Vlissingen, 1 oktober 2026
Bron laatst gecontroleerd op 4 oktober 2026.
MOTIE VREEMD
Onderwerp: Zorgvuldig onderzoek voorafgaand aan besluit grondruil 't Eiland en Koningsweg
De raad van de gemeente Vlissingen, in vergadering bijeen op 16 december 2025
Constaterende dat:
- het college een grondruil overweegt waarbij grond op 't Eiland wordt geruild voor grond aan de Koningsweg (onderdeel van het Scheldekwartier), ten behoeve van de bouw van sociale huurwoningen door woningcorporatie l'Escaut;
- de Koningsweg oorspronkelijk is bedoeld voor een specifieke woningsamenstelling binnen het totale ontwikkelingsplan Scheldekwartier;
Overwegende dat:
- de Omgevingsvisie voorschrijft dat eerst samen met stakeholders een gebiedsvisie voor 't Eiland moet worden ontwikkeld, voordat besluiten over grondbeleid worden genomen;
- er op dit moment geen gebiedsvisie voor 't Eiland bestaat met duidelijke ruimtelijke en maatschappelijke ambities voor dit unieke gebied aan zee;
- de toekomst van andere functies in het gebied (zoals Damen) en mogelijke tijdelijke bestemmingen niet zijn verkend;
- essentiële financiële informatie ontbreekt, waaronder:
`o` de kosten voor sloop, asbestverwijdering en mogelijke bodemsanering van de huidige woningen op 't Eiland;
`o` de financiële gevolgen voor de grondexploitatie (GREX) Scheldekwartier bij wijziging van het woningprogramma aan de Koningsweg;
`o` de oplossing voor parkeerplaatsen die verdwijnen aan de Koningsweg en de parkeerdruk voor toekomstige bewoners;
- niet is onderzocht of compensatie of cofinanciering mogelijk is via het Rijk, de provincie of het Waterschap, terwijl de toekomstige dijkversterking elke ontwikkeling op 't Eiland negatief beïnvloed;
- aanpassing van de Koningsweg-locatie van duurdere naar sociale huurwoningen impact heeft op de opbrengsten en risico's van de totale gebiedsontwikkeling Scheldekwartier, waarbij de oorspronkelijke planning en woningsamenstelling is gebaseerd op een specifieke financiële en maatschappelijke opzet;
- alternatieve scenario's niet zijn onderzocht, zoals een mix van woningen op 't Eiland die sociale woningbouw wél betaalbaar zou kunnen maken, of tijdelijke oplossingen in afwachting van de dijkversterking;
- de daadwerkelijke urgentie beperkt is tot de staat van de woningen, waarvoor ook tijdelijke oplossingen mogelijk zijn, terwijl het onderzoek naar de nodige dijkversterking pas na 2040 aan de orde komt;
Van oordeel dat:
- de juiste volgorde gerespecteerd moet worden eerst gebiedsvisie, dan grondbeleid;
- zonder gebiedsvisie, volledige financiële transparantie en scenarioanalyses het besluitvormingsproces onvoldoende zorgvuldig is;
- de raad niet in staat zal zijn een weloverwogen besluit te nemen zonder inzicht in de langetermijngevolgen voor 't Eiland, het Scheldekwartier en de gemeentelijke financiën;
- de bewoners van 't Eiland, de raad en de stad Vlissingen recht hebben op een gedegen onderbouwd besluit dat ook over decennia standhoudt;
Verzoekt het college:
1. Voorkeursrecht . Zo snel als mogelijk een voorkeursrecht te vestigen op de gronden op het Eiland om zodoende kans te houden deze te verwerven wanneer het onderzoek uitwijst dat dat zinvol is deze zelf te ontwikkelen
2. Een integrale gebiedsvisie voor 't Eiland op te stellen in samenwerking met bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden, die inzicht geeft in:
`o` ruimtelijke en maatschappelijke ambities voor dit unieke gebied aan zee waarbij uitgangspunt is het terug laten komen van de 93 sociale woningen;
`o` de toekomst van bestaande functies (waaronder Damen);
`o` mogelijkheden voor tijdelijke invulling tot aan de dijkversterking (na 2040);
`o` In samenwerking met Waterschap, rijk en provincie alternatieven voor dijkversterking (buitendijks of hybride oplossingen) te (laten) onderzoeken die minder beperkend zijn voor bebouwing;
`o` verschillende scenario's voor toekomstige woningbouw en gebiedsontwikkeling;
3. Scenario's uit te werken met betrekking tot de grondruil en woningbouw, waaronder:
