangt nu vooral informatie wanneer zich incidenten of concrete signalen voordoen, omdat er nog geen vaste instrumenten en rapportages met kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) of een integraal risicobeeld zijn ingericht. In 2027 staan instrumenten en rapportages gepland, zodat het bestuur periodiek een set basis-KPI’s en een risicorapportage(s) ontvangt, waarmee cyberweerbaarheid trendmatig en aantoonbaar kan worden gemonitord.
4. Welke risico’s zijn bewust geaccepteerd?
De gemeente beschikt over een risicoregister voor informatiebeveiliging. Dit is een dynamisch document waarin alle geïdentificeerde digitale informatieveiligheidsrisico's centraal worden bijgehouden, geanalyseerd, beheerd en toegewezen aan een eigenaar. Dit register vormt een essentieel onderdeel van de beheersing van informatieveiligheid en is direct gekoppeld aan het verplichte landelijke normenkader voor overheden: de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO 2.0) en de Cyberbeveiligingswet (Cbw). In het kader van vertrouwelijkheid van de inhoud van dit register, worden deze risico’s niet openbaar gemaakt in deze beantwoording. Omdat het openbaar maken hiervan de gemeente in gevaar brengt of sabotage mogelijk maakt. Op grond van het inlichtingenrecht, artikel 169, derde lid, van de Gemeentewet, kan dit document op verzoek fysiek worden ingezien – waarbij de inhoud toegelicht kan worden.
5. Wat zeggen audits, pentests en/of ENSIA-verantwoording?
Gemeenten zijn verplicht periodiek onafhankelijke beoordelingen te plannen en te initiëren op het gebied van informatiebeveiliging én privacy. Deze beoordelingen moeten ook verbetermogelijkheden opleveren en vastleggen dat wijzigingen in de privacy- en informatiebeveiligingsaanpak worden doorgevoerd. In 2025 is een assessment uitgevoerd op de IT-infrastructuur. Hieruit is gebleken dat er kwetsbaarheden aanwezig zijn. Een groot deel van de hoog risico kwetsbaarheden zijn kort na het onderzoek verholpen. Het resterende deel heeft betrekking op oude IT-componenten, die op termijn vervangen dienen te worden. Voorts geven intern en externe audits aan dat er een degelijke basis aanwezig is, maar dat dit nog beter kan. De aandachtsgebieden organisatie, mens, fysiek en techniek bevatten de benodigde
Pagina 3
basisbeginselen. Deze zijn echter vaak nog vrijblijvend (ad hoc) en informeel. Hierbij gaat het om zowel het organisatorische, mensgerichte, fysieke als technische vlak: eigenaarschap, risicomanagement, bedrijfscontinuïteitbeheer, leveranciersmanagement, inrichten van basisprocessen, bewustwording, back- up en recovery, kwetsbaarhedenmanagement, monitoring & response en het authenticatie- en autorisatieproces. De verantwoording over het gebruik van de basisregistraties, DigiD en Suwinet-Inkijk (Werkplein Drentsche Aa) komt tot uitdrukking in de jaarlijkse ENSIA-Collegeverklaring. Met deze verklaring geeft het college aan in hoeverre de gemeente voldoet aan de afspraken die gemaakt zijn voor de ENSIA- verantwoording. De ENSIA-verantwoording over 2025 laat zien welke verbeter- en aandachtpunten nodig zijn voor het verbeteren van informatiebeveiliging. Het ENSIA-proces wordt eveneens gebruikt voor het uitvoeren van een zelfevaluatie, waarmee een spiegel wordt voorgehouden over de volwassenheid ten aanzien van informatiebeveiliging.
