Pagina wordt geladen
Hoeksche Waard, 7 september 2026
Bron laatst gecontroleerd op 4 oktober 2026.
Inleiding
_“De grootheid van een natie en haar morele vooruitgang kan worden afgemeten_
_aan de wijze waarop zij haar dieren behandelt.”_
Dit citaat vat Gandhi’s visie samen over hoe een samenleving omgaat met haar meest kwetsbare wezens – waaronder dieren – en het zegt iets over haar beschaving en morele kompas. Het nodigt ons ook uit om na te denken over hoe we omgaan met dieren en wat we kunnen doen om het welzijn van dieren te verbeteren, zodat de balans tussen mens en dier verbetert. De Hoeksche Waard is een groot en vooral landelijk gebied met een diverse flora en fauna. Bij alle uitdagingen op gebieden als natuurinclusief bouwen, klimaatadaptatie en onze leefomgeving neemt het dier een volwaardige plek in: dieren horen bij onze samenleving en hebben recht op een goed leven. Dieren zijn een onmisbaar onderdeel van onze samenleving, zowel gehouden dieren waaronder huisdieren, als wilde dieren. Nederland kent meer dan 150 miljoen gehouden dieren, waarvan 35 miljoen huisdieren [1] . Daarnaast zijn er meer dan 36.000 soorten wilde dieren, waarvan het totale aantal onbekend is. Als we rekening houden met deze aantallen, dan is het waarschijnlijk dat de Hoeksche Waard al gauw een miljoen of meer dieren telt.
Rijk en provincie hebben regels en beleid opgesteld voor het omgaan met dieren en steeds meer gemeenten hebben de afgelopen jaren eigen beleid vastgesteld. En gemeenten hebben wettelijke verplichtingen als het gaat om de opvang van dieren die op straat zwerven en moeten zorgdragen voor een dierenopvangcentrum. Maar onze gemeente heeft nog geen algemeen beleid voor dieren en beperkt zich enkel tot de wettelijke taken, terwijl er veel redenen zijn om meer te doen voor het verbeteren van dierenwelzijn. Sinds het ontstaan van de gemeente in 2019 hebben verschillende fracties aandacht gevraagd voor dierenwelzijn en het belang van het maken van beleid hierover. In het Hoofdlijnenakkoord “Samen doordacht doen 2022-2026” wordt het belang van dierenwelzijn benoemd [2] . Het college kent een portefeuillehouder voor dierenwelzijn en in de begroting is dierenwelzijn opgenomen. Er staat jaarlijks een bedrag van € 129.000,- geraamd. De besteding van dit budget betreft met name de bijdrage aan Stichting Dierenbelang Hoeksche Waard voor zwerfdierenopvang, subsidies en bijdragen aan onder andere Stichting Dierenambulance en aan kinderboerderijen. Toch ontbreekt het tot op heden nog steeds aan een algemeen en door de raad vastgesteld beleid.
1 Bron: CBS 2 Dit staat er te lezen over dierenwelzijn: “Of het nu gaat om veeteelt of huisdieren: dieren zijn belangrijk voor ons. Vanwege de biodiversiteit is een goede balans belangrijk. We zetten in op vroeg signaleren en diervriendelijk beheersen van problemen zoals ziektes en overpopulatie van in het wild levende dieren. Zo voorkomen we onveilige situaties en schade aan fauna en flora. Dit doen we samen en in overleg met de andere overheden en gebiedspartners.”
1
Doel van dit voorstel Dit voorstel heeft als doel om te komen tot een door de raad vastgesteld en controleerbaar beleid voor dierenwelzijn binnen onze gemeente en binnen de mogelijkheden die de gemeente heeft. Er zijn onderwerpen waar de bevoegdheden buiten de gemeente liggen, bijvoorbeeld provincie of Rijk, denk aan megastallen of proefdieren. Toch kan ook daar de gemeente zich inspannen voor bevordering van dierenwelzijn, bijvoorbeeld door het stellen van voorwaarden voor vergunningverlening. Daar waar de gemeente geen maatregelen kan nemen, maar wel zaken wil veranderen gaan we in gesprek
Opzet van dit voorstel In dit voorstel wordt het belang beschreven van dierenwelzijn en de beoogde maatschappelijke resultaten voor gemeentelijk beleid. Eenmaal vastgesteld zal het voorstel resulteren in een door het college op te stellen beleidsnota welke vervolgens door de raad wordt vastgesteld. Er is dan een voor iedereen transparant en controleerbaar beleid dat zich sterk maakt voor dierenwelzijn. Hiermee is het ook voor inwoners duidelijk waar de gemeente over gaat en wat zij doet als het gaat om dierenwelzijn.
