Leusden, 17 september 2026
Bron laatst gecontroleerd op 4 oktober 2026.
Initiatiefvoorstel
Onderwerp Onderzoek oprichting gemeentelijk Sportbedrijf Leusden
1. Aanleiding Op 11 april 2024 heeft de raad unaniem een [motie](https://gemeentebestuur.leusden.nl/Vergaderingen/Raadsvergadering/2024/11-april/20:00/RV-Toekomstscenario-s-zwembad-Octopus/M-14-1-Motie-LV-GL-PvdA-D66-VVD-Sportbedrijf-Leusden-aangenomen-unaniem.pdf) aangenomen waarin het college wordt verzocht de mogelijkheid van een sportbedrijf te onderzoeken. Aanleiding was het [Raadsvoorstel toekomstscenario’s zwembad Octopus.](https://gemeentebestuur.leusden.nl/Vergaderingen/Raadsvergadering/2024/11-april/20:00/RV-Toekomstscenario-s-zwembad-Octopus/RV-Toekomstscenarios-zwembad-Octopus-GETEKEND.pdf) Dit initiatiefvoorstel beoogt deze opdracht te concretiseren in een formeel besluit met duidelijke termijnen, procesafspraken en een bredere scope.
Sinds 2011 is de exploitatie van zwembad Octopus uitbesteed aan SRO, waarvan de gemeenten Amersfoort en Haarlem aandeelhouder zijn. De contractuele afspraken, financiële verantwoordelijkheid en sturingsmogelijkheden voor gemeente Leusden vragen structureel aandacht. Tegelijkertijd staan in de volgende raadsperiode belangrijke keuzes rond maatschappelijk vastgoed op de agenda (o.a. zwembad, sporthal de Korf, Buiningpark, gymzaal Achterveld en onderhoud van sportvoorzieningen).
In meerdere gemeenten is er goede ervaring opgedaan met de oprichting van een gemeentelijk Sportbedrijf, waarin exploitatie, beheer en onderhoud van sportaccommodaties worden ondergebracht en medewerkers direct in dienst zijn van de gemeente (als enig aandeelhouder) Deze organisaties vervullen daarnaast een rol bij het stimuleren van sport, bewegen en gezondheid en ondersteunen van verenigingen.
2. Wettelijke grondslag Gemeentewet; lokale regelgeving omtrent eigenaarschap, beheer en subsidiering van sportaccommodaties; Verordening raadswerk 2023 art.26, sinds 5 maart 2026 is dit Verordening raadswerk 2026 art. 35.
3. Beoogd effect/ bestuurlijk kader
- Versterking van gemeentelijk grip op beheer, onderhoud en exploitatie van sportaccommodaties;
- Verbetering van positie van inwoners, verenigingen en medewerkers doordat sturing en verantwoordelijkheid eenduidig binnen de gemeente worden belegd;
- Onderzoek naar een toekomstbestendige, efficiënte en maatschappelijk gedragen organisatievorm voor sport en bewegen in Leusden;
- Verkenning van kansen om initiatieven voor sport en gezonde leefstijl te bundelen binnen één organisatie.
4. Deadline Het onderzoek is uiterlijk Q2 2027 gereed. Het college legt uiterlijk eind Q2 2026 een startnotitie met planning ter bespreking/besluitvorming aan de raad voor.
Onderwerp: Onderzoek oprichting gemeentelijk sportbedrijf Leusden Zaaknummer: 341922
Pagina 1 van 3
5. Voorstel De raad besluit het college te verzoeken:
1. Te onderzoeken of en onder welke condities de oprichting van een gemeentelijk Sportbedrijf een serieuze optie is voor beheer, exploitatie en onderhoud van sportaccommodaties; 2. Te verkennen onder welke randvoorwaarden en op welke termijn dit Sportbedrijf het beheer en de exploitatie van sport- en – waar passend – culturele accommodaties kan overnemen; 3. De uitkomsten van het onderzoek inclusief scenario’s, risico’s, financiële gevolgen en een advies voor besluitvorming gefaseerd aan de raad voor te leggen, conform de planning zoals vast te stellen in de startnotitie.
