Beantwoording SV 2026 nr 156 over Samen Veilig Midden Nederland

_Antwoord 2_ _Nadat de rechter in haar beschikking had aangegeven dat SAVE Jeugdbescherming goedkeuring_ _moet hebben van de Centrale autoriteit is de plaatsing van één Utrechtse jeugdige door SAVE_ _Jeugdbescherming verlengd in afwachting van de beschikbaarheid van een vervolgplek in Nederland._ _Daarnaast is er na de zomer 2024 één Utrechtse jeugdige in het buitenland geplaatst zonder_ _toestemming van de Centrale autoriteit. Dit betreft een plaatsing waar wij vanuit het_ _woonplaatsbeginsel verantwoordelijk voor zijn. Deze jeugdige is geplaatst door een andere_ _gecertificeerde instelling (GI) dan SAVE Jeugdbescherming._

Vraag 3 Zijn ouders, wettelijke vertegenwoordigers, kinderrechters en betrokken toezichthouders geïnformeerd wanneer achteraf is gebleken dat voor een buitenlandse plaatsing niet de vereiste toestemming was verkregen? Zo nee, waarom niet en gebeurt dit alsnog? _Antwoord 3_ _Nee, ouders zijn niet achteraf hierover geïnformeerd. Ouders met gezag en andere wettelijke_ _vertegenwoordigers zijn wel betrokken geweest bij de gerechtelijke procedures rond de_ _uithuisplaatsingen en ontvingen de betreffende beschikkingen van de rechtbank. In verschillende_ _procedures is de toestemming van de Centrale autoriteit of het ontbreken daarvan aan de orde_ _geweest. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd is op de hoogte van de plaatsingen omdat SAVE_ _Jeugdbescherming een melding heeft gedaan bij de IGJ. Het is niet gebruikelijk om rechters achteraf_ _op de hoogte te brengen na afsluiting van een procedure en dat is dus niet gebeurd._

Vraag 4 Deelt het college de opvatting dat het hier, anders dan bij inhoudelijke professionele afwegingen, gaat om het niet naleven van wet- en regelgeving en van rechterlijke uitspraken, en dat dit dus wél binnen de eigen rol van de gemeente als opdrachtgever valt om op te controleren? Op welke manier wordt hier op dit moment concreet op toegezien? _Antwoord 4_ _Wij delen de opvatting dat het hier gaat om het niet naleven van wet- en regelgeving en dat dit niet_ _valt onder de ruimte van professionals om hier zelfstandig een weging te maken. Wanneer een rechter_ _geen toestemming geeft voor (verlenging van) een plaatsing in het buitenland, moet de GI zich_ _hieraan houden._ _De gemeente stuurt op het nakomen van contractafspraken, prestaties en continuïteit van de_ _dienstverlening. Sinds 2026 zijn de afspraken vastgelegd in een nieuw contract. Hiervoor hadden de_ _samenwerkende gemeenten een subsidierelatie met SAVE Jeugdbescherming. In de_ _contractafspraken is opgenomen dat SAVE Jeugdbescherming zich moet houden aan wet- en_ _regelgeving._

_Vanuit onze rol als opdrachtgever heeft de gemeente met SAVE Jeugdbescherming gesprekken_ _gevoerd over deze plaatsingen. Het bestuur van SVMN zegt over deze plaatsingen: ‘Binnen SVMN is_ _niet in alle gevallen gehandeld in overeenstemming met rechterlijke uitspraken. Dat had wel moeten_ _gebeuren en dat betreuren we. De opdracht van de rechter was helder: zonder de vereiste_ _toestemming geen plaatsing in Spanje. Het belang van jongeren staat voor ons voorop en daarbij_ _moeten we altijd handelen binnen de geldende wettelijke kaders.’_

_Hoe het proces rond deze plaatsing precies is gegaan zal onderwerp zijn van het onderzoek dat in de_ _inleiding wordt benoemd. Op dit moment verblijven er geen minderjarige kinderen vanuit een_ _civielrechtelijk kader (waarvoor de toestemming nodig is) meer in het buitenland. Wij willen de_ _uitkomsten van het onderzoek afwachten en zullen u hierover informeren. Op basis van de_ _bevindingen van dit onderzoek, de weging door de IGJ en de reactie van SAVE Jeugdbescherming_ _zal er worden gekeken of en welke stappen aanvullend vanuit de gemeente gezet moeten worden._