De onafhankelijke Raad voor Dierenaangelegenheden [3] (RDA) adviseert het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) over vraagstukken die het dierenwelzijn aangaan. Over de omgang met dieren schrijft zij in haar rapport ‘Staat van het Dier 2024’ [4] :
_“Onze kijk op dieren verandert. Net als de positie van dieren in onze maatschappij. De_ _samenleving stelt tegenwoordig hoge eisen aan iedereen die huis-, hobby- of_ _productiedieren houdt. Goede zorg voor dieren gaat volgens de huidige normen verder_ _dan alleen het tegengaan van dierenleed en zorgen dat dieren eten, drinken en_ _onderdak hebben. We willen dat dieren een goed leven hebben. We willen dat de zorg_ _voor dieren aansluit bij hun behoeften en dat ze hun natuurlijke gedrag kunnen_ _vertonen. Dieren worden steeds meer als individuen gezien, met een eigen waarde,_ _een eigen karakter en gevoelsleven en een eigen identiteit. Die veranderende positie_ _van dieren in onze maatschappij brengt allerlei vragen en afwegingen met zich mee._ _Wat is geoorloofd in de omgang met dieren en wat niet? “._
Dit rapport stelt dat de wenselijke gelijkwaardigheid tussen dier en mens toeneemt en dat het vertrouwen, dat de overheid zorgt voor het welzijn van dieren, afneemt [5] .
3 https://www.rda.nl/over-ons 4 https://www.rda.nl/binaries/raad-voordierenaangelegenheden/documenten/publicaties/2024/06/21/staat-van-het-dier2024/De+Staat+Van+Het+Dier+2024+FINAL+H1+Aangepast.pdf 5 Recentelijk zichtbaar rondom de damherten en het Bos van Los
2
Dieren en dierenwelzijn Als het gaat om dieren, wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen gehouden en niet-gehouden (in het wild levende) dieren, hobbydieren, gezelschapsdieren en productie- en proefdieren. In dit voorstel hanteren we de termen ‘gehouden dieren’ en ‘niet-gehouden dieren’. De RDA definieert dierenwelzijn als de kwaliteit van leven zoals deze door het dier zelf ervaren wordt. Een dier ervaart een positieve staat van welzijn als het de vrijheid heeft om normale, soorteigen gedragspatronen uit te voeren en het in staat is om adequaat te reageren op de uitdagingen die de heersende omstandigheden bieden.
Aanvullende redenen Er zijn veel dagelijkse situaties zoals loslopende of gewonde dieren, overlast door dieren of meldingen van misstanden, waar inwoners niet altijd weten voor welke kwestie bij wie ze moeten zijn. Naast Rijk, provincie en gemeente zijn er verschillende toezichthouders en hulporganisaties. Verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden zijn niet voor elke inwoner duidelijk of goed te vinden. Beleid over dierenwelzijn maakt ook duidelijk waar de gemeente wel en niet over gaat, wie waarvoor verantwoordelijk is, wie toezicht houdt en tenslotte wat de gemeente concreet doet om het dierenwelzijn te verbeteren. Daarnaast blijkt uit onderzoek, dat dierenmishandeling een sterke indicatie vormt voor het bestaan van huiselijk geweld en omgekeerd. Het beleid kan een opstap vormen voor de versterking van sociaal beleid en de uitvoering daarvan, bijvoorbeeld signalering via de wijkteams zoals verschillende gemeenten al doen.
Er zijn binnen de gemeente Hoeksche Waard nog geen heldere en duidelijke kaders vastgelegd voor dierenwelzijn, terwijl er wel middelen worden besteed en er een verantwoordelijk portefeuillehouder is. Daarnaast zijn er bestaande onderwerpen die dierenwelzijn aangaan, zoals het beleid voor honden en biodiversiteit, maar waar een gemeenschappelijk en integraal beleid voor ontbreekt. Bijvoorbeeld een visie op het natuurvriendelijk beheer van bevers, opstellen van voorwaarden voor dierenwelzijn bij evenementen in het evenementenbeleid of het vormgeven van diervriendelijke oevers en kades bij sloten. Voor een uitgebreide lijst van onderwerpen wordt verwezen naar de bijlage. Met een integraal dierenwelzijnsbeleid kan de gemeente bijdragen aan het verbeteren van het welzijn van dieren in de Hoeksche Waard en eenduidige communicatie daarover.