6. Argumenten 1.1 Huidige constructie biedt beperkte directe sturingsmogelijkheden. De gemeente is eigenaar van zwembad Octopus, maar de uitvoering ligt bij SRO. Dit leidt tot een complexe governancestructuur en vraagt veel ambtelijke en bestuurlijke aandacht.
1.2 Een Sportbedrijf versterkt bestuurlijke grip en transparantie. In gemeenten met een Sportbedrijf leidt een eigen organisatie voor beheer en exploitatie tot meer transparantie, directe sturing en efficiëntere bedrijfsvoering.
1.3 Sportbedrijven vervullen een brede maatschappelijke rol: naast beheer ook stimulering van sport, bewegen, gezondheid en leefstijl. Dit sluit aan bij ambities rond vitale inwoners en sterke verenigingen.
1.4 Aansluiting bij nieuwbouw van het zwembad. Bij de ontwikkeling van een nieuw multifunctioneel zwembad (voorheen planning 2029) moet een organisatievorm worden gekozen; dit is een logisch moment voor een grondig alternatiefonderzoek.
7. Alternatieve scenario’s Het onderzoek neemt in ieder geval mee: voortzetting huidige samenwerking met SRO; volledige gemeentelijke exploitatie zonder apart Sportbedrijf; commerciële uitbesteding. Voor sportverenigingen: voortzetting huidige werkwijze met toenemende druk op vrijwilligers.
8. Risico’s
- Organisatorische complexiteit bij onjuiste inrichting van een nieuw Sportbedrijf;
- Financiële risico’s en verplichtingen die vooraf helder moeten worden vastgesteld;
- Overgangstijd en effecten voor medewerkers, verenigingen en gebruikers.
Risico’s worden nadrukkelijk onderdeel van de onderzoeksopdracht.
9. Uitvoering en planning Na vaststelling van de startnotitie start het college met het onderzoek. Na afronding van elke fase ontvangt de raad een rapportage met scenario’s, financiële onderbouwing en/of richtinggevend advies, conform de vastgestelde planning
Onderwerp: Onderzoek oprichting gemeentelijk sportbedrijf Leusden Zaaknummer: 341922
Pagina 2 van 3
10. Evaluatie Na besluitvorming over de organisatievorm (ongeacht de gekozen optie) wordt de werking geëvalueerd in de eerstvolgende reguliere raadsperiode.
11. Financiële consequenties (kosten en dekking)
- De initiële kosten voor het opstellen van de startnotitie worden gedekt binnen de bestaande middelen voor het beleid Maatschappelijk Vastgoed;
- De incidentele onderzoekskosten blijken uit de startnotitie en worden via een separaat raadsvoorstel aan de raad voorgelegd voor dekking/toekenning;
- Eventuele structurele kosten van een Sportbedrijf worden in het onderzoek in kaart gebracht en op een later moment ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.
Bijlagen
- Bijlage 1 Aanbiedingsbrief 15 januari 2026 van LeusdenVooruit, D66 en GroenLinks-PvdA
- Bijlage 2 Brief 3 maart 2026 van college aan fractie LV, GL-PvdA en D66 inzake reactie op concept initiatiefvoorstel
- bijlage 3 Memo 11 augustus 2026 van griffier aan fractievoorzitters proces behandeling initiatiefvoorstel
| Naam raadslid | Fractie | Handtekening |
|---|---|---|
| Jan Jaap Nijemeisland | LeusdenVooruit | |
| Fractie 2 | ||
| Fractie 3 |
Onderwerp: Onderzoek oprichting gemeentelijk sportbedrijf Leusden Zaaknummer: 341922
Pagina 3 van 3