2

Vraag 5 Welke mogelijkheden heeft de gemeente als opdrachtgever, wanneer een gecertificeerde instelling wet- en regelgeving niet naleeft? Zijn deze in het geval van SAVE overwogen en/of ingezet? _Antwoord 5_ _Vanuit onze rol als opdrachtgever hebben wij in de eerste plaats het gesprek te voeren met SAVE_ _Jeugdbescherming wanneer zaken aan het licht komen die niet passen binnen wet- en regelgeving._ _Het is van belang om te weten hoe het management en het bestuur van de organisatie heeft_ _gehandeld, op welke manier en hoe snel men ervoor heeft gezorgd dat er wel aan wet- en regelgeving_ _voldaan werd. Als afspraken uit het contract niet of onvoldoende worden nagekomen, dan kunnen we_ _vragen om een plan van aanpak om dat te verhelpen. Ook kunnen we de contractgesprekken in zo'n_ _geval intensiveren in frequentie en via bestuurlijke opschaling. We kunnen als gemeentelijk_ _opdrachtgever ook opdracht geven tot een extern onderzoek, dit instrument is in het verleden door_ _ons ook ingezet._

_Als vast komt te staan, dat SAVE Jeugdbescherming blijvend tekortschiet in het nakomen van de_ _overeenkomst, dan voorziet het contract dat we met SAVE Jeugdbescherming hebben gesloten in_ _verschillende maatregelen die de gemeente kan nemen. Met als zwaarste middel juridische stappen,_ _zoals SAVE Jeugdbescherming in gebreke stellen, waarbij wordt besproken en vastgelegd welke_ _verbetermaatregelen SAVE Jeugdbescherming gaat nemen. Of in het uiterste geval het opzeggen van_ _de overeenkomst. Ook instanties als de IGJ en het Keurmerkinstituut kunnen maatregelen nemen_ _binnen hun eigen bevoegdheden._

_Op dit moment voeren wij gesprekken met SAVE Jeugdbescherming en willen wij de conclusies van_ _het onderzoek dat in opdracht van SAVE Jeugdbescherming op verzoek van de IGJ wordt gedaan_ _afwachten. Op basis van de gesprekken en de conclusies van het onderzoek besluiten wij of en welke_ _maatregelen vanuit de gemeente aanvullend op de aanbevelingen van de Inspectie nodig zijn. En_ _zullen wij in de contractgesprekken die we voeren op de voet volgen hoe de uitvoering van de_ _aanbevelingen gaat._

Vraag 6 Is dit besproken in het bovenregionale opdrachtgeversoverleg met SVMN, en zo ja, door wie en met welk resultaat? _Antwoord 6_ _Als we maatregelen willen treffen richting SAVE Jeugdbescherming is het inderdaad nodig dat we dit_ _in bovenregionaal verband doen. Er heeft nog geen bovenregionaal opdrachtgeversoverleg met_ _SVMN plaatsgevonden sinds wij weten over de uitspraak van de rechter wat betreft de plaatsingen in_ _Spanje. Voor dit gesprek zijn ook de uitkomsten van het onderzoek van belang. In het bovenregionale_ _accountgesprek van 1 oktober zal de stand van zaken aan de orde komen. Ook is er een bestuurlijk_ _gesprek geweest tussen de wethouder van Utrecht en het bestuur van SVMN._

Vraag 7 Welke afspraken zijn er over het toezicht op en de veiligheid van jongeren tijdens een plaatsing in het buitenland, gegeven dat SAVE niet kan ingrijpen wanneer een jongere wegloopt of betrokken raakt bij een strafbaar feit, omdat SAVE daar geen bevoegdheid heeft? _Antwoord 7_ _Voorafgaand aan een plaatsing zijn er door SAVE Jeugdbescherming afspraken gemaakt over onder_ _meer de begeleiding, het contact met de jeugdige, evaluatiemomenten en de informatievoorziening bij_ _incidenten. Tijdens de plaatsingen is er contact tussen de jeugdbeschermer, de jeugdigen, ouders of_ _wettelijke vertegenwoordigers en de zorgaanbieder, onder meer via gesprekken, evaluaties, bezoeken_ _en rapportages. De aard en frequentie van het contact verschilden per jeugdige._

Vraag 8 Is het college bereid om bij alle gecontracteerde jeugdbeschermings- en jeugdzorgaanbieders na te vragen of, en zo ja hoe vaak, jongeren de afgelopen jaren naar het buitenland zijn geplaatst en of daarbij steeds aan de eisen van de Europese verordening is voldaan? _Antwoord 8_ _Ja, wij zijn dit nagegaan bij onze partners. Daaruit is gebleken dat dit alleen in heel uitzonderlijke_ _gevallen is gebeurd. De eisen van de Europese verordening gelden alleen voor de plaatsingen in het_

3

_civielrechtelijke kader (plaatsing vanuit een jeugdbeschermingsmaatregel). Sinds 2022 zijn er drie_ _jongeren waarvoor Utrecht verantwoordelijk was geplaatst zonder vereiste toestemming, twee door_ _SAVE Jeugdbescherming en één door een niet-gecontracteerde GI._