Het vastgestelde beleid moet bijdragen aan de volgende doelstellingen:
- Het bevorderen van het dierenwelzijn in de gemeente Hoeksche Waard;
- Het bieden van informatie over dieren en dierenwelzijn;
- Het in kaart brengen van kengetallen over dierenwelzijn;
- Het integreren van afwegingen over dierenwelzijn in gemeentelijk beleid;
- Het bevorderen van bewustwording over dierenwelzijn onder de inwoners;
- Een eenduidig en controleerbaar beleid.
3
Het door het college opstellen van een heldere beleidsnota dierenwelzijn waarin het volgende uitgangspunt wordt nagestreefd: mens en dier leven zo veel mogelijk in harmonie samen in de gemeente Hoeksche Waard door het verbeteren van het dierenwelzijn.
Het college wordt verder verzocht:
- Na te gaan welk hiermee samenhangend beleid er al bestaat, bijvoorbeeld het hondenbeleid en ecologisch bermbeheer, om waar nodig dit te harmoniseren in dierenwelzijnsbeleid;
- Een uitvoeringsagenda op te nemen van wel en (nog) niet uit te voeren onderwerpen met prioritering;
- In de nota een financiële paragraaf op te nemen;
- Hierin op te nemen het periodiek informeren van de raad en een periodieke evaluatie door de raad over de behaalde doelstellingen en voortgang van beleid;
- Dit voorstel in het vierde kwartaal aan de raad voor besluitvorming voor te leggen.
Participatie In de totstandkoming van het voorstel wordt het college gevraagd maatschappelijke partners en relevante instanties, zoals Hoekschewaards Landschap, Natuurmonumenten, dierenopvang de Dierenstee, dierenambulance, dierenwelzijnsorganisaties en dierenartsen te betrekken. Ook wordt gevraagd inwoners te raadplegen, bijvoorbeeld via een enquête.
Daarnaast wordt gewezen op het platform DierVizier [6] . Dit is een breed samenwerkingsverband van grote en kleine gemeenten, het ministerie van LVVN, dierenwelzijns-organisaties en kennisinstellingen. DierVizier is opgericht met als doel om gemeenten handvatten te geven om effectiever en zorgvuldiger te reageren op vragen over het welzijn van dieren.
Het college wordt gevraagd de nota uiterlijk in het vierde kwartaal van dit jaar aan de raad aan te bieden. In de aanloop naar deze beleidsnota kan het college ervoor kiezen om met een keuzenota te komen.
Dit voorstel kent buiten ambtelijke inzet verder geen financiële consequenties.
6 https://diervizier.nl
4
In de bijlage van dit initiatiefvoorstel geven wij een opsomming van onderwerpen om verdere invulling te geven aan beleid. De raad kan het college in de behandeling aangeven welke onderwerpen zij het belangrijkst vindt en onderwerpen aandragen. Het zal misschien nog niet mogelijk zijn om alle onderwerpen op te nemen in de uitvoeringsagenda. De behandeling door de raad vindt plaats in de reguliere BOB-cyclus. Het voorstel wordt voorafgaand aan de behandeling in consultatie gegeven bij de raad, het college en de samenleving.
Met dit initiatiefvoorstel stellen ondergetekenden voor het volgende besluit te nemen:
I. In te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel Dierenwelzijn; II. Het college opdracht te geven een beleidsnota Dierenwelzijn Hoeksche Waard op te stellen, volgens hetgeen onder ‘Voorstel’ is beschreven.
Fracties
VoorWaards Hoeksche Waard
5
Voorbeelden van onderwerpen voor het verbeteren van dierenwelzijn in de op te stellen dierenwelzijnsnota
- Kengetallen over dieren in de Hoeksche Waard:
`o` Aantallen en soorten
`o` Incidenten
- Verslagen van dierenwelzijnsorganisaties in de Hoeksche Waard
- In kaart brengen rollen en taken als het gaat om gemeente, andere overheden, toezichthouders en dierenwelzijnsorganisaties
- Opstellen educatieprogramma voor het onderwijs, gericht op voorlichting over dierenwelzijn en de verantwoordelijkheden voor het houden van dieren
- Opstellen van een hitteplan en hittemaatregelen voor diereneigenaren communiceren op de website van Gemeente Hoeksche Waard.