6. Hoe afhankelijk zijn we van leveranciers en SaaS-diensten?
SaaS-diensten, cloudplatformen en beheerde ICT-voorzieningen vormen steeds meer het fundament van de publieke dienstverlening. Gemeenten zijn hiermee regisseur geworden van een keten, geen eigenaar van de techniek. De gemeente heeft het overgrote deel (80%) van haar informatievoorziening ondergebracht bij externe leveranciers. Deze verschuiving brengt nieuwe uitdagingen met zich mee, met name op het gebied van informatieveiligheid, privacy, digitale soevereiniteit en continuïteit. Gemeenten moeten deze ketenrisico's beheersen. Om de risico’s hiervan zo veel als mogelijk te beperken, is leveranciersmanagement nodig, met duidelijke en proportionele afspraken met aanbieders. De Cyberbeveiligingswet (Cbw), die per 15 augustus 2026 van kracht is, maakt die verantwoordelijkheid juridisch afdwingbaar. Dit betekent dat gemeenten de digitale en fysieke veiligheid van hun direct leverende ICT- en dienstverleners actief moeten beoordelen, contractueel vastleggen, controleren, en dat toezicht op naleving structureel is georganiseerd. Het uitvoeren van dit leveranciersmanagement kan niet binnen de bestaande formatie adequaat worden ingevuld. Hiervoor is uitbreiding van formatie noodzakelijk.
7. Hoe wordt cyberweerbaarheid gemonitord?
Cyberweerbaarheid wordt gemonitord door signalen vanuit zowel mensen, technologie als processen te verzamelen en te analyseren. Technisch gebeurt dat bijvoorbeeld met loginformatie, detectie van dreigingen en het monitoren van systemen en netwerken op kwetsbaarheden. Daarnaast worden processen geëvalueerd (zoals het incident- en datalekprocedures) en wordt menselijk gedrag doorlopend getraind, om risico’s tijdig te herkennen en adequaat op te reageren.
8. En hoe weet het bestuur dat maatregelen echt werken?
Het bestuur kan beoordelen of maatregelen “echt werken” door ze te toetsen in de praktijk. In veel gemeenten blijken alleen maatregelen niet afdoende, omdat cyberincidenten en datalekken niet volledig te voorkomen zijn. Daarom is oefenen, ook op bestuurlijk niveau, van groot belang. Zodat duidelijk wordt hoe besluitvorming, communicatie en prioriteiten werken wanneer het misgaat. Informatiebeveiliging vergt daarom een cyclisch en terugkerend evaluatieproces: plannen, uitvoeren, testen, bijstellen en verbeteren. Dit heeft als doel de weerbaarheid van de gemeente te vergroten, zodat zij beter voorbereid is op een voortdurend veranderend speelveld van nieuwe en geavanceerde dreigingen.
Pagina 4
Beantwoording aanvullende vragen d.d. 12 augustus 2026 Onderwerp: cyberveiligheid Extra Schriftelijke vragen aan het college
Toelichting: Op 11 juni 2026 zijn schriftelijke vragen gesteld over de cyberveiligheid en cyberweerbaarheid van de gemeente Tynaarlo. Deze vragen zien onder meer toe op de bestuurlijke informatievoorziening, risicobeheersing, monitoring en de wijze waarop het college inzicht houdt in de effectiviteit van getroffen maatregelen. Het college heeft inmiddels aangegeven dat de beantwoording van deze vragen pas eind september 2026 kan plaatsvinden. Als reden hiervoor is de vakantieperiode genoemd. De gemeenteraad heeft een controlerende taak ten aanzien van het college. Tegen deze achtergrond achten wij het van belang om inzicht te krijgen in de reden van de vertraging, de beschikbaarheid van de informatie die nodig is voor de beantwoording en de wijze waarop de continuïteit van de bestuurlijke informatievoorziening over cyberrisico's is geborgd. De aanvullende vragen zijn erop gericht hierover duidelijkheid te verkrijgen.
1. Begrijpen wij goed dat de beantwoording van de schriftelijke vragen van 11 juni 2026 wordt uitgesteld tot eind september 2026 vanwege de vakantieperiode?
Als voor de afdoening van schriftelijke vragen meer tijd nodig is dan de gangbare termijn, dan wordt de gemeenteraad daarover tijdig en schriftelijk geïnformeerd. Zoals u weet zijn tijdens het zomerreces veel bestuurders en ambtenaren afwezig. Daarnaast worden er tijdens deze periode geen reguliere collegevergaderingen en overleggen met de portefeuillehouder gepland, waarin de betrokken functionarissen en bestuurders samenkomen om beleidsaspecten op een specifiek onderwerp af te stemmen. Omdat voorafgaande beraadslaging en overeenstemming noodzakelijk is heeft dit tot gevolg gehad dat wij uw schriftelijke raadsvragen met een beantwoordingstermijn niet binnen de reguliere termijn hebben kunnen beantwoorden.
