Beantwoording schriftelijke vragen Haan (LBO) - Betaalbaarheid wonen en woonlasten in de gemeente Borger-Odoorn

Uit de Lokale Monitor Wonen blijkt dat in Borger-Odoorn 83 huishoudens per

10.000 huishoudens een betaalrisico hebben. In de vergelijkbare gemeenten Aa

en Hunze, Midden-Drenthe en Noordenveld bedraagt dit gemiddeld 77

huishoudens per 10.000 huishoudens. Borger-Odoorn scoort daarmee op deze

indicator iets hoger.

Wanneer naar het bredere beeld van de Lokale Monitor Wonen wordt gekeken,

ontstaat een genuanceerder beeld. Op meerdere indicatoren die iets zeggen over

de betaalbaarheid van wonen scoort Borger-Odoorn gunstig ten opzichte van de

vergelijkingsgemeenten.

De woonquote (het deel van het besteedbaar inkomen dat aan woonlasten wordt

besteed) en de huurquote (het deel van het inkomen dat huurders aan huur

besteden) zijn relatief gunstig. Ook het betaalrisico binnen de corporatiesector

wijkt niet ongunstig af. Dit geeft geen aanwijzing dat de sociale huursector in

Borger-Odoorn als geheel minder betaalbaar is dan in de vergelijkingsgemeenten.

Woningcorporaties schetsen op basis van hun ervaringen een positief beeld. Zij

geven aan dat huurachterstanden en betalingsproblemen in Borger-Odoorn

relatief minder voorkomen dan in andere gemeenten waarin zij actief zijn. Deze

3

signalen uit de uitvoeringspraktijk sluiten aan bij het beeld dat de

corporatiesector in Borger-Odoorn niet ongunstig afwijkt van vergelijkbare

gemeenten.

Ook de samenstelling van de woningvoorraad geeft geen duidelijke verklaring

voor de iets hogere score op betaalrisico. Borger-Odoorn kent, net als de

vergelijkingsgemeenten, een overwegend koopgerichte woningvoorraad met

daarnaast sociale en particuliere huur. Vanuit deze kenmerken is geen sprake van

een duidelijk ongunstiger uitgangspositie.

Ons college ziet geen directe aanwijzingen dat de hogere score samenhangt met

de woningvoorraad. De uitkomsten lijken eerder verband te houden met inkomen,

huishoudsamenstelling en financiële kwetsbaarheid. Dit laat zien dat blijvende

aandacht voor bestaanszekerheid en financiële weerbaarheid belangrijk blijft.

Vraag 2: Heeft het college inzicht in de ontwikkeling van het aantal

huishoudens met een betaalrisico in Borger-Odoorn over de afgelopen jaren

en in de belangrijkste oorzaken daarvan?

Wij volgen de ontwikkeling van de betaalbaarheid van wonen via de Lokale

Monitor Wonen. Bij het duiden van ontwikkelingen over meerdere jaren is

voorzichtigheid geboden. De indicator betaalrisico wordt namelijk niet alleen

beïnvloed door woonlasten, maar ook door ontwikkelingen in inkomen,

energieprijzen, huurtoeslag, landelijke compensatiemaatregelen en de normen die

worden gehanteerd voor noodzakelijke uitgaven.

Uit landelijke analyses blijkt dat het aandeel huishoudens met een betaalrisico in

de corporatiesector tussen 2023 en 2024 is toegenomen. Volgens de monitor

hangt dit onder meer samen met het wegvallen van tijdelijke

compensatiemaatregelen voor hoge energiekosten.

Voor een bredere duiding van deze ontwikkelingen betrekt ons college ook

signalen uit vroegsignalering, schuldhulpverlening, het financieel team en

samenwerkingspartners zoals woningcorporaties, sociale teams, Andes en de

Gemeentelijke Kredietbank. Voor ontwikkelingen rondom energiearmoede wordt

daarnaast gebruikgemaakt van de Monitor Energiearmoede.

4

Daarmee ontstaat een breder beeld van factoren die van invloed zijn op de

financiële situatie van huishoudens. Factoren zoals inkomensverlies door

arbeidsongeschiktheid, pensionering, echtscheiding of overlijden van een partner,

in combinatie met stijgende vaste lasten, kunnen leiden tot financiële problemen.