`o` scenario's waarin de gemeente wél of géén grondeigenaar wordt van 't Eiland;
`o` per scenario de ruimtelijke, financiële en maatschappelijke effecten in kaart te brengen;
4. Volledige financiële transparantie te verschaffen over:
`o` de financiële gevolgen voor de GREX Scheldekwartier bij aanpassing van het woningprogramma aan de Koningsweg, inclusief impact op de oorspronkelijk begrote opbrengsten en de risico-exposure van de gemeente;
`o` exacte kosten voor verwerving, sloop, asbestverwijdering en bodemsanering van de huidige woningen op 't Eiland, en verdeling van deze kosten;
`o` een plan-economisch perspectief voor 't Eiland onder verschillende scenario's;
`o` l’Escaut te verzoeken actief onderzoek te doen en in gesprek te treden met Waterschap Scheldestromen, het Rijk (in relatie tot waterveiligheid en volkshuisvesting); en de provincie Zeeland om
1. de mogelijkheden nu al nadeelcompensatie te ontvangen te bespreken, gezien de blokkerende werking van toekomstige dijkversterking op ontwikkeling van 't Eiland;
2. de redelijkheid van het nu al stellen van zware eisen aan nieuwbouw terwijl de methode van dijkversterking nog niet is bepaald ter discussie te stellen;
5. Pas een raadsvoorstel over een mogelijke grondruil voor te leggen als er een gebiedsvisie is vastgesteld, bovengenoemde informatie en analyses beschikbaar zijn, zodat de raad een zorgvuldig en integraal afgewogen besluit kan nemen over de toekomst van 't Eiland en de Koningsweg.
En gaat over tot de orde van de dag,
Fracties:
POV
PVDA
D66
SGP
50PLUS
Advies: Overnemen op onderdelen 1., 3. en 4., ontraden op 2. gebiedsvisie en 5. volgorde Aan het college is door l’escaut de vraag voorgelegd om een mogelijke grondruil te onderzoeken aangaande ’t Eiland, de Koningsweg en de Falckstraat. De gemeentelijke rol hierin is het afwegen van dit verzoek vanuit haar positie. De gemeente heeft in beginsel geen rol in het besluiten over het woningbezit van l’escaut aan de Piet Heinkade en haar communicatie tussen l’escaut en haar huurders.
Geconstateerd wordt dat de motie op een aantal onderdelen uitgaat van verkeerde veronderstellingen. Zo is in de Omgevingsvisie niet omschreven dat actief (strategisch) grondbeleid gekoppeld is aan gebiedsvisies. Er is derhalve geen sprake van een vastgestelde volgorde, deze is situationeel. Daarnaast wordt de urgente opgave van l’escaut vanwege de zeer slechte staat van de woningen en de zorgvuldigheid waarmee zij het traject tot op heden hebben doorlopen en scenario’s hebben onderzocht onvoldoende op waarde geschat. Tevens wordt een onterechte koppeling gelegd tussen de dijkversterkingsopgave op termijn en de geldende regelgeving vanuit het Waterschap. De oplossing voor de dijkverzwaring staat los van de waterstaatkundige regels, deze gelden voor de gehele kustzone en blijven ook gelden na de dijkversterking. Het zijn geen specifiek voor ’t Eiland geldende regels, maar algemene regelgeving.
Gelet op de opbouw van de motie en opgenomen verzoeken wordt er per verzoek (1 t/5) gereflecteerd.
_1. Voorkeursrecht:_ _overnemen_ Met een voorkeursrecht zijn partijen verplicht om onroerend goed eerst aan te bieden aan de gemeente alvorens het aan anderen aan te bieden. Met haar verzoek tot een grondruil biedt l’escaut de gronden in beginsel al aan. Andere eigenaren kunnen hun onroerende goed ook aanbieden, waarna de gemeente hierover dient te besluiten. Het college beschouwt het verzoek zoals opgenomen in de
motie dan primair als een onderzoeksopdracht om te onderzoeken of het passend is om een voorkeursrecht te vestigen. Hierbij gaat het college ervan uit dat het hierbij een voorkeursrecht betreft voor alle op ’t Eiland aanwezige onroerende goederen. Op voorhand wordt aangegeven dat het vestigen van Voorkeursrecht niet direct leidt tot meer tijd om te beslissen tot aankoop. Wanneer gronden op basis van het voorkeursrecht worden aangeboden, dient de gemeente binnen een bepaalde termijn (6 weken) een positief beginselbesluit te nemen, en anders is de eigenaar vrij om aan anderen dan de gemeente te verkopen.