2. Welke voor de beantwoording noodzakelijke functionarissen of medewerkers zijn gedurende deze periode niet beschikbaar?
Voor de beantwoording van uw raadsvragen zijn de relevante functionarissen en medewerkers verminderd beschikbaar geweest voor het aanleveren van de benodigde informatie. Dit betreft in het bijzonder de proces- en applicatie-eigenaren, afdelingen en medewerkers die binnen de domeinen organisatie, mens, fysiek en techniek vallen. Deze betrokkenen zijn bij de inhoudelijke beantwoording en eventuele technische of procesmatige duiding van belang.
3. Waarom kan de beantwoording gedurende hun afwezigheid niet worden overgenomen door andere daartoe bevoegde medewerkers of functionarissen?
Voor de beantwoording van de door u gestelde vragen, is inhoudelijke en specialistische vakkennis over het onderwerp informatieveiligheid noodzakelijk voor duiding en correcte beantwoording.
4. Beschikt het college op dit moment al over de informatie die nodig is om de gestelde vragen te beantwoorden, of moet deze informatie nog worden verzameld, geanalyseerd of afgestemd?
De inhoudelijke afstemming met de betrokken beveiligingsfunctionarissen en het management heeft in de tweede week van augustus plaatsgevonden. De reacties op de vragen zijn in de voorafgaande weken gecoördineerd en verzameld, door de Chief Information Security Officer (CISO), bij verschillende verantwoordelijke afdelingen en betrokken medewerkers van dit beleidsdomein.
De interne afstemming met de direct betrokken functionarissen en het bestuur heeft in het, na het zomerreces, eerstvolgende portefeuillehoudersoverleg in derde week van augustus plaatsgevonden
Pagina 5
5. Hoe beoordeelt het college de verenigbaarheid van een beantwoordingstermijn van ruim drie maanden met de controlerende taak van de gemeenteraad, mede gelet op de aard en actualiteit van het onderwerp cyberveiligheid?
Het college benadrukt dat het beantwoorden van raadsvragen over cyberveiligheid, mede gelet op de hoge actualiteitswaarde en het dynamische karakter van dreigingen, tijdig en volledig moet plaatsvinden. Het beantwoorden van uw raadsvragen staat los van de inhoudelijke context en dient niet te worden verward met interne crisisbeheersing; het bewaken van de continuïteit en veiligheid van onze informatie. Een uitgestelde beantwoordingstermijn acht het college in beginsel verenigbaar, met de controlerende taak van de gemeenteraad, mits de betrokken procesverantwoordelijken en afdelingen binnen het beleidsdomein informatieveiligheid actief betrokken blijven voor inhoudelijke duiding en verificatie. Zo kan de raad beschikken over samenhangende en actuele informatie over dit onderwerp, zodat het debat kan worden gevoerd op basis van de stand van actualiteiten ten aanzien van cyberveiligheid, zonder dat dit uitstel afbreuk doet aan de controlerende functie.
6. Hoe is binnen de gemeentelijke organisatie de continuïteit van de informatievoorziening aan het college en de gemeenteraad over cyberrisico's en cyberincidenten geborgd tijdens vakantieperioden en andere perioden waarin sleutelfunctionarissen niet beschikbaar zijn?
De gemeente draagt zorg voor een minimale bezetting tijdens de vakantieperiode en andere perioden van beperkte bezetting, om de continuïteit en veiligheid van haar interne en externe informatievoorzieningen te kunnen waarborgen. De gemeente schaalt op wanneer de impact de reguliere beheerstructuur overstijgt, kritieke processen uitvallen of er sprake is van aanzienlijke maatschappelijke of financiële schade. De gemeente beschikt over een incident response team (IRT), die bij een crisissituatie wordt geactiveerd. Dit team heeft als doel de analyse en bestrijding te organiseren, de impact te beperken en passende maatregelen te treffen. Na het incident wordt afgeschaald (einde crisis) naar het reguliere beheer met de bestaande capaciteit.