- Eenduidig communicatiebeleid en de mogelijkheid van een DIP: Dieren Informatiepunt, een portaal op de gemeentelijke website waar relevante informatie over dieren te vinden is en waar meldingen gedaan kunnen worden
- Wijze waarop dierenwelzijn als afwegingskader wordt gehanteerd in gemeentelijk beleid
- Stimuleren en ondersteunen van lokale initiatieven gericht op dierenwelzijn
- Waardering voor de inzet vrijwilligers door het jaarlijks uitreiken van een aanmoedigings- of erkenningsprijs
- Goede voorlichting geven over de belangrijke functies die dieren in de natuur vervullen en die tegelijkertijd door de mens worden ervaren als overlast gevend, zoals bijvoorbeeld de wesp en steenmarter
- Voorwaarden vaststellen dierenwelzijnsaspecten bij evenementen en dit in het evenementenbeleid opnemen.
- Draaiboek Crisisbeheersing samenstellen samen met hulpdiensten, dierenbescherming, dierenambulance, kinderboerderijen, politie, brandweer enz.
- Gemeente stelt het verplicht dat alle nieuwbouwprojecten en industrieterreinen hebben de verplichting om minimaal 5% van het perceeloppervlak te voorzien van insectvriendelijk groen.
- Opstellen compensatierichtlijnen bij nieuwbouwprojecten.
- Beschermen en herstellen ecosystemen, bevorderen biodiversiteit door beheer volgens gedragscodes van de Omgevingswet Bijv. geen bomen kappen tijdens broedseizoen, bermen ecologisch beheren, selectief maaien.
- Gebieden onaantrekkelijk maken voor plaagdieren door o.a. andere beplanting en inrichting, spannen van draden, inzet van knalapparaten of nep-roofvogels of verspreiding van stoffen met een voor plaagdieren afstotende geursterke geur
- Diervriendelijke oevers, schade door dieren zoals bevers en ratten op diervriendelijke wijze voorkomen, bijvoorbeeld door ecologische bestrijding
6
- Diervriendelijke oevers, sloten, afvoeren en oversteekplaatsen om schade aan dieren te voorkomen
- Helder visbeleid (gedragscode Sportvisserij Nederland)
- Leefomgeving voor dieren in de natuur beschermen. Bij toenemende bevolkingsdichtheid en infrastructuur, zoals bij nieuwbouw, zonnepaneelvelden, windmolens, waterbeheersing wordt rekening gehouden met consequenties voor (niet-gehouden) dieren.
- Meldpunt instellen agressieve honden.
- De gemeente brengt de Dierenbescherming (vanuit haar regierol) in contact met huisdier-houdende huishoudens met sociale problemen.
- Gemeente gaat in gesprek met Dierenverkooppunten gericht op het behalen van het keurmerk ‘Dierbaar’.
- Mogelijkheid om via APV hondeneigenaren te verplichten hun dier een identificatie te geven (halsband, chip e.d.)
- Bijdragen in medische kosten bij lage inkomens.
- Aanstelling van z.g. ‘Dierenbuddy’s t.b.v. kwetsbare mensen.
- Geen subsidie verstrekken aan organisaties met dierenshows (roofvogels, uilen, slangen enz.)
- Sociale vangnetten voor dieren. Wie neemt het over als iemand niet meer in staat is om voor een huisdier te zorgen?
- Mogelijkheid van het beperken van het aantal huisdieren in verhuurcontracten voor woningen.
- Dierproeven. Alhoewel de gemeente geen zeggenschap heeft over beleid ten aanzien van dierproeven, omdat het een Rijksbevoegdheid is, kan de gemeente wel sturing geven op een proefdiervrij beleid. De gemeente kan een proefdiervrij beleid voeren, door te werken met proefdiervrije en biologische schoonmaakmiddelen. Zulke middelen zijn niet getest op dieren en brengen geen schade toe aan onze leefomgeving. Maar ook door alternatieven voor dierproeven of proefdiervrije producten op te nemen als subsidievoorwaarde voor gemeentelijke subsidies.
7