_2. Integrale gebiedsvisie:_ _ontraden_ Een visietraject helpt de huidige bewoners noch l’escaut. Het duurt lang, het voedt onzekerheid voor l’escaut en haar huurders en de regelgeving vanuit het Waterschap zijn er niet door te wijzigen.
De aanleiding van het voorliggende is het verzoek van l’escaut en hun urgente probleem met haar woningbezit en de gevolgen hiervan voor haar huurders op ’t Eiland. Het besluiten over haar woningbezit op ’t Eiland is niet aan de gemeente maar aan l’escaut. Hiervoor heeft zij scenario’s onderzocht, met als uitkomst dat het handhaven van haar woningbezit en een tijdelijke invulling door l’escaut niet haalbaar is. Het is ook aan l’escaut om hun huurders hierin te betrekken. Dit hebben zij de afgelopen periode reeds gedaan. Uiteraard wil het grootste deel van de bewoners het liefst op ‘t Eiland blijven wonen. Alleen is dit in de voor l’escaut haalbare scenario’s uitgesloten. Tevens gebleken dat aanzienlijk deel van de bewoners slechts een maal wenst te verhuizen. In deze situatie hebben bewoners aangegeven de voorkeur te hebben voor de locatie Koningsweg al zal dit niet voor iedere bewoner een bevredigende oplossing zijn.
Het op een zorgvuldige wijze komen tot een gebiedsvisie vraagt (heel) veel tijd, inzet en geld. Uitgegaan mag worden van een periode van 2 tot 3 jaar tussen het moment dat de gemeenteraad besluit om een gebiedsvisie op te stellen en de vaststelling van een gebiedsvisie. Mocht een gebiedsvisie al vastgesteld worden dan ligt het moment om hier uitvoering aan te geven nog eens enkele jaren verder, derhalve zou nieuwe woningbouw dan pas aan de orde zijn omstreeks 2035. De opgave met de woningbouw is immers dermate urgent - hoewel dit in de motie wordt weersproken – dat het niet realistisch is deze tijdspanne te overbruggen met de huidige woningn. Aangezien uit onderzoek blijkt dat het scenario om op ‘t Eiland te blijven financieel voor l’escaut niet haalbaar is, zijn voor een vervangende woonomgeving andere locaties nodig. l’escaut verzoekt het college of deze vervangende locatie aan de Koningsweg (en Falckstraat) kán zijn. l’escaut wil haar bewoners(commissie) op participatieve betrekken bij de verkenningen voor de geopteerde woningbouwlocatie aan de Koningsweg. De afweging op welke wijze is in eerste instantie aan l’escaut.
Een visietraject schept voor de bewoners geen duidelijkheid, maar louter langer durende onzekerheid. Het weerhoudt l’escaut er ook niet van om haar woningbezit op ’t Eiland alsnog te moeten slopen. In dit scenario dienen bewoners alsnog te verhuizen van ’t Eiland, neemt het aantal sociale huurwoningen in Vlissingen en is de geopteerde alternatieve locatie aan de Koningsweg nog niet aan de orde, aangezien de gemeenteraad eerst tot besluitvorming over een integrale gebiedsvisie voor ’t Eiland wenst te komen.
Hierbij wordt op voorhand voorzien dat een gebiedsvisie voor ’t Eiland in dit stadium nog complexer is dan eerdere gebiedsvisie. De belangen van de stakeholders (Gemeente, Waterschap, Damen, l’escaut, bewoners, eigenaren) zijn immers verre van eenduidig. Dit bemoeilijkt een traject om te komen tot een gedragen gebiedsvisie. Onduidelijkheid over de majeure grondpositie van l’escaut - nu en in de toekomst - maakt de complexiteit in dit stadium alleen maar groter.
Het Waterschap zal pas na 2040 aanvangen met haar verkenningen voor ’t Eiland en omgeving. Het Waterschap zal zich niet committeren aan de uitkomsten van een gemeentelijke gebiedsvisie zonder dat zij zelf haar waterveiligheidsopgave in beeld heeft gebracht. Een integrale gebiedsvisie zal dan niet meer zijn dan een gemeentelijk wensbeeld voor een ontwikkelrichting.
Ongeacht de uitkomsten en wijze van dijkversterking blijven de waterstaatkundige eisen van toepassing op woningbouw in de waterbeschermingszone. Dit geldt ook wanneer er gekozen zou worden voor een variant van buitendijkse kustversterking (wat overigens zeer complex of zelfs