Met vriendelijke groet,
burgemeester en wethouders
P. Koekoek drs. M.J.F.J. Thijsen gemeentesecretaris burgemeester
Deze brief is digitaal geparafeerd en daarom niet ondertekend.
Schriftelijke vragen in gediend door: Hanneke Wiersema Datum: 11-6-2026 Onderwerp: cyberveiligheid Schriftelijke vragen aan het college (artikel 43 Reglement van Orde voor de gemeenteraad) Toelichting: Met de Cyberbeveiligingswet (bekrachtiging verwacht rond 1 juli) wordt cyberweerbaarheid een bestuurlijke verantwoordelijkheid. Geen technisch detail, maar governance. Zonder inzicht kan de Gemeenteraad B&W niet controleren aangaande deze verantwoordelijkheid.
Vragen: 1. Wat zijn de grootste cyberrisico’s voor onze organisatie? 2. Hoe vaak wordt het bestuur hierover geïnformeerd? 3. Welke KPI’s of risicorapportages ontvangt het college/bestuur? 4. Welke risico’s zijn bewust geaccepteerd? 5. Wat zeggen audits, pentests en/of ENSIA-verantwoordingen? 6. Hoe afhankelijk zijn we van leveranciers en SaaS-diensten? 7. Hoe wordt cyberweerbaarheid gemonitord? 8. En hoe weet het bestuur dat maatregelen écht werken?
Toelichting: Op 11 juni 2026 zijn schriftelijke vragen gesteld over de cyberveiligheid en cyberweerbaarheid van de gemeente Tynaarlo. Deze vragen zien onder meer toe op de bestuurlijke informatievoorziening, risicobeheersing, monitoring en de wijze waarop het college inzicht houdt in de effectiviteit van getroffen maatregelen. Het college heeft inmiddels aangegeven dat de beantwoording van deze vragen pas eind september 2026 kan plaatsvinden. Als reden hiervoor is de vakantieperiode genoemd. De gemeenteraad heeft een controlerende taak ten aanzien van het college. Tegen deze achtergrond achten wij het van belang om inzicht te krijgen in de reden van de vertraging, de beschikbaarheid van de informatie die nodig is voor de beantwoording en de wijze waarop de continuïteit van de bestuurlijke informatievoorziening over cyberrisico's is geborgd.
De aanvullende vragen zijn erop gericht hierover duidelijkheid te verkrijgen. 1. Begrijpen wij goed dat de beantwoording van de schriftelijke vragen van 11 juni 2026 wordt uitgesteld tot eind september 2026 vanwege de vakantieperiode? 2. Welke voor de beantwoording noodzakelijke functionarissen of medewerkers zijn gedurende deze periode niet beschikbaar? 3. Waarom kan de beantwoording gedurende hun afwezigheid niet worden overgenomen door andere daartoe bevoegde medewerkers of functionarissen? 4. Beschikt het college op dit moment al over de informatie die nodig is om de gestelde vragen te beantwoorden, of moet deze informatie nog worden verzameld, geanalyseerd of afgestemd? 5. Hoe beoordeelt het college de verenigbaarheid van een beantwoordingstermijn van ruim drie maanden met de controlerende taak van de gemeenteraad, mede gelet op de aard en actualiteit van het onderwerp cyberveiligheid? 6. Hoe is binnen de gemeentelijke organisatie de continuïteit van de informatievoorziening aan het college en de gemeenteraad over cyberrisico's en cyberincidenten geborgd tijdens vakantieperioden en andere perioden waarin sleutelfunctionarissen niet beschikb aar zijn?
Schriftelijke vragen in gediend door: Hanneke Wiersema fractie CDA Datum: 12-08-2026 Onderwerp: cyberveiligheid Extra Schriftelijke vragen aan het college (artikel 43 Reglement van Orde voor de gemeenteraad) Schriftelijke vragen aan het college (artikel 39 Reglement van Orde voor de gemeenteraad)