Vraag 9 Is het college bekend met dit beeld? Zo ja, hoe wordt eventuele belangenverstrengeling voorkomen en hoe wordt de onafhankelijkheid van betrokken professionals geborgd? Zo nee, is het college bereid dit te onderzoeken? _Antwoord 9_ _Er hebben geen medewerkers van SAVE Jeugdbescherming gewerkt bij het Zorg- en Veiligheidshuis._ _Wel zijn in het verleden medewerkers van Veilig Thuis gedetacheerd geweest als procesregisseurs_ _MDA++ bij het Zorg- en Veiligheidshuis. Deze medewerkers hadden alleen de functie van_ _procesregisseur MDA++ en voerden geen andere werkzaamheden uit bij Veilig Thuis. Deze_ _constructie is vanaf januari 2026 niet meer aan de orde. De procesregisseurs MDA++ werkzaam voor_ _het Zorg- en Veiligheidshuis zijn nu allen in dienst van de gemeente Utrecht (zoals alle medewerkers_ _van het Zorg- en Veiligheidshuis, waar de gemeente Utrecht de rol van beheerorganisatie vervult). Wij_ _zien in deze constructie geen risico op belangenverstrengeling._

Vraag 10 Deelt het college deze zorgen en is zij bereid te handelen naar deze verantwoordelijkheid? _Antwoord 10_ _Wij herkennen ons in het beeld dat er landelijk veel problemen zijn in de jeugdbescherming en dat er_ _structurele veranderingen nodig zijn. Jeugdbeschermers doen desondanks hun uiterste best om in_ _een ingewikkeld jeugdbeschermingsstelsel met beperkte capaciteit, een tekort aan collega's en een_ _ontoereikend jeugdhulpaanbod zorgvuldige beslissingen te nemen. De jeugdbescherming heeft last_ _van tekorten aan verblijfsplekken en aan alternatieven daarvoor in de jeugdhulp. Met alle_ _gecontracteerde gecertificeerde instellingen en andere partners zijn wij doorlopend in gesprek om te_ _kijken hoe wij de hulp voor de meest kwetsbare bewoners zo optimaal mogelijk kunnen organiseren_ _en de ernstige ontwikkelingsbedreiging van kinderen kunnen afwenden. Ook werken wij aan het_ _creëren van een dekkend jeugdhulpaanbod en aan alternatieven voor verblijf, zoals beschreven in de_ _[beleidsnota Samen opgroeien, samen opvoeden](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/bc2899c1-70f1-412a-9464-8a01119f082d?documentId=5368bf43-bff9-43bc-88e6-0414a7e79d54&agendaItemId=89b0bd1b-7015-4efe-b897-386fb22e5321)_ _._ _Alternatieven zijn mogelijk, maar er zijn geen extra_ _Rijksmiddelen voor gemeenten om die betere alternatieven goed op te bouwen._ _Daarnaast zijn wij in gesprek met het Rijk om tot structurele veranderingen te komen in de_ _jeugdbescherming in lijn met het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming en de motie_ _[M683.](https://utrecht.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Document/874ad224-61b6-4a8e-9f9a-9605342b1bc0?documentId=f3842776-dcba-4711-b24b-e50ca215acb5)_ _Hierin handelen wij naar onze verantwoordelijkheid._

Vraag 11 Welke aanvullende maatregelen acht het college als nodig om herhaling te voorkomen en is het college bereid de raad na het zomerreces te informeren over de uitkomsten, inclusief verbetermaatregelen, van gesprekken met SAVE en de bovenregionale opdrachtgevers. _Antwoord 11_ _Zie het antwoord op vraag 5. Wanneer de conclusies van het onderzoek bekend zijn zullen wij u_ _daarover informeren._

Hoogachtend Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris, de burgemeester,

4

Schriftelijke vragen Samen Veilig Midden Nederland plaatst kwetsbare jongeren illegaal in het buitenland 21 juli 2026 Vragen:

Vooraf Naar aanleiding van het artikel van Nieuwsuur van 16 juli 2026, "Jeugdzorgorganisatie plaatst kwetsbare jongeren illegaal in zorgtraject Spanje", [1] stellen de fracties van D66, Volt, ChristenUnie, Utrecht Solidair, CDA, Stadsbelang Utrecht en GroenlinksPvda onderstaande vragen. Uit het onderzoek van Nieuwsuur blijkt dat SAVE Jeugdbescherming de afgelopen jaren jongeren in een jeugdzorgtraject in Spanje heeft geplaatst zonder de sinds 2022 verplichte toestemming van de Spaanse autoriteiten. Ook nadat de kinderrechter deze werkwijze in de zomer van 2024 meermaals had afgekeurd, plaatste SAVE opnieuw jongeren in Spanje zonder toestemming. Vorig jaar trokken wij al aan de bel over het handelen van SAVE naar aanleiding van een artikel van RTV Utrecht [2] en eerder dit jaar stelden onze fracties al vragen over SAVE met betrekking tot berichtgeving in de Volkskrant. Die vragen [3] gingen over inhoudelijke professionele afwegingen (waaronder het concept ouderverstoting), waarbij het college terecht terughoudend was met een inhoudelijk oordeel, omdat dit aan professionals, de Inspectie en de rechter is. Deze casus ligt naar het oordeel van onze fracties anders: het gaat hier niet om een professionele afweging, maar om het herhaaldelijk niet naleven van een wettelijk vereiste (artikel 82 van Verordening (EU) 2019/1111) en van expliciete rechterlijke uitspraken. Wij vragen het college daarom om deze vragen ook vanuit die invalshoek te beantwoorden. Na de zomer gaan we wederom en hierover verder in debat; we verzoeken het college onze vragen tijdig vóór dat debat te beantwoorden.