Vraag 3: Kan het college aangeven in hoeverre energieprijzen en andere

stijgende vaste lasten bijdragen aan het betaalrisico van huishoudens, en

hoe zich dit verhoudt tot de ontwikkeling van de energiearmoede in onze

gemeente?

Energieprijzen en andere vaste lasten hebben direct invloed op de financiële

ruimte van huishoudens. Als deze lasten stijgen, blijft er minder inkomen over

voor andere noodzakelijke uitgaven. Dit vergroot het risico op financiële

problemen.

Ook in de praktijk ziet ons college dat hogere energieprijzen en andere stijgende

vaste lasten de financiële druk op huishoudens vergroten. Dit betreft niet alleen

huishoudens met een laag inkomen, maar ook inwoners die net boven de

inkomensgrenzen van ondersteuningsregelingen uitkomen en daardoor minder of

geen aanspraak kunnen maken op financiële ondersteuning.

Dit beeld komt eveneens naar voren in het gebruik van voorzieningen.

Energiecoaches behoren tot de meest geraadpleegde voorzieningen binnen de

Voorzieningenwijzer en het Financieel Team ondersteunt inwoners bij het

benutten van beschikbare regelingen en tegemoetkomingen.

Voor energiearmoede gebruiken we de Monitor Energiearmoede van TNO. Daaruit

blijkt dat Borger-Odoorn op verschillende indicatoren hoger scoort dan

vergelijkbare gemeenten. Relatief meer huishoudens hebben te maken met een

combinatie van een laag inkomen, hoge energielasten en/of een woning met een

minder goede energieprestatie.

De ontwikkeling laat zien dat het aandeel huishoudens met energiearmoede in

Borger-Odoorn is gedaald van 5,9% in 2024 naar 5,7% in 2026.

De Monitor Energiearmoede en de Lokale Monitor Wonen meten niet precies

hetzelfde. Daarom kan niet worden vastgesteld of het om dezelfde huishoudens

gaat. Beide bronnen laten wel zien dat stijgende energie- en woonlasten

belangrijke factoren zijn in de financiële kwetsbaarheid van huishoudens.

5

Voor ons college benadrukt dit het belang van een samenhangende aanpak,

waarbij zowel financiële ondersteuning als het beperken van structurele woon- en

energielasten van belang zijn .

Vraag 4: Ziet het college, gelet op deze cijfers, aanleiding om samen met de

woningcorporaties en andere betrokken partijen aanvullende maatregelen te

nemen om de betaalbaarheid van de totale woonlasten voor inwoners te

verbeteren?

Ons college ziet de cijfers als aanleiding om de betaalbaarheid van wonen en

woonlasten blijvend te monitoren en hierover in gesprek te blijven met

woningcorporaties en andere betrokken partijen. De cijfers geven op dit moment

echter geen directe aanleiding voor aanvullende maatregelen.

De gemeente werkt al intensief samen met woningcorporaties, Sociale teams,

Andes, de Gemeentelijke Kredietbank en andere partners aan vroegsignalering en

financiële ondersteuning.

Daarnaast ondersteunt het financieel team inwoners via onder meer

budgetcoaching, de Voorzieningenwijzer, de training Geld & Grip en waar nodig

schuldhulpverlening.

Ons college ziet de grootste uitdaging vooral bij huishoudens waar meerdere

risicofactoren samenkomen, zoals een laag inkomen, hogere energie- en

woonlasten en beperkte financiële reserves.

Daarom blijven wij inzetten op preventie, vroegsignalering en ondersteuning van

inwoners die financieel kwetsbaar zijn. De ontwikkelingen rondom betaalrisico's

en woonlasten blijven wij samen met onze partners volgen. Ons college ziet op dit

moment dan ook vooral aanleiding om de bestaande aanpak voort te zetten en

waar nodig verder te versterken.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend,

Burgemeester en wethouders van Borger-Odoorn,

de secretaris, de burgemeester,

6

E.W. Bennema mr. J. Seton