1. Hoeveel Utrechtse jongeren zijn sinds 2022 door SAVE in het buitenland geplaatst, in Spanje en in andere landen (zoals Polen, Portugal, Frankrijk en België)?

2. Beschikt het college over informatie met betrekking tot het aantal Utrechtse jongeren dat zonder vereiste toestemming van het in het buitenland is geplaatst, in het bijzonder in de zomer van 2024 nadat de rechter dit handelen van SAVE afgekeurd had? Zo nee, is het college bereid deze informatie te achterhalen?

3. Zijn ouders, wettelijke vertegenwoordigers, kinderrechters en betrokken toezichthouders geïnformeerd wanneer achteraf is gebleken dat voor een buitenlandse plaatsing niet de vereiste toestemming was verkregen? Zo nee, waarom niet en gebeurt dit alsnog?

4. Deelt het college de opvatting dat het hier, anders dan bij inhoudelijke professionele afwegingen, gaat om het niet naleven van wet- en regelgeving en van rechterlijke uitspraken, en dat dit dus wél binnen de eigen rol van de gemeente als opdrachtgever valt om op te controleren? Op welke manier wordt hier op dit moment concreet op toegezien?

5

5. Welke mogelijkheden heeft de gemeente als opdrachtgever, wanneer een gecertificeerde instelling wet- en regelgeving niet naleeft? Zijn deze in het geval van SAVE overwogen en/of ingezet?

6. Is dit besproken in het bovenregionale opdrachtgeversoverleg met SVMN, en zo ja, door wie en met welk resultaat?

7. Welke afspraken zijn er over het toezicht op en de veiligheid van jongeren tijdens een plaatsing in het buitenland, gegeven dat SAVE niet kan ingrijpen wanneer een jongere wegloopt of betrokken raakt bij een strafbaar feit, omdat SAVE daar geen bevoegdheid heeft?

8. Is het college bereid om bij alle gecontracteerde jeugdbeschermings- en jeugdzorgaanbieders na te vragen of, en zo ja hoe vaak, jongeren de afgelopen jaren naar het buitenland zijn geplaatst en of daarbij steeds aan de eisen van de Europese verordening is voldaan? Naast het bericht van Nieuwsuur bereiken ons, naar aanleiding van eerder gestelde vragen en het eerder gevoerde debat over SAVE, diverse signalen aanleiding van zowel cliënten als professionals. Zo ook dat medewerkers van het Zorg en Veiligheidshuis mogelijk gecontracteerd zijn door SAVE en bij hen op de loonlijst zouden staan.

9. Is het college bekend met dit beeld? Zo ja, hoe wordt eventuele belangenverstrengeling voorkomen en hoe wordt de onafhankelijkheid van betrokken professionals geborgd? Zo nee, is het college bereid dit te onderzoeken? De berichten en signalen stapelen zich op en zijn voor onze partijen reden tot grote zorg. Als gemeente hebben wij met het rijk en de betrokken instanties verantwoordelijkheid voor kinderen in een toch al kwetsbare positie. Ook dit is in debat en in beantwoording op eerdere vragen bevestigd, bij monde van de wethouder, door het college.

10. Deelt het college deze zorgen en is zij bereid te handelen naar deze verantwoordelijkheid? 11. Welke aanvullende maatregelen acht het college als nodig om herhaling te voorkomen en is het college bereid de raad na het zomerreces te informeren over de uitkomsten, inclusief verbetermaatregelen, van gesprekken met SAVE en de bovenregionale opdrachtgevers. Gesteld door:

- Venita Dada-Anthonij, D66

- Charlotte Passier & Beau Nederhand, Volt

- Derk van Bergen, ChristenUnie

- Yvonne Hessel, Utrecht Solidair

- Bert van Steeg & Ellis te Riele, CDA

- Robert Biever, Stadsbelang Utrecht

- Hester Assen, GroenlinksPvdA

6